VI SA/Wa 1661/06

VI SA/Wa 1661/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Olga Żurawska-Matusiak
Symbol z opisem
6229 Inne o symbolu podstawowym 622
Sygn. powiązane
II GSK 161/07 - Wyrok NSA z 2007-12-11
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006 r. sprawy ze skargi E. AG z siedzibą w H. (Niemcy) na decyzję Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w zakresie zgłoszenia sprzeciwu co do bezpośredniego nabycia akcji Krajowego Zakładu Ubezpieczeń – T. SA z siedzibą w W. oraz umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie zawiadomienia o zamiarze bezpośredniego nabycia akcji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego (poprzednio: Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych) na rzecz skarżącej E. AG z siedzibą w H. (Niemcy) kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE) z dnia [...] lipca 2006 r. [...], na mocy której:
1) uchylono decyzję tego organu z dnia [...] maja 2006 r. w części zaskarżonej tj zakresie pkt I decyzji – zgłoszenia sprzeciwu, co do bezpośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń – T. SA z siedzibą w W. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50 % udziału w kapitale zakładowym T. SA z siedzibą w W. przez E. AG z siedzibą w H. (Niemcy) - zwanego dalej skarżącą lub E. AG, oraz
2) umorzono postępowanie administracyjne w sprawie zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2006 r. o zamiarze bezpośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń T. SA z siedzibą w W. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50 % udziału w kapitale zakładowym T. SA z siedzibą w W, przez E. AG z siedzibą w H. (Niemcy)
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W ramach grupy E., z powodów zmiany niemieckiej ustawy podatkowej, została podjęta decyzja o połączeniu spółek E. AG oraz E. GmbH (zwanej dalej jako: E. GmbH), poprzez przeniesienie całego majątku E. GmbH na spółkę E. AG. Połączenie zostało dokonane na podstawie § 2 ust.1 niemieckiej ustawy o przekształceniach spółek.
Spółki E. AG oraz E. GmbH były akcjonariuszami spółki T. SA z następującym udziałem kapitałowym:
- E. AG posiadała 1 akcję (spółka przejmująca),
- E. GmbH posiadała 99.999 akcji (spółka przejmowania)
Przed połączeniem, udział kapitałowy w T. SA przedstawiał się następująco:
- 1 akcję posiadała E. AG, której 100% akcjonariuszem jest E. z siedzibą w P.
- 99.999 akcji posiadała E. GmbH, którego 100% udziałowcem była E. AG , której 100% akcjonariuszem był E. SA z siedzibą w P.
Udział kapitałowy w T. SA po połączeniu:
- 99.999 akcji posiada E. AG, której 100% akcjonariuszem jest E. SA siedzibą w P.
- 1 akcję posiada E. AG, której 100% akcjonariuszem jest E. SA siedzibą w P.
Pismem z dnia [...] lutego 2006 r. (wpływ do organu [...] lutego 2006 r.) sporządzonym w języku angielskim E. AG zawiadomił KNUiFE o zamiarze bezpośredniego podjęcia innych działań, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2005 r., Nr 184, poz.1539) powodujących, że T. SA z siedzibą w W. stanie się jego podmiotem zależnym.
W odpowiedzi, organ poinformował skarżącą, że ww. pismo nie może zostać zakwalifikowane jako wszczynające postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, ponieważ powinno być sformułowane w języku polskim (pismo KNUiFE z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...])
W odpowiedzi na pismo z dnia [...] marca 2006 r. skarżąca wniosła o zakwalifikowanie pisma z dnia [...] lutego 2006 r. jako wszczynającego postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie ze skutkiem od [...] lutego 2006 r. poprzez nadanie sprawie dalszego biegu. Natomiast w razie nie przychylenia się do ww. wniosku, o nadanie sprawie nowej sygnatury i potraktowanie aktualnego pisma (z dnia [...] kwietnia 2006 r.) jako wszczynającego postępowanie.
Do pisma dołączyła zawiadomienie z dnia [...] lutego 2006 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski oraz pozwolenie niemieckiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeniowego z dnia [...] stycznia 2006 r. aprobujące połączenie spółek E. AG oraz E. GmbH wraz z tłumaczeniem na język polski. W uzasadnieniu wskazała, że umowa o połączeniu została zawarta w dniu [...] stycznia 2006 r. Natomiast w dniu [...] lutego 2006 r. połączenie zostało zarejestrowane w niemieckim rejestrze handlowym. W ocenie strony powyższe połączenie odbywa się w ramach jednej i tej samej grupy kapitałowej i nie ma wpływu na zmiany akcjonariatu. Strona zaakcentowała, że w wyniku przejęcia w krajowym zakładzie ubezpieczeń nie uzyskały wpływów żadne inne nowe podmioty, a jedynie podmioty znane organowi nadzoru z uwagi na przeprowadzone postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej przez T. SA. Zdaniem strony dzięki omówionemu wyżej przejęciu, T. SA uzyskuje większą wiarygodność na rynku ubezpieczeniowym poprzez ujawnienie faktu, że jego jedynym akcjonariuszem jest zakład ubezpieczeń. Zdaniem strony, daje to również większą gwarancję należytego zabezpieczenia interesów ubezpieczonych.
