VI SA/WA 1766/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-11-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dane PNRprzewoźnik lotniczykara pieniężnaustawa PNRsiła wyższaprzedawnienieKodeks postępowania administracyjnegoochrona danychtransport lotniczysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę przewoźnika lotniczego na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nieprzekazanie danych PNR, uznając, że brak przekazania danych nie wynikał z siły wyższej ani nie nastąpiło przedawnienie kary.

Skarżący, przewoźnik lotniczy, zaskarżył decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł za niedopełnienie obowiązku przekazania danych PNR dotyczących lotu z 2018 r. Zarzucał m.in. naruszenie przepisów proceduralnych, brak właściwości organu, a także argumentował, że nieprzekazanie danych było spowodowane siłą wyższą (zakaz władz ZEA) i nastąpiło przedawnienie kary. Sąd oddalił skargę, uznając, że przewoźnik był profesjonalnym podmiotem świadomym przepisów, a zakaz władz ZEA nie stanowił siły wyższej. Sąd odrzucił również zarzut przedawnienia, wskazując na zawieszenie biegu terminu kar przez przepisy COVID-19 oraz nowelizację ustawy PNR.

Przedmiotem sprawy była skarga przewoźnika lotniczego E. [...] na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 20 000 zł. Kara została nałożona za niedopełnienie obowiązku przekazania danych PNR (Passenger Name Record) dotyczących lotu z 13 grudnia 2018 r., zgodnie z ustawą o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (ustawa PNR). Skarżący podniósł szereg zarzutów, w tym dotyczących nieważności decyzji z powodu naruszenia właściwości organu oraz sposobu upoważnienia do wydania decyzji. Kwestionował również prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego, argumentując, że nieprzekazanie danych PNR wynikało z siły wyższej (zakaz wprowadzony przez władze Zjednoczonych Emiratów Arabskich) i że nastąpiło przedawnienie kary. Skarżący domagał się również przeprowadzenia dodatkowych dowodów, które miały wykazać istnienie siły wyższej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące nieważności decyzji są bezpodstawne, a organ był właściwy do jej wydania. W kwestii merytorycznej sąd stwierdził, że przewoźnik lotniczy, jako profesjonalny podmiot, powinien był znać i stosować się do przepisów prawa polskiego i unijnego dotyczących danych PNR. Zakaz wprowadzony przez władze ZEA nie został uznany za siłę wyższą w rozumieniu ustawy, ponieważ spółka miała możliwość i czas na uzyskanie zgody lub dostosowanie się do przepisów. Sąd podkreślił, że spółka świadomie naruszała przepisy, nie przekazując danych PNR. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, sąd uznał go za niezasadny. Wyjaśniono, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie przepisów ustawy COVID-19 oraz wydłużony przez nowelizację ustawy PNR, co skutkowało tym, że termin ten nie upłynął przed wydaniem decyzji. Sąd odrzucił również argumentację skarżącego opartą na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na jego nieadekwatność do sprawy. Sąd uznał, że organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, a skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zakaz ten nie stanowi siły wyższej, ponieważ przewoźnik lotniczy jako profesjonalny podmiot miał możliwość i czas na uzyskanie zgody lub dostosowanie się do przepisów, a spółka świadomie naruszała przepisy.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu, że siła wyższa musi mieć charakter zewnętrzny, nadzwyczajny, nieprzewidywalny i niemożliwy do zapobieżenia. Zakaz władz ZEA nie spełniał tych kryteriów, a spółka miała możliwość podjęcia działań zapobiegawczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

ustawa PNR art. 6 § 1 pkt 2

Ustawa o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Dane PNR są przekazywane przez przewoźników lotniczych do JIP niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład.

ustawa PNR art. 64 § 1 pkt 1

Ustawa o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Przewoźnik lotniczy, który nie przekazuje danych PNR do JIP w terminie, o którym mowa w art. 6 ust. 1, podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości 20 000 zł.

Pomocnicze

ustawa PNR art. 69 § 1

Ustawa o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Wyłącza możliwość nałożenia kary w przypadku działania siły wyższej, awarii KSI PNR lub awarii niezawinionej przez przewoźnika.

ustawa PNR art. 70

Ustawa o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera

Określał 3-letni termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej (uchylony).

Ustawa o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera art. 2 § 1 i 5

Zawiesza bieg terminu przedawnienia na okres dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy.

ustawa COVID art. 15zzr § 1 pkt 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Zawiesza bieg terminów w prawie administracyjnym na okres stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

K.p.a. art. 268a

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość upoważnienia pracowników do załatwiania spraw w imieniu organu.

ustawa o Straży Granicznej art. 5aa § 1 i 2

Ustawa o Straży Granicznej

Komendant Główny Straży Granicznej może upoważnić funkcjonariuszy lub pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu.

dyrektywa PNR

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681

Dotyczy wykorzystania danych PNR w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakaz przekazywania danych PNR przez władze ZEA nie stanowi siły wyższej. Przewoźnik lotniczy jako profesjonalny podmiot jest świadomy obowiązków prawnych. Termin przedawnienia kary nie upłynął z uwagi na zawieszenie biegu terminów przez przepisy COVID-19 i nowelizację ustawy PNR. Organ był właściwy do wydania decyzji, a upoważnienie do jej wydania było prawidłowe. Skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu i zapoznania się z aktami sprawy.

Odrzucone argumenty

Nieważność decyzji z powodu naruszenia właściwości organu. Nieważność decyzji z powodu wadliwego upoważnienia do jej wydania. Nieprzekazanie danych PNR nastąpiło z powodu siły wyższej (zakaz władz ZEA). Nastąpiło przedawnienie administracyjnej kary pieniężnej. Naruszenie przepisów proceduralnych K.p.a. (brak zebrania materiału dowodowego, nieuwzględnienie wniosków dowodowych, brak czynnego udziału strony).

