VI SA/WA 1695/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-09-26
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenie zdrowotneinterpretacja indywidualnaNFZOkręgowa Izba Lekarskaprzedsiębiorcadziałalność gospodarczastatus prawnysamorząd zawodowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Okręgowej Izby Lekarskiej w K. na decyzję Prezesa NFZ, uznając, że Izba nie posiada statusu przedsiębiorcy i nie jest uprawniona do złożenia wniosku o interpretację indywidualną.

Sprawa dotyczyła skargi Okręgowej Izby Lekarskiej w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) o umorzeniu postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Izba Lekarska wnioskowała o interpretację dotyczącą objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym świadczeń finansowych wypłacanych w formie zryczałtowanej. Prezes NFZ odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że Izba nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Po wcześniejszych postępowaniach i wyrokach WSA i NSA, które uchylały decyzje Prezesa NFZ, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia. Ostatecznie WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Prezesa NFZ, że Okręgowa Izba Lekarska nie spełnia definicji przedsiębiorcy, a tym samym nie jest uprawniona do złożenia wniosku o interpretację indywidualną.

Przedmiotem skargi była decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) umarzająca postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej na wniosek Okręgowej Izby Lekarskiej w K. (OIL w K.). OIL w K. chciała uzyskać interpretację dotyczącą objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym świadczeń finansowych wypłacanych w formie zryczałtowanej. Prezes NFZ początkowo odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że OIL w K. nie jest przedsiębiorcą. Po uchyleniu tej decyzji przez WSA i utrzymaniu go w mocy przez NSA, sprawa wróciła do organu. Następnie Prezes NFZ wydał decyzję o umorzeniu postępowania, ponownie argumentując brak statusu przedsiębiorcy po stronie OIL w K. OIL w K. złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców i ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Prezesa NFZ. Sąd uznał, że OIL w K., mimo że ustawa o izbach lekarskich przyznaje jej uprawnienie do zarządzania majątkiem i działalnością gospodarczą, nie spełnia definicji przedsiębiorcy zawartej w Prawie przedsiębiorców. Kluczowe przesłanki, takie jak zorganizowany charakter, zarobkowy cel, wykonywanie we własnym imieniu i ciągłość, nie zostały spełnione w sposób pozwalający na uznanie Izby za przedsiębiorcę. Sąd podkreślił, że brak jest podstaw do przyznania OIL w K. statusu przedsiębiorcy na podstawie art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich, a sama działalność Izby ma charakter organizacyjny i służy członkom samorządu, a nie generowaniu zysku w rozumieniu działalności gospodarczej. W związku z tym, OIL w K. nie była legitymowana do złożenia wniosku o interpretację indywidualną, a decyzja Prezesa NFZ o umorzeniu postępowania była prawidłowa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, Okręgowa Izba Lekarska nie posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, nawet jeśli prowadzi działalność gospodarczą na podstawie art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich, ponieważ nie spełnia kumulatywnie przesłanek definicji działalności gospodarczej określonych w art. 3 i 4 Prawa przedsiębiorców.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że OIL w K. nie spełnia definicji przedsiębiorcy, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej w sposób zorganizowany, zarobkowy, we własnym imieniu i w sposób ciągły, zgodnie z Prawem przedsiębiorców. Samo uprawnienie do zarządzania działalnością gospodarczą nie nadaje statusu przedsiębiorcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

ustawa o świadczeniach art. 109a § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Prezes NFZ wydaje interpretacje indywidualne w sprawach dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, zgodnie z przepisami Prawa przedsiębiorców.

Prawo przedsiębiorców art. 34 § 1

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Przedsiębiorca może złożyć wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej przepisów prawa, z których wynika obowiązek świadczenia daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne.

Prawo przedsiębiorców art. 4 § 1

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Definicja przedsiębiorcy: osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Prawo przedsiębiorców art. 3

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Definicja działalności gospodarczej: zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Pomocnicze

ustawa o izbach lekarskich art. 5 § 23

Ustawa o izbach lekarskich

Do zadań samorządu lekarzy należy zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą izb lekarskich.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

P.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

KRS art. 36

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 22

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okręgowa Izba Lekarska nie spełnia definicji przedsiębiorcy w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Brak spełnienia kumulatywnych przesłanek działalności gospodarczej (zorganizowanie, zarobkowy cel, wykonywanie we własnym imieniu, ciągłość). Art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich nie stanowi samodzielnej podstawy do uznania Izby za przedsiębiorcę.

Odrzucone argumenty

Okręgowa Izba Lekarska, prowadząc działalność gospodarczą na podstawie art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich, posiada status przedsiębiorcy. Decyzja Prezesa NFZ narusza art. 3, 4 ust. 1 i 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Decyzja Prezesa NFZ narusza art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach. Decyzja Prezesa NFZ narusza art. 105 § 1 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Sprawa braku statusu strony nie była bowiem w niniejszym postępowaniu oczywista, wymagała dodatkowej analizy prawnej... w realiach rozpoznawanej sprawy zastosowanie przez organ administracji publicznej instytucji odmowy wszczęcia postępowania, o której stanowi art. 61a KPA było niedopuszczalne... działalność gospodarcza jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Przedsiębiorca to podmiot, który samodzielnie (we własnym imieniu – zob. komentarz do art. 3) wykonuje działalność gospodarczą i robi to profesjonalnie, biorąc za to pełną odpowiedzialność.