Pismem z dnia [...] maja 2006 r. skarżąca poinformowała organ nadzoru, że jej zdaniem, połączenie z E. GmbH nie wiązało się z obowiązkiem złożenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 35 ust.2 zdanie 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, bowiem połączenie dokonane na podstawie §2 ust.1 niemieckiej ustawy o przekształceniu spółek nie może być uznane za nabycie, a tym bardziej objęcie akcji polskiego zakładu ubezpieczeń. Ponadto, w ocenie strony, nie zachodzi również sytuacja opisana w art. 35 ust.2 zdanie 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej gdyż T. SA nie stało się po połączeniu podmiotem zależnym od E. AG, gdyż było od niego zależne jeszcze przed połączeniem. Jedyna różnica wynika z faktu, że z grupy kapitałowej został usunięty na skutek przejęcia jeden z podmiotów tj. E. GmbH, a tym samym doszło jedynie do spłaszczenia struktury grupy kapitałowej.
Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] – punkt I decyzji - Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE) zgłosiła sprzeciw, co do bezpośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń – T. SA z siedzibą w W. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50 % udziału w kapitale zakładowym T. SA z siedzibą w W. przez E. AG z siedzibą w H. (Niemcy).
W uzasadnieniu wskazano m.in. że w dniu [...] kwietnia 2006 r. do organu nadzoru wpłynęło zawiadomienie skarżącej o zamiarze bezpośredniego nabycia akcji T. SA. Zdaniem KNUiFE, zawiadamiająca spółka zasadniczo nie przedstawiła dowodów, które zmierzałyby do wykazania, że nie zachodzą przesłanki do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 35 ust.4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, choć ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na zawiadamiającym. W ocenie organu, o ile przedstawione przez skarżącą informacje są wystarczające do stwierdzenia, że E. AG jest podmiotem, którego przedmiot działalności predestynuje do bycia akcjonariuszem zakładu ubezpieczeń, o tyle zawiadamiająca nie przedstawiła dokumentów i informacji pozwalających na ocenę drugiego elementu składającego się na pojęcie rękojmi tj. czy prowadzona dotychczas działalność pozwala na wyprowadzenie pozytywnej prognozy, iż wnioskodawczyni daje gwarancje należytej ochrony interesów ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia.
W ocenie organu złożenie zawiadomienia na podstawie art. 35 ust.2 zdanie 1 było niezbędne ponieważ w wyniku połączenia zmienił się akcjonariat polskiego zakładu ubezpieczeń. KNUiFE zwrócił ponadto uwagę, że stanowisko strony o braku konieczności dokonania notyfikacji jest niekonsekwentne ponieważ E. AG pismem z dnia [...] lutego 2006 r. poinformował o finalizowaniu planowanej transakcji. Organ powziął również zasadnicze wątpliwości w przedmiocie prawnej możliwości nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń za środki inne niż pieniężne. W uzasadnieniu decyzji omówił szczegółowo konstrukcje odpowiednich przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz Kodeksu Spółek Handlowych i stwierdził, że kapitał zakładowy zakładu ubezpieczeń nie tylko nie może zostać pokryty aportami, ale ponadto środki pieniężne przeznaczone na jego pokrycie muszą mieć charakter kwalifikowany. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy stwierdził, że przedstawione stanowisko dotyczące konieczności nabywania akcji krajowego zakładu ubezpieczeń za środki pieniężne nie zmienia jednakowoż zasadniczej konkluzji, że zawiadamiająca notyfikując o transakcji nabycia akcji polskiego zakładu ubezpieczeń nie wykazała, czego wymaga art. 35 ust.4 ustawy, iż brak było podstaw do zgłoszenia sprzeciwu. W tym stanie rzeczy zgłoszenie sprzeciwu było, zdaniem organu, uzasadnione.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zakwestionowała decyzję z dnia [...] maja 2006 r. jedynie w zakresie omówionego wyżej rozstrzygnięcia (pkt I decyzji) tj. zgłoszenia sprzeciwu, co do bezpośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń – T. SA z siedzibą w W. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50 % udziału w kapitale zakładowym T. SA z siedzibą w W. przez E. AG.
