VI SA/Wa 1687/22

VI SA/Wa 1687/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Pamela Kuraś-Dębecka
Robert Żukowski /sprawozdawca/
Tomasz Sałek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 177/23 - Wyrok NSA z 2026-03-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1192
art. 74 par. 3, art. 1 par. 1, art. 2 par. 1, art. 2 par. 2, art. 74, art. 71b par. 1-2, art. 71h, art. 74d par. 1, art. 74e par. 2-4, art. 74f par. 1, art. 74h par. 1, art. 74f par. 1
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
Dz.U. 2016 poz 45
par. 7, par. 8, par. 18, par. 5 ust. 2 pkt 1, par. 5 ust. 3, par. 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego
Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
art. 83
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Dz.U. 2020 poz 1526
art. 182
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 139, art. 7, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi P. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia "(...)" marca 2022 r. nr "(...)" w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (zwanej dalej także: "Komisją II") na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1192 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zmianami) po rozpatrzeniu odwołania P. M. (zwanego dalej także: "Zdającym", "Skarżącym") utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2021 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (zwanej dalej także: "Komisją") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.
Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniach od 7 do 9 września 2021 r. Skarżący przystąpił do egzaminu notarialnego składającego się z trzech części. Część pierwsza polegająca na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego w przedmiocie umowy sprzedaży nieruchomości wraz z ustanowieniem hipoteki. Część druga polegająca na opracowaniu drugiego projektu aktu notarialnego w przedmiocie umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Część trzecia polegająca na opracowaniu projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności. Każda praca oceniona została przez dwóch niezależnych ekspertów którzy odrębnie oceniali dany projekt wystawiając swoją ocenę w skali od 2 (niedostateczna) do 6 (celująca). Komisja I sporządziła także protokół z przebiegu egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 7-9 września 2021 r.
Skarżący z pierwszej części z projektu aktu notarialnego otrzymał ocenę dostateczną (oceny cząstkowe 3/3). Zadanie Skarżącego z drugiej części polegające na sporządzeniu projektu umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ocenione zostało na ocenę niedostateczną (oceny cząstkowe 2/3). Natomiast trzecia część egzaminu polegająca na opracowaniu uzasadnienia dopuszczalności czynności notarialnej oceniona została na ocenę dostateczną (oceny cząstkowe 4/3).
Zadanie egzaminacyjne z drugiej części egzaminu polegało na udokumentowaniu zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Sporządzony projekt aktu winien odpowiadać wymogom aktu notarialnego wynikającym z ustawy prawo o notariacie. Należało uwzględnić założenia zadania i uzupełnić brakujące elementy stanu faktycznego według własnego uznania. W projekcie powinno się także uwzględnić wysokość należnego wynagrodzenia notariusza oraz pobranych i należnych świadczeń publicznoprawnych. Zadaniem zdających było takie sformułowanie umowy, aby w oparciu o wytyczne z zadania ująć w umowie te elementy, które są zgodne z przepisami prawa i pominąć te elementy, które nie mogą się znaleźć w umowie Spółki. Zgodnie z wytycznymi przedmiotowego zadania osoby/podmioty stawające do aktu notarialnego, które chcą zawrzeć umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialności to: jedna osoba fizyczna, oraz dwie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w imieniu których czynności podejmuje zarząd tych spółek. Określono w zadaniu nazwę spółki oraz sposób wniesienia wkładów do spółki, objęcia udziałów w postaci wkładu pieniężnego przez osobę fizyczną oraz w postaci nieruchomości po jednej przez każdą ze spółek z o.o. tworzących nową spółkę wskazaną zadaniem.
Obaj egzaminatorzy ocenili opracowane przez Zdającego rozwiązanie z drugiej części egzaminu w różny sposób (oceny cząstkowe 3/2).
Egzaminator A. P. będąca notariuszem oceniła pracę na ocenę dostateczną. W pisemnym uzasadnieniu oceny cząstkowej wyjaśniła m.in., iż w pracy zachowano wymogi formalne, przedstawiono podstawę prawną przygotowanego projektu aktu notarialnego, poprawnie przedstawiono uczestników aktu notarialnego. Egzaminator ten ocenił pracę na ocenę dostateczną tj. "3" uznając, iż zdający zachował wymogi aktu notarialnego oraz wykazał się dostateczną znajomością przepisów prawa. Wskazano także, iż niepoprawne w przygotowanym projekcie było naruszenie art. 83 Prawa upadłościowego i art. 199 § 3 i 4 kodeksu spółek handlowych co czyniło nieważnym zapisy w § 8 ust 4 projektu, oraz zapis w § 9 projektu aktu.
Drugi z egzaminatorów Sędzia Sądu Okręgowego W. L. ocenił pracę na ocenę niedostateczną tj. "2". W pisemnym uzasadnieniu swojej oceny wskazał m.in., iż zasadniczym i to bardzo poważnym uchybieniem projektu jest brak dostrzeżenia art. 83 prawa upadłościowego i zawartej w tym przepisie zasady, że postanowienia umowy zastrzegające na wypadek wniosku o ogłoszenie upadłości lub ogłoszenia upadłości, zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, którego stroną jest upadły, są nieważne z mocy prawa. Tym samym, Zdający nie powinien zamieścić w umowie spółki postanowień przewidujących umorzenie udziałów na skutek wniosku o ogłoszenie upadłości wspólnika. Nadto zdający nie dostrzegł również, iż nie będzie możliwe automatyczne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia czym naruszył art. 199 ksh. Dalej zarzucono, iż Zdający w sposób niedopuszczalny modyfikuje cenę udziałów na rzecz ceny nie będącej ceną rynkową czym naruszono art. 184 § 4 ksh. Podsumowując swoją ocenę Egzaminator uznał, iż uchybienia pracy są bardzo poważne a ich waga oraz ilość nie pozwalają na ocenę pozytywną.