Skład orzekający

Zdzisław Romanowski

przewodniczący

Barbara Kołodziejczak-Osetek

sędzia

Maciej Borychowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, czy organy samorządu zawodowego mogą być uznane za przedsiębiorców w rozumieniu Prawa przedsiębiorców i czy są uprawnione do składania wniosków o interpretacje indywidualne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji organów samorządu zawodowego, które wykonują pewne czynności gospodarcze, ale nie posiadają statusu przedsiębiorcy w rozumieniu Prawa przedsiębiorców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego statusu prawnego organów samorządu zawodowego i ich możliwości korzystania z procedur administracyjnych przeznaczonych dla przedsiębiorców. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i gospodarczym.

Czy samorząd lekarski może być przedsiębiorcą? WSA rozstrzyga kluczową kwestię dla interpretacji przepisów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1695/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Zdzisław Romanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
657
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "Organ") z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], umarzająca postępowanie w sprawie z wniosku Okręgowej Izby Lekarskiej w K. (dalej: "OIL w K.", "Izba Lekarska", "Skarżąca") o wydanie interpretacji indywidualnej (dalej: "zaskarżona decyzja").
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 109a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej: "ustawa o świadczeniach"), art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm., dalej: "Prawo przedsiębiorców") w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja została wydana w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2022 r. Izba Lekarska złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym świadczenia finansowego wypłacanego w formie zryczałtowanej, zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości i zasad wypłaty diet w formie zryczałtowanej z tytułu realizacji zadań samorządowych na rzecz OIL w K.. Izba Lekarska postawiła pytanie czy w związku z ww. uchwałą wypłacane świadczenia są wynagrodzeniem i czy w związku z tym podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na mocy art. 66 pkt 35a ustawy o świadczeniach.
Prezes NFZ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z powyższego wniosku z uwagi na uznanie, że wniosek nie pochodził od podmiotu nieposiadającego statusu przedsiębiorcy w rozumieniu Prawa przedsiębiorców.
Od powyższego postanowienia OIL w K. w dniu [...] kwietnia 2022 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Prezes NFZ po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezesa NFZ z dnia [...] kwietnia 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej.
Postanowienie Prezesa NFZ z dnia [...] kwietnia 2022 r. OIL w K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1756/22 uchylił postanowienie Prezesa NFZ z dnia 25 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa NFZ z dnia 1 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał między innymi, że: "Sprawa braku statusu strony nie była bowiem w niniejszym postępowaniu oczywista, wymagała dodatkowej analizy prawnej, możliwości wypowiedzenia się skarżącej odnośnie swojego statusu której to możliwości jej organ odmówił. Powyższe winno być zatem przedmiotem rozstrzygania po prawidłowym przeprowadzeniu przez Prezesa NFZ postępowania interpretacyjnego. Organ nie ma bowiem uprawnienia na etapie wstępnym do weryfikowania legitymacji procesowej wnioskodawcy w oparciu o analizę stanu prawnego w sytuacji, gdy jednocześnie wnioskodawca nie ma procesowo możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności istotnych dla ustalenia jego interesu prawnego (...).".
Od wyroku WSA w Warszawie Prezes NFZ wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 281/23 oddalił skargę kasacyjna Prezesa NFZ, wskazując że: "(...) w realiach rozpoznawanej sprawy zastosowanie przez organ administracji publicznej instytucji odmowy wszczęcia postępowania, o której stanowi art. 61a KPA było niedopuszczalne, co prawidłowo stwierdził Sąd I instancji.".
Pismem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] OIL w K. została wezwana do usunięcia braków wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, między innymi poprzez:
1) przedłożenie stosownych dokumentów celem wykazania, że OIL w K. posiada status przedsiębiorcy oraz prowadzi działalność gospodarczą, a w konsekwencji jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej zgodnie z art. 34 Prawa przedsiębiorców,
2) uzupełnienie zawartego we wniosku opisu stanu faktycznego poprzez wykazanie, że OIL w K. posiada status przedsiębiorcy oraz prowadzi działalność gospodarczą, a w konsekwencji jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej zgodnie z art. 34 Prawa przedsiębiorców.
W odpowiedzi na wezwanie Izba Lekarska przesłała dokumenty mające w świadczyć, że OIL w K. jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów Prawa przedsiębiorców. OIL w K. przekazała następujące kopie dokumentów:
1) CIT-8 za 2022 rok oraz załącznik CIT-80,
2) VAT-R - rejestracja OIL w K.,
3) zaświadczanie z tzw. "białej listy" o statusie Izby, jako podatnika VAT czynnego,
4) uchwałę nr [...] Okręgowego Zjazdu Lekarzy OIL w K. z dnia [...] marca 2023 r. o przeznaczeniu dochodu z działalności gospodarczej na cele statutowe,
