VI SA/Wa 1707/04

VI SA/Wa 1707/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Grażyna Śliwińska /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Bosakirska
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie: WSA Protokolant Małgorzata Neudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi A.F. na w W. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu działalności gospodarczej drogą elektroniczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej A.F. kwotę 200 /sto/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania .
Uzasadnienie
Pani A.F. w dniu 10 lutego i kolejno w dniu 12 lutego 2004r. drogą elektroniczną przesłała zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zawierało ono braki: przedmiot wykonywanej działalności gospodarczej nie został określony zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności, a data rozpoczęcia działalności gospodarczej została przez nią określona na dzień [...] stycznia 2004r.
Organ ewidencyjny wezwał wnioskodawczynię do usunięcia braków formalnych zawartych w zgłoszeniu tj.:
- określenia przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności - na podstawie z art. 7b ust.2 pkt.3,
- wskazania daty rozpoczęcia działalności gospodarczej z uwzględnieniem art. 7 ust.l i 2,
- uiszczenia opłaty stałej - zgodnie z art. 7a ust.3 ustawy o działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 24 lutego 2004r A.F. poinformowała, że: dokonała wpłaty stałej, uzupełniła określenie przedmiotu działalności na poziomie podklas Polskiej Klasyfikacji Działalności, natomiast określenia daty rozpoczęcia działalności dokonała z uwzględnieniem art.7 ust. l i 2, ponieważ wpis do ewidencji działalności gospodarczej uzyskała w dniu [...] października 1997r, a obecnie jedynie dostosowuje formę prowadzenia działalności do zmienionych przepisów, a dotychczas wpis do ewidencji opiewał na imię obojga małżonków. Wskazała, że prawidłowe byłoby jednoczesne wykreślenie starego wpisu i dokonanie nowego, ponieważ działalność gospodarczą prowadzi nieprzerwanie, a jedynie taka data zgłoszenia umożliwia jej dostosowanie się do nowych zasad ewidencyjnych nie przerywając działalności.
Prezydent W. decyzją z dnia [...].03.2004r nr [...] na podstawie art. 7c ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r Prawo działalności gospodarczej (Dz.U.Nr 101, poz. 1178 z późn.zm.) odmówił dokonania wpisu działalności gospodarczej do prowadzonej ewidencji nie podzielając poglądu Pani A.F. co do prawidłowości uzupełnienia dwóch braków: określenia przedmiotu działalności i daty rozpoczęcia działalności gospodarczej. Podnosił, że w zgłoszeniu zostały wprawdzie podane prawidłowe numery podklas zawarte w PKD, ale nie użyto nazw tych podklas, lecz dowolnych określeń opisowych, np: w zgłoszeniu jest - 72.20.Z Tworzenie i sprzedaż oprogramowania komputerowego zgodnie z ustawą Prawo autorskie Dz.U.Nr 80/00 poz.904, 74.14.B Usługi menadżerskie; winno być zgodnie z PKD - 72.20.Z Działalność w zakresie oprogramowania, 74.14.B Zarządzanie i kierowanie w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej.
Z kolei wskazana w zgłoszeniu data rozpoczęcia działalności gospodarczej jest datą wcześniejszą niż data przesłania zgłoszenia, a przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji (art. 7 ust.l i 2). Zdaniem organu ewidencyjnego wpis do ewidencji nie może dotyczyć działalności, która była bądź jest podjęta lub wykonywana przed uzyskaniem wpisu.
Ponadto powołał się na fakt wykreślenia z ewidencji pani A.F. z dniem [...] grudnia 2003r. - na podstawie załączonej decyzji z dnia [...] stycznia 2004r nr [...], w której Pani A.F. figurowała od dnia [...].10.1997r do dnia [...].12.2003r.
