VI SA/Wa 1735/21

VI SA/Wa 1735/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /sprawozdawca/
Joanna Wegner
Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 732/22 - Wyrok NSA z 2024-11-14
Skarżony organ
Rada Notarialna
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1192
wskazała art. 76 §3 w związku z art. 71 § 2 i art. 11 pkt 2) oraz art. 35 pkt 6
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant ref. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. S. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały o niewyrażeniu zgody na przyjęcie ślubowania i umieszczenie w wykazie zastępców notarialnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i poprzedzającą ją uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z [...] stycznia 2021 r. nr X/4/2021; 2. stwierdza nieważność uchwał Rady Izby Notarialnej w [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] oraz z [...] października 2020 r. nr [...]; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz D. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
D.S.(dalej jako: "strona", "wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] stycznia 2021 roku nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] października 2020 roku nr [...] oraz odmowie stwierdzenia nieważności poprzedzającej ją: uchwały Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] sierpnia 2020 roku nr [...] o nie wyrażeniu zgody na przyjęcie ślubowania oraz umieszczenie w wykazie zastępców notarialnych Izby Notarialnej w K..
Podstawę faktyczną i prawną zaskarżonej uchwały stanowiły następujące ustalenia:
Rada Izby Notarialnej w K., rozpoznając złożony do Prezesa Rady Izby Notarialnej w K. wniosek skarżącego z 4 lipca 2020r., o przyjęcie ślubowania oraz umieszczenie go w wykazie zastępców notarialnych Izby Notarialnej w K., Uchwałą Nr [...] z [...] sierpnia 2020 r., sprostowaną Uchwałą nr [...] z [...] października 2020 r. nie wyraziła zgody na przyjęcie ślubowania oraz umieszczenie D.S. w wykazie zastępców notarialnych Izby Notarialnej w K., prowadzonym przez Radę Izby Notarialnej w K. .
Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia RIN wskazała art. 76 §3 w związku z art. 71 § 2 i art. 11 pkt 2) oraz art. 35 pkt 6 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie (t.j. z 2020r. poz.1192) – dalej jako "Prawo o notariacie".
W uzasadnieniu Uchwały Nr [...] z [...] sierpnia 2020 r. ustaliła, że w oparciu o okoliczności znane z urzędu oraz zgromadzony materiał dowodowy, Sąd Rejonowy dla K. w K. II Wydział Karny:
- w dniu 31 lipca 2017 r. wyrokiem zaocznym uznał D.S. za winnego wykroczenia z art. 51 § 1 i 2 k.w. i art. 107 k.w. i za czyn ten na mocy art. 51 § 2 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył obwinionemu łącznie karę 600 (sześciuset) złotych grzywny (sygn. akt [...]). Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Karny - Odwoławczy w dniu [...] grudnia 2017 r. (sygn. akt [...]); ' ' '
- w dniu 22 lutego 2018 r. uznał D.S. za winnego wykroczenia z art. 75 § 2 k.w. i za czyn ten na mocy powołanego przepisu wymierzył obwinionemu karę 1 000 (jeden tysiąc) złotych grzywny (sygn. akt [...]). Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Karny - Odwoławczy w dniu [...] września 2018 r. (sygn. akt [...]).
Jednocześnie, organ ten wskazał, powołując się na pismo Sądu Rejonowego dla K. w K. z [...] listopada 2019 r., iż przed Sądem prowadzona była sprawa pod sygn. akt [...], w której D.S. stał pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. (tj. zniszczenie mienia ruchomego). Dodatkowo, jak wynika z Uchwały Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. Rady Izby Notarialnej w K., Prokuratura Rejonowa w O. skierowała [...] czerwca 2020 r. przeciwko D.S. do Sądu Rejonowego dla K. w K. akt oskarżenia, który został zarejestrowany pod sygn. akt [...].
Powyższe ustalenia legły u podstaw oceny Rady Izby Notarialnej w K., że niedopuszczalnym byłoby, gdyby osoba objęta prawomocnymi wyrokami karnymi oraz z postawionymi zarzutami co do czynów popełnionych przeciwko notariuszom Izby Notarialnej w K., została wpisana do wykazu zastępców notarialnych prowadzonych przez Izbę Notarialną w K..