5) przykładową fakturę sprzedaży,
6) uchwałę Nr [...] Okręgowej Rady Lekarskiej w K. z dnia [...] czerwca 2022 r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Okręgowej Rady Lekarskiej w K. z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie ustalenia zasad umieszczania ogłoszeń/reklam w Galicyjskiej Gazecie Lekarskiej oraz Galicyjskiej Gazecie Lekarskiej Lekarza Dentysty,
7) uchwałę Nr [...] Okręgowej Rady Lekarskiej w K. z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie ustalenia zasad umieszczania ogłoszeń/reklam w Galicyjskiej Gazecie Lekarskiej oraz Galicyjskiej Gazecie Lekarskiej Lekarza Dentysty,
8) kopię umowy współpracy z dnia [...] czerwca 2021 r., zawarta przez Okręgową Izbę Lekarską w K. ze spółką M. S.A.
Ponadto OIL w K. wskazała, że podstawą prowadzenia przez Izbę Lekarską działalności gospodarczej jest art. 5 pkt 23 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich, zgodnie z którym, do zadań samorządu lekarskiego zalicza zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą izb lekarskich. Co więcej w ocenie OIL w K.: "(...) działalność gospodarcza jest literalnie wymieniona w ustawie powołującej do życia cały samorząd zawodowy lekarzy. Stąd też działalność gospodarczą Izba wykonuje legalnie. Wykonywanie tej działalności polega na organizacji odpłatnych szkoleń, świadczeniu usług reklamowych na stronie internetowej Okręgowej Izby Lekarskiej w K., w Galicyjskiej Gazecie Lekarskiej, w aplikacji dla lekarzy "Moja Izba", wynajmowaniu pomieszczeń oraz świadczeniu usług marketingowych. Aby pozyskać klientów, Izba stosuje różnorodne metody marketingowe, takie jak kampanie reklamowe w mediach społecznościowych, pozycjonowanie własnych stron internetowych i udział w Konferencjach/Spotkaniach branżowych. Kalkulując cenę za usługi, Izba bierze pod uwagę koszty związane z zatrudnieniem personelu, zakupem sprzętu i oprogramowania oraz inne wydatki operacyjne. Następnie dodaje do tego planowany zysk i konkurencyjne ceny na rynku, aby ustalić ostateczną cenę za usługi.".
Zaskarżoną decyzją Organ umorzył postępowanie w sprawie z wniosku Izby Lekarskiej o wydanie interpretacji indywidualnej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ odnosząc się do stanowiska OIL w K. zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidulanej, uzupełnionego pismem z dnia [...] marca 2024 r., powołując się na przepisy Prawa przedsiębiorców, wskazał, iż wystąpienie z wnioskiem o interpretację indywidualną warunkowane jest posiadaniem statusu przedsiębiorcy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Natomiast działalnością gospodarczą, stosownie do art. 3 Prawa przedsiębiorców jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Na podstawie definicji działalności gospodarczej Prezes NFZ wskazał, iż przedmiotowa regulacja wprowadza przesłanki, których kumulatywne spełnienie decyduje o tym, czy dany podmiot prowadzi działalność gospodarczą. Do przesłanek tych należy:
1) prowadzenie działalność w sposób zorganizowany,
2) prowadzenie działalności, która ma charakter zarobkowy,
3) prowadzenie działalności we własnym imieniu,
4) prowadzenie działalność w sposób ciągły.
Po analizie powyższych przesłanek Organ uznał, że OIL we K. nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Stanowisko Organu potwierdziła również analiza ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 685 z późn. zm., dalej: "KRS"), a w szczególności art. 36, albowiem izby lekarskie nie podlegają wpisowi do rejestru sądowego, bowiem nie jest podmiotem enumeratywnie wskazanym w tym przepisie.
Organ wskazał, że Okręgowe Izby Lekarskie, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342 z późn. zm., dalej: "ustawa o izbach lekarskich"), są przede wszystkim jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów. Prezes NFZ podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o izbach lekarskich, nadrzędnym celem samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów jest reprezentacja osób wykonujących zawody lekarza i lekarza dentysty, sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Natomiast przepis art. 5 ustawy o izbach lekarskich zawiera otwarty katalog zadań, do wykonywania których samorząd lekarzy jest uprawniony. W tym katalogu (art. 5 pkt 23) wskazano uprawnienie samorządu lekarzy do zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą izb lekarskich. Z przywołanego przepisu wynika tylko i wyłącznie uprawnienie np. dla Okręgowych Izb Lekarskich do podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej. Przepis art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich nie stanowi w żadnym wypadku samodzielnej i wystarczającej podstawy do pojęcia przez Okręgową Izbę Lekarską działalności gospodarczej.
Z rozstrzygnięciem Prezesa NFZ nie zgodziła się Skarżąca, wnosząc do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Organu z dnia [...] kwietnia 2024 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów procesu prawem przewidzianych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:
1) prawa materialnego, tj. art. 3 Prawa przedsiębiorców, poprzez nie uznanie czynności usługowych dla podmiotów zewnętrznych za działalność gospodarczą,
2) prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 Prawo przedsiębiorców, poprzez nie uznanie Okręgowej Izby Lekarskiej w K. za przedsiębiorcę w rozumieniu tego przepisu w zakresie jakim świadczy usługi dla podmiotów zewnętrznych,