Godne uwagi sformułowania

Przewoźnik lotniczy, jako profesjonalny podmiot gospodarczy działający w branży przewozów lotniczych na rynku międzynarodowym musiał zdawać sobie sprawę z przepisów obowiązujących w Zjednoczonych Emiratach Arabskich jak również z regulacji prawnych obowiązujących czy też wprowadzanych w ustawodawstwie krajów Unii Europejskich. Za siłę wyższą należy rozumieć zdarzenie pochodzące z zewnątrz, które ma charakter nadzwyczajny, nie da się przewidzieć i któremu nie można zapobiec nawet przy dołożeniu najwyższego stopnia staranności. Sąd stwierdza, że w sprawie nie miał zastosowania art. 69 ustawy PNR, który określa przesłanki wyłączające możliwość nałożenia kary.

Skład orzekający

Zdzisław Romanowski

przewodniczący

Sławomir Kozik

sprawozdawca

Andrzej Nogal

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia siły wyższej w kontekście obowiązków przewoźników lotniczych, zasady przedawnienia kar administracyjnych w okresach szczególnych (COVID-19), właściwość organów w sprawach kar pieniężnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy PNR; kwestia przedawnienia może być zależna od konkretnych dat i zmian prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z ochroną danych pasażerów i odpowiedzialnością przewoźników lotniczych, a także interpretacji pojęć prawnych takich jak siła wyższa i przedawnienie w kontekście przepisów specjalnych.

Czy zakaz władz ZEA usprawiedliwiał nieprzekazanie danych PNR? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Sektor