Odwołująca się wskazała m.in. że zawiadomienie składane na podstawie art. 35 ust.2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej nie stanowi żądania wydania decyzji, lecz jest jedynie formą spełnienia ustawowego obowiązku z zakresu nadzoru sprawowanego na podstawie tejże ustawy przez KNUiFE. Zdaniem E. AG przepisy art. 31 i 33 ustawy o działalności ubezpieczeniowej nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie skoro na gruncie tej ustawy organ nadzoru może zgłosić sprzeciw wyłącznie w przypadku łączenia się krajowego zakładu ubezpieczeń z innym zakładem ubezpieczeń. Natomiast w omawianej sprawie dotyczącej połączenia skarżącej z E. Gmbh nie uczestniczył żaden zakład ubezpieczeń prowadzący działalność na podstawie ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Skarżąca zaakcentowała, że zarówno przed jak i po połączeniu mogła wykonywać prawa ze 100% krajowego zakładu ubezpieczeń. Natomiast połączenie ze spółką E. GmbH nie wiązało się z obciążeniem jakichkolwiek środków (także pieniężnych) ani z zaciągnięciem kredytu czy pożyczki. Akcje krajowego zakładu ubezpieczeń stanowią aktywa odpowiadające kapitałowi zakładowemu skarżącej. Odnosząc się argumentacji organu dotyczącej braku pozytywnej prognozy, co do gwarancji należytej ochrony interesów ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia spółka podkreśliła, że dane dotyczące zawiadamiającej są częścią wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej dla T. SA z siedzibą w W., a zatem znajdują się w dyspozycji organu nadzoru. Odpierając zarzuty organu, strona podniosła, że KNUiFE ma stały nadzór nad krajowego T. SA od chwili jego utworzenia do chwili obecnej. W ocenie skarżącej, w ustalonym stanie faktycznym, polski organ nadzoru powinien jeszcze przed zgłoszeniem sprzeciwu wystąpić w trybie art. 35 ust.2 b) ustawy o działalności ubezpieczeniowej, do niemieckiego organu nadzoru o opinię na jej temat, gdyż spółka podlega stałemu nadzorowi sprawowanemu przez ten organ. Uzupełniając powyższy wniosek E. AG przedłożyła pismo niemieckiego nadzoru finansowego informujące, że zarządzanie spółką E. jest sprawowane w odpowiedni sposób oraz, że sytuacja finansowa E. jest stabilna (pismo z dnia [...] czerwca 2006 r.).
Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 203 ust.1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, uchyliła decyzję tego organu z dnia [...] maja 2006 r. w zaskarżonej części i umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2006 r. o zamiarze bezpośredniego nabycia przez E. AG akcji T. SA z siedzibą w W.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że spełniające wymogi formalne zawiadomienie zostało złożone w dniu [...] kwietnia 2006 r. a zatem po dokonaniu transakcji której dotyczyło, co uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Organ wskazał, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w szczególności w informacji przekazanej przez stronę, że dniu [...] lutego 2006 r. dokonano rejestracji połączenia spółek E. AG z E. GmbH. KNUiFE wskazało ponadto, że skoro zawiadomienie nie zostało złożone zgodnie z dyspozycją normy prawnej określonej w art. 35 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, prowadzi to do stwierdzenia, że skarżąca nie może wykonywać prawa głosu z akcji T. SA nabytych niezgodnie z art. 35 ustawy, zaś uchwały podjęte po przedmiotowym nabyciu akcji są bezskuteczne.
W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję KNUiFE z dnia [...] lipca 2006 r., E. AG wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu;
a) naruszenie prawa materialnego tj art. 35 ust.2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżąca miała obowiązek dokonania zgłoszenia zamiaru nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń, a w razie uznania, że zawiadomienie było konieczne – decyzji zarzucono naruszenie art. 7,77 107 §3 k.p.a. przez pominięcie pisma strony z dnia [...] lutego 2006 r. a konsekwencji uznanie, że skarżąca dokonała zawiadomienia dopiero w dniu [...] kwietnia 2006 r. oraz niewyjaśnienie w decyzji dlaczego organ nadzoru uznał, że pismo z dnia [...] lutego 2006 r. nie było zawiadomieniem.