3) prawa procesowego, tj. art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, poprzez nie wydanie interpretacji przedsiębiorcy na jego wniosek.
4) prawa procesowego, tj. art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach, poprzez nie wydanie interpretacji w sytuacji, gdy był do tego obowiązany,
5) prawa procesowego, tj. art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec braku przesłanek do umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę, Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W złożonych pismach procesowych Skarżąca oraz Organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Kontrola sądowa sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek w sprawie nie zachodzi.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a), Sąd w składzie rozpoznającym stwierdza, że skarga Izby Lekarskiej nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] kwietnia 2024 r., którą zostało umorzone postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej z wniosku OIL w K.. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozsadzenia czy Izba Lekarska zrzeszająca, zgodnie z ustawą o izbach lekarskich, lekarzy i dentystów jest przedsiębiorcą uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, zgodnie z art. 34 Prawa przedsiębiorców.
Zdaniem OIL w K., skoro na podstawie art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich, zadaniem samorządu lekarzy jest zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą izb lekarskich, to w świetle tego uprawniona jest do prowadzenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji i uzyskania interpretacji indywidualnej.
Przeciwnego zdania jest Organ, który stoi na stanowisku, iż działalność gospodarcza jest zdefiniowana w ustawie Prawo przedsiębiorców, a tym samym przedsiębiorcą może być podmiot prowadzący działalność gospodarczą, której OIL w K. nie wykonuje. W ocenie Organu, niezależnie od przyznanego zadania jakim jest zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą, stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o izbach lekarskich, głównym zadaniem izb lekarskich jest reprezentowanie osób wykonujących zawody lekarza i lekarza dentysty, sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę rację należy przyznać Organowi.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym Prezes NFZ wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, w zakresie spraw dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
W związku z odesłaniem zawartym w ustawie o świadczeniach, do wydawania interpretacji indywidualnej zastosowanie mają przepisy Prawa przedsiębiorców. Zgodnie z art. 34 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna).
Zgodnie z art. 34 ust. 2 i 3 Prawa przedsiębiorców wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych, przy czym przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawia zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. Natomiast z art. 34 ust. 5 Prawa przedsiębiorców wynika, że udzielenie interpretacji indywidualnej następuje w drodze decyzji, przy czym interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym oraz z pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia. Z kolei z art. 34 ust. 16 Prawa przedsiębiorców wynika, że do postępowań o wydanie interpretacji indywidualnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.
Skoro ustawa wyraźnie, jako podmiot legitymowany wskazuje przedsiębiorcę, to zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.
Z kolei działalność gospodarcza, która stanowi o bycie danego podmiotu przedsiębiorcą została zdefiniowana w art. 3 Prawa przedsiębiorców i działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że art. 4 definiuje pojęcie przedsiębiorcy i wraz z art. 3 wyznacza krąg podmiotów będących przedsiębiorcami – zatem wyznacza zakres podmiotowy stosowania Prawa przedsiębiorców. Warunkiem uzyskania statusu przedsiębiorcy przez podmioty wskazane w art. 4 jest wykonywanie zorganizowanej działalności zarobkowej we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zatem definicja pojęcia przedsiębiorcy pozwala wyróżnić dwa kryteria wyznaczające granice uznania danego podmiotu za przedsiębiorcę: 1) kryterium podmiotowe (pozwalające wyróżnić rodzaje podmiotów mogących być przedsiębiorcami ze względu na ich wskazanie w art. 4) oraz 2) kryterium przedmiotowe (funkcjonalne), polegające na wskazaniu, że podmioty te wykonują działalność gospodarczą (odnośnie do atrybutów (wyznaczników), cech pojęcia "działalność gospodarcza" zob. komentarz do art. 3) (M. Pawełczyk [w:] Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, red. A. Powałowski, Warszawa 2009, s. 41–42, art. 4; R. Blicharz, M. Pawełczyk, Przedsiębiorca, czyli kto?, PUG 2004/3, s. 35 i n.). Wskazane kryteria odnoszą się do najważniejszych cech, wyznaczników, determinantów pojęcia "przedsiębiorca", których brak oznacza, że dany podmiot nie jest przedsiębiorcą, a wykonywana przez ten podmiot aktywność nie jest działalnością gospodarczą (tak słusznie M. Sieradzka [w:] M. Sieradzka, M. Zdyb, Ustawa..., s. 61, art. 4). Doktryna trafnie wskazuje, że spełnienie wskazanych kryteriów jest faktem podlegającym obiektywnej ocenie organów administracji publicznej, a ostatecznie – ocenie sądów (H. Gronkiewicz-Waltz, K. Jaroszyński, Przedsiębiorca..., s. 243). Nie ma znaczenia subiektywna ocena zainteresowanego podmiotu (tak też P. Wrześniewski, Ustawa..., s. 31) czy faktyczne wykonywanie przez niego obowiązków wiążących się z działalnością gospodarczą, bowiem działalność gospodarcza jest kategorią o charakterze obiektywnym, która zależy od faktycznego spełnienia ustawowych przesłanek (zob. wyrok NSA z 2.12.1994 r., SA/Łd 741/94). Przedsiębiorca to podmiot, który samodzielnie (we własnym imieniu – zob. komentarz do art. 3) wykonuje działalność gospodarczą i robi to profesjonalnie, biorąc za to pełną odpowiedzialność. Osoby fizyczne, które nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych, nie wykazują tych cech w pełni. "Jednocześnie można by argumentować, że wykładnia prawa w duchu konstytucyjnie gwarantowanej wolności gospodarczej powinna dążyć do możliwie szerokiego dopuszczenia obywateli do udziału w rynku. Nie zmienia to jednak faktu, że sama przesłanka podmiotowa wyraża oczywiste twierdzenie, że w obrocie gospodarczym może uczestniczyć tylko ten, kto jest do tego uprawniony, przy czym o tym uprawnieniu rozstrzygają przepisy prawa prywatnego regulujące kwestie podmiotowości prawnej" (H. Gronkiewicz-Waltz, K. Jaroszyński, Przedsiębiorca..., s. 245).
Trafnie stwierdził Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 9 września 2020 r., sygn. akt III AUa 851/20, że "Kluczowe znaczenie dla zdefiniowania pojęcia przedsiębiorcy ma element funkcjonalny, łączący się z prowadzeniem działalności gospodarczej lub zawodowej. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wymaga bowiem, aby przedsiębiorca "prowadził" działalność gospodarczą lub zawodową. Samo stwierdzenie "prowadzi działalność" zakłada określony ciąg działań, a nie tylko pojedyncze czynności. Przedsiębiorcą jest więc tylko ten, kto wykonuje czynności powtarzalne i to w taki sposób, że tworzą one pewną całość, a nie stanowią oderwanego świadczenia czy też świadczeń określonych rzeczy lub usług. W ocenie ciągłości istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. To zamiar powtarzalności w odniesieniu do aktywności (działalności) decyduje o pozytywnym lub negatywnym zaistnieniu przesłanki ciągłości. Zamiar niekrótkiego prowadzenia działalności gospodarczej zależy od zachowania osoby podejmującej działalność gospodarczą. Specyficzne cechy działalności gospodarczej, to zawodowy, a więc stały charakter, powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania, uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Formalne zarejestrowanie działalności gospodarczej ma znaczenie w sferze dowodowej, lecz samo w sobie nie przesądza podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, gdyż decydujące znaczenie dla istnienia tego obowiązku ma faktyczne prowadzenie działalności, a nie posiadanie uprawnień do jej prowadzenia.". w tym samym wyroku Sąd Apelacyjny w Lublinie wskazał również, że "Do uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: kryterium ekonomicznej klasyfikacji działalności; zarobkowych celach działalności; sposobu wykonywania działalności gospodarczej ze względu na organizację i częstotliwość. Zdaniem Sądu nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana okresowo i sporadycznie, a także działalność jeśli nie jest ona prowadzona w celu osiągnięcia dochodu (zarobku) rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. W opisywanym znaczeniu ubezpieczenie społeczne nie jest celem głównym działalności gospodarczej. Celem tym jest zarobek, czyli dochód pokrywający w pełni koszty działalności, w tym ubezpieczenia społecznego, a ponadto wystarczający na utrzymanie oraz rozwój przedsiębiorcy. Oczywiście sytuacja finansowa może ulegać zmianie. Wykracza jednak poza normalne granice ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej sytuacja stale skrajnie nietypowa polegająca na rozpoczynaniu i utrzymywaniu przez rejestrującego działalność gospodarczą stanu, w którym możliwe do osiągnięcia dochody są znikome w relacji do ponoszonych kosztów. Wola i świadomość mają wówczas znaczenie, bo same dowodzą, że rejestrujący działalność co najmniej godzi się na taką sytuację. Działalność gospodarcza powinna mieć charakter zarobkowy, bowiem wykonywanie działalności z reguły (definicji) polega na powtarzalności podjętych działań, które podporządkowane są regułom zysku i opłacalności.".
Odnośnie natomiast wykazania prowadzenia działalności gospodarczej, to w doktrynie przyjmuje się, że do uznania określonej aktywności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne spełnienie przesłanek z art. 3 Prawo Przedsiębiorców. Brak którejkolwiek z nich oznacza, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że każda z opisanych przesłanek pojedynczo może budzić wątpliwości praktyczne i być uznana za nieostrą, jednak łącznie umożliwiają one ustalenie zakresu pojęcia działalności gospodarczej. Zauważyć należy również, że każda z tych przesłanek, w konkretnym stanie faktycznym, może występować z różnym natężeniem i niejednokrotnie wypełnienie niektórych z nich może być łatwiejsze do spełnienia od wypełnienia innych (A. K. Kruszewski [w:] Prawo przedsiębiorców. Komentarz, red. A. Pietrzak, Warszawa 2019, art. 3).