transport lotniczy

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1766/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Nogal
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Zdzisław Romanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Sygn. powiązane
II GZ 242/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-10
II GSK 711/25 - Postanowienie NSA z 2025-11-18
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Nogal Protokolant ref. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi E. [...] z siedzibą w D. [...] na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...](Rządową Spółkę Handlową, dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżący"), jest decyzja z 5 marca 2024 r. Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "KGSG", "Komendant") nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z 12 stycznia 2022 r., dotyczącą nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w łącznej kwocie 20 000 zł, za niedopełnienie przez przewoźnika lotniczego Spółkę obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2022 r. poz. 1441, dalej: "ustawa PNR"), w związku ze zrealizowanym lotem Nr [...] z portu lotniczego D. ([...]) do portu lotniczego W. ([...]) z planowaną datą i godziną odlotu 13 grudnia 2018 r., 11:20 czasu polskiego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komendant wskazał, że 9 grudnia 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku z niedopełnieniem przez przewoźnika lotniczego Spółkę obowiązków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR. Podstawą wszczęcia postępowania były naruszenia przepisów ustawy PNR, które wynikły z wykonania przez przewoźnika lotniczego Spółkę ww. lotu.
Rozpatrując ponownie sprawę organ wskazał, że w wyniku zebranego materiału ustalono, że Lotnisko [...] przekazało wykazy połączeń lotniczych przewoźnika – Spółki zgodnie z dyspozycją KGSG za okres 29 maja 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Zarządzający lotniskiem [..] nie dysponuje danymi osobowymi pasażerów - przekazywane natomiast są dane operacyjne dotyczące operacji międzynarodowych w zakresie: kod IATA/ICAO przewoźnika lotniczego i nazwy przewoźnika, numeru lotu, callsign, typu statku powietrznego i jego znaku rejestracyjnego, kierunku wykonywania operacji lotniczej (kod portu lotniczego, miasto, państwo), czas rozkładowy, czas startu/lądowania, liczba pasażerów.
Organ wyjaśnił, że spółka [...], która obsługiwała rejsy przewoźnika, przetwarza dane PNR w systemach przewoźników tylko do czasu odlotu samolotu. Dane te nie są przez [...] utrwalane ani archiwizowane - trwale usuwane z serwerów. Wobec powyższego, spółka nie dysponuje danymi z 2018 r. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (dalej: "PAŻP") poinformowała natomiast, iż w bazie archiwalnych danych operacyjnych PAŻP zgromadzone są wszystkie przedstawione organom służb ruchu lotniczego informacje dotyczące planowanych i wykonanych w polskiej przestrzeni powietrznej operacji lotniczych - również w rzeczonym okresie. W Rejonie Informacji Powietrznej W. jedynym źródłem dystrybucji danych o planach lotów lub ich części na loty IFR/GAT (loty wykonywane zgodnie z procedurami międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego ICAO) do wszystkich organów ATS w strefie IFPZ jest IFPS tj. Zintegrowany system wstępnego przetwarzaniu planów lotu w Centrum Operacyjnym Zarządzającego Siecią.
Organ dodał, że w ramach rozpoczętej w 2019 r. z KGSG współpracy PAŻP przekazuje cyklicznie w formie elektronicznej wykazy wszystkich zrealizowanych międzynarodowych, cywilnych operacji lotniczych, których miejsce startu lub lądowania zlokalizowane jest w FIR Warszawa. Dane te zawierają szczegółowe informacje dotyczące kodów lotnisk, numerów lotów, kodów przewoźnika, dat, godzin (UTC), rodzajów operacji - start/lądowanie. Dokumentem potwierdzającym operację lotniczą, o której mowa w notatce urzędowej z 30 listopada 2021 r. jest wyciąg z przekazany przez PAŻP, a sporządzony przez Krajowa Jednostkę do Spraw Informacji o Pasażerach z 21 grudnia 2021 r. Przedmiotowy wyciąg zawiera dane: znaki wywoławcze statku powietrznego, typ statku powietrznego, znaki rejestracyjne statku powietrznego, kod ICAO lotniska odlotu, kod ICAO lotniska przylotu, czas UTC przekroczeniu przez statek powietrzny granicy FIR W., przy przylotach do Polski, czas UTC lądowania statku powietrznego, przy przylotach do Polski, rodzaj lotu ( S- rozkładowy, N - nierozkładowy, G- General Aviation, X- inny), data wykonania operacji lotniczej-przekroczenia granicy FIR W., przy przylotach do Polski.
Organ wskazał ponadto, że w wyniku sprawdzenia w bazie Straży Granicznej pod nazwą PRDzse6 wygenerowano tzw. "Raport API zestawienie przekazanych list pasażerskich za okres 1 grudnia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. z podaną ilością zgłoszonych pasażerów dane potwierdza notatka urzędowa sporządzona przez JIP z 30 listopada 2021 r.
Organ dodał, że pismem z 28 października 2021 r. Krajowa Jednostka ds. Informacji o Pasażerach poinformowała, iż przewoźnik lotniczy Spółka w ramach realizacji obowiązku informacyjnego o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy PNR 13 czerwca 2018 r. drogą elektroniczną przekazał do JIP informacje dotyczące: danych teleadresowych, wybranego protokołu i formatu danych wykorzystywanych do przesyłania danych PNR do JIP, ustalonych rozkładów lotów PNR oraz elementów kategorii gromadzonych danych PNR. Ponadto poinformowano, iż przewoźnik nie został wpisany na listę przewoźników lotniczych dostosowujących się do przekazywania danych PNR do JIP, z uwagi na fakt, iż wymagana dokumentacja (wystąpienie do KGSG) została wysłana do JIP po ustawowym terminie tj. 13 czerwca 2018 r.
Organ wyjaśnił, że Spółka rozpoczęła przekazywanie danych PNR do JIP 8 grudnia 2019 r. Z przeglądu zasobów środowiska testowego systemu KSI PNR wynika, iż pierwszy komunikat testowy został przesłany 20 listopada 2019 r.
W ocenie organu nie budzi wątpliwości, posiadanie danych PNR przez przewoźnika Spółkę w terminie określonym w art. 6 pkt 1 ust 2 ustawy PNR tj. niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład.