Ewentualnie w razie uznania, że zawiadomienie o zamiarze nabycia akcji było wymagane a zawiadomienie z dnia [...] lutego 2006 r. było nieważne, a tym samym zawiadomienie o zamiarze nabycia nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2006 r. zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie art. 35 ust.2 i 7 ustawy o działalności ubezpieczeniowej polegające na przyjęciu, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe jeżeli nastąpiło po nabyciu akcji krajowego zakładu ubezpieczeń. Zdaniem strony, skoro ostatecznie doszło do zawiadomienia o którym mowa w art. 35 ust.2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej sprawa winna zostać rozpatrzona przez organ odwoławczy merytorycznie. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2006 r. strona wniosła alternatywnie o uchylenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, (k. 50-53 akt sądowych)
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych zarzutów w niej sformułowanych stwierdził m.in. że przyznaje, iż zarówno przed połączeniem niemieckich spółek jak i po ich połączeniu polski zakład ubezpieczeń jest podmiotem zależnym od skarżącej, co eliminuje konieczność notyfikacji wynikającej z art. 35 ust.2 zdanie 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Jednakże wskutek spornej transakcji zmienił się właściciel bezpośredni polskiego zakładu ubezpieczeń, co implikowało dokonanie zawiadomienia zgodnie z art. 35 ust.2 zdanie 1 ww. ustawy. Organ podkreślił, że otrzymane w dniu [...] lutego 2006 r. zawiadomienie ze względu na jego treść oraz fakt, że zostało sporządzone w języku angielskim nie zostało uznane za zawiadomienie o którym mowa w art. 35 ust 2 ustawy. Nawet gdyby przyjąć, że było to "zawiadomienie" o którym mowa w powołanym przepisie, organ zwrócił uwagę, że pismo powyższe wpłynęło do organu nadzoru na jeden dzień przed zarejestrowaniem połączenia w niemieckim sądzie. W ocenie KNUiFE, transakcja nabycia kwalifikowanej większości akcji polskiego zakładu ubezpieczeń faktycznie została dokonana w dniu [...] stycznia 2006 r. (zawarcie umowy przejęcia), natomiast w dniu [...] lutego 2006 r. (data rejestracji) nastąpiło jedynie potwierdzenie przez niemiecki sąd transakcji nabycia. Zdaniem organu, trudny do zaakceptowania byłby pogląd, że w przypadku "kwalifikowanego" zamiaru nabycia akcji, o którym mowa w art. 35 ust.2 cytowanej ustawy w stosunku do którego organ nadzoru może złożyć sprzeciw, zamiar nabycia może zostać zgłoszony nawet nie na 20 dni przed transakcją, ale już po jej dokonaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo
Zgodnie z przepisem z art. 35 ust.2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1151, zwanej w dalszej części: "u.d.u.") podmiot, który zamierza bezpośrednio lub pośrednio poprzez podmioty zależne lub w drodze porozumień, nabyć albo objąć akcje lub prawa z akcji krajowego zakładu ubezpieczeń w liczbie zapewniającej dysponowanie albo przekroczenie odpowiednio 20 %, 33 %, 50 % głosów na walnym zgromadzeniu lub udziału w kapitale zakładowym, jest obowiązany każdorazowo zawiadomić organ nadzoru o zamiarze nabycia albo objęcia. Podmiot, który zamierza podjąć inne działania, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, powodujące, że krajowy zakład ubezpieczeń stanie się jego podmiotem zależnym, obowiązany jest każdorazowo zawiadomić o tym zamiarze organ nadzoru. Podmiot dokonujący zawiadomienia przekazuje również informację o posiadanych bezpośrednio lub pośrednio poprzez podmioty zależne lub w drodze porozumień akcjach lub prawach z akcji krajowego zakładu ubezpieczeń, jak również o podmiotach dominujących tego podmiotu i zawartych przez ten podmiot porozumieniach, stanach faktycznych i prawnych pozwalających innym podmiotom na wykonywanie praw z akcji krajowego zakładu ubezpieczeń lub podejmowanie działań, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.
Bezwzględny obowiązek powiadomienia organu nadzoru o zamiarze podjęcia działań określonych we wskazanym wyżej przepisie skutkuje po stronie organu nadzoru obowiązkiem przeprowadzenia postępowania. Wymóg przeprowadzenia postępowania wynika z art. 35 ust.3 ww. ustawy, natomiast zakres tego postępowania wyznacza art. 35 ust.4 tego aktu.