Uchwała Nr [...] Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] sierpnia 2020 r. została sprostowana na mocy sprostowania oczywistej omyłki w ustaleniach faktycznych uzasadnienia dotyczących opisów czynów Uchwałą nr [...] Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] października 2020 r.
Pismem z 28 listopada 2020 r., Skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności Uchwały Nr [...] Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] sierpnia 2020 r., sprostowanej Uchwałą nr [...] Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] października 2020 r. (dalej jako "Uchwały RIN") w oparciu o art. 157 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, 4, 5, 6, 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 dalej jako "k.p.a."). Wnioskodawca stwierdził, że w/w Uchwały nie wywołują skutków prawnych, ale warto formalnie wyeliminować je z obrotu prawnego, ponieważ naruszają art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie ich bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zarzucił, że w podjęciu Uchwał RIN uczestniczyła osoba nieupoważniona. Pod Uchwałami RIN podpis swój złożył notariusz A.S., który w dniach podpisywania tychże uchwał był wpisany i - nadal jest - na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., nr wpisu [...]. Zarzucił brak kompetencji ustawowych Rady Izby Notarialnej w K. do dokonywania oceny "nieskazitelności charakteru" osoby, która zgłosiła wniosek o wpis na listę zastępców notarialnych. Ocena nieskazitelności charakteru jest wyłączną kompetencją Ministra Sprawiedliwości na etapie rozpatrywania wniosku o powołanie na notariusza i ze względu na to, lokalne Izby Notarialne nie są stroną w w/w postępowaniu. Podnosił, że niektórym członkom Rady Izby Notarialnej w K. od lat są stawiane publiczne zarzuty braku nieskazitelnego charakteru. Podnosił, że nie był stroną postepowania, bowiem złożył do Rady Izby Notarialnej w K. wniosek o przyjęcie ślubowania oraz umieszczenie go w wykazie zastępców notarialnych, a więc posiada on przymiot strony w przedmiotowej sprawie, gdyż sprawa dotyczy jego indywidualnego interesu. Zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. podnosił niewykonalność uchwały istniejącą już w dacie jego wydania.
Krajowa Rada Notarialna działając na mocy art. 156 § 1 oraz art. 157 w zw. art. 158 k.p.a., uchwałą z [...] stycznia 2021r. nr [...] odmówiła stwierdzenia nieważności Uchwały Rady Izby Notarialnej z [...] sierpnia 2020r. nr [...]. Rozważając zarzuty nie znalazła podstaw do stwierdzenia nieważności. Wskazując m.in. na zarzut oparty o pkt 1 art. 156 § 1 k.p.a, tj. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości wskazała, że jest organem prawnie umocowanym do wydawania uchwał a także prowadzenia wykazu zastępców notarialnych, na co wprost wskazuje art. 35 pkt 6 ustawy Prawo o notariacie, tj. prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby. Odnosząc się do przesłanki wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa uznała, że zarzut jest niezasadny. Zastępcy notarialni zostali analogicznie jak notariusze, zgodnie z art. 78 ustawy Prawo o notariacie objęci rygorami dotyczącymi tajemnicy zawodowej oraz ograniczenia prawa do zatrudnienia i podejmowania zajęć, które mogłyby przeszkadzać lub uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Zastępca notarialny, który swój status uzyskuje z chwilą złożenia ślubowania oraz uzyskania stosownego zaświadczenia, może zostać w każdym czasie wyznaczony do wykonywania zastępstwa notariusza na warunkach określonych w art. 21 i 22 ustawy Prawo o notariacie. Rozpatrując wniosek o wpis danej osoby do wykazu zastępców notarialnych, w ocenie Krajowej Rady Notarialnej istnieją podstawy, by odpowiednio uwzględnić, czy Wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 11 pkt 2) ustawy Prawo o notariacie, a więc wymóg nieskazitelnego charakteru oraz wymóg dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Wskazała, że nie zaszło także wypełnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem przedmiotowa sprawa nie została poprzednio rozstrzygnięta żadną inną decyzją ostateczną a także nie została załatwiona milcząco, a także nie wypełniły się pozostałe przesłanki. Wnioskodawca nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie. i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Skarżący w piśmie z 13 lutego 2021r. złożył obszerny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na tożsame okoliczności. Ponawiając zarzuty