Organ wyjaśnił, że odmówił przeprowadzenia dowodu w zakresie wystąpienia do Ministra Sprawiedliwości w celu uzyskania treści właściwych przepisów obowiązujących w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, które określają kompetencje Organów Państwa Zjednoczonych Emiratów Arabskich: Najwyższej Rady ds. Bezpieczeństwa Narodowego oraz Generalnego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Portów, Granic i Stref Wolnych. Odmówił również przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka M. P., R. B. wskazanego we wniosku pełnomocnika Spółki oraz przeprowadzenia rozprawy.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 69 pkt 1 ustawy PNR, poprzez nałożenie kary, mimo że Spółka nie mogła przekazać danych z powodu siły wyższej (zakaz przekazywania danych PNR wprowadzony przez władze rządowe Zjednoczonych Emiratów Arabskich), oraz art. 64 ust. 1 pkt ustawy PNR oraz art. 6 ust. pkt 2 ustawy PNR poprzez błędne zastosowanie i nałożenie na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem danych PNR, organ nie podzielił stanowiska Strony. Organ podkreślił, że przewoźnik lotniczy Spółka z siedzibą w Polsce zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym z kodem działalności - transport lotniczy - z dniem 13 lutego 2004 roku (Nr KRS [...]), znajduje się na wykazie EASA (Agencji UEds. Bezpieczeństwa Lotniczego) przewoźników lotniczych z państw trzecich, którym został przyznany certyfikat przewoźnika lotniczego na podstawie Rozporządzenia Komisji UE z dnia 29 kwietnia 2014 r. ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne dotyczące operacji technicznych wykonywanych przez operatorów z państw trzecich zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2016/2008. Nr 452/2014 z dnia 29 kwietnia 214 nr AOC AC-0001. Emiraty Arabskie stale współpracują z EASA na podstawie porozumień roboczych, takich jak SAFA - ang. Safety Assessment of Foreign Aircraft, czy działalnością Europejskiej Konferencji Lotnictwa Cywilnego, ECAC. Współpraca odbywa się w kwestiach technicznych związanej z bezpieczeństwem i jakością lotnictwa cywilnego w poszczególnych częściach świata. Przepisy ustawy PNR stanowią implementację postanowień dyrektywy PNR, która weszła w życie 24 maja 2016 r. Zgodnie z art. 18 ust. 1 dyrektywy PNR, państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 25 maja 2018 r. Niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję. Ustawa PRN została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 14 maja 2018 r., weszła w życie 29 maja 2018 r. i została przekazana 25 maja 2018 r. Komisji Europejskiej, a więc zgodnie z wymogami art. 18 ust. 1 dyrektywy PNR. Zgodnie z art. 76 ustawy PNR, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy przepisu art. 64 nie stosuje się do przewoźnika lotniczego, który podjął działania, mające na celu zapewnienie warunków technicznych umożliwiających sprawne i skuteczne przekazywanie przez niego danych PNR do JIP, i w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy wystąpił pisemnie do Komendanta Głównego Straży Granicznej o wpisanie na listę przewoźników lotniczych dostosowujących się do przekazywania danych PNR do JIP.
Organ podkreślił, że ustawa PNR weszła w życie 29 maja 2018 r., a zatem przewoźnik lotniczy do 12 czerwca 2018 roku miał możliwość skorzystania
z uprawnienia unormowanego w art. 76 ustawy PNR. Ponadto przepisy dyrektywy PNR weszły w życie 24 maja 2016 r., jej implementacja zatem do porządku krajowego poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej, termin tej implementacji oraz ich notyfikacji Komisji Europejskiej, nie mógł być zaskoczeniem. Regulacje zawarte w dyrektywie PNR oraz implementujące ją regulacje krajowe, adresowane są do profesjonalnych podmiotów, które wykonują działalność szczególnego rodzaju, w bardzo newralgicznym obszarze, jakim jest świadczenie usług w zakresie przewozu pasażerów w ruchu lotniczym. Obszar ten podlega daleko idącemu prawnemu regulowaniu zasad prowadzenia tej działalności, a od podmiotów prowadzących taką działalność można oczekiwać stałego śledzenia aktualnych rozwiązań prawnych, a w szczególności zmian wynikających z przepisów ustawowych.
Organ wskazał, że jak wynika z informacji przedstawionych przez pełnomocnika, instrukcja wydana przez Generalny Zarząd Portów, Granic i Bezpieczeństwa Wolnych Stref (API-UAE/R/0002-16), która wymaga od krajowych przewoźników lotniczych z ZEA uzyskania zgody w sprawie każdego wniosku o dane z rejestrów nazwisk pasażerów (PNR) dotyczących państw Unii Europejskiej, a z której to wynikał zakaz przekazywania danych PNR, obowiązuje Spółkę od 12 czerwca 2016 r. Tym samym, w opinii organu nie było podstaw do twierdzenia, że w chwili wejścia w życie (tj. 29 maja 2018 r.) przepisów polskiego ustawodawcy nakładających ustawą PNR konkretne obowiązki dotyczące przekazywania danych pasażerów fakt istnienia tejże instrukcji zakazującej przekazywania takich danych było niemożliwym czy też prawie niemożliwym do przewidzenia przez Spółkę.
W odniesieniu do opinii prawnej w sprawie rozumienia siły wyższej z art. 69 pkt 1 ustawy PNR z 8 grudnia 2021 r. w kontekście art. 189e K.p.a., która wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawiła Strona, organ wskazał że za siłę wyższą należy rozumieć zdarzenie pochodzące z zewnątrz, które ma charakter nadzwyczajny, nie da się przewidzieć i któremu nie można zapobiec nawet przy dołożeniu najwyższego stopnia staranności. Za siłę wyższą jest uznawane wyłącznie zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom. Organ stwierdził, że pismo Urzędu ds. Bezpieczeństwa Portów, Granic i Stref Wolnych Zjednoczonych Emiratów Arabskich z dnia 5 lipca 2018 roku skierowane do Zastępcy Wydziału Wsparcia Biznesu i Rozwoju Obsługi pasażerów dotyczące
w sprawie przekazywania danych do JIP, nie stanowi aktu władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 70 ustawy PNR poprzez nałożenie administracyjnego kary pieniężnej pomimo tego, że kara nie mogła zostać nałożona ze względu na upływ 3-letniego terminu od naruszenia, organ przypomniał, iż 4 lutego 2022 r. w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej została opublikowana ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz.U. z 2022 r. poz. 271 dalej: "ustawa o zmianie ustawy PNR"), która w art. 2 ust. 2 stanowi, że postępowania prowadzone w sprawie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w art. 64 oraz art. 66 ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają zawieszeniu na okres dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy PNR.
Organ wskazał, że w okresie od 12 grudnia 2018 r. do 12 grudnia 2021 r. biegł termin przedawnienia wynoszący 3 lata (zgodnie z uchylonym już art. 70 ustawą o zmianie ustawy PNR ). Następnie, od 12 grudnia 2021 r. termin ten uległ przedłużeniu o 71 dni (na podstawie uchylonych przepisów ustawy COVID, liczone wraz z 7 dniami z ustawy osłonowej) i biegł do 21 lutego 2022 r., od 2 lutego 2022 r. natomiast termin przedawnienia uległ przedłużeniu o 2 lata, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy PNR i biegł do 21 lutego 2024 r., od 21 lutego 2024 r. termin przedawnienia zostaje przedłużony o kolejne 2 lata na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy o zmianie ustawy PNR. W związku z tym, iż okres zawieszenia wszczętych postępowań już minął, nie minął jednak okres przedawnienia, organ 6 lutego 2024 r. wydał postanowienie, którym zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania, wyznaczając tym samym termin do jej rozstrzygnięcia do 7 marca 2024 r.