W myśl art. 35 ust.3 u.d.u. organ nadzoru może, w drodze decyzji, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, zgłosić sprzeciw co do nabycia albo objęcia akcji lub praw z akcji albo co do podjęcia innych działań, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy, o której mowa w ust. 2, powodujących, że krajowy zakład ubezpieczeń stanie się podmiotem zależnym podmiotu składającego zawiadomienie. W przypadku gdy organ nadzoru nie zgłasza sprzeciwu, może, w drodze decyzji, ustalić maksymalny termin nabycia albo objęcia akcji lub praw z akcji albo podjęcia innych działań, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy, o której mowa w ust. 2, powodujących, że krajowy zakład ubezpieczeń stanie się podmiotem zależnym podmiotu składającego zawiadomienie. Stosownie zaś do ust. 3 a) tego przepisu podmiot składający zawiadomienie, o którym mowa w ust. 2, zobowiązany jest przedstawić wraz z zawiadomieniem dowody, w tym przekazać dokumenty, wskazujące, że nie zachodzą przesłanki do zgłoszenia przez organ nadzoru sprzeciwu zgodnie z ust. 4. Termin trzech miesięcy, o którym mowa w ust. 3, biegnie od dnia złożenia zawiadomienia wraz z przedstawieniem dowodów, w tym przekazaniem dokumentów, zgodnie ze zdaniem poprzedzającym, i innych informacji wymaganych przepisami ustawy, a w przypadku gdy przepisy wymagają wystąpienia przez organ nadzoru o informacje do właściwego organu nadzoru państwa członkowskiego Unii Europejskiej - od dnia przekazania informacji przez właściwy organ nadzoru państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Zgodnie z art. 35 ust 4 u.d.u. organ nadzoru może zgłosić sprzeciw, o którym mowa w ust. 3, jeżeli nabywający albo obejmujący akcje albo podejmujący inne działania, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy, o której mowa w ust. 2, wskutek których krajowy zakład ubezpieczeń stanie się podmiotem zależnym tego podmiotu, nie wykaże, że:
1) daje rękojmię prowadzenia spraw krajowego zakładu ubezpieczeń w sposób należycie zabezpieczający interesy ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia;
2) w okresie od dnia zawiadomienia organu nadzoru o zamiarze, o którym mowa w ust. 2, do dnia nabycia włącznie, środki przeznaczone na nabycie albo objęcie akcji lub praw z akcji krajowego zakładu ubezpieczeń lub na podjęcie innych działań, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy, o której mowa w ust. 2, powodujących, że krajowy zakład ubezpieczeń stanie się podmiotem zależnym, nie pochodzą z kredytu lub pożyczki albo nie są w inny sposób obciążone;
3) wpłaty na akcje lub na podjęcie innych działań, o których mowa w art. 4 pkt 14 ustawy, o której mowa w ust. 2, powodujących, że krajowy zakład ubezpieczeń stanie się podmiotem zależnym, nie pochodzą z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł.
5. Nabycie albo objęcie akcji lub praw z akcji krajowego zakładu ubezpieczeń przez podmiot zależny uważa się za nabycie albo objęcie przez podmiot dominujący.
6. Przepisu ust. 5 nie stosuje się, gdy podmiotem dominującym jest Skarb Państwa.
7. W przypadku nabycia albo objęcia akcji lub praw z akcji z naruszeniem warunków, o których mowa w ust. 1 lub 2, albo w przypadku zgłoszenia sprzeciwu przez organ nadzoru, albo w przypadku nabycia albo objęcia akcji lub praw z akcji po wyznaczonym przez organ nadzoru maksymalnym terminie na nabycie albo objęcie akcji lub praw z akcji, z akcji tych nie może być wykonywane prawo głosu.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z zestawienia powyższych przepisów wynika, że warunkiem niezbędnym do podjęcia działań przez organ nadzoru jest zgłoszenie dokonane przez zainteresowany podmiot o ile podmiot ten zamierza podjąć działania o których mowa w art. 35 ust.2 u.d.u.
W przeciwnym bowiem razie podmiot ten nie ma obowiązku zawiadamiania organu nadzoru a w razie zawiadomienia o działaniach, których nie można zakwalifikować jako wypełniające dyspozycję art. 35 ust.2 u.d.u. organ nadzoru, jeżeli wszczął postępowanie, ma obowiązek postępowanie to umorzyć jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Również w przypadku ujawnienia powyższej okoliczności w toku postępowania odwoławczego, organ II instancji powinien uchylić merytoryczne orzeczenie organu I instancji oraz umorzyć postępowanie, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.