W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Pani A.F. podnosiła, że w ramach dostosowania wpisów w ewidencji działalności gospodarczej, którą dotychczas wspólnie wraz z mężem prowadzili i na ich wniosek Delegatura S. dokonała zmiany we wpisie tak, że pod poprzednim numerem pozostała jedna osoba fizyczna ( mąż ), a ona zgodziła się na wykreślenie swojej osoby. Niezwłocznie jednakże po wydaniu decyzji, w jej ocenie – dalszym etapie procedury dostosowawczej, z tym że z konieczności w dwóch różnych delegaturach Urzędu Miasta W. – dokonała zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej drogą elektroniczną. Ta data jest odpowiednia wobec tego, że [...] stycznia 2004r. została wydana decyzja o dokonaniu zmian w dotychczas posiadanym wpisie w ewidencji.
W ocenie odwołującej nie ma wymogów prawnych, by poza określeniem podklas, ich nazwy zostały dosłownie przepisane. Nakaz prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie całej podklasy, bez możliwości jej zawężenia byłby sprzeczny z art. 22 konstytucji. Skoro określiła zakres działalności w sposób węższy niż cała podklasa – z jednoczesnym prawidłowym przyporządkowaniem symbolu klasyfikacyjnego, to został spełniony wymóg określenia "zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności".
Zarzuciła naruszenie art. 9 kpa poprzez przyjęcie, że wpis do ewidencji nie może dotyczyć działalności, która była bądź jest podjęta lub wykonywana przed uzyskaniem wpisu, ponieważ uniemożliwiałoby to dostosowanie formy wykonywania działalności gospodarczej do zmienionych wymogów Prawa działalności gospodarczej, pozostawiając jedynie możliwość zakończenia jednej działalności i rozpoczęcia drugiej, co byłoby sprzeczne z Konstytucją. Wskazała na wykładnię celowościową art. 7 ust. 2 Prawa działalności gospodarczej, który ogranicza wolność tej działalności w ważnym publicznym interesie pewności obrotu gospodarczego i cel ten jest niezagrożony w sytuacji, gdy przedsiębiorca prowadzi już działalność gospodarczą wpisaną do ewidencji przed dokonaniem nowego, zmienionego wpisu. Nie ma przesłanek, by twierdzić, że można rozpocząć działalność gospodarczą wyłącznie po dniu uzyskania kolejnego wpisu do ewidencji i że fakt wpisania już do ewidencji wcześniej w innej formie – nie ma dla spełnienia wymogu art. 7 ust. 2 żadnego znaczenia. Skutkiem takiej interpretacji byłby pozaustawowy zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, w przypadku którego organ ewidencyjny opóźnił dokonanie nowego wpisu przed wygaśnięciem starego. Z kolei fakt nie dokonania dostosowania wcześniej jest usprawiedliwiona działaniem w zaufaniu do organów państwa - wcześniej ogłoszonej oficjalnej interpretacji Ministerstwa Sprawiedliwości, a w państwie prawa nie może z tego wynikać negatywna konsekwencja dla obywatela – poprzez brak możliwości dostosowania prowadzonej działalności. Podnosiła, że w dacie dokonywania zgłoszenia decyzja nr [...] określająca okres prowadzenia przez nią działalności nie była prawomocna, więc nie obowiązywała.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na argumenty prawne i faktyczne organu I instancji wskazując, że zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej złożone przez stronę określało datę rozpoczęcia działalności jako [...] stycznia 2004r. w sytuacji, kiedy decyzją z tej samej daty nr [...]. strona została wykreślona z ewidencji prowadzonej w Dzielnicy S. z datą wcześniejszą - z dniem [...] grudnia 2003r. Decyzja nie została zakwestionowana przez strony. W tym stanie faktycznym jej treść wiąże organy administracji i skarżąca nie mogła wskazać jako daty rozpoczęcia działalności dnia [...] stycznia 2004r., gdyż jest to niezgodne z art. 7 ust. 2 cyt. ustawy, jako że przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Organ II instancji podzielił pogląd, że określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej było niezgodne z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD); stanowiącą załącznik do obowiązującego w dacie wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 października 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. Nr 128. poz. 829 z p. zm.), która brzmiała:
72-20.Z Działalność w zakresie oprogramowania
74.14.A Doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania
74.14.B Zarządzanie i kierowanie w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej
74.83.Z Działalność związana z tłumaczeniami i usługami sekretarskimi
80.42.A Szkoły języków obcych
80.42.B Kształcenie ustawiczne dorosłych i pozostałe formy kształcenia, gdzie indziej niesklasyfikowane,
gdy zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej złożone przez stronę - w ostatecznej wersji z dnia 13 lutego 2004r. - określało przedmiot działalności gospodarczej następująco:
"PKD 72.20.Z Tworzenie i sprzedaż oprogramowania komputerowego zgodnie z ustawą Prawo autorskie Dz. U. Nr 80/00 poz. 904,
PKD 74.14A Przygotowywanie na zlecenie zaplecza eksperckiego, materiałów informacyjnych i ekspertyz, tworzenie obrazu problemu w mass-mediach,
PKD 74.14-B Usługi menedżerskie,
PKD 74.83-Z Tłumaczenie z i na języki obce, usługi sekretarskie,
PKD 80.42. A Nauka języków obcych,
PKD 80.42. B organizacja i prowadzenie szkoleń w zakresie public-relations"
Dodatkowo organ II instancji wskazał, iż określenie w zgłoszeniu przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej - poza punktem dotyczącym nauki języków obcych - jest niezgodne z PKD stanowiącą załącznik do obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. Nr 33: poz. 289), którego brzmienie zacytował. Uznał ostatecznie, że skarżąca w terminie złożyła wprawdzie pismo wyjaśniające i dokonała wpłaty opłaty stałej, to jednakże nie naprawiła wad zgłoszenia. Do pozostałych argumentów odwołania organ nie odniósł się.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani A.F. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów. Zarzuciła :
- błędną wykładnię celowościową art. 7b ust.2 pkt 3 ustawy Prawo działalności gospodarczej poprzez przyjęcie obowiązku wpisania odpowiednich pozycji PKD (Polskiej Klasyfikacji Działalności) zawierających zakres wykonywanej działalności nawet jeśli jest on znacznie szerszy niż zakres faktycznie wykonywanej działalności.
- powołanie się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. Nr 33: poz. 289), które weszły w życie nie tylko po dniu złożenia wniosku, ale i po wydaniu decyzji II instancji, co stanowiło naruszenie zasady nie działania prawa wstecz.
- nie rozpatrzenie wielu zarzutów podniesionych w uzasadnieniu odwołania, w szczególności naruszenia art. 9 kpa, skoro działanie skarżącej nie zmierzało do zaprzestania na pewien czas działalności, ale do zarejestrowania zmienionego miejsca zamieszkania, zmienionego miejsca prowadzenia działalności i było bezpośrednio kształtowane pisemnymi wyjaśnieniami tego organu.
Przede wszystkim wskazała na fakt, iż wraz z mężem R.F. w dniu 22 października 2003r. wnieśli o dokonanie zmian we wpisie do ewidencji dotychczas wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej - w związku ze zmianą miejsca zamieszkania i miejsca prowadzenia działalności. Dopiero w piśmie z 4 grudnia 2003r. – w odpowiedzi na ich wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – Delegatura Dzielnicy Z. wyjaśniła, że zmiana nie może być dokonana jeśli we wniosku wymienione będą dwie osoby. Strony, pouczane pisemnymi wyjaśnieniami organu – zmierzały do zarejestrowania w ewidencji zmienionego miejsca zamieszkania i miejsca prowadzenia działalności, a nie – do zaprzestania na pewien czas jej prowadzenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. domagało się jej oddalenia. Podnosiło, że organy administracji rozstrzygając sprawę uwzględniło stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, stąd oczywistym jest, iż zarówno Kolegium jak i organ I instancji przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy obowiązane były uwzględnić istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...], którą Pani A.F. została wykreślona z dniem [...] grudnia 2003r. z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej w Dzielnicy S., zgodnie ze zmianą zgłoszoną do wpisu nr [...] przez P. R.F. oraz oświadczeniem woli złożonym przez Panią A.F. w dniu 21 stycznia 2004r.
Nie zgodziło się z zarzutem skarżącej, iż zaskarżonej decyzji dokonano błędnej wykładni art. 7b ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo działalności gospodarczej twierdząc, iż decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaś zmiany stanu prawnego które nastąpiły po wydaniu tej decyzji, nie miały istotnego wpływu na rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione, przy czym Sąd miał na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy p.p.s.a., która stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniającym w świetle art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. jej uchylenie.
W ocenie Sądu dokonane przez organ ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, są niekompletne i dowolne, pomijają całokształt materiału dowodowego, a w konsekwencji nie zostały rozpatrzone w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa i 80 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. ( vide: wyrok NSA w Warszawie 2001.07.04, I SA 1768/9, LEX nr 54171)
Ponadto zostały dokonane z pominięciem zasady słusznego interesu strony, bowiem rzeczą organów administracji jest nadanie żądaniu strony odpowiedniej formy procesowej i przyjęcie właściwego trybu postępowania, mając na względzie słuszny interes obywatela oraz zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa.
Zaskarżona decyzja nie zawiera także uzasadnienia, dlaczego interes strony został pominięty, mimo zarzutów podniesionych w odwołaniu, co narusza art. 107 § 3 kpa.
Na wstępie wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie jest skutkiem wspólnego wniosku złożonego w dniu 22 października 2003r. przez R. i A. małż. F. – wspólnie prowadzących działalność gospodarczą od 1 października 1997r. - o dokonanie zmian we wpisie do ewidencji w związku ze zmianą miejsca zamieszkania i miejsca prowadzenia działalności.
Intencją wnioskodawców zawartą we wniosku - była potrzeba uregulowania aktualnego stanu w ewidencji działalności gospodarczej. Wobec tego, że wnioskodawcy złożyli wniosek do organu ewidencyjnego Delegatury w Dzielnicy S., z urzędu został przesłany według właściwości do Delegatury w Dzielnicy Z. Ta z kolei zwróciła zgłoszenie wraz z aktami Delegaturze w Dzielnicy S. ze wskazaniem:
- że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy prawo działalności gospodarczej nie jest małżeństwo wspólnie prowadzące działalność gospodarczą,
- załatwienia sprawy według właściwości.
Nie ulega zatem wątpliwości, że następujące po sobie działania organu ewidencyjnego - zmierzające do załatwienia sprawy w przedmiocie zmian we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, dotychczas wspólnie prowadzonej przez dwoje małżonków, podlegały ogólnym zasadom procedury administracyjnej. W szczególności należało mieć na uwadze rozpoznanie jej zgodnie z intencją i interesem strony, a w razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. (wyrok NSA w Warszawie, 2002.04.04, I SA 2188/00, LEX nr 81741)
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2000.01.07, V SA 1158/99, LEX nr 49399 zawarty jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym podziela, że organ pierwszej instancji, w wykonaniu obowiązków wynikających z przepisów art. 7 i 9 kpa, powinien poinformować wnioskodawców (wniosku złożonego w dniu 22 października 2003r.) o ich sytuacji prawnej.
W świetle obowiązku dokonania zmiany wpisu w ewidencji wnioskodawcy powinni bowiem wiedzieć, czy i jaki ma on wpływ na byt prawny działalności każdego z nich, skoro organ ewidencyjny prezentował pogląd, że od 1 stycznia 2001r. jako przedsiębiorców uwidacznia się jednego z małżonków: czy oznacza to likwidację działalności drugiego z małżonków? Taka wiedza pozwoliłaby wnioskodawcom na dokonanie wyboru i zdecydowanie o treści kierowanego do organu administracji żądania.
Organy orzekające w sprawie nie dopełniły powinności wynikających z art. 7-9 kpa w sposób należyty.
Wprawdzie wnioskodawcy zostali wezwani pismem z dnia 5 listopada 2003r. w trybie art. 50 kpa, do złożenia wyjaśnień w sprawie zwróconych dokumentów, ale strona powoływała się na interpretację przepisów ustawy Prawo działalności gospodarczej przez Ministerstwo Sprawiedliwości (dołączoną do akt administracyjnych).
Następnie organ ewidencyjny w piśmie z dnia 4 grudnia 2003r. pouczył o obowiązku dostosowania prowadzonej wspólnie działalności do wymaganych ustawą form w jakich może działać przedsiębiorca, czyli zachowania ciągłości ewidencjonowania podmiotu prowadzącego już działalność na dotychczasowych zasadach i uporządkowanie ewidencji działalności gospodarczej poprzez wykreślenie z urzędu jednostek, które w dniu 1 stycznia 2001r. nie są przedsiębiorcami (w związku z art. 88i Prawa działalności gospodarczej).
Z kolei w piśmie z dnia 31 grudnia 2003r. A. i R. małżonkowie F. zostali poinformowani przez organ ewidencyjny, że na podstawie w/w art. 88i zostanie w ciągu 7 dni z urzędu wykreślony ich wpis do ewidencji działalności gospodarczej wydany na ich firmę "A.".
Należy w tym miejscu wskazać, że w dacie tych "instrukcji" organu I instancji - znana była uchwała 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2001r. (OPK 21/01 ONSA 2002/3/105), stanowiąca, że wykreślenie w trybie art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej wpisu w ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, gdy wspólnicy takiej spółki nie dostosowali formy wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy, stosownie do art. la ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.) następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna. Wskazał, że jest decyzją konstytutywną i może zmienić zakres praw i obowiązków stron tylko na przyszłość, to jest od dnia, gdy stała się ostateczna.
Nadmienić należy, że już wówczas NSA wyraził pogląd co do prymatu dostosowania formy jednostki gospodarczej przed jej wykreśleniem z ewidencji (to jest faktycznym pozbawianiem jej prawa wykonywania prowadzonej dotąd działalności) z uwagi na fakt, że ustawodawca nie wprowadził żadnego terminu, z którym miałoby nastąpić wykreślenie danego podmiotu z ewidencji, uznając zapewne, że ewidencja będzie aktualizowana stopniowo przez wykreślanie z niej podmiotów, które na skutek przekształcenia nie będą nią objęte, lub tych, które w ogóle zaniechały działalności gospodarczej. Nie można zatem przyjąć, że wykreślenie władczym aktem organu mogło nastąpić z jakąkolwiek wcześniejszą datą niż skutek prawny takiego aktu. NSA zwrócił m.in. uwagę, że ewidencja działalności gospodarczej jest jawna, pełni istotną rolę gwaranta w obrocie gospodarczym i jest w związku z tym ważną podstawą do zawierania przez przedsiębiorców kontraktów handlowych. Prawidłowość prawna tych kontraktów przekłada się na sytuację podatkową podmiotów biorących udział w obrocie prawnym. Posługując się zatem wykładnią funkcjonalną omawianych przepisów, nie można twierdzić, że wpisy do ewidencji działalności gospodarczej dokonane zgodnie z prawem, na których tle kontrahenci budują swoją sytuację prawną na przyszłość, mogą być traktowane jako niebyłe na skutek ewentualnych decyzji wywołujących skutki retroaktywne.
Nie ulega wątpliwości, że w świetle pisma organu ewidencyjnego z dnia 31 grudnia 2003r. byt prawny firmy był zagrożony, skoro w dniu 30 grudnia 2003r. pan R.F. złożył drugi wniosek o zmianę dotychczasowego wpisu w ewidencji już na jego nazwisko. Z kolei notatka służbowa z rozmowy telefonicznej z nim przeprowadzonej w dniu 5 stycznia 2004r. potwierdza, że z własnej woli nie zrezygnuje on z prowadzenia działalności razem z żoną.