Brak upływu terminu przedawnienia, organ powiązał z literalną treścią art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID, z którego wynika, że nierozpoczęcie lub zawieszenie biegu terminów zawieszenia przedawnienia przewidzianych przepisami prawa administracyjnego dotyczy okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Organ wskazał również, że 12 stycznia 2022 r. wydał postanowienie w którym odmówił zawieszenia postępowania w oparciu o regulację art. 97 § 1 pkt 4 K.p.c., stojąc na stanowisku, iż rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W opinii organu skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości UE przez Yerwaltungsgericht Wiesbaden (Niemcy) oraz Cour constitutionnelle (Belgia) i inne wiążą wyłącznie te sądy. Dopiero z chwilą kiedy zapadnie wyrok prejudycjalny stwierdzający nieważność aktu prawa UE na mocy art. 4 ust 3 TUE (zasada lojalności), wiąże on instytucje EU oraz wszystkie organy państw członkowskich (nie tylko sądy krajowe) jak również krajowe organy wykonawcze ( w tym również organy Straży Granicznej).
Organ zbadał ponadto przesłanki prowadzonego postępowania w kontekście orzeczenia TSUE w sprawie C-817/19, LIGUE DES DROITS HUMAINS v. CONSEIL DES MINISTRES, Dz.U.UE.C 2022, nr 340, poz. 4, tj. zasadności nakładania administracyjnych kar pieniężnych za nieprzekazywanie danych PNR odnośnie lotów wewnątrzunijnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzję KGSG z 5 marca 2024 r. w całości, Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej w całości oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w części, tj. w zakresie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w części, tj. w zakresie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz równowartości uiszczonego wpisu od skargi, na rzecz Skarżącego, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 67 ust. 1 i 2 ustawy PNR w zw. z art. 19 oraz art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji przez Komendanta (w imieniu którego działał zastępca Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej), w sytuacji w której - po przekazaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy PNR - właściwym do rozpatrzenia sprawy był Komendant Śląskiego Oddziału Straży Granicznej, co oznacza, że decyzja została wydana wbrew właściwości, a zatem jest nieważna,
2) art. 268a K.p.a. oraz art. 5aa ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. 2024 poz. 915, dalej: "ustawa o Straży Granicznej"), w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez wydanie (podpisanie) zaskarżonej decyzji przez zastępcę Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z upoważnienia Komendanta Głównego Straży Granicznej, podczas gdy wskazane przepisy prawa nie umożliwiają przeniesienia kompetencji do wydawania decyzji administracyjnej poza organ administracji publicznej, kompetentny do wydania decyzji, co stanowi rażące naruszenie prawa i oznacza, że zaskarżona decyzja jest nieważna,
3) art. 7, art. 15, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., co przejawiało się w braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niezebraniu i nierozpatrzeniu całego potrzebnego materiału dowodowego poprzez nieuwzględnienie, że:
i) w dacie spornego lotu Spółkę obowiązywał zakaz przekazywania danych PNR (odmowa zgody na przekazywanie danych władzom polskim, wydana przez uprawnione władze Zjednoczonych Emiratów Arabskich), o czym Spółka niezwłocznie poinformowała KGSG,
ii) Spółka podejmowała wszelkie konieczne starania w celu uzyskania powyższej zgody,
iii) niezwłocznie po uzyskaniu wskazanej zgody Spółka przystąpiła do przekazywania danych PNR władzom polskim - po dostosowaniu rozwiązań technicznych po stronie Krajowej Jednostki do spraw Informacji o Pasażerach, co umożliwiło przekazywanie danych,
iv) waga zarzucanego Spółce naruszenia prawa była niewielka, w szczególności mając na uwadze, że dotyczyło ono początkowego okresu obowiązywania okresu ustawy PNR, braku gotowości Krajowej Jednostki do spraw Informacji o Pasażerach do odbierania przekazywanych w sposób automatyczny danych, konieczności przeprowadzenia wielomiesięcznych prac dostosowawczych z tym związanych, a także obiektywnych i niezależnych od Spółki przeszkód do przekazywania danych PNR,
4) art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków Spółki:
(i) o wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w celu uzyskania treści właściwych przepisów obowiązujących w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, które określają kompetencje organów państwa Zjednoczonych Emiratów Arabskich: Najwyższej Rady ds. Bezpieczeństwa Narodowego oraz Generalnego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Portów, Granic i Stref Wolnych,
(ii) o przesłuchanie w charakterze świadka R. B. (Airport Services Manager Emirates) oraz
(iii) w charakterze Strony M. P. (osoby uprawnionej do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego w oddziale), podczas gdy przeprowadzenie wskazanych dowodów umożliwiłoby wszechstronne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, natomiast zaniechanie w tym zakresie spowodowało m.in. to, że organ nie ustalił, że nieprzekazanie danych PNR zostało spowodowane działaniem siły wyższej,
5) art. 77 § 4 w zw. z art. 14 § 1a K.p.a. poprzez wykorzystanie w zaskarżonej decyzji (najprawdopodobniej) faktów znanych organowi z urzędu, bez zawiadomienia o nich wcześniej Strony i bez utrwalenia ich w aktach sprawy na piśmie, w szczególności informacji na temat m.in. zagrożeń terrorystycznych w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, wojnie w Jemenie, aktywności organizacji terrorystycznych (tzw. Państwo Islamskie i Al-Kaida),
6) art. 10 § 1 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez niezapewnienie Stronie możliwości czynnego udziału w postępowanie i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a w szczególności:
(i) organ zawiadomił Stronę o zamiarze wydania decyzji w "pierwszej instancji" i możliwości zajęcia stanowiska w sprawie jeszcze przed zgromadzeniem wszystkich dowodów w sprawie, w tym przed momentem uzyskania odpowiedzi na wezwanie, o które organ sam wystąpił, a następnie
(ii) organ w ogóle nie zawiadomił Strony o zamiarze wydania zaskarżonej decyzji,
(iii) organ nie uwzględnił wydając zaskarżoną decyzję stanowiska Strony z 6 marca 2024 r., pomimo że zostało złożone przed upływem przewidywanego terminu załatwienia sprawy (wskazanego w piśmie organu z 6 lutego 2024 r.),