W konsekwencji powyższego Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uchwałą nr [...] w dniu [...] października 2021 r. na podstawie art. 74 f § 2 ustawy prawo o notariacie stwierdziła, że P. M. uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego w roku 2021.
W złożonym odwołaniu od ww. uchwały Skarżący zaskarżając wydaną uchwałę w całości wniósł o zmianę ocen cząstkowych zadania z zakresu przygotowania projektu aktu notarialnego, dokumentującego umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością tj. zadania z drugiego dnia egzaminu notarialnego na ocenę pozytywną, uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik egzaminu notarialnego. Zaskarżonej uchwale zarzucił m.in., iż bezpodstawnie oparto oceny cząstkowe przy zadaniu polegającym na sporządzeniu aktu notarialnego dokumentującego umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jedynie na opisie istotnych zagadnień a tym samym stworzenie odmiennych od ustawowych ocen pracy. Zdaniem Skarżącego kwestionowana praca spełniała warunki do wystawienia oceny pozytywnej a której pominięcie stanowiło naruszenie zasady gradacji ocen. Zarzucono również, iż Komisja oceniła pracę Zdającego w sposób mniej korzystny, niż prace innych osób Zdających ten sam egzamin na dowód czego dołączono do odwołania zanonimizowane kopie uzasadnień ocen cząstkowych z części drugiej egzaminu. W ocenie Skarżącego co do egzaminu ocenionego niedostatecznie, Komisja nie dostrzegła wielu elementów wskazujących na właściwe przygotowanie zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza skupiając się wyłącznie na brakach jego pracy ocenianych w kontekście opisu istotnych zagadnień.
Dokonując wstępnej analizy wniesionego odwołania, wyznaczony członek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Sędzia Sądu Apelacyjnego K. C. sporządził pisemną opinię w sprawie zasadności odwołania P. M. od zaskarżonej uchwały stwierdzając, iż w jego ocenie brak podstaw do uwzględnienia stanowiska Skarżącego co do uchwały Komisji I stopnia.
Rozpoznając wniesione odwołanie Komisja Egzaminacyjna II stopnia uchwałą z dnia [...] marca 2022 roku znak [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Komisja II stopnia na wstępie opisała przebieg postępowania szeroko przedstawiła zarzuty odwołania oraz przedstawiła treść kwestionowanego zadania z części drugiej egzaminu. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Komisja II stopnia wyjaśniła że w postępowaniu odwoławczym, dokonuje się ponownej oceny całego materiału dowodowego (wyrok NSA z dnia 13 lipca 2017 Sygn. GSK 3695/15), w szczególności w aspekcie konieczności dokonania ostatecznej oceny pracy egzaminacyjnej w oparciu o kryteria wskazane w przepisie art. 74e § 2 Prawa o notariacie, biorąc pod uwagę zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. Odnosząc się do ogólnych argumentów zdającego, stwierdzono, iż w uchwale o negatywnym wyniku egzaminu notarialnego nie zostały naruszone żadne ze wskazanych w odwołaniu przepisów Konstytucji RP, k.p.a. i Prawa o notariacie, a podjęta ocena stanowi odzwierciedlenie błędów zawartych w projekcie, wadliwości przyjętych koncepcji, braku zabezpieczenia interesów stron, a w konsekwencji braku przygotowania zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Komisja II stopnia odniosła się przy tym do podnoszonych w odwołaniu kwestii wskazując m.in. iż wskazanie tylko przez jednego z egzaminatorów, że dane rozwiązanie pracy jest błędne, przy braku takiego stanowiska drugiego egzaminatora, nie oznacza, że do błędu nie doszło. Każdy taki przypadek podlega bowiem ocenie pod kątem merytorycznym w postępowaniu odwoławczym, sam w sobie nie stanowi jednak podstawy do podważenia oceny pracy egzaminacyjnej. Odnosząc się do pozytywnych elementów kwestionowanej pracy wyjaśniono że sporządzenie w trakcie egzaminu notarialnego projektu aktu notarialnego obejmującego czynności nieważne lub nieskuteczne nie może prowadzić do jego pozytywnej oceny. Co do bezpodstawnego użycia przy ocenach pracy opisu istotnych zagadnień, to powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych (vide m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011 roku, sygn.. VI SA/Wa 335/11) wskazano, że nie ma on żadnego waloru normatywnego, jednakże służyć ma jedynie pomocą egzaminatorom przy ocenie prac. Praca egzaminacyjna podlega zatem ocenie w według wskazanych kryteriów ustawowych, a nie według zgodności z Opisem istotnych zagadnień. Odnosząc się natomiast co do zarzutu innych kryteriów ocen wobec różnych Zdających wyjaśniono, iż sama analiza ewentualnych ocen cząstkowych, bez odniesienia ich do treści ocenianych prac, nie może uzasadniać przyjęcia wniosków odwołującego co do nierównego traktowania. Komisja podkreśliła, iż sam Zdający przyznał, że błędnie, sprzecznie z art. 83 Prawa upadłościowego rozwiązał kwestię umorzenia udziałów w razie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wspólnika (§ 8 ust. 4 projektu) jak również przyznał, iż z uwagi na naruszenie wskazanego przepisu art. 83 prawa upadłościowego to postanowienie umowy spółki jest nieważne, co nie pociąga jednak wg Skarżącego za sobą nieważności całej umowy.
W odniesieniu do uzależnienia zastawienia udziałów od zgody spółki wyjaśniono, iż wskazany tryb (§ 3 - 5 art, 182 k.s.h.) nie ma do tej sytuacji zastosowania, co oznacza, że konieczne było uregulowanie trybu uzyskiwania zgody spółki na zastawienie udziałów w umowie spółki czego Skarżący nie zrobił i co uznane zostało za błąd istotny. Ponadto sposób określenia ceny w projekcie ("po cenie równej wartości księgowej udziału z ostatniego bilansu" - § 10 ust. 3 umowy) budził wątpliwości Komisji II stopnia w zakresie wymaganej od notariusza (i na egzaminie państwowym) precyzji sformułowań. Wskazane wadliwości w zakresie treści § 10 projektu świadczą zdaniem Komisji o nienależytym zabezpieczeniu interesów stron w zakresie możliwości zastawienia udziałów i prawa pierwszeństwa (art. 80 § 2 Prawa o notariacie) oraz o braku dostatecznej wiedzy zdającego w zakresie stosowania art. 182 k.s.h..
Podniesiono także dostrzeżone wady w zakresie § 9 umowy spółki dotyczące braku należytych sformułowań przy opisie reprezentacji spółek. Komisja II podkreślił, iż prezentowany w projekcie sposób określania reprezentacji jest stosowany w języku potocznym natomiast w akcie notarialnym (także na egzaminie zawodowym) wymagana jest nie tylko precyzja sformułowań, ale także posługiwanie się zwrotami
normatywnymi w celu wyeliminowania jakichkolwiek wątpliwości co do znaczenia poszczególnych wyrażeń. Dlatego zapisy § 9 organ uznał za błędne, wskazujące na
brak odpowiedniej wiedzy zdającego. Zastrzeżenia co do treści sformułowań odnoszą się do podstawowej dla notariusza wiedzy, co oznacza, że obniżają ocenę o jeden stopień.
Kolejny istotny błąd dostrzeżony w kwestionowanej pracy zdaniem organu to kwestie odnoszące się do obu spółek - wspólników poprzez powtórzenie ich zobowiązań gdzie najpierw członkowie zarządu "zobowiązują reprezentowane spółki" do wniesienia do nowozakładanej spółki w prawidłowo określonych terminach opisanych nieruchomości jako aportów, następnie zaś zobowiązują je do zawarcia umowy przeniesienia własności tych nieruchomości w wykonaniu zobowiązania wynikającego z umowy. Zapisy takie wskazują, że zdaniem zdającego winno dojść do dwóch odrębnych czynności (wniesienia aportu i przeniesienia własności), podczas gdy wniesienie aportów w tych przypadkach musi nastąpić poprzez zawarcie umów przeniesienia własności, zatem każda ze spółek - wspólników zobowiązuje się do jednej czynności prawnej.
Komisja II stopnia dostrzegła również pozytywne elementy odwołania uznając, iż rację należy przyznać zdającemu, że opisów nieruchomości w § 9 projektu nie można uznać za błąd pracy. Niezasadnie także wytknięto zdającemu, że błędnie rozwiązał kwestię wniesienia wkładu pieniężnego przez A. A. - przyjęte rozwiązanie nie narusza prawa i mieści się w granicach polecenia zadania. Jako nietrafny uznano też zarzut w zakresie pobrania podatku VAT od innej kwoty niż wynagrodzenie notariusza.
W ocenie Komisji II Stopnia stwierdzone powyżej braki pracy kwalifikowały jednak ocenianą pracę jako niedostateczną a nadto dostrzeżono również inne braki pracy, które nie były dostrzeżone przed Komisją przy pierwszej ocenie zadania. Wskazano tutaj na brak odebrania oświadczeń, że dowody osobiste stawających są ważne w dacie czynności co narusza obowiązek notariusze określony w art. 85 prawa o notariacie jak i błąd w zapisie § 9 dotyczący prawa pierwokupu, który zdaniem Komisji II świadczy o zupełnym braku zrozumienia materii pierwokupu. Nadto dostrzeżono w § 11 projektu brak wskazania, że chodzi o tworzenie kapitału (rezerwowego oraz zapasowego) oraz błąd w § 20 projektu polegający na przyjęciu, że pozostałe koszty sporządzenia aktu ponosi zakładana spółka z o.o. co jako sprzeczne z treścią przepisu art. 158 § 2 ksh stanowi istotny błąd pracy.
W oparciu o dostrzeżone powyżej naruszenia stwierdzono brak podstaw do uwzględnienia odwołania. Komisja II stopnia dokonała przy tym również szerokiego omówienia stanu prawnego w kontekście rozpatrywanego odwołania. Wyjaśniono, iż
do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach (art. 74 § 1, art. 74h ustawy). Wskazano, iż w oparciu o delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 45 dalej: rozporządzenie). Z § 5 ust. 2 pkt 1 i 3 tego rozporządzenia wynika konieczność sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu". Z kolei w § 5 ust. 4 wymienionego rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Z przepisu tego wynika, że przesłanką podjęcia uchwały końcowej, dotyczącej wyniku całego egzaminu, jest głosowanie nad ostateczną oceną pracy zawierającej rozwiązanie zadania jedynie z tej części egzaminu, której dotyczy odwołanie. Wyjaśniono, iż postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególnym postępowaniem odwoławczym, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych. Jednakże, mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), jeżeli komisja odwoławcza rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę.
Oceniając zadanie egzaminacyjne przez pryzmat ocen dokonanych przez egzaminatorów, mając na uwadze podniesione przez Zdającego zarzuty odwołania, Komisja II stopnia uznała, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Skarżący, z zachowaniem trybu i terminu, zaskarżył uchwałę Komisji II stopnia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
1. Naruszenie art. 74 § 3 w zw. z art. 1 ustawy Prawo o notariacie w zw. z art. 17 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na zastosowaniu kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego ostrzejszych niż konieczne dla sprawdzenia przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza tj. zastosowanie kryteriów prowadzących do ograniczenia dostępu do zawodu notariusza,
2. naruszenie § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (Dz.U. 2009 Nr 114, poz. 955, t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 45), poprzez przyjęcie, ze Komisja II stopnia uprawniona jest do ustalenia oceny z części egzaminu notarialnego w oparciu o uchybienia, które nie zostały dostrzeżone przez Komisję I stopnia oraz nie stanowiły podstawy zarzutów w odwołaniu i w konsekwencji przyjęcie, ze skarżący nie może uzyskać oceny pozytywnej z pierwszego projektu aktu notarialnego, podczas gdy prawidłowa wykładnia przywołanych przepisów wskazuje, że Komisja II stopnia jest związana stawianymi przez skarżącego zarzutami, a zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie pozwala na powołanie się na nowe uchybienia, do tej pory niedostrzeżone przez Komisję I stopnia przy ponownej ocenie pracy skarżącego.
3. naruszenie przepisów art. 7, 8, 15 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji w zw. z art. 74h par.12 Prawa o notariacie przez nierozpoznanie zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa i przyjęcie odmiennych kryteriów dla oceny pracy Skarżącego od ocen prac innych Zdających, którzy w sporządzonym przez siebie rozwiązaniu tego samego zadania egzaminacyjnego podejmowali czynności oraz stosowali rozwiązanie analogiczne do zastosowanego przez Skarżącego i zostali ocenieni pozytywnie.
W oparciu o sformułowane powyżej zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia w całości.
Komisja II stopnia w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone uchwały nie naruszają prawa.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo -administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu prawniczego, sprawowana jest - pod względem zgodności z prawem - wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I GSK 1421/05, www.orzeczenia.nas.gov.pl).
Rola sądu administracyjnego sprowadza się więc do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).
Egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy prawo o notariacie i jak wynika z art. 74 § 3 polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1, 2 § 1 i § 2 prawa o notariacie). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 293/13 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), liczne ustawy określają warunki uprawniające do wykonywania zawodów wymagających wysokich kwalifikacji, w tym - Prawo o notariacie. Ustanowienie warunków polegających na zdobyciu odpowiedniego wykształcenia potwierdzonego sprawdzianem zdobytych kwalifikacji nie stanowi ograniczenia dostępu do zawodu, bowiem każdy obywatel jest uprawniony, po zdobyciu stosownego wykształcenia, do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji i uzyskaniu dostępu do zawodu notariusza. Bezpieczeństwo podmiotów korzystających z pomocy notariusza wymaga obiektywnego sprawdzenia kwalifikacji osób wykonujących zawód określany jako "zawód zaufania publicznego". Zatem konieczne jest ustanowienie barier uniemożliwiających dostęp do zawodu osób, które nie wykazały się niezbędną do tego wiedzą. W takiej sytuacji przepisy dotyczące przeprowadzania egzaminu notarialnego należy wykładać i stosować, mając na względzie cel, któremu służyło ich ustanowienie. Tym celem jest zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osoby dopuszczonej do wykonywania zawodu notariusza. Egzamin notarialny nie może cechować się tolerancją dla popełnionych błędów. Oczywiście chodzi o błędy istotne, które z zwłaszcza z punktu widzenia interesu klienta i obowiązujących przepisów prawa mogą okazać się dla strony niekorzystne.
Oceniając skuteczność przeprowadzonego egzaminu notarialnego wskazać należy, iż zasady jego przeprowadzania reguluje przepis art. 74 ustawy o notariacie, który w § 1 wskazuje, iż egzamin notarialny przeprowadzają komisje, o których mowa w art. 71b § 1 lub § 2. Przepisy art. 71h stosuje się odpowiednio.
W myśl § 4 egzamin notarialny składa się z trzech części pisemnych.
Minister Sprawiedliwości powołuje przed każdym egzaminem notarialnym, w drodze zarządzenia, zespół do przygotowania zadań na egzamin notarialny w skład którego wchodzi 7 osób, w tym 4 przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości oraz 3 przedstawicieli delegowanych przez Krajową Radę Notarialną spośród osób, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przygotowania egzaminu notarialnego (§ 7 i 8).
Zgodnie z wolą ustawodawcy zawartą w § 18 art. 74 Minister Sprawiedliwości został upoważniony, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Notarialnej, do określenia w drodze rozporządzenia min.: trybu i sposobu działania zespołu a także trybu i sposób zgłaszania propozycji zadań wraz z opisami istotnych zagadnień na egzamin notarialny oraz ich przygotowania, przechowywania i przekazywania komisjom kwalifikacyjnym zadań na egzamin notarialny.
W myśl art. 74d § 1 pierwsza i druga część egzaminu notarialnego polegają na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanych przypadków.
§ 2. Trzecia część egzaminu notarialnego polega na opracowaniu projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności albo na opracowaniu projektu czynności notarialnej innej niż akt notarialny.
§ 3. Członkowie komisji dokonują oceny za poszczególne części egzaminu notarialnego z zastosowaniem następującej skali ocen:
1) oceny pozytywne:
a) celująca (6),
b) bardzo dobra (5),
c) dobra (4),
d) dostateczna (3);
2) ocena negatywna - niedostateczna (2).
Zróżnicowanie ocen pozytywnych wskazuje na wyraźną wolę ustawodawcy do odejścia od ocen dwuwartościowych (ocena pozytywna i ocena negatywna; 0/1), a ustawodawca dopuszcza myśl, że mogą powstawać prace w różnym stopniu odbiegające – z jednej strony - od prac zasługujących na ocenę pozytywną, z drugiej zaś – nie zasługujące wyłącznie na ocenę negatywną.
Zgodnie z art 74e § 2 oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu. (§ 3) Każdy z członków komisji sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu notarialnego. (§ 4) Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z każdego z zadań z części egzaminu notarialnego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę pisemną.
Stosownie do art. 74f § 1 pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego otrzymał ocenę pozytywną.
Co do charakteru uchwały w sprawie wyniku egzaminu notarialnego wskazać należy, że nie jest ona odpowiednikiem decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym. Organy ją podejmujące, tj. obie komisje egzaminacyjne, nie mają "luzu decyzyjnego", co oznacza, że jeżeli praca egzaminacyjna jest oceniona pozytywnie, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 74f § 1 ustawy Prawo o notariacie, wynik egzaminu musi być pozytywny.
Pamiętać należy, że kryterium, zgodnie z którym egzaminatorzy oceniają pracę, jest obiektywne, bowiem stanowią je przepisy prawa. Podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawach ustalenia wyniku egzaminu notarialnego wyraża się w tym, że dokonywana przez egzaminatora ocena pracy zawsze będzie zawierała w sobie element subiektywny, stąd dla wyważenia tego czynnika i uzyskania możliwie obiektywnej oceny, ustawodawca przewidział, że każda praca sprawdzana jest niezależnie przez dwóch egzaminatorów, a ostateczna ocena stanowi średnią ocen cząstkowych przyznanego przez każdego z egzaminatorów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz rozpatrując ją w świetle przedmiotowych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego nie doszło do naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi. Wskazać przy tym należy, iż zarzuty skargi dotyczą w zasadzie trzech kwestionowanych przez skarżącego okoliczności tj. zastosowania ostrzejszych niż konieczne kryteriów oceny pracy Skarżącego, wykroczenia przez Komisję II stopnia poza zakres objęty odwołaniem Skarżącego i uwzględnienie przy ponownej ocenie błędów niedostrzeżonych przez Komisję I stopnia, oraz naruszenie zasady równości poprzez odmienną ocenę takich samych błędów w pracach egzaminacyjnych wobec różnych Zdających, które to naruszenie mimo zarzutu nie zostało należycie rozpoznane.
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do oceny zastosowanych w sprawie przez obie Komisje kryteriów ocen wyjaśnić należy, iż jak wskazywano powyżej praca egzaminacyjna przed pierwszą Komisją sprawdzana jest przez dwóch członków komisji przy uwzględnieniu wymogów formalnych, zastosowanych przepisów prawa i ich interpretacji oraz poprawności rozwiązania problemu a ocena końcowa stanowi uśredniony wynik obu ocen. Sama okoliczność odmiennej oceny pracy przez obu egzaminatorów jak wynika więc z ustawowych regulacji nie wskazuje, iż egzaminator stawiający stopień niższy zastosował kryteria zbyt surowe od wymaganych skoro drugi egzaminator ocenił je łagodniej. Przyjęta przez ustawodawcę reguła średniej z dwóch niezależnych ocen jest klarowna i w żadnym stopniu nie wyklucza możliwości odmiennej oceny pracy. Co więcej to właśnie oparcie końcowej oceny o dwie niezależne opinie pozwala na obiektywną ocenę pracy przy uwzględnieniu różnych punktów widzenia podjętych przy uwzględnieniu tych samych elementów pracy. Obie podjęte przed Komisją I stopnia w kwestionowanej części egzaminu oceny zawierały pisemne uzasadnienie wyjaśniające motywy podjętej oceny a okoliczność zasadności oceny negatywnej (wynikająca de facto z oceny jednego z dwóch egzaminatorów) podlegała ocenie Komisji II stopnia, przed którą również wydano opinię pisemną i która także została uzasadniona. Nie można zatem zdaniem Sądu uznać zasadności zarzutu przyjęcia ostrzejszych kryteriów niż wynikające z ustawy tylko z tego powodu, iż jeden z egzaminatorów ocenił kwestionowaną pracę na stopień dostateczny. Przyjęte bowiem z zgodnie z ustaloną procedurą negatywne stanowisko pozostałych oceniających było odmienne a co za tym przeważające w tej sprawie. Dodać także należy, iż ostateczne stanowisko negatywne oparte zostało na przepisach prawa i dostrzeżonych naruszeniach skutkujących nieważnością niektórych części aktu notarialnego objętych zagadnieniami egzaminu wraz z innymi dostrzeżonymi brakami pracy. W ocenie Sądu przyjęte tutaj kryteria ocen i podjęte w oparci o nie wnioski nie wskazują, iż doszło do naruszenia prawa, które uzasadniałoby powoływane zarzuty skargi. Ocena egzaminu przed pierwszą Komisją opiera się na uśrednionej "opinii" egzaminatorów, którzy dokonali swojej oceny dostrzegając w większości te same błędy pracy i ocenili je według swojego uznania. Oczywistym jest przy tym, iż niektórzy egzaminatorzy są surowsi w swoich ocenach od innych jednak właśnie po to stworzono regulacje opartą na opinii kilku osób w danej sprawie aby organ kolegialny dokonujący oceny mógł wydać rozstrzygnięcie obiektywne. Także postępowanie przed Komisją II stopnia jak wynika z zaskarżonej uchwały nie wskazuje na nieracjonalną i zbyt surową ocenę pracy skarżącego.
Główny zarzut, dostrzeżony przez wszystkich egzaminatorów i niekwestionowany przez Skarżącego dotyczący naruszenia art. 83 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.) a polegający na przyjęciu rozwiązania kwestii umorzenia udziałów w razie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości niewątpliwie wskazuje na bardzo poważny błąd pracy skutkujący realnym i bardzo groźnym naruszeniem interesu strony na rzecz której akt sporządzono. Zasadnie tutaj w opinii uznano, iż błąd ten obniża ocenę pracy co najmniej o dwa stopnie. Przedmiotowy błąd dostrzeżony na etapie rejestracji spowodowałby bowiem wezwanie o jego usunięcie z uwagi na nieważność tego zapisu aktu notarialnego co wiązałoby się z dodatkowymi obowiązkami strony. W przypadku natomiast niedostrzeżenia tego błędu na etapie rejestracji co teoretycznie mogłoby się zdarzyć, błąd ten wywołałby istotne negatywne skutki dla strony zlecającej przygotowanie aktu notarialnego. Rację należy przyznać tu skarżącemu, iż uchybienie to nie spowodowałoby nieważności całego aktu lecz tylko jego części, jednakże błąd ten nawet przy częściowej nieważności aktu odnosi doniosłe skutki dla interesu strony co na poziomie egzaminu notarialnego wskazuje na jego rażący charakter i potrzebę lepszego przygotowania do wykonywania zawodu notariusza.
Ponadto dopatrzono się innych błędów dotyczących m.in. nieprawidłowości w § 10 projektu aktu poprzez uzależnienie od zgody Spółki zbycia i zastawienia udziałów co w przypadku dodatkowo przyjętej zgody na zastawienie udziałów wymagało precyzyjnego uregulowania w sporządzonym akcie a czego jednak Zdający nie uczynił i nie dostrzegł (brak trybu § 3 i 5 art. 182 ksh). Uwagi podniesione w skardze co do § 10 w zakresie ceny oraz trybu zbycia udziałów zostały natomiast uwzględnione w zaskarżonej uchwale co czyni zarzuty skargi w tym zakresie bezpodstawnymi. Podkreślić tutaj należy, iż Komisja II stopnia zważywszy, iż dostrzeżone w § 10 błędy wynikają z dodatkowo (poza poleceniem) przyjętych założeń uznała, iż obniżają one ocenę jedyne o pół stopnia.
Szczegółowo Komisja II stopnia odniosła się także do elementarnych błędów pracy polegających na braku należytych sformułowań przy określaniu nazw spółek, używania w projekcie aktu sformułowań nieustawowych, co w całości pracy wskazuje na niedostateczny poziom zrozumienia istotnych dla pracy notariusza regulacji ustawowych ("działający za spółkę" zamiast "w imieniu" oraz inne wskazane w uchwale błędy wskazujące na braki wiedzy w tym zakresie). Zarzuty skargi w tej części jakoby zastosowane zwroty odpowiadały powszechnemu językowi prawniczemu i były używane w aktach notarialnych nie zyskały aprobaty Sądu. Po pierwsze nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowe sformułowania nie odpowiadały językowi ustawowemu (co porównawczo wykazano w uchwale) a po drugie fakt ich użycia w nieznanych Sądowi aktach notarialnych nie przesądza o właściwości ich stosowania na egzaminie prawniczym. Błędy te (liczne i w ocenie Sądu co do zasady istotne) obniżyły ponowną ocenę o kolejny stopień.
W pełni zasadne są także uwagi odnoszące się do bezpodstawnego powtórzenie zobowiązań gdzie najpierw członkowie zarządu "zobowiązują reprezentowane spółki" do wniesienia opisanych nieruchomości jako aportów a następnie zobowiązują je do zawarcia umów przeniesienia własności (dwie czynności) podczas gdy wniesienie aportów wymaga jednej czynności tj. zawarcia umów przeniesienia własności. Tłumaczenie strony skarżącej przyjętego tu mechanizmu jako element pewnej konwencji stosowania języka prawniczego w żadnej mierze nie wykazują braku zasadności postawionego przez Komisje zarzutu w tym zakresie. Brak dalszego wyjaśnienia argumentacji skarżącego w tej części we wniesionej skardze uniemożliwia szersze odniesienie się do tej kwestii.
Komisja odniosła się także do pozostałych błędów wskazanych przez egzaminatorów jednakże w ocenie Sądu już tylko te wskazane powyżej uzasadniały w stopniu wystarczającym brak podstaw do uwzględnienia odwołania oraz ocenienia kwestionowanej pracy na stopień pozytywny. Podjętą ocenę uzasadniają także m.in. inne dostrzeżone przed Komisją II stopnia nieprawidłowości takie jak: brak odebrania oświadczeń stawających w zakresie dowodów osobistych (co przyznał sam skarżący wskazujący jedynie, iż nie spowodowałoby to nieważności aktu notarialnego), zamieszczenie zbędnych i wadliwych oświadczeń członków zarządu wspólników co do tego, że nieruchomości nie są położone na terenie pokrytym śródlądowymi wodami stojącymi i nikomu nie przysługuje prawo ich pierwokupu oraz, że brak jest uchwał w przedmiocie ustalenia stref rewitalizacji oraz specjalnej strefy ekonomicznej i nie przysługuje prawo ich pierwokupu, błędnego określenia siedziby spółki,
W związku z powyższym dostrzeżone braki w zestawieniu z obowiązującymi przepisami prawa nie wskazują aby zastosowano wobec Skarżącego kryteria zbyt krytyczne, oderwane od przepisów prawa, wobec osoby mającej wykonywać zawód notariusza. Sąd nie dopatrzył się zastosowania przez egzaminatorów kryteriów surowszych niż przewidziane w ustawie prawo o notariacie.
Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi dotyczącego działania Komisji II, która dostrzegła inne mankamenty ocenianej pracy niż Komisja I stopnia wskazać należy, iż Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą stoi na stanowisku, iż działanie organu było prawidłowe. Kluczowym i zasadnie powołanym przez organ jest tutaj w ocenie Sądu interes publiczny przez pryzmat którego oceniać należy podjęte przez organ rozstrzygnięcie. Interes publiczny, o którym mowa w sytuacji gdyby komisja odwoławcza, stwierdzając zasadność zarzutów odwołania, dopuściła jednocześnie do wykonywania zawodu notariusza osobę, która popełniła inne rażące uchybienia zostałby niewątpliwie naruszony. Jak oceniła Komisja błędy popełnione przez Skarżącego w projekcie pierwszego aktu notarialnego, zarówno te dostrzeżone przez KE i ponownie przywołane przez Komisję II stopnia i podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie uzasadniały podwyższenia oceny z tej części egzaminu. Przy uwzględnieniu zaś zasadniczego błędu pracy w zakresie przepisu art. 83 prawa upadłościowego, jak i innych wskazanych przez Komisję uchybień trudno też przyjąć, że pozytywne jej elementy pozwoliłby na zrównoważenie dostrzeżonych uchybień pozytywnymi elementami pracy i pozwoliły na przyjęcie oceny pozytywnej. Zdaniem Sądu brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania tego stanowiska w świetle niewątpliwych braków pracy.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń skargi w zakresie bezpodstawnego spostrzeżenia dodatkowych błędów pracy na etapie odwoławczym wskazać należy, iż stosownie do postanowienia art. 139 Kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Z wykładni językowej komentowanego przepisu mogłoby wynikać, że zakaz reformationis in peius oznacza niedopuszczalność orzekania przez organ odwoławczy "na niekorzyść strony odwołującej się". W rezultacie zakazem tym objęta byłaby każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca odwołania, w szczególności decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy negatywną dla strony decyzję organu pierwszej instancji. Tymczasem zakres tego zakazu jest niewątpliwie węższy i wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać – określonej decyzją organu pierwszej instancji – sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 139.).
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w ramach podejmowanej uchwały komisja nie wydała rozstrzygnięcia, mocą którego ustaliłaby sytuację prawną Strony (uzyskany wynik z egzaminu notarialnego) w sposób mniej korzystny niż to nastąpiło w uchwale Komisji I stopnia. Komisja II stopnia utrzymała bowiem zasadność dokonanej oceny niedostatecznej a co za tym idzie i negatywnego wyniku z egzaminu notarialnego osiągniętego przez Skarżącego. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie sentencji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. W tej kwestii nie jest natomiast miarodajne żądanie odwołania, bowiem każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca żądania strony byłaby decyzją wydaną na niekorzyść strony odwołującej się, chociaż obiektywnie nie pogarszałaby jej sytuacji prawnej. Takie też jest rozstrzygnięcie przyjęte w zaskarżonej uchwale stwierdzającą uzyskanie negatywnego wyniku egzaminu notarialnego przez Stronę. W tym stanie rzeczy nie doszło do pogorszenia sytuacji prawnej strony i naruszenia zakazu reformationis in peius albowiem sytuacja Skarżącego nie uległa zmianie – wynik z egzaminu pozostał w dalszym ciągu określony jako negatywny. W dalszej kolejności trzeba zatem też podzielić stanowisko Komisji o dopuszczalności oparcia rozstrzygnięcia zaskarżonej uchwały także na nowych zarzutach co do pracy Strony, które nie zostały sformułowane przez egzaminatorów oceniających pracę po raz pierwszy. Zdaniem Sądu, niewątpliwie rolą Komisji II stopnia jest rozważenie zasadności zarzutów zawartych w odwołaniu. Taki wniosek należałoby wyprowadzić z brzmienia § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 Rozporządzenia, z których wynika konieczność rozważenia przez Komisję II stopnia zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu. Nie oznacza to jednak, że w takim przypadku Komisja II stopnia była wolna od oceny pracy pisemnej Strony w jej całokształcie bowiem jak wskazywano powyżej Komisja obowiązana jest ocenić pracę przez pryzmat interesu publicznego. W ocenie Sądu dostrzeżone na etapie Komisji II stopnia dalsze błędy musiały zatem zdeterminować rozstrzygnięcie w sprawie albowiem jest ich po pierwsze wiele a nadto są on istotnej wagi albowiem ich skutki dotykają stron tego aktu i świadczą o stopniu przygotowania do wykonywania zawodu zaufania publicznego, które w przypadku Strony nie osiągnęło w dniu egzaminu poziomu pozwalającego na powierzenie jej tej funkcji.
W kontekście trudnej do przyjęcia przez skarżącego jego sytuacji, który ukończył aplikację notarialną i po raz drugi uzyskał wynik negatywny z egzaminu dodać również, iż przyjęty przez Sąd w tej sprawie pogląd stanowi dominujący kierunek orzeczniczy sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1679/14 (wielokrotnie powoływanym), stwierdził wprost, że obowiązkiem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia jest rozpoznanie sprawy w jej całokształcie. Dalej, dokonał również wykładni § 5 ust. 3 i 4 oraz § 4 Rozporządzenia i uznał za oczywiste, że skoro komisja odwoławcza nie głosuje wyłącznie o zasadności zarzutów odwołania lecz nad ostateczną oceną pracy pisemnej, to musi odnieść się do całej pracy i jej oceny, a także - działając merytorycznie - ponownie ustalić ocenę zadania pisemnego egzaminu uwzględniając zasadność lub bezzasadność zarzutów podniesionych w odwołaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt. II GSK 3247/15 wyjaśnił, że skoro zgodnie z art. 74h § 1 ustawy - Prawo o notariacie zdającemu przysługuje odwołanie od wyniku egzaminu, a w myśl art. 74f § 1 powołanej ustawy, pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego (przewidzianej art. 74d) otrzymał ocenę pozytywną, to znaczy, że przedmiotem zaskarżenia do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości mogą być oceny z poszczególnych części egzaminu. Zatem to zdający egzamin notarialny - przez wskazanie, jakiej części egzaminu dotyczy wnoszone przez niego odwołanie – ustala zakres zaskarżenia uchwały o negatywnym wyniku egzaminu i tym samym zakreśla granice rozpoznania sprawy w sposób wiążący komisję egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości.
Przyjmując zatem za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy pogląd uznać należy, że dostrzeżenie przez komisję egzaminacyjną II stopnia kolejnego błędu w zadaniu - z zakresu części egzaminu objętej odwołaniem - nie może być uznane za przekroczenie granic zaskarżenia odwołania i wyjście przy rozpoznaniu sprawy poza jej granice.
Odnosząc się do trzeciej grupy zarzutów odnoszących się do braku rozpoznania zarzutu naruszenia zasady równości poprzez odmienną ocenę takich samych błędów w pracach egzaminacyjnych wobec różnych Zdających stwierdzić należy, iż także w tym zakresie zarzuty skargi uznane zostały za nieuzasadnione. Przede wszystkim wskazać trzeba, iż wbrew twierdzeniom skargi kwestia ta została omówiona w zaskarżonej uchwale w stopniu pozwalających na zrozumienie motywów Komisji, które nie budzą zastrzeżeń Sądu. W uzasadnieniu uchwały Komisja wskazując na bezzasadność zarzutów w tym zakresie wyjaśniła bowiem m.in., że załączone do odwołania wydruki mające obrazować oceny cząstkowe prac innych zdających w żaden sposób nie poddają się weryfikacji pod kątem ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, nie można bowiem ustalić czy są to rzeczywiste oceny wystawione przez członków Komisji Egzaminacyjnych konkretnym zdającym egzamin notarialny a nadto, iż sama analiza ewentualnych ocen cząstkowych, bez odniesienia ich do treści ocenianych prac, nie może uzasadniać przyjęcia wniosków odwołującego co do nierównego traktowania zdających. Wskazano również, iż ewentualne wystawienie jednej oceny cząstkowej pozytywnej (dostatecznej) nie oznacza, że dany zdający uzyskał pozytywną ocenę z danego projektu aktu notarialnego (podobnie jak w przypadku odwołującego). W ocenie Sądu kluczowym jest tutaj wykazanie dochowania wymogów procedury w tej sprawie oraz uzasadnienie podjętych w tej sprawie ocen. Kwestie te nie budzą wątpliwości Sądu, natomiast wszelkie próby krzyżowych porównań wielu prac sprawdzanych przez kilku różnych egzaminatorów w oparciu o różne przecież prace (choć oparte na tym samym zadaniu) nie są możliwie do obiektywnego ich wykonania. Podkreślić należy, iż kwestia popełnienia tego samego błędu (art. 83 prawa upadłościowego) przez wielu zdających spośród, których niektórzy uzyskali stopień pozytywny nie wskazuje na naruszenia zasady równości bowiem to naruszenie nie stanowiło jedynego istotnego błędu pracy Skarżącego.
Reasumując Sąd stwierdził, że Komisja II stopnia rozpoznała odwołanie skarżącego w zakresie określonym w odwołaniu i wbrew twierdzeniom skargi nie można jej postawić zarzutu, aby swym działaniem naruszyła kwestionowane przepisy prawa. Rozstrzygnięcia organów zostały wydane na podstawie kompletnego i prawidłowo zebranego materiału dowodowego.
Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., obie Komisje egzaminacyjne dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w uchwałach uzasadniły swoje stanowisko w sposób wymagany przez przepisy k.p.a. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się zatem naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.