stwierdził, że nigdy nie był stroną w postępowaniu dotyczącym jego wpisu na listę zastępców notarialnych przy Izbie Notarialnej w K., ponieważ Prawo o notariacie nie zna instytucji postępowania administracyjnego celem odebrania ślubowania i umieszczenia osoby spełniającej kryteria w wykazie zastępców notarialnych. Wskazał, że Uchwały RIN są niewykonalne, a niewykonalność ta ma charakter trwały. Wnioskodawca, odwołując się do art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. zaznaczył, iż powoływanie się na treść Uchwał stanowiłoby przestępstwo określone w art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, dalej: "k.k"). Zarzucił, że Rada Izby Notarialnej w K. nie miała kompetencji ustawowych do dokonywania oceny "nieskazitelności charakteru" osoby, która zgłosiła wniosek o wpis na listę zastępców notarialnych.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia [...] marca 2021 roku nr [...], działając na mocy art. 138 §1 pkt 1 w związku z 127 § 3 k.p.a utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Odnosząc się do wszystkich podniesionych we wniosku podstaw do stwierdzenia nieważności, ponowiła dotychczasową argumentację, rozszerzając ją o kryteria ogólne regulujące zasady orzekania. Nie dopatrzyła się naruszenia podnoszonych norm procesowych, stanowiących o podstawie do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. M.in. wskazała, że zastępcy notarialni zostali analogicznie jak notariusze, zgodnie z art. 78 ustawy Prawo o notariacie objęci rygorami dotyczącymi tajemnicy zawodowej oraz ograniczenia prawa do zatrudnienia i podejmowania zajęć, które mogłyby przeszkadzać lub uchybiać powadze wykonywanego zawodu. Nie bez znaczenia jest także fakt, iż zastępca notarialny, który swój status uzyskuje z chwilą złożenia ślubowania oraz uzyskania stosownego zaświadczenia, może zostać w każdym czasie wyznaczony do wykonywania zastępstwa notariusza na warunkach określonych w art. 21 i 22 ustawy Prawo o notariacie. Ponowiła dotychczasowe stanowisko, że rozpatrując wniosek o wpis danej osoby do wykazu zastępców notarialnych, istnieją podstawy, by odpowiednio uwzględnić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki określone wart. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, a więc wymóg nieskazitelnego charakteru oraz wymóg dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.. Tymczasem oczywistość rażacego naruszenia prawa sprowadza się do jaskrawej sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę. Wnioskodawca złożył do Rady Izby Notarialnej w K. wniosek o przyjęcie ślubowania oraz umieszczenie go w wykazie zastępców notarialnych, tak więc nie ma wątpliwości ku temu, że sprawa dotyczyła jego indywidualnego interesu, posiada on przymiot strony w przedmiotowej sprawie.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosząc o: (i) uchylenie Uchwały nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] marca 2021 r., (ii) uchylenie Uchwały nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] stycznia 2021 r. oraz na podstawie art. 156 § 1 pkt 2,4, 5, 6, 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") o: (iii) stwierdzenie nieważności Uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w K. z dnia 9 października 2020 r. oraz o (iv) stwierdzenie nieważności Uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] sierpnia 2020 r.
W uzasadnieniu wskazał, że ww. Uchwały Rady Izby Notarialnej w K., o których stwierdzenie nieważności wnosi, są bezskuteczne. Podniósł, że nie był stroną postępowania administracyjnego, z racji tego, że ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1192 z późn. zm., dalej jako "Prawo o notariacie") nie zna takiej instytucji jak postępowanie administracyjne celem odebrania ślubowania i umieszczenia w wykazie zastępców notarialnych, bazując na art. 76 § 3 Prawa o notariacie. Zarzucił, że rada izby notarialnej nie ma podstaw prawnych do podejmowania jakichkolwiek uchwał w przypadku osób posiadających status zastępcy notarialnego. Zarzucił niewykonalność trwałą ww. uchwał, a także brak wywoływania przez te uchwały skutków prawnych. Stwierdził, że Prezes Rady Izby Notarialnej w K., będąc funkcjonariuszem publicznym, w wyniku nieodebrania ślubowania i nieumieszczenia go w wykazie zastępców notarialnych dopuściła się popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 z późn. zm., dalej jako "k.k."), a także, że uchwały zostały podpisane przez p. A.S. wpisanego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K..