7) art. 73 § 1 oraz art. 74 § 2 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie Stronie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, uzależnienie zapoznania się z aktami sprawy od złożenia wniosku i udzielenia pisemnej zgody na dostęp do akt sprawy, a także niewydanie postanowienia w kwestii odmowy dostępu do akt sprawy w terminie przypadającym przed wydaniem decyzji,
8) art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: "ustawa COVID") oraz art. 70 ustawy PNR (w brzmieniu obowiązującym do 5 lutego 2022 r.) w zw. z art. 2 oraz 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że 3-letni termin przedawnienia nałożenia kary uległ przedłużeniu o 71 dni, podczas gdy wskazany przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 3 -interpretowany w zgodzie z Konstytucją RP - nie przedłużył okresu przedawnienia nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, gdyż takie jego rozumienie naruszałoby zasady demokratycznego państwa prawnego, co wynika z oceny prawnej Trybunału Konstytucyjnego przedstawionej w wyroku z 12 grudnia 2023 r. w sprawie P 12/22, co skutkowało błędnym nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej pomimo tego, że kara nie mogła zostać nałożona ze względu na upływ 3-letniego terminu od (rzekomego) naruszenia,
9) art. 69 pkt 1 ustawy PNR poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary, mimo że Spółka nie mogła przekazać danych z powodu siły wyższej (zakaz przekazywania danych PNR wprowadzony przez władze rządowe Zjednoczonych Emiratów Arabskich); konieczność wystąpienia przez Spółkę o uprzednią zgodę na przekazywanie danych PNR państwom trzecim wynikał z obowiązującej w Zjednoczonych Emiratach Arabskich Decyzji Rady Ministrów Nr 50/3w/3, a Spółka wystąpiła o wskazaną zgodę przed zarzucanym naruszeniem i otrzymała decyzję negatywną, która była dla Spółki wiążąca w momencie zarzucanego naruszenia prawa,
10) art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem danych PNR, nawet bowiem gdyby uznać (jak błędnie uczynił to organ), że przeszkoda w postaci zakazu przekazywania danych PNR, wydanego przez władze ZEA, nie miała charakteru siły wyższej, to Spółka podjęła wszelkie racjonalne działania, aby rozpocząć przekazywanie danych PNR, natomiast brak możliwości ich przekazywania wynikał z przeszkód obiektywnych, leżących poza skuteczną kontrolą Spółki; nadto, uwzględniając okoliczności zarzucanego naruszenia prawa, nałożenie na Spółkę kary w sztywnej wysokości jest nieproporcjonalne w stosunku do niskiej wagi tego naruszenia.
W uzasadnieniu skargi Skarżący w obszerny sposób przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie ich nieważności bądź ich uchylenie.
Przedmiotem skargi jest decyzja KGSG, utrzymująca w mocy decyzję tego organu dotyczącą nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 20 000 zł, za niedopełnienie przez przewoźnika lotniczego Spółkę obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt. 2 ustawy PRN, w związku ze zrealizowanym lotem Nr [..] z portu lotniczego D.([...]) do portu lotniczego W. ([...]) z planowaną datą i godziną odlotu 13 grudnia 2018 r., 11:20 czasu polskiego.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PNR, dane PNR są przekazywane przez przewoźników lotniczych do JIP w następujących terminach: niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład.
Kara pieniężna została na Skarżącego nałożona na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy PNR, zgodnie z którym przewoźnik lotniczy, który nie przekazuje danych PNR do JIP w terminie, o którym mowa w art. 6 ust. 1, podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości 20 000 zł.
Odnosząc się do najdalej idących zarzutów skargi dotyczącego nieważności wydanych w sprawie decyzji, Sąd uznał je za bezpodstawne.
Jak wynika z akt sprawy postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez KGSG 9 grudnia 2021 r. w związku z niedopełnieniem przez przewoźnika lotniczego Spółkę obowiązków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy PRN. O stwierdzonych naruszeniach Komendant zawiadomiony został przez Krajową Jednostkę do spraw Informacji o Pasażerach (notatka urzędowa z 30 listopada 2021 r.). Właściwość rzeczową Komendanta w niniejszej sprawie w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również w chwili wydania decyzji I instancji, regulował art. 67 ustawy PNR, zgodnie z którym administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 64 oraz art. 66, nakłada, w drodze decyzji, Komendant Główny Straży Granicznej. Komendant upoważnił do wydania decyzji Zastępcę Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej płk SG D. B., który 12 stycznia 2022 r. wydał z upoważnienia Komendanta w jego imieniu decyzję I instancji. 5 lutego 2022 r. natomiast, ustawą o zmianie ustawy PNR, nadano art. 67 nowe brzmienia. Jak wynika z ust. 1 – administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 64 oraz art. 66, nakłada, w drodze decyzji, Komendant Główny Straży Granicznej, natomiast zgodnie z ust. 2 – administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 64 oraz art. 66, nakłada, w drodze decyzji, także komendant oddziału Straży Granicznej w przypadku przekazania mu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej zawiadomienia, o którym mowa w art. 18 ust. 4. Od decyzji, o której mowa w ust. 2, przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, jak stanowi ust. 2 omawianego przepisu.
Sąd stwierdza, że wbrew twierdzeniu Skarżącego, nie można z powyższej regulacji wyciągnąć wniosku, że KGSG nie był właściwy do wydania zaskarżonej decyzji z 5 marca 2024 r., ponieważ przed powyższą nowelizacją przekazał zawiadomienie, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy PNR Komendantowi Śląskiego Oddziału Straży Granicznej i w świetle art. 67 ust. 2 ustawy PNR to Komendant Śląskiego Oddziału Straży Granicznej był właściwy do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Podkreślenia wymaga, że art. 67 ust. 2 ustawy PNR nie miał, w niniejszej sprawie zastosowania ponieważ decyzja I instancji została wydana przed wejściem w życie tego przepisu, a ponadto KGSG nie przekazał zawiadomienie, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy PNR Komendantowi Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w niniejszej sprawie, lecz upoważnił Zastępcę Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej do wydania w jego imieniu decyzji I instancji. Niezasadny jest zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 67 ust. 1 i 2 ustawy PNR w zw. z art. 19 oraz art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