W ocenie Sądu telefoniczne oświadczenie potwierdza nie tylko, że Pani A.F.mogła prowadzić w tej dacie działalność gospodarczą, ale i to, że nie miała zamiaru z niej rezygnować.
Druga notatka służbowa z rozmowy telefonicznej z dnia 16 stycznia 2004r. świadczy o "proponowanym" przez pracownika organu załatwieniu sprawy pana R.F. - w związku z jego wnioskiem złożonym 30.XII.2003r. i deklaracji, że żona złoży oświadczenie w dniu 19 stycznia 2004r. o rezygnacji działalności w firmie A. Oświadczenie o przyłączeniu się do wniosku męża o zmianę we wpisie pod dotychczasowym numerem zostaje złożone przez panią A.F. w dniu 21 stycznia 2004r.
Zauważyć należy, że organ ewidencyjny zajął się wyłącznie wnioskiem o zmianę wpisu pana R.F., natomiast nie poczynił żadnych ustaleń, co do tego, czy Pani A.F. cofnęła wniosek w swoim imieniu o zmianę jej wpisu złożony w dniu 22 października 2003r., do kiedy prowadziła faktycznie działalność gospodarczą z mężem, czy nadal zamierza dostosować formę wykonywanej przez siebie działalności do nowych przepisów, skoro z treści jej pism wynikał fakt i intencja dalszego jej prowadzenia. Wszak jej oświadczenie woli o przyłączeniu się do wniosku męża, złożone w okolicznościach niniejszej sprawy dopiero w dniu 21 stycznia 2004r. dotyczyło wyłącznie zgody na wpisanie jego osoby do ewidencji dotychczasowej działalności - także w ramach dostosowania do nowych przepisów.
Konsekwencją zgody skarżącej na dostosowanie ich działalności gospodarczej do nowych przepisów i pozostawienie osoby męża pod dotychczasowym wpisem w ewidencji była decyzja wydana dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] o wykreśleniu jej z ewidencji prowadzonej w Dzielnicy S., co z kolei umożliwiło dokonanie zmian we wpisie męża przez Delegaturę w Dzielnicy Z. Decyzja ta, zdaniem skarżącej i organu stała się prawomocna, mimo że wykreślona została z określoną przez organ datą i to wsteczną - z dniem [...] grudnia 2003r. Z akt administracyjnych nie wynika jednakże, kiedy skarżąca decyzję tę otrzymała i kiedy stała się ona ostateczna.
Okoliczność tę z urzędu powinien wziąć organ pod uwagę, skoro w dacie [...] grudnia 2003r. decyzja o wykreśleniu nie była i nie mogła być ostateczna, tak samo jak w dacie jej wydania - [...] stycznia 2004r., co podnosi słusznie skarżąca.
W ocenie Sądu, w okolicznościach tej sprawy, organ ewidencyjny - już właściwy po zmianie miejsca zamieszkania skarżącej - Delegatura Urzędu W. w Dzielnicy Z. błędnie przyjął, że wniosek o wpis złożony na sformalizowanym druku dostępnym do dokonania zgłoszenia drogą elektroniczną jest pierwszym jej wnioskiem o wpis do ewidencji działalności gospodarczej.
Pominął wniosek pierwszy, złożony przed decyzją o wykreśleniu z ewidencji - w dniu 22 października 2003r., do Delegatury w Dzielnicy S., a dotyczący zmiany wpisu tej działalności w związku ze zmianą miejsca zamieszkania i siedziby firmy. To w kontekście tego wniosku, który nie został cofnięty, właściwy organ powinien wezwać wnioskującą o uzupełnienia braków, m.in. podania daty rozpoczęcia samodzielnej działalności, uwzględniającej przede wszystkim stan faktyczny i interes strony.
W tych okolicznościach zarzut co do wadliwości daty wskazanej w zgłoszeniu nalezy uznać za przedwczesny.