W odpowiedzi na skargę, Krajowa Rada Notarialna wniosła o oddalenie skargi. Nie zgodziła się z zarzutami skarżącego. Podniosła m.in., że stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest tylko w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób oczywisty przynajmniej jedną z wad prawnych, enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego względu, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, to przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco. Pojęcie rażącego naruszenia prawa, nie jest to każde jego naruszenie, a jedynie takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Wskazała, że przy rozpatrywaniu wniosku o wpis danej osoby do wykazu zastępców notarialnych, w ocenie KRN, istnieją podstawy, by odpowiednio uwzględnić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, a więc wymóg nieskazitelnego charakteru oraz wymóg dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Tymczasem skarżący zdaje się nie zdawać sobie sprawy i nie rozumie istoty funkcji zastępcy notarialnego i odpowiedzialności z tym związanej. Skarżący złożył do Rady Izby Notarialnej w K. wniosek o przyjęcie ślubowania oraz umieszczenie w wykazie zastępców notarialnych. W związku z tym, sprawa dotyczyła jego indywidualnego interesu, zatem posiadał oraz posiada przymiot strony w przedmiotowej sprawie. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia była odmowa przyjęcia ślubowania i wpisania skarżącego do wykazu zastępców notarialnych, nie zachodzi niewykonalność Uchwał Rady Izby Notarialnej w K.. Zaskarżone Uchwały Rady Izby Notarialnej w K. zostały wydane w ramach przysługujących jej kompetencji . Wskazała, że notariusz A.S., który w dniach wydania przedmiotowych Uchwał sprawował funkcję Wiceprezesa Rady Izby Notarialnej w K. jest notariuszem, prowadzącym kancelarię notarialną. Zgodnie z informacjami wynikającymi z rejestru radców prawnych Krajowej Izby Radców Prawnych notariusz widnieje jako "radca prawny nie wykonujący zawodu". Nie ulega zatem wątpliwości, że nie wykonuje on czynnie zawodu radcy prawnego. Z tego względu także i ten zarzut skarżącego uznała za bezprzedmiotowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021.137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." - sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji wymaga stwierdzenia przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), jak i wówczas, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jak i wtedy, gdy wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Niewątpliwie skarga wnoszona do sądu administracyjnego służy osiągnięciu bezpośredniego skutku zaskarżenia w postaci obalenia aktu lub czynności, ale cel zasadniczy skarżący osiągnie dopiero wtedy, gdy zostanie usatysfakcjonowany ponownym załatwieniem sprawy przez organ administracyjny zgodnie ze swoim żądaniem. W przypadku ujawnienia naruszeń prawa niewpływających na załatwienie sprawy administracyjnej trzeba uznać za w pełni uzasadnioną sanację (uznanie za nieistotne) pomniejszych wadliwości stosowania prawa przez moc ostateczną aktu lub czynności, co służy stabilizacji obrotu prawnego. Nawiązuje to do teorii gradacji wad indywidualnych aktów administracyjnych, zgodnie z którą najcięższe wady są podstawą stwierdzenia nieważności aktu, co niweczy jego skutki z mocą wsteczną, wady ciężkie dają podstawę do wzruszenia (obalenia) aktu ze skutkiem ex nunc, a wady o niewielkim ciężarze gatunkowym nie mają bezpośredniego wpływu na ważność i obowiązywanie aktu oraz prawa lub obowiązki jego adresatów. (E. Ochendowski, Prawo..., s. 189–192; B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie..., s. 287–292.) .
W prawie administracyjnym obowiązuje zasada legalizmu. Oznacza to, że wydane na wniosek rozstrzygnięcie winno odpowiadać prawu.
O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo.
Przy czym chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, w szczególności społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Tymczasem rozstrzygając wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały z [...] sierpnia 2020r. RIN samorządu notarialnego naruszyły prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bowiem uchwała z [...] sierpnia 2020r. waz z uchwałą nr [...] Rady Izby Notarialnej w K. z [...] października 2020 r., którą została sprostowana wobec oczywistej omyłki rażąco naruszają prawo.