Pierwszą cechą definicji działalności gospodarczej, o której mowa w art. 3 Prawa przedsiębiorców jest jej zorganizowany charakter. W piśmiennictwie wyróżniany jest podział na materialny i formalny aspekt zorganizowania działalności gospodarczej. Formalne zorganizowanie działalności gospodarczej stanowi prawnie określony zakres obowiązków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą, jak rejestracja działalności gospodarczej, dokonanie zgłoszeń podatkowych czy statystycznych, obowiązki związane z ubezpieczeniem społecznym, konieczność prowadzenia działalności gospodarczej w określonej formie organizacyjnoprawnej bądź uzyskanie określonych aktów administracyjnych, jak koncesje i zezwolenia. Natomiast warunki materialne wiązane są z uzyskaniem środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej, zatrudnieniem pracowników lub uzyskaniem lokalu. Wskazane czynności organizacyjne łącznie mają przesądzać, iż działalność gospodarcza nie ma charakteru przypadkowego (Ibidem).
Kolejnym elementem definicji działalności gospodarczej jest jej zarobkowy charakter. W postanowieniu z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt III USK 20/22 Sąd Najwyższy wskazał m.in., że cechą działalności gospodarczej jest prowadzenie jej dla zysku, który powinien wystarczyć na koszty działalności, utrzymanie przedsiębiorcy i dalszy rozwój. Prowadzenie działalności w celu zarobkowym oznacza dążenie do osiągnięcia w wyniku prowadzonej działalności określonego przysporzenia majątkowego, czyli zysku. Przeciwieństwem jest prowadzenie działalności w celu niezarobkowym, czego przykładem jest działalność altruistyczna, dobroczynna, "grzecznościowa" (np. udzielanie pomocy sąsiedzkiej) (E. Komierzyńska-Orlińska [w:] L. Bielecki, J. Gola, K. Horubski, K. Kokocińska, A. Żywicka, E. Komierzyńska-Orlińska, Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, art. 3).
Dla uznania aktywności danego podmiotu, jako działalności gospodarczej niezbędne jest, w świetle definicji z art. 3 Prawa przedsiębiorców, wykonywanie jej we własnym imieniu. W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy – Prawo przedsiębiorców, VIII kadencja, druk sejm. nr 2051, s. 58 (dostępne: http://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/0/9E761CF9B6B03CBCC12581E10059DD88/%24File/2051.pdf, dostęp: 9.07.2018 r.), wyjaśniano, że "O działalności "we własnym imieniu" jest mowa, gdy podmiot organizujący tę działalność czyni to na swoją rzecz i jednocześnie ponosi odpowiedzialność za zaciągnięte w związku z tym zobowiązania. Nie stanowi zatem działalności gospodarczej działalność pracowników, pełnomocników i prokurentów, członków organów osoby prawnej, osób prowadzących administrację masy majątkowej w imieniu jej właściciela.". Taki pogląd prezentowany jest również w literaturze przedmiotu, gdzie przyjmuje się, że "Wykonywanie działalności gospodarczej we własnym imieniu wiąże się z wykonywaniem jej samodzielnie, na własne ryzyko oraz na własną odpowiedzialność. Jest ona samodzielna w tym znaczeniu, że prowadzi ją konkretny podmiot, który w ramach stosunków prawnych, w których występuje, jest podmiotem w sensie prawnym samodzielnym, a wszystkie prawa i obowiązki związane z wykonywaną działalnością nabywa (uzyskuje) bezpośrednio; staje się podmiotem praw i obowiązków związanych z wykonywaną działalnością. Analizowana samodzielność oznacza możliwość podejmowania decyzji (rozstrzygnięć) samoistnie (niezależnie od wpływu jakiegokolwiek innego podmiotu)." (E. Komierzyńska-Orlińska [w:] L. Bielecki, J. Gola, K. Horubski, K. Kokocińska, A. Żywicka, E. Komierzyńska-Orlińska, Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, art. 3).
Ostatnią przesłanką, której spełnienie jest wymagane do uznania danej działalności za działalność gospodarczą jest jej ciągłość. Biorąc pod uwagę znaczenie językowe tej cechy, ciągłość działalności gospodarczej to powtarzające się, regularnie występujące i trwające czynności (E. Komierzyńska-Orlińska [w:] L. Bielecki, J. Gola, K. Horubski, K. Kokocińska, A. Żywicka, E. Komierzyńska-Orlińska, Komentarz do ustawy - Prawo przedsiębiorców [w:] Konstytucja biznesu. Komentarz, Warszawa 2019, art. 3). Ciągłość, o której mowa, przeciwstawia się incydentalności, sporadyczności (NSA stwierdził, że działalność sporadyczna nie jest działalnością gospodarczą – zob. wyrok NSA z 17.09.1997 r., II SA 1089/96, "Prawo Gospodarcze" 1998/1, s. 32), okazjonalności i jednorazowości.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego odnoszono się także szeroko do przesłanki "ciągłości wykonywania działalności gospodarczej", zwracając uwagę na jej dwa aspekty. Pierwszy to powtarzalność czynności, tak aby odróżnić prowadzoną działalność gospodarczą od jednostkowej umowy o dzieło lub zlecenia albo umowy oświadczenie usług, które same w sobie nie stanowią lub nie składają się jeszcze na działalność gospodarczą. Przejawem działalności gospodarczej nie są bowiem działania o charakterze sporadycznym, doraźnym, okazjonalnym lub incydentalnym. Drugi aspekt, wynikający zresztą z pierwszego, to zamiar niekrótkiego prowadzenia działalności gospodarczej. Oba aspekty zależą od zachowania osoby podejmującej działalność gospodarczą (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2014 r., I UK 235/13, LEX nr 1444493; z dnia 21 września 2017 r., I UK 366/16, OSNP 2018 Nr 7, poz. 98 i z dnia 18 grudnia 2018 r., II UK 413/17, LEX nr 2609126).