Jak wynika z akt nadesłanej sprawy, w toku całego postępowania administracyjnego (oraz w skardze do Sądu) E. AG kwestionuje obowiązek zawiadomienia organu o połączeniu skarżącej ze spółką E. GmbH, które dokonano na podstawie §2 ust.1 niemieckiej ustawy o przekształceniu podmiotów prawnych z dnia 28 października 1994 r. (Umwandlungsgesetz), dalej zwaną "UmwG". Strona podnosi, że skutkiem brzmienia § 2 ust.1 UmwG jest to, że spółka przejmująca (w rozpatrywanej sprawie : E. AG) wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, którą w niniejszej sprawie jest E. GmbH, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek czynności prawnych. Strona podnosi, że skutek sukcesji uniwersalnej następuje z chwilą wpisu do rejestru podmiotu przejmującego. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że owo połączenie nie może zostać uznane za nabycie, a tym bardziej za objęcie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń. Strona akcentuje także, iż E. GmbH od chwili jej powstania w 1995 r. została utworzona jako spółka zależna w 100% od E. AG. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej, nie zachodzi w niniejszej sprawie, sytuacja przewidziana w art. 35 ust.2 zdanie 1 u.d.u.
W ocenie skarżącej, w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła również sytuacja przewidziana w art. 35 ust.2 zdanie 2 u.d.u. albowiem krajowe T. SA było zależne od E. AG jeszcze przed omówionym wyżej przejęciem. Strona podnosi, że od chwili utworzenia polskiej spółki ubezpieczeniowej, co miało miejsce w 2003 r., E. AG posiadał 100 % jego akcji (99,9% pośrednio - przez E. GmbH oraz 0,1% akcji objętych bezpośrednio). Skarżąca uzasadniając swoje stanowisko, powołuje się na brzmienie art. 11 d) ust.3 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (v. pismo skarżącej z dnia [...] maja 2006 r. oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).
Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych uchylając decyzję tego organu z dnia [...] maja 2006 r. w zaskarżonej części tj. zgłoszenia sprzeciwu, co do bezpośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń – T. SA z siedzibą w W. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50 % udziału w kapitale zakładowym T. SA z siedzibą w W. przez E. AG z siedzibą w H. (Niemcy) oraz umarzając postępowanie w sprawie zawiadomienia z dnia [...] kwietnia 2006 r. nie odniosła do argumentów wskazanych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Tymczasem zagadnienie czy w omawianym stanie faktycznym strona miała obowiązek zawiadomienia KNUiFE wynikający z art. 35 ust. 2 u.d.u. jest kwestią podstawową albowiem, jak już wyżej wskazano, jest to warunek niezbędny do ewentualnego zastosowania przez organ nadzoru instytucji sprzeciwu, o którym mowa w art. 35 ust.4 u.d.u.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia (z dnia [...] lipca 2006 r.) trzeba również zaakcentować, że decyzja powyższa została wydana przez KNUiFE na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. po ponownym rozpoznaniu sprawy. Zgodnie z tym przepisem do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z treści powołanego przepisu wynika również, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją wydaną przez ministra lub inny zrównany z nim organ, pełni taką samą rolę jak odwołanie od decyzji. Podkreślenia również wymaga, że przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi realizację wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z art. 140 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 k.p.a. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Na podstawie tego przepisu do decyzji wydanych przez organ drugiej instancji, a także do decyzji wydanych na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. zastosowanie ma również przepis art. 107 § 1-5 k.p.a.
W niniejszej sprawie wymaga również zaznaczenia, że sąd administracyjny nie czyni w rozpoznawanej sprawie własnych ustaleń a jedynie ocenia prawidłowość wydanej decyzji a jej uzasadnienie również w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Jak wspomniano wyżej, organ odwoławczy nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do zarzutów strony podnoszonych w toku postępowania odwoławczego. Zarzutów, co do kwestii zasadniczej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy a mianowicie, że przejęcie przez skarżącą spółki E. GmbH na podstawie § 2 ust.1 UmwG nie stanowiło bezpośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń o którym mowa w art. 35 ust.2 u.d.u. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można jedynie domniemywać, że organ uznał, iż sporne połączenie rodziło po stronie skarżącej obowiązek zawiadomienia o nim organu nadzoru. Domniemanie takie wynika z argumentacji KNUiFE przedstawionej w zaskarżonej decyzji a mianowicie skoro organ stwierdził, że zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2006 r. było spóźnione zakłada więc, że musiało być dokonane. Jednakże w żaden sposób KNUiFE nie wyjaśnił na czym opiera swoje przekonanie o konieczności dokonania zawiadomienia. Ponieważ, jak już wyżej akcentowano, była to okoliczność sporna między stronami, gdyż skarżący kwestionował obowiązek zawiadomienia o tym przejęciu twierdząc, że była to "inna czynność" w rozumieniu art. 35 ust.2 zdanie 2 u.d.u. która w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy nie nakładała na stronę obowiązku notyfikacji, zobowiązywało to organ odwoławczy do szczegółowego ustosunkowania się do argumentacji strony w uzasadnieniu decyzji. Tym bardziej, że początkowo również sam organ potraktował przedmiotowe przejęcie jako "inną czynność" w rozumieniu ww. przepisu art. 35 ust.2 zdanie 2 u.d.u., co wynika z treści pisma KNUiFE z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] będącego odpowiedzią na pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2006 r. (vide: zdanie pierwsze pisma z dnia [...] marca 2006 r.). Dopiero później organ stanął na stanowisku, że było to zawiadomienie o którym mowa w art. 35 ust.2 zdanie 1 u.d.u.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, jedynie dorozumiane przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że E. AG miała obowiązek zawiadomienia organu nadzoru o połączeniu ze spółką E. GmbH, nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. skoro ta zasadnicza kwestia była przedmiotem sporu między skarżącą a organem.
W ocenie Sądu, powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ, co należy jeszcze raz podkreślić, jeżeli na stronie nie ciążył obowiązek zawiadomienia, organ odwoławczy powinien uchylić swoją decyzję z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe z innym uzasadnieniem niż zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Próbę wyjaśnienia zasadności swojego stanowiska, co do konieczności dokonania zawiadomienia o połączeniu niemieckich spółek, organ podjął w odpowiedzi na skargę (k. 7 odpowiedzi na skargę). Jednakże zabieg ten nie może sanować naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż sąd administracyjny kontroluje decyzję a nie pismo procesowe, jakim jest odpowiedź na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, ugruntowanym zresztą w orzecznictwie, że odpowiedź organu na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji o treści, które powinno zawierać jej uzasadnienie. Uzasadnienie stanowi bowiem wyłączną podstawę oceny zgodności decyzji z prawem i jeżeli nie dowodzi wystarczająco twierdzeń organu, to –pomimo późniejszych wyjaśnień – decyzja taka jest wadliwa (por. np. wyroki NSA: z dnia 6 marca 1984 r, opubl. ONSA 1984/1/24; z dnia 27 kwietnia 1992 r. opubl. ONSA 1992/2,/45; z dnia 13 grudnia 1995 r. opubl. "Glosa"1996/8 str.30)
Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] listopada 2006 r. pełnomocnicy organu oświadczyli, że KNUiFE potraktował pismo skarżącej sporządzone w j. angielskim z dnia [...] lutego 2006 r. (wpływ do organu [...] lutego 2006r.) jako "zawiadomienie" o którym mowa w art. 35 ust.2 u.d.u. Należy więc zauważyć, że organ zmienił prezentowany w postępowaniu administracyjnym pogląd, znajdujący odzwierciedlenie w obydwu decyzjach, że za zawiadomienie uznał dopiero pismo strony z dnia [...] kwietnia 2006r. sporządzone w języku polskim. Na marginesie można zauważyć, że również w odpowiedzi na skargę, organ utrzymywał, iż pismo z dnia [...] lutego 2006 r. "nie nosiło znamion zawiadomienia o nabyciu akcji polskiego zakładu ubezpieczeń, bowiem stanowiło informację o dokonaniu fuzji, którą określono jako "fuzję pod prąd" (v. k. 8 odpowiedzi na skargę ).
Odnosząc się do kwestii dokonania zawiadomienia w języku angielskim należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie organ przetłumaczył na własny użytek pismo E. AG z dnia [...] lutego 2006 r. , co znajduje odzwierciedlenie w treści odpowiedzi udzielonej skarżącej. Wynika z niej, że organ zrozumiał treść pisma z dnia [...] lutego 2006 r. (v. omówione wyżej pismo organu z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...]). Należy ponadto podkreślić, że w niniejszej sprawie dowody o kluczowym dla niej znaczeniu (oraz pismo z dnia [...] lutego 2006 r.) strona przedstawiła w języku polskim w dniu [...] kwietnia 2006 r. Zatem ocena materiału dowodowego nie została dokonana przez organ w oparciu o obcojęzyczny materiał, co byłoby niedopuszczalne z uwagi na zakaz wynikający z przepisów ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). Skoro w niniejszej sprawie organ zrozumiał treść pisma skierowanego do niego przez skarżącą pomimo, że sporządzone było w języku angielskim a następnie pismo to zostało przedłożone organowi wraz z tłumaczeniem na język polski nie można, zdaniem Sądu, uznać - jak uczyniło to KNUiFE, że pismo z dnia [...] lutego 2006 r. nie odniosło skutku o którym mowa w art. 35 ust.3 w zw. z art. 35 ust.4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej a zatem, że po stronie organu nadzoru nie rodziło obowiązku przeprowadzenia postępowania.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, ponownie rozpoznając sprawę organ powinien szczegółowo odnieść się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu od decyzji z dnia [...] maja 2006r. i uzasadnić, czy (i dlaczego) uznaje że w wyniku połączenia skarżącej ze spółką E. GmbH na podstawie § 2 ust.1 UmwG doszło do bezpośredniego nabycia akcji krajowego T. przez E. AG.
Natomiast w przypadku podtrzymania stanowiska, że ww. przejęcie nakładało po stronie skarżącej obowiązek notyfikacji, organ ma obowiązek wskazać (i uzasadnić) w jakiej dacie nastąpiło nabycie, mając na uwadze konstytutywny charakter wpisu połączenia do niemieckiego rejestru handlowego, który został dokonany w dniu [...] lutego 2006 r. ( v. A. Szumański: Niemiecka ustawa o przekształceniach podmiotów prawnych z 28.10.1994 r. /w:/ Monitor Prawniczy Nr 2 /1998). Należy bowiem zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika wprost stanowisko organu, którą datę uważa za datę nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń. Organ na stronie 5 uzasadnienia decyzji jedynie "przypomniał", że z informacji uzyskanych przez stronę wynika, iż w dniu [...] lutego 2006 r. w niemieckim rejestrze handlowym dokonano rejestracji spornego połączenia spółek. A odnosząc powyższą okoliczność do daty [...] kwietnia 2006 r. stwierdził, że zawiadomienie zostało dokonane już po dokonaniu transakcji. Powyższe stwierdzenie może sugerować, że za datę połączenia organ uznał dzień wpisu umowy do niemieckiego rejestru sądowego. Jeżeli tak było faktycznie, choc brak w uzasadnieniu decyzji konkretnego wskazania daty połączenia, zupełnie niezrozumiałe są rozważania w tym przedmiocie zaprezentowane przez organ w odpowiedzi na skargę (strona 10 in fine – 11)
Dopiero po wykazaniu czy i kiedy nastąpiło bezpośrednie nabycie akcji, organ powinien dokonać porównania dat: "bezpośredniego nabycia akcji" w rozumieniu art. 35 ust.2 u.d.u. z datą złożonego zawiadomienia ([...] lutego 2006 r.) czyniąc przy tym rozważania dotyczące kwestii "zamiaru" nabycia. Przy czym w rozważaniach tych należy uwzględnić, że art. 35 ust.2 u.d.u. nie wprowadza terminu w którym należy zgłosić zamiar nabycia akcji polskiego zakładu ubezpieczeń. Z przepisu tego wynika jedynie, że strona ma obowiązek zawiadomić organ nadzoru o "zamiarze nabycia (...)". Skoro ustawodawca nie zakreślił obowiązku dokonania zawiadomienia jakimkolwiek terminem granicznym np. w terminie nie krótszym niż 30 dni (por. art. 35 ust.1 u.d.u.) nie można w tej sytuacji zarzucić stronie, że dokonanie zawiadomienia choćby na jeden dzień przed nabyciem o którym mowa w art. 35 ust.2 u.d.u. nie jest wypełnieniem przez nią obowiązku nałożonego tym przepisem. Z kolei zawiadomienie (oczywiście przy założeniu, że było konieczne) dokonane przed nabyciem akcji musi skutkować po stronie organu odwoławczego merytorycznym rozpoznaniem zasadności zgłoszonego sprzeciwu.
Wskazane wyżej względy uzasadniają, zdaniem Sądu, uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. ponieważ opisane naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7,77, 107 § 3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się natomiast do alternatywnego wniosku zgłoszonego przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2006 r. o uchylenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, (k. 50-53 akt sądowych) należy stwierdzić, że rozwiązanie takie było przedmiotem krytyki Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2004 r. GSK 775/04, LEX nr 177365). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą podziela wyrażone w cytowanym wyroku stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że w wielu sytuacjach procesowych kształt uzasadnienia ma istotne znaczenie nie tylko dla wyjaśnienia osnowy i ochrony pozycji strony postępowania, lecz również rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach oraz wiążącej dla organów administracyjnych ocenę faktów i prawa. Tak też jest w rozpatrywanej sprawie, gdyż w przypadku ewentualnego ponownego wydania orzeczenia w osnowie tożsamego z uchylonym, istotne są motywy podjętego rozstrzygnięcia, jako że mogą rzutować w bezpośredni sposób na sytuację skarżącego, co wynika m.in. z brzmienia cytowanego wyżej art. 35 ust.7 u.d.u.
Mając na uwadze powyższe, należało zarzuty skargi uznać za usprawiedliwione i na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. zaskarżoną decyzję uchylić. O niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania obejmujących wpis oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust 2 pkt 1 c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2003r. Nr 163, poz.1349 ze zm.)