VI SA/WA 1695/06

VI SA/Wa 1695/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /sprawozdawca/
Halina Emilia Święcicka
Jolanta Królikowska-Przewłoka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Sygn. powiązane
II GSK 146/07 - Wyrok NSA z 2007-10-24
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Krzysztof Wierzbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2006 r. r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie udzielenia zgody na zmianę w strukturze kapitałowej i odmowy udzielenia zgody na podwyższenie kapitału zakładowego oddala skargę
Uzasadnienie
VI SA/Wa 1695/06
Uzasadnienie
Minister Finansów decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., po wznowieniu z urzędu postępowania postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r., uchylił swoją decyzję Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie udzielenia zgody na zmianę w strukturze kapitałowej F. sp. z o.o. oraz odmówił udzielenia zgody na podwyższenie kapitału zakładowego spółki F. o kwotę 1 231 500 zł w drodze utworzenia 2 463 udziałów po 500 zł każdy i objęcia ich przez nowego wspólnika J. sp. z o.o. z siedzibą w O.
Organ administracji wznowił postępowanie bowiem wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi w tej dacie.
W dniu [...] września 2004 r. do Departamentu Gier Losowych i Zakładów Wzajemnych Ministerstwa Finansów wpłynęło postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. zawieszające postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na zmianę w strukturze kapitałowej spółki F. poprzez objęcie udziałów przez nowego wspólnika J. sp. z o.o. z siedzibą w O., do dnia zakończenia postępowania podatkowego toczącego się wobec udziałowca spółki J., a wszczętego przed złożeniem wniosku spółki F. o zmianę w strukturze kapitałowej. Nadto w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2004 r. wskazano, że Minister Finansów uzyskał informację o prowadzonym postępowaniu karnym w stosunku do jednego z członków rady nadzorczej spółki Fortuna w związku z poświadczeniem nieprawdy w procesie rejestracji T. sp. z o.o. oraz zostało złożone zawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przestępstwa przez zarząd spółki F.
Spółka Fortuna wyjaśniła, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. zostało wydane na skutek wniosku spółki, która chciała rozwiać wątpliwości dotyczące udziałowca spółki J. - S. J.
Organ administracji pozyskał informacje z Izby Skarbowej w [...], z których wynikało, że w stosunku do wspólników spółki J. - S. J. i M. I. J. - prowadzone są postępowania podatkowe, wszczęte przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., dotyczące podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu. Nadto udziałowcy spółki E. - kolejnego udziałowca spółki J. - J. P. A. i M. W. L., nie legitymowali się wystarczającym kapitałem pochodzącym z legalnego źródła do pokrycia udziałów nabytych w ww. spółce.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. ustalił, w stosunku do S. J., zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od przychodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2000 r. w wysokości 2 501 694,80 zł, a w stosunku do M. J. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. ustalił zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od przychodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 1999 r. w wysokości 57 185,30 zł.
Organ administracji uznał, że posiadanie środków finansowych na każdy zakup, w tym również w sprzedaży ratalnej, jak miało to miejsce w sytuacji S. J., powinno być udokumentowane ujawnionymi źródłami przychodu. Tym bardziej środki finansowe na zakup i objęcie udziałów w spółce prowadzącej działalność w zakresie hazardu - gier na automatach, powinny pochodzić z ujawnionych źródeł przychodu. Tymczasem, zgodnie z ustaleniami organów podatkowych i Policji, środki spółki J. przeznaczone na objęcie udziałów w spółce F. pochodziły z nieujawnionych (nielegalnych) źródeł przychodu. Wskazując na art. 27b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) organ uznał, że powyższe ustalenia uzasadniają zastrzeżenie co do objęcia udziałów przez spółkę J. w spółce F. z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego.
Minister Finansów powziął także informację z Prokuratury Apelacyjnej w [...] o toczącym się postępowaniu karnym przeciwko S. J. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 282 § 1 k.k. i inne. Nadto w dniu 30 marca 2006 r. spółka F. poinformowała organ administracji o zmianie w składzie zarządu spółki i postawieniu J. P. - byłemu prezesowi spółki, a w dacie wydania przez Ministra Finansów postanowienia z dnia [...] grudnia 2004 r. o wznowieniu postępowania, będącemu członkiem rady nadzorczej spółki - zarzutów z art. 233 k.k.
Minister Finansów, powołując się na art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych stwierdził, iż ww. członkowie władz spółki nie posiadali wymaganej nienagannej opinii, co także stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania.
Od decyzji tej F. sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie udzielenia zgody na zmianę w strukturze kapitałowej F. sp. z o.o., a także wnosząc o uchylenie postanowienia z dnia [...] grudnia 2004 r. o wznowieniu postępowania.
Skarżąca postawiła zarzuty naruszenia art. 27b ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) oraz naruszenia art. 107 § 1 w związku z § 3 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i naruszenie art. 149 § 1 k.p.a.
Domagając się uchylenia postanowienia o wznowieniu postępowania spółka wskazała na następujące przesłanki. Minister Finansów nieprawidłowo uznał, że postępowanie podatkowe było prowadzone w stosunku do spółki J., a nadto uzasadniał wznowienie postępowania prowadzonym postępowaniem karnym w stosunku do członka zarządu spółki oraz tym, że złożono zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez jej zarząd.
W ocenie skarżącej powyższe okoliczności są bez znaczenia w sprawie i nie uzasadniały wznowienia postępowania, dlatego postanowienie o wznowieniu zostało wydane z naruszeniem prawa. Minister bowiem nie ocenił czy powyższe okoliczności miałyby istotny wpływ na wydanie odmiennej decyzji w dniu [...] kwietnia 2004 r., gdyby były znane organowi na tę datę. W szczególności nie dokonał konfrontacji tych okoliczności z przesłankami podanymi w art. 27b ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Stwierdzając, iż art. 27b ustawy o grach i zakładach wzajemnych zawiera katalog zamknięty przesłanek warunkujących odmowę wydania zezwolenia skarżąca uznała, że nie mieszczą się w nim takie okoliczności jak postępowanie podatkowe czy postępowania karne podejmowane wobec osób nie będących udziałowcami lub członkami organów podmiotu prowadzącego działalność w zakresie gier i zakładów wzajemnych. Okoliczności wskazywane przez organ nie dotyczyły osób wchodzących do organów skarżącej. Przepis ten nie odnosi się do sytuacji udziałowców spółki nabywającej udziały skarżącej. Wymieniane przez organ administracji osoby, w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie były związane ze spółką ani z J. sp. z o.o. Nadto nie wykazano by w stosunku do członka rady nadzorczej spółki, w związku z poświadczeniem nieprawdy w procesie rejestracji spółki Top, było prowadzone postępowanie w dacie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. Podobnie by w tej samej dacie toczyło się postępowanie o popełnienie przestępstwa przez zarząd spółki. Natomiast zawieszenie postępowania przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2004 r., czyli po wydaniu decyzji w dniu [...] kwietnia 2004 r. o zezwoleniu na dokonanie zmian w strukturze kapitałowej spółki.
W związku z powyższym skarżąca uznała, że postanowienie o wznowieniu postępowania zostało wydane z naruszeniem art. 149 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skarżąca postawiła zarzuty dotyczące decyzji o wznowieniu postępowania podnosząc, że organ administracji, z naruszeniem art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., nie powołał w uzasadnieniu prawnym art. 27b ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, aczkolwiek oparł rozstrzygnięcie na tym przepisie. Minister nie podjął jednakże próby wykazania, że powołane okoliczności uzasadniają odmowę zezwolenia na zmianę w strukturze kapitałowej. Wskazanie natomiast na art. 33 ust. 1 ww. ustawy było, w ocenie skarżącej, bezzasadne dlatego, że przepis art. 27b ust. 1 ustawy nie odsyła do art. 33 ust. 1, a jednocześnie art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych nie nakłada sankcji w postaci odmowy wydania zezwolenia.
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 146 § 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem zdaniem skarżącej nie wystąpiły przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a. uzasadniające uchylenie decyzji o udzieleniu zezwolenia. Nadto z uwagi na okoliczności sprawy, zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a., decyzja nie podlegała uchyleniu, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść jedynie decyzja, która była przedmiotem wznowienia. Na dzień [...] czerwca 2004 r. (wydanie zaskarżonej decyzji) osoby w stosunku do których było prowadzone postępowanie podatkowe nie były udziałowcami spółki oraz J. sp. z o.o. Również osoby wchodzące w skład rady nadzorczej spółki, co do których zgłoszono zarzut popełnienia czynu z art. 233 k.k., nie wchodziły, na dzień wydania decyzji, w skład organów spółki. Skarżąca podnosiła, że żadna z okoliczności podanych w zaskarżonej decyzji, nie uzasadniała uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. na podstawie art. 27b ust. 1 ustawy bowiem, jak ponownie podkreślono, nie wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, istniejące w dniu wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia.
W ocenie skarżącej organ administracji wydał decyzję również z naruszeniem art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., gdyż decyzja ta nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Minister Finansów decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ administracji podał, iż w dacie wydania decyzji udzielającej zezwolenia na zmianę w strukturze kapitałowej spółki F. ([...] kwietnia 2004 r.) toczyło się już postępowanie podatkowe w stosunku do jednego z udziałowców spółki J., co wynika z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Strona nie odwołała się od powyższego postanowienia i zgodziła się z przytoczonymi w nim argumentami. Zdaniem organu administracji skarżąca była świadoma tego, że powodem wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. było toczące się postępowanie podatkowe wobec jednego z udziałowców spółki J., albowiem jak wynika z pisma spółki z dnia [...] grudnia 2004 r. złożyła ona wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na zmianę w strukturze kapitałowej dlatego, by w postępowaniu podatkowym zostały rozwiane wątpliwości dotyczące udziałowca spółki J. - S. J. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. ustalił podatek zryczałtowany dla S. J. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za rok 2000 w wysokości 2 501 694,80 zł.
Organ administracji pozyskał informację, że w stosunku do M. J., która w dacie wznowienia postępowania była udziałowcem spółki J., Urząd Skarbowy w [...] w dniu [...] października 2001 r., tj. przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., wszczął postępowanie podatkowe dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z nieujawnionych przychodów za rok 1999. W wyniku tego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. ustalił dla M. I. J. zobowiązanie podatkowe podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodu za rok 1999 w wysokości 57 185,30 zł.
Skarżąca wskazała pismem z dnia [...] maja 2006 r., że obecnym udziałowcem spółki J. jest spółka F. w O. Z dołączonych do pisma umów darowizny udziałów w spółce F. w O. wynika, że M. I. J. przekazała swoje udziały w spółce F. w O. na rzecz syna S. J. oraz na rzecz J. D. Umowy noszą datę 16 luty 2006 r. Darczyńca nie przedstawiła, stosownie do art. 26 ust. 6 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych dokumentów potwierdzających legalność źródeł posiadanych środków na nabycie przekazanych udziałów. Zdaniem organu nie ma znaczenia, że M. J. i S. J. nie są już udziałowcami spółki J., bowiem środki pochodzące z ich majątku nadal funkcjonują w spółce F. z siedzibą w W. przez akt darowizny na rzecz udziałowców spółki F. w O., która jest udziałowcem spółki J., a ta z kolei udziałowcem spółki F.
w W.
W dniu wydania zezwolenia ([...] kwietnia 2004 r.) toczyło się postępowanie wobec członka rady nadzorczej spółki F. - J. P. - o poświadczenie nieprawdy w procesie rejestracji spółki T. Postępowanie to zakończyło się prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lipca 2004 r. o umorzeniu, z uwagi na przedawnienie.
Organ administracji w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. wskazał, że spółka informowała o zmianie w składzie zarządu wobec postawienia zarzutu J. P. z art. 233 k.k. - byłemu prezesowi zarządu będącemu w dacie wydania postanowienia o wznowieniu postępowania ([...] grudnia 2004 r.) członkiem rady nadzorczej spółki. Za istotny organ uznał także fakt, iż w związku z postawieniem zarzutów S. J., skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. złożyła oświadczenie zarządu o cofnięciu tej osobie prokury.
Minister Finansów, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez pominięcie art. 27b ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych stwierdził, że podając jako podstawę prawną art. 26 ust. 3 ustawy nie naruszył prawa, bowiem art. 27b ust. 2 ustawy odsyła do tego przepisu, zatem powołanie podstawy prawnej z art. 26 ust. 3 należało uznać za wystarczające.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie F. sp. z o.o. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postawiono zarzut naruszenia art. 27b ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 8, art. 11 art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 146 § 2 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a.
Zdaniem skarżącej Minister Finansów nie wykazał jak zakończyły się postępowania podatkowe toczące się wobec osób podanych w decyzjach i jakie są relacje tych osób ze skarżącą. Uzasadnienie nie zawiera zatem argumentów dających podstawę do podjęcia zaskarżonych decyzji. W związku z powyższym skarżąca jedynie domniemywa, że podstawą rozstrzygnięcia był art. 27b ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Tak wydana decyzja w ocenie skarżącej narusza art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., albowiem organ administracji nie wyjaśnił dlaczego postępowania podatkowe i karne prowadzone wobec osób nie będących już wspólnikami i członkami organów spółki uzasadniały cofnięcie zezwolenia. Minister nie wykazał również by w dacie udzielenia zezwolenia istniały okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postępowania. W związku z powyższym tak wydana decyzja uzasadnia żądanie stwierdzenia jej nieważności.
Analizując art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy skarżąca stwierdziła, że przepis ten nie może mieć zastosowania do podmiotów, które nie są wspólnikami i członkami zarządu spółki posiadającej zezwolenie. Natomiast organ administracji dokonał wykładni rozszerzającej tego przepisu.
W ocenie skarżącej sam fakt ustalenia pochodzenia środków ze źródeł nieujawnionych przychodów i nałożenie podatku zryczałtowanego nie ma związku z bezpieczeństwem państwa lub porządkiem publicznym. Tym samym nie zachodzą uzasadnione zastrzeżenia, o których mowa w art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy. Minister dopuścił się znacznego uproszczenia uznając, że ustalenie pochodzenia środków finansowych ze źródeł nieujawnionego przychodu jest równoznaczne z tym, że środki te pochodziły z działalności nielegalnej.
Wskazanie przez organ na postępowanie karne, toczące się na podstawie art. 233 k.k. wobec byłego członka organu spółki, skarżąca uznała za nietrafne, albowiem zgodnie z art. 27b ust. 3 pkt 3 ustawy postępowanie takie może dotyczyć wyłącznie wspólnika lub członka organu spółki toczące się na podstawie art. 299 k.k. Nadto, jak podkreślała skarżąca, w dacie wydania decyzji odmownej osoba, której postawiono zarzut karny nie należała do kręgu osób wymienionych w art. 27b ust. 1 ustawy.
Ocena przesłanek uzasadniających decyzję odmowną powinna, zdaniem spółki, uwzględniać stan prawny i okoliczności faktyczne istniejące w dacie wydania tej decyzji. Zatem zastrzeżenia z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego odnoszące się do spółki J. lub innych wspólników (członków organów spółki), powinny istnieć w momencie wydania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia. Natomiast w momencie wydania zaskarżonej decyzji osoby co do których były prowadzone postępowania nie były wspólnikami ani członkami władz spółki, jak również jej udziałowca - J.
Uzasadniając brak podstawy do wznowienia postępowania skarżąca przytoczyła argumenty podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dacie wydania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia nie istniały, z uwagi na osoby wymienione przez organ administracji, żadne przesłanki uzasadniające odmowę. Zatem minister w postępowaniu o wznowienie, zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a., nie mógł wydać innej decyzji jak decyzji o treści z dnia [...] kwietnia 2004 r.
Powołanie się przez organ administracji na postępowanie karne prowadzone w dacie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. było, w ocenie skarżącej, nietrafne, bowiem postępowanie to zostało umorzone, a nadto nie toczyło się na podstawie art. 299 k.k., czego wymaga art. 27b ust. 1 pkt 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych i okoliczność ta nie istniała w dacie wydania decyzji w postępowaniu o wznowienie, czego wymaga art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zdaniem spółki zaskarżona decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i niewykonalność ta ma charakter trwały, co uzasadnia stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżąca bowiem, na podstawie decyzji z dnia 19 kwietnia 2004 r., dokonała podwyższenia kapitału zakładowego i obecnie nie ma prawnych możliwości wyegzekwowania od wspólnika J. anulowania skutków tego podwyższenia.
Spółka podnosiła, że w dacie wydania zezwolenia Ministrowi Finansów był znany fakt przedstawienia czy nie przedstawienia dokumentów potwierdzających legalność źródeł finansowania nabywanych udziałów.
Za nietrafny skarżąca uznała argument organu oparty na art. 33 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Przepis ten bowiem dotyczy warunków udzielenia zezwolenia o którym mowa w art. 24 ustawy i nie może, świetle art. 27b ustawy o grach i zakładach wzajemnych, stanowić podstawy do odmowy udzielenia zezwolenia na zmianę struktury kapitałowej. Przyjmując nawet, że art. 33 ust. 1 miałby zastosowanie w sprawie to powołanie się na jego treść również nie miało uzasadnienia, bowiem osoby wobec których toczyły się przywołane przez organ administracji postępowania, nie należały już do kręgu osób określonych w tym przepisie.
Skarżąca stwierdziła, że doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż Minister Finansów przed wydaniem decyzji o uchyleniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zgłoszonych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosił o jej oddalenie.
Zdaniem organu istnieje ścisły związek pomiędzy prowadzonymi postępowaniami podatkowymi w stosunku do S. J., a kwestią udokumentowania legalności źródeł pochodzenia kapitału w skarżącej spółce po jego podwyższeniu. S. J. w dniu [...] czerwca 2003 r. wprowadził na kapitał zakładowy spółki J. m.in. nieruchomość nabytą od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa obejmując w tej spółce stosowną ilość udziałów. Na skutek postępowania podatkowego w stosunku do S. J. ustalono podatek zryczałtowany od dochodów osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodu. Spółka J. stała się wspólnikiem spółki F. wprowadzając na podwyższenie kapitału zakładowego tej ostatniej środki pochodzące od S. J. oraz środki pochodzące od M. J. z darowizny dokonanej przez M. J. na rzecz wspólników spółki F. z siedzibą w O. Organy skarbowe ustaliły i nałożyły na M. J. również podatek zryczałtowany od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów.
Z powyższego organ wyprowadził wniosek o nielegalnym pochodzeniu środków, które następnie znalazły się w podwyższonym kapitale zakładowym skarżącej, a dla organu zasadniczą kwestią jest to, by nie dochodziło do sytuacji, w której na rynku gier i zakładów wzajemnych funkcjonowałyby podmioty, które nie udokumentowały legalności źródeł pochodzenia posiadanego kapitału. Funkcjonowanie podmiotów prowadzących taką działalność gospodarczą, które nie wykazały legalnego źródła posiadanego kapitału jest, w ocenie organu administracji, niezgodne z polityka państwa i sprzeczne z ratio legis art. 27a ustawy o grach i zakładach wzajemnych.
W sprawie S. J. prowadzone były i są prowadzone postępowania przez prokuratury, a także czynności podejmował Zarząd Centralnego Biura Śledczego. Działania te i czynności miały związek z pochodzeniem środków finansowych jakimi dysponował S. J. Z powyższego organ wyprowadził wniosek, że działanie S. J. uznane zostało za niezgodne z bezpieczeństwem państwa lub porządkiem publicznym.
Minister Finansów stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania o wznowieniu, bowiem okoliczności faktyczne związane z pochodzeniem kapitału przeznaczonego na podwyższenie kapitału skarżącej z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa były na tyle istotne, że uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji.
Co do zarzutu z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. organ stwierdził, że nie jest jego rzeczą wnikanie w materialnoprawne konsekwencje rozstrzygnięcia. Natomiast za całkowicie bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 8 oraz art. 11 k.p.a. bowiem uwzględnił cały materiał zebrany w sprawie, a w szczególności wziął pod uwagę materiał dostarczony przez skarżącą. Także zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. uznał za niezasadny, gdyż strona wypowiedziała się co do zebranego materiału w sprawie oraz miała udostępniane akta sprawy, a co do licznych pism składanych w toku postępowania organ się wypowiedział. Natomiast powołanie jako podstawy prawnej art. 26 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, w ocenie organu, było wystarczające.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.
Stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i otwiera postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Stwierdzenie natomiast czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 § 1 kpa i musi być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa. Samo postanowienie o wznowieniu postępowania nie oznacza jeszcze wzruszenia decyzji ostatecznej, bowiem wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia rozpoczyna nowe postępowanie w stosunku do przeprowadzonego w trybie zwykłym.
Nadto postanowienie o wznowieniu postępowania nie jest zaskarżalne w trybie zażalenia, gdyż nie kończy ono postępowania w sprawie ani nie rozstrzyga co do istoty. Jest ono jedynie podstawą do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Przyczyną wznowienia postępowania przez Ministra Finansów, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r., było wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. o wyrażeniu zgody na zmianę w strukturze kapitałowej spółki F., a nieznanych organowi, który decyzję tę wydał.
Pojawienie się nowych dowodów lub okoliczności faktycznych ma podstawowe znaczenie dla wznowienia postępowania. Przez nowe dowody lub nowe istotne okoliczności faktyczne należy rozumieć takie dowody i okoliczności, które zostały odkryte przez organ administracji po wydaniu decyzji ostatecznej. Jednocześnie przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Nie ma przy tym znaczenia, czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności czy dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę. Nie można zatem wznowić postępowania, gdy okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy były znane organowi wcześniej, gdyż mielibyśmy wtedy do czynienia z odmienną oceną zgromadzonego materiału dowodowego po wydaniu decyzji, którą organ jest przecież związany. Należy także podkreślić, iż granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznaczona jest zakresem sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 1998 r. w sprawie II SA 1471/97).
Przy wznowieniu postępowania chodzi o sprawdzenie, czy w czynnościach procesowych poprzedzających wydanie decyzji doszło do naruszenia prawa sklasyfikowanego do jednej z przesłanek wznowienia postępowania. Jednocześnie zauważenia wymaga, że wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) powinno nastąpić nie tylko z uwagi na ujawnienie nowych dowodów, ale także ze względu na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji oraz nieznanych organowi, który ją wydał. Ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002 r. w sprawie III RN 75/01 oraz wyrok tego sądu z dnia 13 stycznia 2000 r. w sprawie III RN 125/99).
Po wydaniu przez Ministra Finansów decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...], o wyrażeniu zgody na zmianę w strukturze kapitału F. sp. z o.o. (dalej określanej jako spółka) poprzez podwyższenie kapitału zakładowego spółki, organ powziął szereg informacji, w świetle których uznał, że decyzja była niewłaściwa. Informacje pozyskane przez organ administracji nie były mu znane w dacie wydawania powyższej decyzji i miały one na tyle istotne znaczenia dla wydania tej decyzji, że uzasadniały wydanie decyzji zaskarżonej w sprawie.
Granice postępowania zostały przez organ administracji zachowane, jako że dotyczyły decyzji o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki i nie wykraczały poza treść decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. Jednocześnie zaznaczenia wymaga, że została spełniona podstawowa przesłanka wymagana do wznowienia postępowania, bowiem decyzja z dnia [...] kwietnia 2004 r. była decyzją ostateczną.
Kapitał zakładowy spółki podwyższono, skutkiem wniesienia przez spółkę J. aportu rzeczowego - nieruchomości zabudowanej stanowiącej własność spółki J. - o kwotę 1 231 500 zł w drodze utworzenia 2 463 udziałów po 500 zł każdy i objęcia ich przez nowego wspólnika - J. sp. z o.o. z siedzibą w O.
Do organu administracji, po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., wpłynęła wiadomość, iż w kapitale wprowadzonym do spółki przez J. swoje udziały posiadał S. J., który objął je w roku 2003 podwyższając kapitał zakładowy spółki J. wprowadzonym m. in. aportem rzeczowym. Na datę wydania zezwolenia o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki ([...] kwietnia 2004 r.) S. J. był udziałowcem spółki J.
Organ podatkowy prowadząc postępowanie w sprawie dochodów S. J. ustalił, decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., dla tego podatnika, zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2000 r. w kwocie ponad 2 mil. zł. Powyższa okoliczność wskazuje na fakt wprowadzenia na podwyższenie kapitału zakładowego spółki przez spółkę J. m. in. środków S. J., które organ podatkowy uznał za nie mające pokrycia w jego ujawnionych przychodach, czyli co najmniej wątpliwych co legalności ich nabycia, a na pewno nabytych ze źródła przychodu, którego podatnik nie ujawnił organom podatkowym z powodów sobie wyłącznie znanych.
Organ administracji wydając decyzje w dniu [...] kwietnia 2004 r., o zezwoleniu na podwyższenie kapitału zakładowego spółki, nie miał widomości o tym, że w kapitale spółki J., wprowadzonym do spółki F., funkcjonują środki S. J. pochodzące z nieujawnionego źródła przychodu, czyli nieudokumentowane co do ich pochodzenia.
Już zatem sama ta okoliczność mogła stanowić podstawę wznowienia postępowania w sprawie wydania zezwolenia.
Organ administracji, również po wydaniu przedmiotowego zezwolenia otrzymał informację, iż w stosunku do innego wspólnika spółki J. - M. I. J., która w dacie wznowienia postępowania była wspólnikiem tej spółki - organ podatkowy (Urząd Skarbowy w O.) od 8 października 2001 r. prowadził postępowanie podatkowe. W wyniku tego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. ustalił w stosunku do M. I. J. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za rok 1999.
Zatem w dacie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. w spółce J., podobnie jak w sytuacji wspólnika tej spółki S. J., funkcjonowały także środki z nieujawnionego źródła przychodu, pochodzące tym razem od M. I. J.
Wystąpiła więc analogiczna przesłanka, jak wymieniona wyże, uzasadniająca wznowienie postępowania. Okoliczność, iż zarówno S. J. jak i M. I. J. przestali być wspólnikami spółki J. nie zmienia faktu, że środki pochodzące z nieujawnionych źródeł przychodu tych osób nadal funkcjonują, obecnie już w spółce F., skutkiem ich wprowadzenia przez spółkę J.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podnosił, że postępowania podatkowe prowadzone wobec S. J. i M. I. J. nie zakończyły się skutkiem ponownych odwołań wniesionych przez te osoby. Nie zmienia to jednak faktu, że osoby te tak uprzednio jak i obecnie nie udokumentowały pochodzenia nabytych i wprowadzonych środków na kapitał zakładowy spółki J. jako pochodzących z ujawnionych źródeł przychodu. Prowadzone natomiast postępowania podatkowe nie uzasadniały zawieszenia postępowania sądowego, bowiem w dacie wznowienia postępowania organ administracji miał pełne podstawy do stwierdzenia, że podwyższenie kapitału skarżącej nastąpiło m. in. środkami tych osób, które to środki nie były wykazane jako pochodzące z udokumentowanego legalnego źródła.
Organ administracji, po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., pozyskał następną informację o tym, że w dacie wydania tej decyzji toczyło się w stosunku do członka rady nadzorczej spółki F. - J. P. - postępowanie karne wszczęte w dniu 22 grudnia 2003 r. o poświadczenie nieprawdy w dniu 13 grudnia 2000 r. w procesie rejestracji T. sp. z o.o. Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie [...] umorzył postępowanie z uwagi na przedawnienie karalności przyjmując, zgodnie z art. 4 § 1 k.k., przepisy obowiązujące w ustawie względniejszej dla sprawcy.
Postępowanie karne toczyło się na podstawie art. 587 § 2 ustawy z dnia 15 września 2002 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) określającego odpowiedzialność karną osoby, która przy wykonywaniu obowiązków wymienionych w tytule III i IV k.s.h. ogłasza lub podaje dane nieprawdziwe organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji.
Skarżąca podkreślała, że przestępstwo popełnione przez J. P. nie mogło mieć znaczenia dla wznowienia postępowania, bowiem nie mieści się w treści art. 27b ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 4 , poz. 27 ze zm.) - powoływanej dalej jako ustawa. Należy jednakże stwierdzić, iż przestępstwo poświadczenia nieprawdy przy rejestracji spółki, jakiego dopuścił się członek rady nadzorczej spółki F., niewątpliwie było naruszeniem porządku prawnego (publicznego) obowiązującego w Polsce, w rozumieniu art. 27b ust. 1 ustawy.
Organ administracji I instancji podniósł jeszcze jeden argument uzasadniający wznowienie postępowania. Otóż zgodnie z pozyskaną przez niego informacją z Izby Skarbowej w [...] udziałowcy spółki E. - P. A. i M. W. L. - nabyli udziały w tej spółce za środki, co do których nie wykazali ich pochodzenia z legalnego źródła. Spółka ta stała się udziałowcem spółki J., a udziały tych osób, poprzez spółkę J. weszły do kapitału zakładowego skarżącej.
Zaszła więc sytuacja analogiczna do tej jaka wystąpiła przy wspólnikach J., S. J. i M. I. J.
Zgodnie z art. 27b ust. 2 ustawy, przepisy całego ustępu 1 tego przepisu stosuje się odpowiednio do wydawania zezwoleń, o których mowa w art. 26 ust. 3 i 4 tej ustawy.
Stosownie do art. 26 ust. 3 ustawy każda zmiana w strukturze kapitału spółek prowadzących działalność w zakresie, o którym mowa w art. 5 ust. 1, wymaga uzyskania zezwolenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Podkreślenia wymaga, że zezwolenie Ministra Finansów jest wyrazem jego suwerennej decyzji mającej charakter uznaniowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2001 r. w sprawie II SA 1617/00). Kontrola legalności decyzji uznaniowych ma zakres ograniczony. Sprowadza się przede wszystkim do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez organ uprawniony, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji oraz czy samo rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.
Badając zaskarżoną decyzję o odmowie udzielenia zgody na podwyższenie kapitału zakładowego spółki F. należy stwierdzić, iż wydał ją organ administracji uprawniony do jej podjęcia w oparciu o art. 26 ust. 3 ustawy. Natomiast, w cenie Sądu w składzie orzekającym, zaskarżone rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 6 pkt 3 ustawy wniosek w sprawie zezwoleń, o których mowa w ust. 3 art. 26 ustawy musi zawierać wskazanie źródeł pochodzenia środków na nabycie lub objęcie akcji (udziałów) i przedstawienie odpowiednich dokumentów potwierdzających legalność tych środków.
Jak była już o tym mowa wyżej, jest bez znaczenia co było przyczyną tego, że organ nie zbadał, przy udzielaniu zezwolenia, okoliczności pochodzenia środków wprowadzonych na kapitał zakładowy spółki przez spółkę J. Faktem jest natomiast to, że znajdowały się tam środki S. J. i M. I. J. pochodzące z dochodów od nieujawnionych przychodów. Skoro zatem środki te nie były udokumentowane źródłem ich pochodzenia, nie przedstawiono również dokumentów potwierdzających legalności ich nabycia.
W ocenie Sądu orzekającego w sprawie nie można, w szczególności kiedy mamy do czynienia z podmiotem wykonującym tak wrażliwą działalność gospodarczą, jak gry hazardowe, odrywać pochodzenia kapitału zakładowego spółki wykonującej tę działalność lub przystępującą do takiej działalności, od pochodzenia środków jej wspólników, którymi nabywają oni udziały w spółce. Demokratyczne państwo o gospodarce rynkowej, podstawę swej działalności czerpie z podatków, a te pochodzą z kolei z wykazywanych przez podatników źródeł przychodów. Ukrywanie przez podatników dochodów i źródeł ich pochodzenia jest niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia interesu ogółu. Natomiast funkcjonowanie takich środków w spółkach prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych można uznać za zagrożenie dla gospodarki narodowej z punktu widzenia porządku publicznego, a niekiedy także ze względu na bezpieczeństwo państwa.
Za nieuzasadnione, w świetle powyższego, należy przyjąć twierdzenie skarżącej, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść, zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a., wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej (z dnia [...] kwietnia 2004 r.). Jak było to bowiem akcentowane przez organ administracji, przykłada on zasadniczą wagę do tego, by podmioty prowadzące działalność w zakresie gier hazardowych, dokumentowały pochodzenie kapitału zakładowego tak, by nie było wątpliwości co do legalności jego pochodzenia.
W rozpoznawanej sprawie Minister Finansów wykazał, że co najmniej część kapitału zakładowego spółki J., wprowadzona na podwyższenie kapitału skarżącej, nie pochodziła ze źródeł udokumentowanych. Wykazał także, iż o ustaleniach w tym zakresie dowiedział się po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., a uznając te okoliczności za istotne w sprawie stwierdził, że przy posiadaniu o nich wiedzy, w dacie wydawania decyzji w dniu [...] kwietnia 2004 r., nie wydałby zezwolenia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., należy zauważyć, iż nie jest rzeczą Sądu badającego wyłącznie legalność zaskarżonej decyzji, wnikanie w problematykę celowości oraz materialnoprawnych konsekwencji tego rozstrzygnięcia, czy też ocena wcześniejszych działań i porozumień skarżącej z jej udziałowcem. Analizując ostateczną decyzję Ministra Finansów od strony jej zgodności z prawem, Sąd stwierdza jedynie, że organ administracji mógł taką decyzję wydać i nie naruszył tym prawa. Także stanowisko organu administracji, co do powstania skutków umów zawartych przez skarżącą, jako nie należących do kompetencji organu administracyjnego, jest uzasadnione. Zakresem przepisu art. 26 ust. 3, ust. 6 i ust. 7 ustawy objęta jest wyłącznie problematyka udzielania zezwoleń na każdą zmianę w strukturze kapitału spółki, a przepis art. 26 ust. 3 ustawy uprawnia jedynie Ministra Finansów do udzielania przedmiotowych zezwoleń, czyniąc je warunkiem transakcji.
Sąd orzekający w sprawie nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, w tym przepisów wskazywanych przez skarżącą.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.