VI SA/Wa 171/19

VI SA/Wa 171/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Grzegorz Nowecki /sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 998/19 - Wyrok NSA z 2022-11-17
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1938
art. 85
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant ref. staż. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi F. Sp. p. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ" lub "organ II instancji") decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5, 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.) - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego w dniu 25 stycznia 2016 r., przez F. Spółka Partnerska z siedzibą w L. (dalej "skarżący", "spółka" lub "płatnik składek") od decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "[...]OW NFZ" lub "organ I instancji") w sprawie stwierdzenia, że M. B. (dalej "zainteresowana") podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, na rzecz płatnika składek w okresie: od 2 listopada 2010 r. do 8 kwietnia 2011 r., od 22 listopada 2010 r. do 29 kwietnia 2011 r., od 1 grudnia 2010 r. do 31 marca 2011 r., od 21 listopada 2011 r. do 30 listopada 2011 r., od 5 grudnia 2011 r. do 9 grudnia 2011 r. oraz od 12 grudnia 2011 r. do 16 grudnia 2011 r. (dalej "Sporny okres"), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w L. (dalej "ZUS"), pismem z dnia 2 czerwca 2015 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym zainteresowanej, z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych na rzecz płatnika składek w Spornym okresie. Wraz z wnioskiem wszczynającym postępowanie ustalające podleganie przez zainteresowaną ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umów zawartych z płatnikiem składek, ZUS przedłożył kopie następujących dokumentów:
- wyciąg z protokołu kontroli ZUS z dnia 27 lutego 2015 r. wraz z załącznikami,
- wyjaśnienia płatnika składek dotyczące zawieranych umów cywilnoprawnych,
- opinię prawną ZUS dot. zawartych umów z dnia 19 lutego 2015 r.,
- protokół przyjęcia wyjaśnień od płatnika składek z dnia 27 lutego 2015 r.,
- zastrzeżenia wniesione przez płatnika składek do protokołu kontroli ZUS wraz z załącznikami (pismo z dnia 11 marca 2015 r.),
- informację ZUS o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli (pismo z dnia 25 marca 2015 r.),
- zawarte przez strony umowy określone jako "umowy o dzieło" z 2 listopada 2010 r., 22 listopada 2010 r., 1 grudnia 2010 r., 21 listopada 2011 r., 5 grudnia 2011 r., 12 grudnia 2011 r., wraz z rachunkami wystawionymi przez zainteresowaną.
Zgodnie z zawartymi umowami, zainteresowana zobowiązała się wykonać dzieło polegające na:
- zbadaniu i opracowaniu dokumentacji dotyczącej modułu II (kapitały) i III (zapasy ) z badania sprawozdania finansowego spółki I. Sp. z o.o. (umowa z dnia 2 listopada 2010 r.),
- zbadaniu i opracowaniu dokumentacji dotyczącej modułu II (majątek finansowy) i III (zapasy) z badania sprawozdania finansowego spółki D. Sp. j. za rok 2010 (umowa z dnia 22 listopada 2010 r.),
- zbadaniu sprawozdania finansowego spółki E. Sp. z o.o. za rok 2010 i opracowanie dokumentacji (umowa z dnia 1 grudnia 2010 r.),
- udziale w badaniu wstępnym spółki T. Sp. z o.o. (umowa z dnia 21 listopada 2011 r,),
- sporządzeniu planu oraz udział w inwentaryzacji spółki I. Sp. z o.o. (umowa z dnia 5 grudnia 2011 r.),
- udziale w badaniu wstępnym spółek G. Sp. z o.o. i G. Sp. j. (umowa z dnia 12 grudnia 2011 r.).