Ponadto, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 268a K.p.a., organ administracji publicznej może upoważniać, na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem. Stosownie natomiast do treści art. 5aa ust.1 ustawy o Straży Granicznej, Komendant Główny Straży Granicznej może upoważnić podległych funkcjonariuszy lub pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu w określonym zakresie. Mając natomiast na uwadze, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej, Komendant Główny Straży Granicznej jest przełożonym wszystkich funkcjonariuszy Straży Granicznej, sąd stwierdza, że Komendant Główny Straży Granicznej był uprawniony do upoważnienia Zastępcy Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej płk. SG D. B. oraz Zastępcy Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej płk. SG A. K. do wydawania decyzji w imieniu Komendanta Głównego Straży Granicznej. Oznacza to, że bezpodstawny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 268a K.p.a. oraz art. 5aa ust. 1 i 2 ustawy o Straży Granicznej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji.
Przechodząc do merytorycznej oceny wydanych w sprawie decyzji podkreślić należy, że okolicznością w sprawie bezsporną pozostaje, że Skarżący 13 grudnia 2018 r. zrealizował lot Nr [...] z portu lotniczego D. ([...]) do portu lotniczego W. ([...]) z planowaną datą i godziną odlotu 13 grudnia 2018 r., 11:20 czasu polskiego oraz że nie dopełnił obowiązku określonego w art. 6 ust. 1 pkt. 2 ustawy PNR.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy PNR, która weszła w życie w dniu 29 maja 2018 r., implementując przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (dalej: "dyrektywa 2016/681"). Celem przetwarzania danych PNR jest ochrona bezpieczeństwa publicznego przez zapobieganie, wykrywanie i ściganie określonej przestępczości, przy czym nieuzyskanie danych PNR w wymaganym terminie bezpośrednio wpływa na możliwość identyfikacji zagrożeń związanych z ww. przestępczością (punkt 5 preambuły dyrektywy 2016/681).
Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, dane PNR są to dane dotyczące przelotu pasażera, w tym dane osobowe, które są przetwarzane w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przewoźników lotniczych w celu dokonania rezerwacji lub realizacji lotu w ramach przewozu lotniczego, podlegające przekazaniu przez przewoźnika lotniczego do JIP tj. do Krajowej Jednostki do spraw Informacji
o Pasażerach (art. 2 pkt 2 ustawy PNR).
Stosownie natomiast do art. 2 pkt 6 ustawy PNR, lot PNR jest to lot statku powietrznego wykonującego przewóz lotniczy pasażerów, podczas którego następuje przekroczenie granicy państwowej, a start albo lądowanie statku powietrznego następuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Sporny w niniejszej sprawie lot był "lotem pozaunijnym" (artykuł 3 dyrektywy 2016/681), który oznacza regularny lub nieregularny lot, obsługiwany przez przewoźnika lotniczego, odbywający się z państwa trzeciego, z zaplanowanym lądowaniem na terytorium państwa członkowskiego albo odbywający się z terytorium państwa członkowskiego, z zaplanowanym lądowaniem w państwie trzecim, w tym - w obu przypadkach - loty z postojami na terytorium państw członkowskich lub państw trzecich.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy PNR, przewoźnik lotniczy, który organizuje lot PNR, przekazuje do JIP dane PNR dotyczące pasażerów tego lotu, spośród kategorii danych PNR, które gromadzi w trakcie prowadzonej przez siebie działalności w celu dokonania rezerwacji lub realizacji przewozu lotniczego.
Jak natomiast wynika z art. 6 ust. 1 ustawy PNR, dane PNR są przekazywane przez przewoźników lotniczych do JIP w następujących terminach: 1) od 48 do 24 godzin przed planowanym rozpoczęciem lotu PNR oraz 2) niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogą już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogą wejść na pokład. Przekazanie danych PNR przez przewoźnika powinno zatem nastąpić co najmniej dwukrotnie, jeśli przewoźnik w określonych terminach danymi dysponował.
Z ustaleń organu wynika, że Skarżący posiadał dane PNR lotu niezwłocznie po zakończeniu odprawy biletowo-bagażowej i wejściu pasażerów na pokład statku powietrznego, kiedy nie mogli już go opuścić przed jego startem, a inni pasażerowie nie mogli wejść na pokład. Wątpliwości w zakresie stwierdzenia, że Skarżący posiadał ww. dane w terminie od 48 do 24 godzin przed planowanym rozpoczęciem lotu, rozstrzygnięto na korzyść Skarżącego.
W toku postępowania administracyjnego ustalono więc, że Skarżący dopuścił się tylko jednego naruszenia, tj. nieprzekazania danych PNR do JIP w terminie określonym w art. 6 ust 1 pkt 2 ustawy PNR.
Wobec stwierdzonego naruszenia przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 6 ust 1 pkt 2 ustawy PNR, w oceni Sądu, organ zasadnie orzekł o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej na podstawie art. 64 ust.1 pkt 1 ustawy PRN, w wysokości 20 000 zł. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 6 ust 1 pkt 2 oraz art. 64 ust.1 pkt 1ustawy PNR
Sąd stwierdza, że w sprawie nie miał zastosowania art. 69 ustawy PNR, który określa przesłanki wyłączające możliwość nałożenia kary. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest wykazanie, że niedopełnienie ww. obowiązku nastąpiło wskutek: 1) działania siły wyższej; 2) awarii KSI PNR; 3) awarii powstałej po stronie przewoźnika lotniczego, niezawinionej przez tego przewoźnika, pod warunkiem poinformowania o niej JIP przed upływem terminu przekazania danych PNR.
Sąd podziela stanowisko organu, że Skarżący mógłby skutecznie powołać się na ten przepis, w szczególności na przesłankę działania siły wyżej, gdyby jego działanie wskazywało, że w terminie naruszenia zmierzał do przekazania danych PNR do JIP, co jak wykazał organ nie miało miejsca. Skarżąc wskazywała natomiast, że Spółka nie mogła przekazać danych z powodu siły wyższej spowodowanej zakazem przekazywania danych PNR wprowadzonym przez władze rządowe Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
