VI SA/WA 1686/05

VI SA/Wa 1686/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Marcinkowska
Grażyna Śliwińska
Symbol z opisem
6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Czarnecki Sędziowie : Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant: Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] [...] w przedmiocie skreślenia z listy arbitrów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] maja 2005r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych na rzecz skarżącej D. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
VI SA/Wa 1686/05
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych pismem z dnia 1 marca 2005 r., na podstawie art. 173 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 1177 ze zm.), zwrócił się do D. S. z przypomnieniem o obowiązku złożenia, do dnia 31 marca 2005 r. oświadczenia o stanie majątkowym oraz, że przeciwko arbitrowi nie toczy się postępowanie karne.
W związku z niewpłynięciem w wyznaczonym terminie oświadczenia o toczących się postępowaniach karnych przeciwko arbitrowi, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych pismem z dnia 19 kwietnia 2005 r. zwrócił się do D. S. o wyjaśnienie niedopełnienia obowiązku złożenia przedmiotowego oświadczenia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie D. S. wyjaśniła, iż wymagane oświadczenie zamieściła na druku formularza o stanie majątkowym. Jednocześnie do przesłanego pisma dołączyła dodatkowo żądane oświadczenie.
Po sprawdzeniu treści wymienionego druku Prezes stwierdził, iż nie zawiera on przedmiotowego oświadczenia, w związku z tym decyzją z dnia [...] maja 2005 r., na podstawie art. 173 ust. 8 w związku z art. 173 ust. 6 pkt 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 1177 ze zm.), skreślił D. S. z listy arbitrów prowadzonej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.
Powołując się na treść art. 173 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 6 pkt 7 i ust. 8 w/w ustawy Prezes stwierdził, iż niezłożenie oświadczenia o toczącym się postępowaniu karnym przeciwko arbitrowi lub oświadczenia majątkowego, w określonym terminie stanowi bezwzględną przesłankę do skreślenia arbitra z listy.
Od powyższej decyzji D. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie zgadzała się z wykładnią przepisów o obowiązku złożenia oświadczenia dokonaną przez Prezesa. W jej przekonaniu, jeżeli nie toczy się żadne postępowanie karne przeciwko arbitrowi, nie ma obowiązku składania o tym fakcie oświadczenia. Nadto, zdaniem skarżącej, przepis art. 173 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych nie reguluje sytuacji złożenia oświadczenia po terminie, a tym samym złożenie tego oświadczenia przez skarżącą w dniu 23 kwietnia 2005 r. nie mogło stanowić podstawy do skreślenia z listy arbitrów. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, iż w jej ocenie, ustawa daje podstawę do skreślenia arbitra z listy w sytuacji, gdy nie złożył on w wymaganym terminie dwóch oświadczeń, a nie jednego. Zdaniem skarżącej ratio legis ustawy to wyeliminowanie arbitrów, którzy popadli w konflikt z prawem, a nie takich, którzy niedopełnili wymagania formalnego.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...][...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, art. 173 ust. 8 w związku z art. 173 ust. 6 pkt 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 1177 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Prezesa skarżąca nie spełniła obowiązku z art. 173 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy co stanowiło przesłankę z art. 173 ust. 6 pkt 7 tej ustawy do skreślenia jej z listy arbitrów. Organ administracji ustalił, iż przeciwnie do tego co twierdziła skarżąca, nie złożyła ona łącznie z oświadczeniem majątkowym, w terminie do dnia 31 marca 2005 r., oświadczenia o toczącym się przeciwko niej postępowaniu karnym. Organ administracji nie podzielił stanowiska skarżącej, iż w przypadku kiedy nie toczy się przeciwko arbitrowi postępowanie karne, jest on zwolniony od obowiązku złożenia stosownego oświadczenia. Także nie uznał za trafne twierdzenie D. S., iż jedynie niezłożenie obu oświadczeń może stanowić podstawę do skreślenia z listy arbitra. Nadto organ administracji wskazał, że termin określony w art. 173 ust. 3 w/w ustawy jest terminem materialnoprawnym, a zatem nie podlega przywróceniu, co skutkuje tym, że złożone oświadczenie przez skarżącą w dniu 23 kwietnia 2005 r. nie można uznać za spełnienie obowiązku wynikającego z tego przepisu. Jednocześnie organ podkreślił, iż przed upływem terminu do złożenia oświadczeń przypominał arbitrom o tym obowiązku telefonicznie oraz przesyłając im przypomnienia na piśmie,
zatem niedopełnienie wymaganego obowiązku w terminie dowodzi braku należytej staranności arbitra "we wskazanym zakresie".
Na decyzję tę D. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.
W skardze D. S. ponowiła argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznając, iż arbiter w sytuacji kiedy nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne nie ma obowiązku składania oświadczenia o tym fakcie, bowiem brak oświadczenia jest oświadczeniem, że postępowanie takie nie ma miejsca. Nadto jedynie nie złożenie obu wymaganych oświadczeń dawałoby Prezesowi podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu arbitra z listy, co skarżąca wywodzi z treści art. 173 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. Podkreślając, że złożyła oba oświadczenia, gdyż przedmiotowe oświadczenie złożyła w dniu 23 kwietnia 2005 r. skarżąca uważa, iż dopełniła wymaganego obowiązku. Zatem wydanie decyzji o skreśleniu jej z listy arbitrów stanowi, w jej ocenie, o stosowaniu przez Prezesa nadmiernego rygoryzmu prawnego. Nadto skarżąca postawiła zarzut nieuprawnionego zawieszenia jej w obowiązkach na czas postępowania administracyjnego, albowiem podstawą zawieszenia może być jedynie art. 173 ust. 9 w/w ustawy. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, zostały naruszone także przepisy postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, powołując się na argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.
Przedmiotem rozpoznania Sądu była skarga na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...][...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, art. 173 ust. 8 w związku z art. 173 ust. 6 pkt 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 1177 ze zm.), którą Prezes Urzędu Zamówień Publicznych skreślił D. S. z listy arbitrów.
Sąd orzekający w sprawie nie podzielił poglądu skarżącej sprowadzającego się do stwierdzenia, że wykonanie obowiązku z art. 173 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 1177 ze zm.), po wskazanym w tym przepisie terminie stanowi spełnienie określonego wymagania.
Jak zasadnie ujął to organ administracji, termin określony w wymienionym przepisie jest terminem prekluzyjnym, który nie podlega skróceniu, przedłużeniu ani przywróceniu. Zatem dokonanie czynności prawnej po upływie terminu materialnoprawnego powoduje nieskuteczność tej czynności.
Zasadniczego ustalenia w rozpoznawanej sprawie wymaga rozumienie treści obowiązku określonego w art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych. Przepis ten stanowi, iż " Arbiter składa Prezesowi Urzędu co roku do dnia 31 marca oświadczenie o toczących się przeciwko niemu postępowaniach karnych wraz z informacją dotyczącą przedmiotu postępowania".
Powstaje zatem pytanie, czy w sytuacji, kiedy żadne takie postępowanie nie ma miejsca (nie toczy się), lub toczy się wyłącznie "w sprawie", arbiter ma obowiązek zgłoszenia o tym fakcie w oświadczeniu składanym Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych.
Przepis art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych nakłada na arbitra obowiązek złożenia oświadczenia, kiedy zaistnieje sytuacja określona w art. 71 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.), tj. kiedy toczy się postępowanie przeciwko niemu, to znaczy wówczas, gdy arbiter występuje w postępowaniu karnym jako podejrzany. Stosownie do powołanego art. 71 § 1 kpk "Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego". Obowiązek ten nie ma więc miejsca kiedy toczy się postępowanie karne "w sprawie", lecz jeszcze nie w stosunku "do osoby".
Omawiany przepis, art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, zawiera obowiązek przedłożenia dwóch informacji – o toczących się przeciwko arbitrowi postępowaniach karnych oraz informacji o tym czego postępowanie to dotyczy. Druga z tych okoliczności ma to szczególne znaczenie, iż w sytuacji powzięcia informacji przez Prezesa o postawieniu arbitrowi zarzutu popełnienia przestępstwa przekupstwa lub innego przestępstwa popełnionego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, Prezes, nie czekając na wynik tego postępowania, jest obowiązany, na podstawie art. 173 ust. 9 ustawy Prawo zamówień publicznych, zawiesić arbitra w jego prawach i obowiązkach.
Przepis art. 173 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy nakłada na obywatela obowiązek sankcjonowany szczególnie dolegliwie, albowiem jego niespełnienie skutkowało skreśleniem arbitra z listy arbitrów, czyli pozbawieniem go uprawnień zawodowych. W związku ze skutkami, jakie niesie w sobie art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych nie powinien on budzić wątpliwości interpretacyjnych. Z tych względów, celem właściwego rozumienia jego treści, należało przeprowadzić jego wyjaśnienie z zastosowaniem wykładni językowej, albowiem wykładnia celowościowa, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, prowadzi do zmiany treści nałożonego obowiązku.
Sięgając do innych aktów normatywnych regulujących podobny obowiązek, można by wskazać na § 13 pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261). Przepisy te stanowią, iż policjant jest obowiązany niezwłocznie poinformować w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o wszczęciu i zakończeniu postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego przeciwko niemu, małżonkowi lub dzieciom pozostającym na jego utrzymaniu lub o ukaraniu za wykroczenie.
Jak wynika z przepisów, § 13 pkt 3 i pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia, nakładają one obowiązek złożenia informacji o stanie faktycznym jaki nastąpił. Tymczasem omawiany przepis, art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, używa czasu teraźniejszego, czyli określa obowiązek złożenia oświadczenia w sytuacji kiedy występują okoliczności o treści podanej w tym przepisie – toczą się postępowania karne przeciwko arbitrowi.
Przepis, art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, nie określa także obowiązku w formie pytającej – "czy toczą się postępowania karne przeciwko arbitrowi", lub w formie zaprzeczenia, jak na przykład art. 162 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), lecz ujmuje treść tego oświadczenia jako stwierdzenie faktu, tak jakby postępowania te miały miejsce.
Wymieniony przepis, art. 162 § 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych, odnosząc się do obowiązku złożenia oświadczenia przez kandydata na ławnika stanowi, iż "Do zgłoszenia kandydata na ławnika załącza się (...) oświadczenie kandydata, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne (...).
Sformułowanie omawianego przepisu art. 173 ust. 3 pkt 1 Prawa zamówień publicznych w podobnej formie, jak art. 162 § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, nakładałoby na arbitra obowiązek udzielenia odpowiedzi negatywnej, gdyby postępowanie karne nie toczyło się przeciwko niemu, zgodnie z zasadą, iż podwójna negacja stanowi silną afirmację. Jednakże, gdyby redakcja w/w art. 173 ust. 3 pkt 1 miała wyżej podaną formę pytającą, obowiązek złożenia oświadczenia miałby charakter pełny, bowiem arbiter byłby obowiązany do udzielenia odpowiedzi, zarówno w sytuacji objęcia go postępowaniem karnym, jak i wówczas, gdyby takie postępowanie w stosunku do niego nie miało miejsca.
Oczywiście powyższe rozważania mogą mieć jedynie charakter de lege ferenda, przechodząc jednak na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż zachodzi wątpliwość co ma zrobić arbiter (jakiej treści ma złożyć oświadczenie na podstawie art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych), jeżeli żadne postępowanie karne się w stosunku do niego nie toczy, albowiem treść tego przepisu zdecydowanie wskazuje na okoliczności, które mają miejsce w dacie składanego oświadczenia.
Złożenie oświadczenia stanowiącego negację treści tego przepisu, czyli zaczynającego się od zwrotu "nie...", nie będzie odpowiadało wymaganiom treści oświadczenia określonego w omawianym przepisie, albowiem przepis ten wprost żąda udzielenia informacji pozytywnej, iż toczą się postępowania karne, a nie informacji zaprzeczającej temu stanowi faktycznemu.
Dokonując zatem wykładni art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, w oparciu o kryterium językowe, należało wyprowadzić wniosek, iż brak oświadczenia o "toczących się przeciwko niemu postępowaniach karnych..." stanowi informację dla Prezesa, że postępowań takich, w stosunku do arbitra, nie ma.
Arbiter bowiem składając oświadczenie prawdy nie musi zaprzeczać niezaistniałym okolicznościom, gdyż jego obowiązkiem jest wyłącznie stwierdzenie faktu w sytuacji, kiedy on zaistniał. Tym samym zatajenie przez arbitra informacji, że przeciwko niemu toczy się postępowanie karne, będzie podstawą do skreślenia go z listy arbitrów w oparciu o art. 173 ust. 6 pkt 7 ustawy Prawo zamówień publicznych, albowiem wówczas nie dopełni obowiązku z art. 173 ust. 3 pkt 1 tej ustawy.
Na obowiązek ten wskazuje zwrot "składa" zawarty w art. 173 ust. 3 oraz treść pkt 1 tego przepisu, określająca czego, jakich okoliczności, dotyczy ten obowiązek. Innymi słowy podstawa do skreślenia arbitra z listy arbitrów (art. 173 ust. 6 pkt 7 w/w ustawy) zachodzi wówczas, gdy arbiter nie dopełni obowiązku złożenia oświadczenia, najpóźniej do dnia 31 marca, o wystąpieniu okoliczności wskazanych w art. 173 ust. 3 pkt 1 tej ustawy.
Przepis art. 173 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych określa krańcową datę złożenia oświadczenia – do dnia 31 marca. Powyższa data nie oznacza, że z chwilą wystąpienia okoliczności w tym przepisie podanych (zacznie toczyć się postępowanie karne przeciwko arbitrowi) arbiter nie ma obowiązku oświadczenia o tym fakcie wcześniej, a nawet natychmiast.
Jednocześnie należy zauważyć, iż samo złożenie oświadczenia o toczącym się postępowaniu karnym nie powoduje skreślenia arbitra z listy, ani jego zawieszenia w prawach i obowiązkach, poza sytuacją, o której mowa w art. 173 ust. 9 w/w ustawy. Zgodnie bowiem z art. 173 ust. 6 pkt 4 ustawy Prawo zamówień publicznych, skreślenie arbitra przed upływem kadencji następuje wyłącznie skutkiem prawomocnego skazania za przestępstwo umyślne.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152, art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.