Z treści ww. umów wynika ponadto, że:
- strony ustaliły konkretny termin wykonania ww. "dzieła" tj. w okresie: od 2 listopada 2010 r. do 8 kwietnia 2011 r., od 22 listopada 2010 r. do 29 kwietnia 2011 r., od 1 grudnia 2010 r. do 31 marca 2011 r., od 21 listopada 2011 r. do 30 listopada 2011 r., od 5 grudnia 2011 r. do 9 grudnia 2011 r. oraz od 12 grudnia 2011 r. do 16 grudnia 2011 r.,
- określono umowne wynagrodzenie w wysokości brutto: 2.300 zł., 3.600 zł., 5.000 zł., 840 zł., 2.340 zł., 2.080 zł.
Płatnik składek przy piśmie z dnia 27 sierpnia 2015 r. wniósł o zawieszenie postępowania w tej sprawie, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie odwołania płatnika składek od decyzji ZUS nr [...].
Następnie pismem z dnia 12 listopada 2015 r. zatytułowanym "wnioski dowodowe", płatnik składek wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania m.in. zainteresowanej, a także B. T. i J. P., na okoliczność charakteru zawartych umów i zasad ich wykonywania.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., dyrektor [...] OW NFZ odmówił uwzględnienia żądania dowodowego strony. Uznał przy tym, że nie był związany ww. decyzją ZUS, z uwagi na fakt, iż umowy wskazane w decyzji ZUS nie są tożsame z umowami wskazanymi we wniosku ZUS I Oddział w [...] z dnia 2 czerwca 2015 r.
Następnie dyrektor [...] OW NFZ, po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., stwierdził, że zainteresowana podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025. z późn. zm.) dotyczące zlecenia, na rzecz płatnika składek w spornym okresie.
Od ww. decyzji płatnik składek wniósł odwołanie.
Skarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy odniósł się szczegółowo do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Podkreślił, że prace wykonywane przez zainteresowaną miały charakter czynności powtarzalnych, dzieło zaś powinno mieć charakter indywidualny i jednostkowy. Wskazał ponadto, że elementem przedmiotowo istotnym spornych umów było działanie w celu osiągnięcia skutku i dokonywanie czynności z należytą starannością, a nie zrealizowanie rezultatu. Umowy te były zatem nakierowane na podjęcie określonych działań i dokonywanie przewidzianych czynności.
Organ stwierdził, że czynności wykonywane przez zainteresowaną (zbadanie i opracowanie dokumentacji dotyczącej modułu II (kapitały/majątek finansowy) i III (zapasy) zbadania sprawozdania finansowego spółki, opracowanie dokumentacji, udział w badaniu wstępnym spółki, sporządzenie planu oraz udział w inwentaryzacji spółki), wiązały się z podejmowaniem przez wykonawcę szeregu jednorodzajowych, powtarzających się działań, wymagających starannego działania z wykorzystaniem własnych umiejętności, wiedzy i wieloletniego doświadczenia z zakresu księgowości i rachunkowości. Organ ponadto wskazał, że w analizowanych umowach nie zaznaczono aby cel musiał być koniecznie osiągnięty, przy czym nie chodzi o to, że uzyskanie rezultatu w postaci wykonania czynności zbadania i opracowania dokumentacji dotyczącej modułu II (kapitały/majątek finansowy) i III (zapasy) z badania sprawozdania finansowego spółki, opracowania dokumentacji, udziału w badaniu wstępnym spółki, sporządzenia planu oraz udziale w inwentaryzacji spółki było dla stron irrelewantne, lecz o to, że strony nie akcentowały w sposób charakterystyczny dla umów o dzieło konieczności pojawienia się takiego rezultatu. Zainteresowana z tytułu wykonywania przedmiotowych umów nie podlegała bowiem jakiejkolwiek odpowiedzialności za wady dzieła wobec osób trzecich (art. 637 k.c. i nast), co jest jedną z cech odróżniających umowy starannego działania od umów rezultatu. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło.