Instytucję zastępcy notarialnego reguluje cytowany poniżej art. 76. Prawa o notariacie.
§ 1. Zastępcą notarialnym jest osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego i złożyła ślubowanie
§ 2. Minister Sprawiedliwości niezwłocznie po ustaleniu wyniku egzaminu notarialnego wydaje zaświadczenie o uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego, które doręcza zastępcy notarialnemu i prezesowi rady izby notarialnej, właściwej według miejsca zamieszkania zastępcy notarialnego, a w wypadku osób, które nie mają miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prezesowi rady izby notarialnej, o której mowa w art. 74a § 2 zdanie drugie.
§ 3. Na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w § 2, prezes rady właściwej izby notarialnej odbiera ślubowanie, a następnie umieszcza zastępcę notarialnego w wykazie zastępców notarialnych danej izby. Art. 15 § 1 stosuje się odpowiednio.
§ 4. Rada skreśla zastępcę notarialnego z wykazu, o którym mowa w § 3: 1) na wniosek zastępcy notarialnego; 2) z chwilą powołania zastępcy notarialnego na stanowisko notariusza; 3) w wypadku orzeczenia wobec zastępcy notarialnego kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 78 pkt 2 lit. d.
§ 4a. Osoba skreślona z wykazu zastępców notarialnych z przyczyn, o których mowa w art. 76 § 4 pkt 1 i 3, może zostać powołana na notariusza, jeżeli spełnia wymagania określone w art. 11 pkt 1-3 i 7, z uwzględnieniem art. 78 pkt 4.
§ 4b. Po upływie 10 lat od skreślenia z wykazu zastępców notarialnych osoba, o której mowa w § 4a, może ubiegać się o powołanie na notariusza po złożeniu egzaminu notarialnego. Obowiązku złożenia egzaminu nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 12 § 1.
§ 5. Skreślenie z wykazu zastępców notarialnych skutkuje wygaśnięciem uprawnień zastępcy notarialnego.
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 2, mając na uwadze potrzebę zamieszczenia wszystkich danych koniecznych do potwierdzenia uprawnień zastępcy notarialnego.
Cytowane przepisy art. 76 § 1 i § 3 Prawa o notariacie stanowią o tym, kto i w jakim trybie może być zastępcą notarialnym. Zasady tam wyrażone są jednoznaczne, nie wymagają żadnej wykładni. Zastępcą notarialnym jest bowiem osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego i złożyła ślubowanie.
Do odebrania ślubowania wymagane jest jedynie zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wydane przez Ministra Sprawiedliwości o uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego. Są to czynności materialno-techniczne i nie wymagają postępowania administracyjnego.
Art. 76 ust. 3 udziela legitymacji prezesowi właściwej izby notarialnej do odebrania ślubowania i jest to czynność związana, a nie uznaniowa. Przepis mówi "odbiera ślubowanie", a nie "może odebrać ślubowanie". Czynnością następną jest "umieszczenie" zastępcy notarialnego w wykazie zastępców notarialnych danej izby, a nie "możliwość umieszczenia".
I co należy jeszcze raz podkreślić, są to czynności, które ustawodawca przypisał prezesowi rady właściwej izby notarialnej, a nie radzie - w ramach decyzji administracyjnej. Wszak, na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w § 2, prezes rady właściwej izby notarialnej odbiera ślubowanie, a następnie umieszcza zastępcę notarialnego w wykazie zastępców notarialnych danej izby. Art. 15 § 1 stosuje się odpowiednio.
Uregulowany w art. 35 pkt 6) ustawy w zakresie działania rady izby notarialnej prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby nie uprawniało Rady Izby Notarialnej w K. do załatwienia wniosku skarżącego, który należał do kompetencji Prezesa tej Rady, co oznacza rażące naruszenie przepisów o właściwości, art. 156 § 1.pkt 1 k.p.a.
Powyższe brzmienie cytowanych norm wskazuje, że art. 76 Prawa o notariacie ma charakter proceduralno-materialny. Przepis proceduralne maja wyłącznie charakter techniczny, a zatem są czynnościami materialnotechnicznymi.
Tymczasem Rada Izby Notarialnej w K. orzekając w ramach kompetencji Prezesa Rady, w sposób nieuprawniony - merytorycznie, i odmawiając skarżącemu rękojmi w trybie czynności materialnotechnicznych, bowiem nie wszczęła postępowania administracyjnego, czym rażąco naruszyła prawo naruszając przepisy o właściwości.
Powyższe oznaczało, zdaniem Sądu, zaistnienie przesłanek do stwierdzenia nieważności uchwały z [...] sierpnia 2020r. o nie wyrażeniu zgody na przyjęcie ślubowania oraz umieszczenia w wykazie zastępców notarialnych i uchwały z [...] października 2020r.o sprostowaniu oczywistej omyłki tej uchwały z dwóch podstaw: art. 156 § 1 i 2 k.p.a. Wydane one zostały z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z rażącym naruszeniem prawa.
Tymczasem zaskarżona uchwała Krajowej Rady Notarialnej i poprzedzająca ja uchwała z [...] stycznia 2021r. akceptowała powyższe naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że zaskarżona uchwała i poprzedzająca ją uchwała z [...] stycznia 2021r. naruszyły prawo odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższe oznacza, że to są jedyne materialne przesłanki do uzyskania statusu zastępcy notarialnego. I nie jest osoba która może być aplikantem notarialnym: uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego
Z kolei art. 71 § 2 ww. ustawy, do którego odwołuje się uchwała RIN w K. stanowi o tym, kto może być aplikantem notarialnym. Może być to osoba, która spełnia warunki określone w art. 11 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Przepis ten, jest normą materialną i nie mógł być zastosowany do czynności technicznych o jakich mowa w art. 76 w przypadku zastępcy notarialnego. Został błędnie zastosowany wraz z podstawami rękojmi z art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie.
Należy zauważyć, że organ jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji dwukrotnie zwracał się z pismami do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie charakteru ślubowania zastępców notarialnych i uzyskał stosowne informacje z Departamentu Zawodów Prawniczych w pismach z 11 marca 2014r. i 7 maja 2015r. Informacji tych jednak nie wykorzystał, mimo umieszczenia ich w aktach administracyjnych. Już w pierwszym z tych pism (k.59 akt adm.) departament informował, że złożenie ślubowania jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem zastępcy notarialnego, że ślubowanie może zostać złożone w każdym czasie, niezależnie od tego, jaki okres upłynął od daty złożenia egzaminu notarialnego oraz, że prezes właściwej izby notarialnej jest obowiązany wyznaczyć termin ślubowania niezwłocznie po otrzymaniu zaświadczenia o uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego, a niezłożenie ślubowania w tym terminie oznacza, ze inicjatywa w tej kwestii należy do przyszłych zastępców.
Z kolei w kolejnym piśmie (k.62 akt adm.) Ministerstwo informuje Prezesa Rady, ze status zastępcy notarialnego nabywany jest na podstawie pozytywnego wyniku z egzaminu notarialnego oraz złożonego ślubowania. Fakt ujęcia zastępcy w stosownym wykazie, w toku procedury ustanawiania zastepcą notarialnym, ma jedynie techniczny charakter i nie wiąze się ze skutkami, które warunkowałyby uzyskanie stosownych uprawnień.
Należy stwierdzić, że konflikt jaki zaistniał między skarżącym a organem kolegialnym jakim jest Rada Izby Notarialnej w K., uniemożliwił w tej sprawie racjonalne i zgodne z prawem rozpoznanie złożonego wniosku nie przez Radę, ale Prezesa Rady. To Prezes Rady posiada ustawowy obowiązek, a nie przywilej, określony w art. 76 § 3 ustawy o notariacie do odebrania ślubowania od zastępców notarialnych, co będzie realizowało złożony wniosek. W aktach znajduje się bowiem stosowne zaświadczenie .o uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego z 21 października 2019r. (k.124a.s.)
Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił w punkcie pierwszym i drugim wyroku zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Notarialnej i poprzedzającą ją uchwałę z [...] stycznia 2021r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., natomiast w punkcie drugim wyroku stwierdził nieważność uchwał Rady Izby Notarialnej w K. z [...] sierpnia 2020r. oraz z [...] października 2020r. – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie w kwestii kosztów postępowania, w punkcie trzecim wyroku, dotyczy zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania , na które składa się 200 zł wpisu sądowego, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2021.535 t.j.).