Przypomnieć należy, że wybór organu właściwego do rozpoznania zarzutu nie zależy od woli skarżącego, ale rzeczą organów administracji jest nadanie żądaniu strony odpowiedniej formy procesowej i przyjęcie właściwego trybu postępowania, mając na względzie słuszny interes obywatela (art. 7 k.p.a.). ( vide: wyrok NSA w Gdańsku z dnia 2000.11.29 SA/Gd 410/99 LEX nr 47130).
Natomiast załatwiając indywidualną sprawę strony organ administracji obowiązany jest uwzględnić jej słuszny interes do granic, w których nie koliduje on z interesem publicznym. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 2001.05.22, II SA 1323/00, LEX nr 75527).
Rozpatrując ponownie sprawę organ nie może pominąć faktu, że ustawodawca hołduje zasadzie ciągłości działalności gospodarczej, dbając między innymi o to, by proces przekształcenia form prowadzenia działalności gospodarczej nie pozbawiał przedsiębiorców możliwości faktycznego jej wykonywania; wszak chodzi jedynie o to, by tej działalności nadali po prostu nowy kształt prawny.
Przyznać należy, że skutkiem niejasnych przepisów Prawa o działalności gospodarczej, a w szczególności rozszerzająca wykładnia art. 1a ust.3 Przepisów wprowadzających ustawę o KRS (Dz.U.Nr 121, poz.770 ze zm.) w kontekście art. 88i Prawa działalności gospodarczej, było pewne zamieszanie w judykaturze, a mianowicie zastosowanie do tych przepisów wykładni rozszerzającej, stanowiącej, że obowiązek dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy powinien obejmować nie tylko wspólników spółek cywilnych, ale również osoby prowadzące działalność gospodarczą w formie niedającej im już przymiotu przedsiębiorcy w świetle nowych regulacji.
Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydawane na podstawie stawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA zawierały różną wykładnie omawianych wyżej ustaw.
I tak na przykład w wyroku z dnia 19 września 2002 r. sygn. A/Bk 392/02 (niepublikowany) Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które przyjęło, że działalność gospodarcza prowadzona wspólnie przez małżonków w ramach jednego podmiotu musi być traktowana jako działalność spółki cywilnej, nawet jeżeli nie zawarli ze sobą umowy takiej spółki. Sąd podkreślił, że istnienia umowy spółki cywilnej nie można domniemywać, z uwagi na wymóg zawarty w art. 860 § 2 Kodeksu cywilnego, stanowiący, że umowa spółki powinna być stwierdzona pismem. Stwierdzi też, że wpis małżonków do ewidencji oznacza jedynie, że małżeństwo wspólnie prowadzi działalność gospodarczą, nie tworząc w ten sposób nowego przedsiębiorcy. Sąd w omawianym wyroku, stwierdził również, że jeżeli oboje małżonkowie zostali ujęcie w ewidencji działalności gospodarczej pod jedną pozycją, ale ujawniono dane osobowe każdego z nich, nie mają oni obowiązku uzyskiwania oddzielnych wpisów do ewidencji, ani nie mogą być wykreśleni z ewidencji w okresie przejściowym, o którym mowa w art. la. ust. 1 Przepisów wprowadzających KRS.
Natomiast w wyroku z dnia 20 marca 2003 r. sygn. II SA 3285/01 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej nie zna podmiotu gospodarczego - przedsiębiorcy występującego jako dwie osoby fizyczne, ani też nie zna przedsiębiorcy działającego w formie jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej z wyjątkiem spółki prawa handlowego (art. 2 ust. 2 i 3 tej ustawy). Dlatego też, zdaniem Sądu, przepis art. 88i. Prawa działalności gospodarczej nakazuje wykreślić z ewidencji działalności gospodarczej wpisy jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami. Takim przedsiębiorcą, w rozumieniu art. 2 ust 2 i 3 tej ustawy nie jest małżeństwo wspólnie prowadzące działalność gospodarczą.