Powyższe w ocenie organu powoduje, że nie jest możliwe zakwalifikowanie przedmiotowych umów jako umów o dzieło. Badanie sprawozdań finansowych nie posiada bowiem cech dzieła, gdyż rezultat takich czynności nie zależy od biegłego rewidenta, który je przeprowadza, lecz od danych przedstawionych przez firmę, dla której badanie jest realizowane. Same czynności nie mają natomiast żadnej indywidualnej, szczególnej cechy. Są typowe i powszechne dla biegłych rewidentów. Samo badanie oraz sporządzanie raportów, opinii i sprawozdań z tego procesu należy do obowiązków biegłego rewidenta, a odpowiedzialność ogranicza się do przeprowadzenia badania zgodnie z krajowymi standardami, co wynika z treści art. 48, 54, 81, 83 i 84 ustawy z dnia 11 maja 2017r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. poz. 1089, z późn. zm.). Zdaniem organu, z uwagi na okoliczność, że czynności te mają być realizowane starannie i ukończone bez względu na to, czy wynik badania będzie pozytywny czy negatywny, to umowa, której przedmiotem jest badanie sprawozdania finansowego, jest klasyfikowana jako zlecenie lub umowa o świadczenie usług.
Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzecznictwo w sprawach administracyjnych oraz sądów powszechnych. Natomiast wskazany w odwołaniu płatnika składek nieprawomocny wyrok Sądu Okręgowego w [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...], zdaniem organu nie miał znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem odnosił się do ubezpieczeń społecznych i podjęte rozstrzygnięcie dotyczyło innego stanu faktycznego oraz nie dotyczyło zainteresowanej.
Na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
1. naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). tj.:
a. art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2018.1025 t.j. z dnia 2018.05.29. dalej k.c.) poprzez błędne niezastosowanie tych przepisów i nieuprawnioną odmowę przyznania charakteru umowy o dzieło kontraktom zawartym pomiędzy skarżącą, a zainteresowaną,
b. art. 750 k.c. w zw. 734 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2018.1510 t.j. z dnia 2018.08.08. dalej ustawa oświadczeniach) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do osób i stosunków prawnych, które nie podlegają wyżej wymienionym przepisom;
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). tj.:
a. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 t.j. z dnia 2016.01.07, z późn. zm. dalej k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie przesłuchania M. B., B. T. i J. P., a w konsekwencji brak ustalenia nie tylko celu i zgodnego zamiaru stron umowy, ale również ich charakteru i zasad wykonywania,
b. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału, tj. dowodów w postaci wyjaśnień płatnika składek w formie pisma z dnia 18 lutego 2015 roku, zastrzeżeń wniesionych przez płatnika składek do protokołu kontroli ZUS w formie pisma z dnia 11 marca 2015 r., wyjaśnień płatnika składek z dnia 27 sierpnia 2015 r., z których wynikało m. in. że strony zawierały umowy rezultatu,
c. art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 2, art. 78 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ II instancji, pomimo, że wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącą w dniu 11 września 2017 roku miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto formalny brak wydania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia postanowienia o odmowie dopuszczenia przedmiotowych dowodów,
d. art. 6 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu l instancji, mimo że dotknięta była ona wadliwościami wymagającymi jej częściowego uchylenia.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji w zaskarżonej części i uchylenie również poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Lodzi nr [...]z dnia [...] stycznia 2016 roku, w części w jakiej stwierdzono, że M. B. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach od 02.11.2010 r. do 08.04.2011 r. oraz od 22.11.2010 r. do 29.04.2011 r. z tytułu umów zawartych z płatnikiem składek.
Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci załącznika nr [...] do uchwały Nr [...] Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] lutego 2010 r. na okoliczność charakteru umów zawartych pomiędzy płatnikiem składek a zainteresowaną, których dotyczy zaskarżona decyzja.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci załącznika nr [...] do uchwały Nr [...] Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] lutego 2010 r. na okoliczność charakteru umów zawartych pomiędzy płatnikiem składek a zainteresowaną, których dotyczy zaskarżona decyzja.
Sąd na rozprawie w dniu 11kwietnia 2019 r. dopuścił dowód z załącznika nr [...] do uchwały Nr [...] Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] lutego 2010 r. na ww. okoliczność, na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), gdyż pozwalał na doprecyzowanie oceny spornych umów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd w działaniu organów obu instancji nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i w procesie subsumpcji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego.
Zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie podstawowy problem prawny sprowadza się do oceny charakteru umów zawartych między skarżącą (płatnikiem składek) i zainteresowaną oraz rozstrzygnięcia czy umowy te są, jak twierdzi skarżąca, umowami o dzieło, które nie dają podstaw do objęcia wykonawcy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, czy też są, zgodnie z poglądami organów, umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, a których zawarcie i wykonywanie daje podstawę do objęcia wykonawcy umów obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Wskazać trzeba, że zarówno w judykaturze jak i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna, LEX 2014, komentarz do art. 627 k.c., t. 38).
Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenie do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest zatem umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu przepisów Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).
Jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym wskazać należy, że subsumpcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia w rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.). Przesłanka zastosowania art. 750 k.c. wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie jako umowy o dzieło.
Istotą umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., jest natomiast to, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja umowy zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu – dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387). Odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstaje wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował on wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie nastąpił.
Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo). W wyroku tym czytamy: "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie)".
Biorąc powyższe pod uwagę oraz mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy Sąd uznał, że organy obu instancji poczyniły odpowiednie ustalenia faktyczne i przeprowadziły wyczerpującą analizę stanu prawnego, dochodząc do prawidłowych wniosków, iż zakwestionowane umowy zawarte przez skarżącą z zainteresowaną były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a nie były umowami o dzieło. W ocenie Sądu motywy podjętych rozstrzygnięć zostały ponadto należycie wyjaśnione w uzasadnieniach obu decyzji, a argumentacja organów jest wyczerpująca i akceptowalna.
Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Jednocześnie w myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Z kolei według art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz.121, z późn. zm.; dalej: u.s.u.s.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło - "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Wówczas sporządzenie sprawozdania finansowego można uznać za dzieło, pod warunkiem, że zapisy umowy o dzieło spełniałyby warunki umowy rezultatu.
Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy. Umowy o osiągnięcie rezultatu stanowiącego dzieło, w rozumieniu przepisów art. 627 i nast. k.c. dotyczących umowy o dzieło, nie mogą zostać zakwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług. Oznacza to, że z zakresu art. 750 k.c. wyłączone są nie tylko umowy o dzieło, ale także inne umowy nazwane, których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu, zarówno takie, do których przepisy o umowie o dzieło znajdują odpowiednie zastosowanie, jak i takie, które mają regulację ustawową niezawierającą takiego odesłania.
Ponadto należy zauważyć, że wyłączone spod dyspozycji art. 750 k.c. są również umowy nienazwane, których istota wykazuje zbieżność z umową o dzieło, uzasadniającą stosowanie przepisów o tej umowie w drodze analogii (np. nieodpłatne wykonanie dzieła). Również, jeśli chodzi o przypadek tzw. umów mieszanych, przepis art. 750 k.c. znajduje zastosowanie w zakresie, w jakim umowa dotyczy świadczenia usług, nieuregulowanych innymi przepisami, albo do których nie znajdą zastosowania w drodze analogii przepisy odnoszące się do którejkolwiek umowy nazwanej, mającej za przedmiot świadczenie usług. Dotyczy to zarówno umów, których przedmiotem jest zobowiązanie do świadczenia usług, obejmujących dokonywanie czynności faktycznych i prawnych (por. m.in. M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 692), jak i umów łączących elementy umowy o świadczenie usług z elementami umowy o dzieło.
W niniejszej sprawie przedmiotem analizowanych umów było zbadanie i opracowanie dokumentacji dotyczącej modułu II (kapitały/majątek finansowy) i III (zapasy) z badania sprawozdania finansowego spółki, opracowanie dokumentacji, udział w badaniu wstępnym spółki, sporządzenie planu oraz udział w inwentaryzacji spółki, zbadanie i opracowanie dokumentacji dotyczącej modułu II (kapitały) i III (zapasy) z badania sprawozdania finansowego. W umowach tych zapisano termin zarówno rozpoczęcia dzieła, jak i jego zakończenia, a także określono wynagrodzenie, jakie przysługiwać miało za wykonanie przedmiotu tej umowy. Takich ustaleń organ dokonał w oparciu o literalną treść zawartych umów.
Sąd podziela stanowisko organu, że sporne umowy nie precyzowały w swojej treści w istocie przedmiotu dzieła, w związku z czym trudno mówić o konkretnym rezultacie, który miał zostać osiągnięty. Tak sformułowany przedmiot umowy sugeruje bowiem staranne wykonanie określonych czynności (usług), nie zaś osiągnięcie konkretnego i indywidualnie oznaczonego rezultatu.
Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie zainteresowana zobowiązana była jedynie do starannego przeprowadzenia określonych czynności, które miały charakter stricte finansowo-księgowy. Przyjmując ponadto, jak wskazuje strona skarżąca, iż czynności te były charakterystyczne dla pracy biegłego rewidenta i miał w tym przypadku zastosowanie załącznik nr [...] do uchwały Nr [...] Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] lutego 2010 r. – Krajowy standard rewizji finansowej nr 1 (Ogólne zasady badania sprawozdań finansowych), zauważyć należy, że z pkt XIV ww. Załącznika (ppkt 99) wynika, że badanie sprawozdań finansowych jest usługą, której podstawą wykonywania jest odpowiednia umowa. Zarówno zatem rodzaj umowy, jak i wykonywanych czynności stanowią standardy zawodowe pracy biegłych rewidentów bezpośrednio ich obowiązujące, należące do zakresu uprawnień przewidzianych tylko dla tej grupy zawodowej, posiadającej w istocie status zawodu zaufania publicznego.
Wykonywaniu czynności biegłego rewidenta nie można zatem przypisać cech (essentialia negotii) umowy o dzieło, gdyż nie zobowiązywała ona do dokonania ściśle określonego wytworu – dzieła i doprowadzenia do konkretnego rezultatu. Tym samym organy prawidłowo przyjęły, że zainteresowana z tytułu wykonania przedmiotowej umowy podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Podobne stanowisko tut. Sąd zawarł w prawomocnym wyroku z 29 kwietnia 2015 r. (sygn. akt: VI SA/Wa 2983/14).
W ocenie Sądu, za niezasadny należało także uznać zawarty w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (naruszenia art. 7, 77 k.p.a.). Z zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Rozstrzygnięcie organów obu instancji zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem zawartych przez strony umów oraz analizy czynności wykonywanych przez zainteresowaną, protokołu kontroli ZUS, wyjaśnień płatnika składek dotyczących zawieranych umów cywilnoprawnych, opinii prawnej ZUS dot. zawieranych umów, protokołu przyjęcia wyjaśnień od płatnika składek, zastrzeżeń wniesionych przez płatnika składek do protokołu kontroli ZUS, informacji ZUS o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.
Ponadto podzielić należy stanowisko organu, że w tym przypadku przesłuchanie stron o które wnioskowała strona skarżąca nie było konieczne, gdyż w zgromadzonym materiale dowodowym znajdują się złożone na piśmie obszerne wyjaśnienia skarżącej, które zostały ocenione przez organ w ramach posiadanych kompetencji bez przekroczenia granic swobodnej oceny. Odnosząc się ponadto do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., Sąd podziela stanowisko Prezesa NFZ, iż organ I instancji wskazał wszystkie istotne fakty, na podstawie których wydał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, a także wskazał wyczerpująco na powody dla których odstąpił od przeprowadzenia innych dowodów.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.