Podkreślić należy, że w celu zapewnienia powszechnej informacji na temat wdrażanych przepisów ustawy oraz jak najlepszej komunikacji z przewoźnikami, Straż Graniczna przeprowadziła intensywna kampanię informacyjną, w trakcie której przekazywano pisemne informacje o przyjęciu przez Radę Ministrów projektu ustawy, zwracając szczególna uwagę na kwestie obowiązków przewoźnika wynikających z art. 10 projektowanej ustawy oraz Rozdziału 8 ustawy dot. administracyjnych kar pieniężnych (78 adresatów, w tym przewoźnik Spółka), następnie informowano o ogłoszeniu ustawy z dnia 9 maja 2018 roku o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera oraz wynikających z tych przepisów określonych uprawnień i obowiązków przewoźników lotniczych (78 adresatów, w tym przewoźnik Spółka), przypomniano o obowiązkach przewoźników wynikających z art. 10 ustawy, załączono wzór wystąpienia przewoźnika o wpisanie na listę przewoźników lotniczych dostosowujących się do przekazywania danych PNR do JIP, a także poinformowano o zamieszczeniu na stronie BIP KGSG dokumentu "Warunki techniczne przekazywania danych PNR do Jednostki ds. Informacji o Pasażerach (92 adresatów, w tym przewoźnik Spółka), zwrócono się do Przewodniczącego Rady Przedstawicieli Linii Lotniczych w Polsce "BARIP" (do wiadomości prezesa ULC) z prośbą, o przekazanie informacji do przewoźników lotniczych o ciążących na nich obowiązkach. Pismo zawierało również wzór wystąpienia przewoźnika o wpisanie na listę przewoźników lotniczych dostosowujących się do przekazywania danych PNR do JIP oraz formularze dotyczące danych teleadresowych, informacje o obsługiwanych formatach danych i protokołach transmisji oraz zakresach gromadzonych danych PNR.
Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu decyzji, Skarżący będąc profesjonalnym podmiotem gospodarczym działającym w branży przewozów lotniczych na rynku międzynarodowym musiał zdawać sobie sprawę z przepisów obowiązujących w Zjednoczonych Emiratach Arabskich jak również z regulacji prawnych obowiązujących czy też wprowadzanych w ustawodawstwie krajów Unii Europejskich, do których realizował przeloty (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania weszła w życie 24 maja 2016 r. jak wspomniano na wstępie). Spółka miała zatem możliwość i czas podjąć skuteczne działania zmierzające do uchylenia obowiązującego go zakazu, co ostatecznie skutkowało wyrażeniem zgody na przekazywanie danych PNR właściwym polskim organom, a przekazywanie danych PNR nastąpiło od 8 grudnia 2019 r. Tym samym uznać należy, że przewoźnik lotniczy Spółka, wykonując loty na trasie D. – W., pomimo wspomnianego zakazu, którego nie można rozpatrywać w charakterze siły wyższej, świadomie naruszał przepisy ustawy PNR.
Za niezasadny należy zatem uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 69 pkt 1 ustawy PNR.
W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut przedawnienia. Podkreślić należy, że w okresie od 13 grudnia 2018 r. biegł termin przedawnienia wynoszący 3 lata (zgodnie z uchylonym już art. 70 ustawy PNR ). Termin ten jednak uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID na czas 71 dni – od 14 marca 2020 r., kiedy został ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego do 23 maja 2020 r., tj. do upływu 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę COVID, na podstawie której art. 15zzr utracił moc. Trzyletni zatem termin przedawnienia z uchylonego już art. 70 ustawy PNR biegnący w niniejszej sprawie od 13 grudnia 2018 r. został przedłużony o 71 dni do 22 lutego 2022 r.
Pojawiające się w praktyce organów administracji publicznej oraz orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności w przedmiocie czasu trwania zawieszenia biegu przedawnienia nakładania kar administracyjnych przez okres 54 lub 71 dni, rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w ugruntowanym już orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 568/23, 3 lipca 2024 r. sygn. II GSK 2387/23, 23 maja 2024 r. sygn. II GSK 1928/23, 21 marca 2024 r. sygn. II GSK 2040/21, 23 stycznia 2024 r. sygn. II GSK 771/23, wyraził pogląd, że czas trwania zawieszenia biegu terminu przedawnienia w opisanej sytuacji wynosił 71 dni, a niniejszy pogląd skład orzekający w pełni go akceptuje.
W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadny również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID.
Podkreślenia również wymaga, że omawiany termin przedawnienia uległ przed jego zakończeniem dalszemu wydłużeniu na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 5 ustawy o zmianie ustawy PNR, która weszła w życie 5 lutego 2022 r. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy PNR, przepis art. 189g § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052) stosuje się do administracyjnych kar pieniężnych nakładanych za naruszenie, o którym mowa w art. 64 oraz art. 66 ustawy zmienianej w art. 1, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że termin przedawnienia już upłynął. Art. 189g § 1 K.p.a. stanowi natomiast, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy o zmianie ustawy PNR, na okres dwóch lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zawiesza się bieg terminu przedawnienia w stosunku do naruszeń, o których mowa w art. 64 oraz art. 66 ustawy zmienianej w art. 1, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
W świetle powyższej regulacji, niewątpliwie w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie upłynął jeszcze termin przedawnienia karalności w drodze kary pieniężnej naruszenia z 13 grudnia 2018 r.
Wyjaśnienia również wymaga, że powoływany przez Skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023r. dotyczył art. 15zzr(1) ustawy COVID i nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto mając na uwadze, że przedmiotowy lot był lotem pozaunijnym, brak było podstaw do badania zasadności nakładania administracyjnych kar pieniężnych za nieprzekazywanie danych PNR odnośnie lotów wewnątrzunijnych w kontekście orzeczenia TSUE w sprawie C-817/19, LIGUE DES DROITS HUMAINS v. CONSEIL DES MINISTRES, Dz.U.UE.C 2022, nr 340, poz. 4, a tym samym prowadzenie rozważań na temat potencjalnych ataków terrorystycznych.
Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, iż organ w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego oraz reguły postępowania określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Z powyższych względów zarzuty skargi, dotyczące zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, w całości nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ rozstrzygający sprawę działał na podstawie i w granicach przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia ogólnych zasad wyrażonych m.in. w art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 14 § 1 i art. 15 K.p.a. Nie doszło również do naruszenia art. 73 § 1, art. 74 § 2, art. 77 § 1 i 4, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po wyczerpującym i prawidłowym zebraniu, a następnie rozpatrzeniu, materiału dowodowego, który był wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia i nie wymagał przeprowadzenia dodatkowych dowodów wnioskowanych przez Stronę, a organ nie uniemożliwił Stronie czynnego udziału w każdym etapie postępowania w tym wglądu do akt sprawy.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd tego rodzaju uchybień przepisom prawa materialnego oraz postępowania, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z uwagi na powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI