VI SA/WA 1671/24

VI SA/Wa 1671/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Aneta Lemiesz
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2024 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD"), na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645, dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539, dalej: "rozporządzenie"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dale: "u.t.d.") utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2023 r. nr [...]o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł na M. J. (dalej: "skarżący") za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
[...] listopada 2022 r. o godzinie 11:21 urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...]znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A2 Modła (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł Konotopa zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].
W toku kontroli ustalono, że ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.
Na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia był skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą KSD-Transport M. J..
Odcinek drogi krajowej nr A2 Modła (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł Konotopa po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] listopada 2022 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 2 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Pismem z [...] sierpnia 2023 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu wobec niej postępowania administracyjnego. Ww. pismo zostało doręczone stronie [...] sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na powyższe strona pismem z 4 września 2023 r. złożyła wyjaśnienia wskazując, iż nieuiszczenie opłaty elektronicznej podczas kontrolowanego przejazdu wynikało z niewłaściwego działania aplikacji, jej ciągłego zawieszania się, koniecznością jej wielokrotnego przeinstalowania oraz nieprawidłowego naliczania opłat.
Zgodnie z informacjami zawartymi w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS), tutejszy organ ustalił, iż na koncie rozliczeniowym, do którego przypisany jest pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w dniu naruszenia, tj. [...]listopada 2022 r. o godzinie 11:21 nie było dostępnych środków pieniężnych, tym samym opłata elektroniczna za ww. przejazd nie została pobrana. Nadto organ ustalił, iż doładowanie konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nastąpiło w dniu [...] lipca 2023 r. o godzinie 14:14 kwotą 200 zł oraz o godzinie 16:06 kwotą 120 zł tj. powyżej 3 dni od ww. naruszenia.
Pismem z [...] września 2023 r., które doręczono w trybie art. 43 k.p.a. 13 września 2023 r., organ wezwał stronę do udzielenia dodatkowych wyjaśnień poprzez wskazanie czy w związku ze zgłoszonymi problemami złożona została reklamacja, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej do wskazania treści złożonej reklamacji oraz podania numeru reklamacji, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy.
Pismem, które wpłynęło do siedziby organu w dniu [...] września 2023 r., strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, iż nie złożyła reklamacji dotyczącej opisanych problemów technicznych. Pan M. J. wskazał, iż nie posiadał wiedzy o takiej możliwości, ponadto kontaktował się z infolinia systemu e-TOLL, gdzie uzyskał informację o konieczności przeinstalowania aplikacji. Wnoszący pismo wielokrotnie dokonywał powyższej czynności, jednak system nadal nie działał właściwie. Strona nadmieniła ponadto, iż od czasu naprawienia się aplikacji doładowuje konto regularnie.
Decyzją z [...] grudnia 2023 r. organ nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1.500 zł zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Ww. decyzja została doręczona stronie [...] grudnia 2023 r.
Strona złożyła wniosek o ponownie rozpoznanie sprawy w związku z nieprawidłowym działaniem aplikacji mobilnej e-TOLL, tj. ciągłym jej zawieszaniem oraz koniecznością jej przeinstalowania. Ponadto wskazała, że wielokrotnie kontaktowała się z infolinią e-TOLL w sprawie nieprawidłowego działania aplikacji oraz błędnym naliczaniem opłat za wykonywane przejazdy,
Ponownie rozpoznając sprawę GITD przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a. o dane pobrane z systemu elektronicznego poboru opłat, tj. systemu e-TOLL CRM SERYICE.
Na podstawie uzyskanych informacji organ ustalił, iż pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS) w dniu [...] września 2021 r. (identyfikator pojazdu [...]). Do ww. pojazdu została przypisana aplikacja mobilna o numerze [...], z którą została nawiązana relacja w dniu [...] sierpnia 2022 r. o godzinie 08:37. Jednocześnie opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] listopada 2022 r. o godzinie 11:21 po płatnym odcinku drogi krajowej nr A2 Modła (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł Konotopa nie została uiszczona. Na koncie użytkownika nie znajdowały się środki na pokrycie należnej opłaty.
Pismem z [...] lutego 2024 r. organ zawiadomił stronę o uzupełnieniu materiału dowodowego o informacje uzyskane z systemu e-TOLL CRM SERYICE i możliwości wypowiedzenia się, co nich.
Na podstawie pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. dotyczącego oznakowania drogi krajowej nr A2 Modła (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) — węzeł Konotopa organ stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.
Stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: informacji zarejestrowanych w ramach kontroli stacjonarnej, zapisu ewidencyjnego [...], danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), danych systemu elektronicznego poboru opłat e-TOLL CRM SERVICE, pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., wyjaśnień strony złożonych w toku postępowania oraz zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] marca 2024 r. organ utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2023 r.
Organ dokonał analizy przepisów prawa, mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w tym art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., art. 13hb ust. 1ba-1bb u.d.p., art. 13h ust. 1 u.d.p., art. 13ia ust. 1-3a i ust. 8 u.d.p., art. 13k ust. , ust. 4, ust. 6 i ust. 8a-9 u.d.p., art. 13l ust. 1-1a u.d.p. i art. 50 pkt 1 lit. j u.t.d. i art. 2 pkt 33 i pkt 36 p.r.d. oraz § 2 rozporządzenia, § 4 ust. 4 rozporządzenia, § 5 ust. 1-2 rozporządzenia. Organ rozważył także możliwość zastosowania art. 189a § 2 k.p.a., art. 189e k.p.a., art. 189f § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ opisał funkcjonowanie systemu e-TOLL, który jest oparty na technologii pozycjonowania satelitarnego. GITD podkreślił, że każdy użytkownik ww. systemu musi najpierw założyć w systemie Internetowe Konto Klienta (IKK). Po wprowadzeniu danych podmiotu uiszczającego opłatę i założeniu IKK użytkownik powinien: zalogować się do systemu i utworzyć konto rozliczeniowe, następnie dodać pojazd do swojego konta, wybrać formę finansowania konta rozliczeniowego w trybie przedpłaty/płatności okresowej z zabezpieczeniem, powiązać urządzenie pokładowe z pojazdem oraz aktywować urządzenie pokładowe zgodnie z instrukcją operatora lub w przypadku aplikacji - uruchomić ją. Wprowadzone dane dotyczące pojazdów, urządzeń użytkownika systemu są dla niego dostępne w IKK. Użytkownik może je na bieżąco uzupełniać bądź zmieniać. GITD wskazał także na zasady działania konta użytkownika typu pre-pay, możliwości doładowania konta oraz aplikacji mobilnej.
Organ wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że korzystający z dróg publicznych zarejestrował pojazd w SPOE-KAS na koncie typu pre-pay, jednakże wniesiona przez stronę przedpłata nie pokryła w całości należności wynikających z dokonanych przejazdów oraz nie uiścił opłaty elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zakończenia kontrolowanego przejazdu. Użytkowni konta powinien mieć na koncie rozliczeniowym w e-TOLL środki w kwocie pozwalającej mu na odbycie planowanego przejazdu w całości. Opłaty naliczane są za przejazdy na poszczególnych odcinkach dróg płatnych i widoczne są dla użytkownika po zalogowaniu się do IKK. W przypadku nieuiszczenia opłaty za przejazd z powodu braku wystarczających środków na koncie rozliczeniowym, zostanie ona pobrana z konta użytkownika maksymalnie w ciągu 3 dni od zakończenia przejazdu zgodnie z art. 13 ust. 8a u.d.p. jeśli zostały przekazane dane geolokalizacyjne dotyczące tego przejazdu z urządzenia mobilnego, urządzenia pokładowego lub zewnętrznego systemu lokalizacyjnego do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS a właściciel, posiadacz albo użytkownik uzupełnił środki na koncie do wysokości, która co najmniej pozwoli na uiszczenie zaległej opłaty elektronicznej.
Organ ustalił, że w rozpoznawanej sprawie opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] [...] listopada 2022 r. o godzinie 11:21 po płatnym odcinku drogi krajowej nr A2 Modła (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł Konotopa nie została uiszczona, na koncie użytkownika nie znajdowały się środki na pokrycie należnej opłaty. Strona dokonała doładowania po naruszeniu dopiero [...] lipca 2023 r. o godzinie 14:14 kwotą 200 zł oraz o godzinie 16:06 kwotą 120 zł przez aplikację mobilną. W związku z powyższym opłata za przejazd nie została uiszczona i strona nie mogła skorzystać z możliwości uiszczenia należnej opłaty w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu dokonując doładowania konta użytkownika w wysokości, która umożliwiła by pokrycie zaległych opłat za przejazdy zgodnie z 13k ust. 8a u.d.p., ponieważ doładowała konto dopiero [...] lipca 2023 r. Środki te nie pokryły opłaty elektronicznej nieuiszczonej [...] listopada 2022 r., ponieważ nie zostały wpłacone w terminie trzech dni od dnia zakończenia przejazdu. Organ wskazał nadto, że strona wpłacała zbyt małe kwoty w stosunku do ilości przejazdów wykonywanych po drogach płatnych przez ww. pojazd.
GITD wskazał nadto, że wbrew twierdzeniom strony opłata za kontrolowany przejazd nie została uiszczona nie ze względu na błędne działanie urządzenia oraz konta użytkownika. Z wykazu opłat należnych i pobranych zarejestrowanych na koncie użytkownika wynika, iż w dniu przejazdu tj. [...] listopada 2022 r. saldo było minusowe a opłata za ten przejazd nie została uiszczona. Organ podniósł, że nie ma żadnego potwierdzenia na to, iż system w sposób nieprawidłowy pobierał opłatę elektroniczną należną za przejazdy. Ponadto organ posiada pełną listę (obejmującą okres od początku działania systemu e-TOLL) doładowań konta strony środkami pieniężnymi i w przypadku gdy przejazd pojazdu po drodze płatnej został zarejestrowany przez system (tj. dane geolokalizacyjne były przekazywane przez urządzenie) i nastąpiła próba pobrania opłaty elektronicznej za ten przejazd, ale opłata nie została pobrana z uwagi na brak środków na koncie użytkownika w systemie, co wyklucza, żeby do naruszenia mogło dojść w przypadku nieprawidłowego działania systemu e-TOLL. Jeżeli użytkownik w momencie przejazdu nie miał środków na koncie to opłata elektroniczna nie zostanie uiszczona.
Organ wskazał, że skarżący miał możliwość nadzorowania dostępnych środków również na koncie użytkownika w systemie e-TOLL za pośrednictwem IKK oraz podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta. Historia przejazdów po drogach płatnych oraz naliczonych opłat dostępna jest w Internetowym Koncie Klienta. Organ stwierdził, że strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku weryfikacji dostępnych środków na koncie użytkownika. Zdaniem organu zachowaniu strony należy przypisać znamię nienależytej staranności w przygotowaniu przejazdu, albowiem na koncie użytkownika brak było dostępnych środków na pokrycie należnej opłaty oraz brak doładowania konta użytkownika w wysokości umożliwiającej pobranie zaległej opłaty w ciągu 3 dni od zakończenia kontrolowanego przejazdu czego skutkiem było nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej. Organ wywodził, że to na korzystającym z płatnych dróg publicznych i ich odcinków spoczywa obowiązek należytego przygotowania przejazdu, który obejmuje przede wszystkim zaplanowanie przejazdu i upewnienie się przed rozpoczęciem przejazdu, że zgromadzone na koncie przedpłaconym środki są wystarczające na pokrycie opłaty elektronicznej w całości. Organ podniósł, że jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakimi było w przypadku konta użytkownika typu pre-pay zasilanie konta użytkownika środkami to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a. czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a. Obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kara administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak jednorazowość, przeoczenie tylko wynika z samego faktu naruszenia. Organ wskazał nadto, że wobec strony stwierdzono wielokrotne naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zdaniem organu wielokrotne naruszanie tego samego obowiązku przez stronę potwierdza, iż strona w sposób znaczący naruszyła dobro chronione prawem, a to wyklucza możliwość zastosowania wobec strony instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto wielokrotne popełnienie naruszenia jest argumentem, który przemawia przeciwko przyjęciu zaistnienia w sprawie przesłanki znikomości naruszenia, w ocenie organu ponownie rozpoznającego sprawę fakt, że przez dłuższy czas strona wykonywała przejazdy bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej świadczy jedynie o niedbałości strony. Przez tego typu zaniedbanie miało miejsce wielokrotne naruszenie przepisów prawa, co sprawia, że skala naruszeń musi zostać oceniona jako znaczna.
Organ wskazał również, że zgodnie z art. 40d ust. 1 u.d.p. w przypadku nieterminowego uiszczenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. pobiera się odsetki ustawowe za opóźnienie, przy czym strona może ubiegać się – w odrębnym postępowaniu – o udzielenie ulgi.
Powyższa decyzja stała się w całości przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z jej treścią, a nieuiszczenie opłaty elektronicznej podczas wykonywanych przejazdów wynikało tylko i wyłącznie z niewłaściwego działania aplikacji, jej ciągłego zawieszania się, konieczności jej wielkokrotnego przeinstalowania oraz nieprawidłowego naliczania przez nią opłat. Niewłaściwe działania aplikacji, polega na tym, że nalicza ona kwoty opłat raz w jedną raz w drugą stronę tj. raz je dodaje a raz odejmuje. Ustalanie prawidłowego stanu posiadanych środków (zarówno w rozmowie telefonicznej z konsultantem czy poprzez aplikacje) jest w sytuacji wadliwego działania systemu niemożliwe i mija się z celem. Wskazał, że sama aplikacja niejednokrotnie korygowała raz w dół a raz w górę kwoty mimo, iż nie dokonywał transportów. Zwrócił uwagę, że wcześniej zgłaszałem podobne problemy na infolinii, na której dowiedziałem się tylko, że powinien przeinstalować aplikację. Wielokrotnie dokonywał tej czynności jednak nie przyniosło to oczekiwanych rezultatów i system nadal działał niewłaściwie.
Skarżący wskazał, że przy niesłusznie naliczonym dużym stanie ujemnym nie było zasadnym doładowywanie konta i spłacanie przeze niego zadłużenia, które nie powstało z jego winy. Doładowań dokonał dopiero w lipcu, ponieważ z dnia na dzień sama aplikacja skasowała stan konta do właściwej wysokości. Podkreślił, że od momentu naprawienia działania aplikacji regularnie doładowuje jej konto przestrzegając tym samym konieczności ponoszenia opłat nie mając jednocześnie pewności, że aplikacja prawidłowo je nalicza.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi test jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. dalej: "P.p.s.a.").
Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający uchylenie.
Przedmiotem skargi jest decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję tego organu w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu wykonywania przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (art. 13 ust. 3a u.d.p.). Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p. wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Rozporządzeniem tym jest Rozporządzenie z 22 marca 2011 r., które – stosownie do jego § 2 – określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d.
Zgodnie z art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Z kolei z art. 13k ust. 4 u.d.p. wynika, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu. Z art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p. wynika, że na określonego adresata nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za poszczególne naruszenie, o którym mowa w ust. 1 dotyczące danego pojazdu samochodowego stwierdzone w trakcie jednej doby. Karę tę nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 13k ust. 9 u.d.p.). Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b u.t.d., który stanowi, że w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego – w sprawach związanych z kontrolą uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w u.d.p .
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., art. 13k ust.4 u.d.p. oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia. Zastosowanie tych przepisów jest możliwe, o ile w sprawie zostanie ustalone, że pojazdem o dmc powyższej 3,5 t (bądź autobusem) został wykonany przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów [...] listopada 2022 r. o godzinie 11:21 urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A2 Modła (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł Konotopa zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].
Organ ustalił, że na koncie rozliczeniowym, do którego przypisany jest pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w dniu naruszenia, tj. [...] listopada 2022 r. o godzinie 11:21, nie było dostępnych środków pieniężnych, tym samym opłata elektroniczna za ww. przejazd nie została pobrana (k. 50 akt administracyjnych). Nadto organ ustalił, iż doładowanie konta pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nastąpiło w [...] lipca 2023 r. o godzinie 14:14 kwotą 200 zł oraz o godzinie 16:06 kwotą 120 zł, tj. powyżej 3 dni od ww. naruszenia (k. 12 akt administracyjnych).
Zdaniem Sądu, w świetle przyjętych prawidłowo ustaleń, GITD zasadnie zastosował art. 13k ust. 1 pkt 3 u.d.p. w zw. z art. 13k ust.1 pkt 2 u.d.p. i art.13 k ust. 4 u.d.p.. Stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., przejazd skarżącego drogą krajową niewątpliwie podlegał opłacie elektronicznej, a obowiązek poniesienia tej opłaty spoczywał na stronie, jako użytkownikowi pojazdu.
Niedopełnienie zaś obowiązku jej uiszczenia jest zagrożone karą administracyjną, stosownie do art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Adresatem tej kary prawidłowo – stosownie do art. 13k ust. 4 u.d.p. – uczyniono skarżącego, skoro użytkował pojazd w momencie przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej. GITD prawidłowo też wymierzył karę w wysokości 1500 zł (określonej w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.), skoro przedmiotowy pojazd był pojazdem o dmc powyżej 3,5 t, ale nie stanowił zespołu pojazdów opisanego w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (którego przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej jest zagrożony karą pieniężną w wysokości 500 zł).
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wbrew twierdzeniom strony opłata za kontrolowany przejazd nie została uiszczona ze względu na błędne działanie urządzenia lecz z faktu, że [...] listopada 2022 r. o godzinie 11:21 saldo było minusowe a opłata za ten przejazd nie została uiszczona.
Organ w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że nie ma żadnego potwierdzenia na to, iż system w sposób nieprawidłowy pobierał opłatę elektroniczną należną za przejazdy. Ponadto organ posiada pełną listę (obejmującą okres od początku działania systemu e-TOLL) doładowań konta strony środkami pieniężnymi i w przypadku gdy przejazd pojazdu po drodze płatnej został zarejestrowany przez system (tj. dane geolokalizacyjne były przekazywane przez urządzenie) i nastąpiła próba pobrania opłaty elektronicznej za ten przejazd, ale opłata nie została pobrana z uwagi na brak środków na koncie umowy użytkownika w systemie, to powyższe wyklucza, żeby do naruszenia mogło dojść w przypadku nieprawidłowego działania systemu e-TOLL. Jeżeli użytkownik w momencie przejazdu nie miał środków na koncie to opłata elektroniczna nie zostanie uiszczona. Opłaty elektroniczne uzupełniane są środkami pieniężnymi wpłaconymi przez użytkownika do trzech dni wstecz liczonych od dnia zakończenia przejazdu i należy to brać pod uwagę w przypadku dokonywania doładowań konta. Wysokość doładowania należy zaplanować w taki sposób, aby środków starczyło na pokrycie zaległych opłat (do 3 dni wstecz) oraz uiszczenie opłat za przyszłe zaplanowane przejazdy.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że pomimo, iż w innych sprawach dotyczących nieopłaconych przejazdów wykonywanych przez skarżącego, sąd uchylał wydane w sprawie decyzje, to w tej sprawie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie bowiem stan faktyczny nie budził wątpliwości Sądu, organ opisał dokonane przez skarżącego wpłaty na konto a ponadto odniósł się do kwestii działania systemu e-TOLL.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.