Powstała rozbieżność została już wyjaśniona przez ustawodawcę, który w art. 68 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. — Przepisów wprowadzających ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808) postanowił, że organ ewidencyjny w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy wzywa każdego z małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym, do złożenia wniosku o zmianę wspólnego wpisu (§ 1). W wypadku niezłożenia takiego wniosku, organ ewidencyjny do dnia 31 grudnia 2005 r. dokona wykreślenia wspólnego wpisu małżonków z ewidencji działalności gospodarczej (§ 4).
Regulacja zawarta w art. 68 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. pozwala na przyjęcie, że art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. -Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) nie ma zastosowania do małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym.
Ponadto zastosowanie wykładni przyjętej w art. 68 powołanej wyżej ustawy jest konieczne z uwagi na konstytucyjną zasadę równości praw majątkowych przyjętą w art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ do innych małżonków wspólnie wpisanych do ewidencji działalności gospodarczej organ ewidencyjny będzie zobowiązany do stosowania zasad określonych w tym przepisie.
Pogląd taki zajął Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku GSK 1065/04 z dnia 9 listopada 2004r. i Sąd orzekający go podziela.
Dodatkowo wskazać należy, że skutkiem uchylenia obu decyzji, organ ewidencyjny rozpoznaje sprawy wszczęte na podstawie zgłoszenia przedsiębiorcy o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i niezakończone przed dniem 1 stycznia 2007 r. zgodnie z przepisami ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (art. 70 ust. 1). Przepisy te pozwalają na zastosowanie do skarżącej uregulowania z art. 68 ust.2 cyt. ustawy, na mocy którego organ ewidencyjny dokonuje, zgodnie ze złożonym wnioskiem, wpisu drugiego z małżonków pod nowym numerem ewidencyjnym, uwzględniając faktyczną datę rozpoczęcia działalności gospodarczej.
Należy stwierdzić, że organ miał rację, co do wymagania od strony określenia przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją działalności PKD i strona nie może się powoływać na zmodyfikowany jej opis według zawężonego, własnego uznania. Takiej modyfikacji nie przewiduje art. 7b pkt 3 ustawy prawo działalności gospodarczej. I nie ma tu racji skarżąca, twierdząc, że nie ma wymogów prawnych, by poza określeniem podklas, ich nazwy zostały dosłownie przepisane. Nie ma z kolei nakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie całej podklasy. Skoro określiła zakres działalności w sposób węższy niż cała podklasa – tylko z prawidłowym przyporządkowaniem symbolu klasyfikacyjnego, to nie został spełniony wymóg określenia "zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności". Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, o ile tego braku nie uzupełni, jego skutkiem może być odmowa wpisu.
Należy podnieść, że Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) jest umownie przyjętym, hierarchicznie usystematyzowanym podziałem zbioru rodzajów działalności społeczno-gospodarczych jakie realizują jednostki (podmioty gospodarcze) tworzące gospodarkę narodową stosowanym w celu:
- przedstawiania struktury gospodarki narodowej z punktu widzenia społecznego podziału pracy,
- zestawiania dynamicznych szeregów dla potrzeb ekonomicznej analizy rozwoju gospodarczego,
- opracowywania bilansów gospodarki narodowej, w tym zintegrowanych rachunków narodowych,
- sporządzania porównań międzynarodowych,
- zestawiania informacji statystycznych, odpowiednio porównywalnych z innymi krajami,
- klasyfikowania podmiotów gospodarczych dla potrzeb krajowego, urzędowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON - wg rodzaju prowadzonej przez nie działalności.
PKD jest podstawą systemu klasyfikacji gospodarczych i społecznych, do której nawiązują inne klasyfikacje, a zwłaszcza Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług. W związku z powyższym zachowuje pełną spójność i porównywalność metodologiczną, pojęciową, zakresową i kodową z klasyfikacją NACE Rev.1. Dz.U.97.128.829 ze zmianami – Wprowadzona została na mocy delegacji ustawowej art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439, z 1996 r. Nr 156, poz. 775 oraz z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 769)
Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 p.1c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach po myśli art. 200 p.p.s.a.