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy Sąd w składzie rozpoznającym sprawę wskazuje, że Organ dokonał prawidłowej analizy statusu OIL w K., w kontekście przepisów Prawa przedsiębiorców odnoszących się do definicji przedsiębiorcy i działalności gospodarczej, dochodząc do prawidłowych wniosków, że Izba Lekarska nie jest przedsiębiorcą. Tym samym nie jest uprawniona do złożenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej.
Należy również odnotować, że sprawa o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 2175/22, w którym NSA uznał, że Okręgowa Izba Radców Prawnych nie posiada statusy przedsiębiorcy. Sąd rozpoznający sprawę podziela zasadnicze motywy rozstrzygnięcia NSA odnoszące się do rozważań w zakresie uznania organu samorządu zawodowego za przedsiębiorcę i w razie konieczności powoła się na tezy płynące z uzasadnienia wyroku z dnia 9 listopada 2023 r.
Prezes NFZ badając podmiotowość OIL w K. doszedł do prawidłowych wniosków, że Izba Lekarska nie jest przedsiębiorcą. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Organu, że okręgowe izby lekarskie, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o izbach lekarskich, są jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów. Z kolei, stosowanie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o izbach lekarskich, samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów reprezentuje osoby wykonujące zawody lekarza i lekarza dentysty, sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Natomiast w art. 5 ustawy o izbach lekarskich ustawodawca zawarł otwarty katalog zadań samorządu lekarzy, wskazując, że do tych zadań należy także zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą izb lekarskich (pkt 23). Niemniej jednak wymienienie w tym wykazie działalności gospodarczej bez jednoczesnego uszczegółowienia, że ów zadanie jest jednoznaczne z przyznaniem okręgowej izbie lekarskiej statusu przedsiębiorcy, świadczy w ocenie Sądu, iż OIL w K. może swoim zakresem obejmować działalność gospodarczą. Natomiast nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, iż art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich jest szczególnym przepisem przyznającym Izbie Lekarskiej status przedsiębiorcy.
Trafne jest zatem stanowisko Organu (s. 8 zaskarżonej decyzji), że ustawa o izbach lekarskich nie reguluje zasad podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej przez samorząd lekarskich, to w tym zakresie zastosowanie znajdą przepisy innych ustaw w tym w szczególności Prawa przedsiębiorców, ustawy o KRS. Tym samym, podjęcie przez samorząd zawodowy decyzji o prowadzeniu działalności gospodarczej (jak w rozpatrywanej sprawie przez OIL w K.) wymaga poddania się reżimowi ustaw szczególnych regulujących zasady podjęcia i wykonywania działalności gospodarczej.
Sąd wskazuje, że przy ocenie zakresu regulacji Prawa przedsiębiorców, należy mieć także na uwadze jej art. 1, stanowiący, że ustawa określa zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zadania organów władzy publicznej w tym zakresie. Zatem działalność danego podmiotu, aby mogła być uznana za działalność gospodarczą musi charakteryzować się ustawowo określonymi cechami: musi być zarobkowa (cel działalności), zorganizowana, wykonywana w sposób ciągły (sposób wykonywania działalności) i wykonywana we własnym imieniu (por. E. Komierzyńska-Orlińska, w: L.Bielecki i inni, Komentarz do ustawy – Prawo przedsiębiorców, (w:) Konstytucja biznesu. Komentarz, WKP 2019, komentarz do art. 3 P.p.; A.K. Kruszewski, w: A. Pietrzak (red.), Prawo przedsiębiorców. Komentarz, WKP 2019, komentarz do art. 3). I co jest ważne, przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Jak trafnie zauważył NSA w wyroku z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 2175/22 "Gdy chodzi o atrybut zorganizowania działalności gospodarczej, należy przez to rozumieć czynności zmierzające do jej podjęcia i wykonywania. Zorganizowanie stanowi pozytywną przesłankę uznania danej działalności za działalność gospodarczą. W ramy tej cechy wpisuje się art. 17 ust. 1 P.p., w myśl którego działalność gospodarczą można podjąć w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zasady wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego określają odrębne przepisy (ust. 2). Przepis ten więc precyzyjnie wskazuje moment, w którym można podjąć działalność gospodarczą. (...). Z kolei na mocy art. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 112) rejestr ten obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania do niego wpisu. W art. 36 pkt 1-17 u.k.r.s. wymieniono podmioty, które podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorców. OIRP nie została wymieniona w art. 36 u.k.r.s., jak i nie podpada pod ustawę o CEIDG.".
Do analogicznych wniosków doszedł Organ analizując wniosek o wydanie interpretacji indywidulanej OIL w K.. Prezes NFZ bowiem wyjaśnił, że okręgowa izba lekarska nie jest ujęta jako samodzielny podmiot, który podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców (art. 36 KRS).
W związku z czym, o ile można zgodzić się ze Skarżącą, że art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich umożliwia OIL w K. zarzadzanie majątkiem i działalnością gospodarcza, o tyle przedmiotowy przepis nie stanowi samodzielnej i wystarczającej podstawy uznania Izby Lekarskiej za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców.
Sąd wskazuje również, że dokonana przez Prezesa NFZ analiza pozostałych przesłanek działalności gospodarczej, tj. prowadzenie działalności w celach zarobkowych, we własnym imieniu oraz w sposób ciągły, wbrew twierdzeniom OIL w K., jest prawidłowa. Izba Lekarska nie prowadzi działalności gospodarczej w sposób zdefiniowany w art. 3 Prawa przedsiębiorców i uwzgledniający wypracowany przez orzecznictwo oraz doktrynę sposób oceny poszczególnych przesłanek definicji działalności gospodarczej.
Sąd rozpoznający sprawę zauważa, że eksponowany przez Izbę Lekarską profil prowadzonej "działalności gospodarczej" nie został w żaden sposób potwierdzony, iż faktycznie prowadzona jest działalność gospodarcza. Powyższego nie potwierdza podnoszony w piśmie z dnia 1 marca 2024 r. zakres czynności wykonywanych przez Skarżącą, tj.: organizowanie odpłatnych szkoleń, świadczenie usług reklamowych na stronie Okręgowej Izby Lekarskiej w K., w Galicyjskiej Gazecie Lekarskiej, w aplikacji dla lekarzy "Moja Izba", wynajmowanie pomieszczeń oraz świadczenie usług marketingowych.
Sąd zauważa, że wspomniane dowody na prowadzenie działalności gospodarczej przez Skarżącą, zasadniczo dotyczą jej działalności jako organu samorządu zawodowego. Przedstawiona argumentacja nie dowodzi, że OIL w K., niezależnie od realizacji zadań jednostki organizacyjnej samorządu zawodowego rozpoczęła, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wykonywanie działalności gospodarczej. W ocenie Sądu wskazana aktywność Izby Lekarskiej dotyczy zasadniczo działania na rzecz członków samorządu zawodowego lekarzy. Nie stanowi natomiast dodatkowej (innej niż o profilu leczniczym) działalności służącej pomnażaniu majątku OIL w K.. Oceny w tym zakresie nie zmienia również okoliczność zawarcia przez Izbę lekarską umowy współpracy z dnia [...] czerwca 2021 r. ze spółką M. S.A. Jak bowiem wyżej Sąd już zauważył o prowadzeniu działalności gospodarczej nie przesądza zawarcie jednostkowej umowy. Jak natomiast wynika z zaskarżonej decyzji ww. umowa ma charakter incydentalny, a ponadto umowa określa zasady współpracy wynikającej z realizacji zawartej przez jej strony zlecenia brokerskiego, na mocy której Broker (tj. spółka M. S.A.) wynegocjował porozumienie w sprawie programu ubezpieczeniowego dla lekarzy członków Okręgowej Izby Lekarskiej w K. poprzez świadczenie usług przez OIL w K. na rzecz Brokera (s. 11 zaskarżonej decyzji).
Reasumując powyższe Sąd w składzie rozpoznającym sprawę wskazuje, że Prezes NFZ dokonał prawidłowej oceny złożonego przez OIL w K. wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Organ zasadnie uznał, że Izba Lekarska nie jest przedsiębiorcą oraz nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Przymiotu przedsiębiorcy nie sposób przyznać OIL w K. na podstawie art. 5 pkt 23 ustawy o izbach lekarskich. W tym stanie rzeczy za niezasadne należy uznać podniesione przez Skarżącą zarzuty naruszenia art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Uznając, iż z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidulanej zwrócił się podmiot nielegitymowany w tym zakresie, Prezes NFZ nie miał podstaw, a zarazem obowiązku wydania interpretacji indywidualnej. Tym samym bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 109a ust. 1 ustawy o świadczeniach.
Nie zasługuje również na akceptację zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i/lub faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że określone lub wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Bezprzedmiotowość postępowania może (...) wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności, gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80; wyrok WSA z dnia 13 listopada 2014 r., VII SA/Wa 992/14; wyrok WSA z dnia 13 lutego 2019 r., VIII SA/Wa 858/18; wyrok WSA z dnia 27 lutego 2020 r., II SA/Wr 455/19).
W niniejszej sprawie Organ po kompleksowej analizie wniosku oraz statusu wnioskodawcy, tj. OIL w K. uznał, że nie jest ona legitymowana do wystąpienia ze stosownym wnioskiem. Nie został spełniona przesłanka podmiotowa rzutująca na istnienie stosunku administracyjnego. Tym samym skoro brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej, to podstępowanie należało umorzyć. Innymi słowy uznanie przez Prezesa NFZ, że Izba Lekarska nie jest przedsiębiorcą, a stosownie do art. 34 ust. 1 Prawa przedsiębiorców wniosek o interpretację może złożyć przedsiębiorcą, to w sprawie brak jest podmiotu postępowania, zatem zaszła przesłanka do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego.
Sąd rozpoznający sprawę nie dopatrzył się również naruszenia, wskazanego w uzasadnieniu skargi art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), zgodnie z którym ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena czy z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej wystąpił podmiot legitymowany (przedsiębiorca). Nie sposób zatem zgodzić się ze Skarżącą, iż w jakikolwiek sposób zaskarżona decyzja stanowi ograniczenie prawa Izby Lekarskiej do prowadzenia działalności gospodarczej.
Wobec powyższego wszystkie zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw. Sąd nie stwierdził również z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które ma obowiązek badać z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Wszystkie orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl .
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI