VI SA/Wa 1659/21

VI SA/Wa 1659/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-09-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Grzegorz Nowecki /przewodniczący/
Pamela Kuraś-Dębecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 53/22 - Wyrok NSA z 2025-08-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 189f par 1 pkt 2;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 22 września 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2020 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "WITD"), którą nałożono na D. B. (dalej "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.), dalej "p.r.d.", a także art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.), dalej "u.d.p.", § 3 ust. 1 pkt 8 i § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych".
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii V. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej dwuosiowego samochodu ciężarowego.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
Dnia [...] kwietnia 2020 r. w B., na [...] - droga krajowa nr [...] (dalej "DK [...]") zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy o nr rej. [...], którym kierował D. K., przewożący w imieniu Skarżącego ładunek mleka (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem, który kierowca podpisał bez uwag.
Z zapisów tego dokumentu oraz zgromadzonych w toku kontroli materiałów wynika, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW10 CIII o nr 85-7407 i 85-7515, które legitymowały się deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802).
W wyniku pomiarów stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita skontrolowanego pojazdu wynosi 20 t, co po odjęciu 2% błędu, zaokrąglonych do 0,1 t w górę, dało przekroczenie o 2 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 11,11%); zaś Skarżący nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
W tak ustalonym stanie faktycznym WITD z urzędu wszczął wobec Skarżącego postępowanie administracyjne, o czym go zawiadomił i pouczył o przysługujących prawach oraz ciążących obowiązkach.
WITD mając na uwadze stwierdzone w toku kontroli naruszenia (wynik ważenia oraz brak zezwolenia), a także § 3 ust. 1 pkt 8 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nałożył na Skarżącego karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do Ip. 5 załącznika nr 1 do ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest wydawane na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych:
a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,
b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,
c) o długości nieprzekraczającej:
- 15 m dla pojedynczego pojazdu,
- 23 m dla zespołu pojazdów,
- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,
d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,
e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.
WITD wskazał, że stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5.000 złotych - za brak zezwolenia kategorii III-VI.
W odwołaniu Skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie, że obniżenie wyników ważenia o 2% błędu powoduje, że nałożona kara wynosi 5.000 złotych i jest wyższa, niż gdyby wyniku ważenia nie pomniejszano.
Nadto zarzucił, że niedopuszczalnym jest nałożenie na niego dwóch kar za to samo naruszenie, tj. w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym i przepisy ustawy - Prawo o ruchy drogowym.
GITD w uzasadnieniu skarżonej decyzji na wstępie wyjaśnił procedurę nakładania kar pieniężnych w oparciu o przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazując, że kary te mają charakter sankcji sztywno przypisanych za dane naruszenie, dlatego też organy nie mogą ich wysokości dowolnie kształtować. Jednocześnie wyjaśnił, że wobec zawarcia w art. 140aa ust. 4 p.r.d. okoliczności umożliwiających stronie uwolnienie się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, w takich sprawach nie może mieć zastosowania art. 189a § 2 pkt 2, art. 189d k.p.a., jak i art. 189e i art. 189f k.p.a. – tj. dział VIa k.p.a.
Następnie GITD, w świetle zawartej w art. 2 ust. 35a p.r.d. definicji, wskazał czym jest pojazd nienormatywny oraz wyjaśnił, że stosownie do art. 64 ust. 1 p.r.d. ruch takiego pojazdu - nienormatywnego, jest dozwolony wyłącznie pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia oraz przestrzegania warunków przejazdu określonych w takim zezwoleniu. Natomiast stosownie do art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.
Przywołując treść art. 140aa p.r.d. oraz art. 41 ust. 1 u.d.p., a także § 3 ust. 1 pkt 8, ust. 3 i ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków organ podał, że w przypadku przejazdu po drogach publicznych pojazdu samochodowego o dwóch osiach, innego niż autobus i innego niż zasilanego paliwem alternatywnym, jego dopuszczalna masa całkowita nie może przekraczać 18 t.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy GITD przypomniał, że Skarżący nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, a w wyniku zważenia skontrolowanego pojazdu – dwuosiowego samochodu ciężarowego, którym przewożono ładunek podzielny (mleko), ustalono, że jego rzeczywista masa całkowita wynosiła 20 t, co po odjęciu 2% błędu zaokrąglonego w górę do 0,1 t dało przekroczenie o 2 t, czyli przekroczenie dopuszczalnej wartości 18 t o 11,11%. GITD stwierdził przy tym, że pomiary wykonane w trakcie kontroli są prawidłowe, gdyż wykonano je w miejscu ważenia i przy użyciu wag legitymujących się odpowiednio protokołem pomiaru spadków na stanowisku do ważenia i świadectwem legalizacji, a także zgodnie z procesem ważenia wynikającym z instrukcji obsługi tych wag (SAW seria III; pkt 1.1., pkt 1.4.2., pkt 6.1., pkt 6.2. i pkt 6.3.1. oraz pkt. 2.1.1.1. i pkt 7.2. instrukcji).
Organ wyjaśnił, że zgodnie z protokołem pomiaru miejsca ważenia spadek podłużny wynosił 0,00% - 0,50%, a spadek poprzeczny 1,40% - 1,60%, w związku z czym miejsce to spełniało wymagania dla zastosowania wag SAW 10CIII. Jednocześnie tabele zawarte w pkt 6.2.1.1. i pkt. 6.2.2.1. instrukcji nie przewidują błędów o nachyleniu poniżej 1%. WITD zastosował więc, wprowadzoną zarządzeniem GITD nr 28/2014 na korzyść stron, tolerancję w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę, która to jest wyższa niż wartość zawarta w tabeli, przy zachowaniu wymogu nie przekroczenia spadku podłużnego 1%, a spadku poprzecznego 2%.
Odpowiadając na zarzuty odwołania GITD wyjaśnił, że brak jest podstaw do podważania wiarygodności wyników pomiarów bowiem podczas kontroli stwierdzono, że nacisk na pojedynczej osi napędowej skontrolowanego pojazdu - przed odjęciem tolerancji, wynosił 11,5 t, to nie mógł on - jak twierdzi Skarżący, wynosić 11,6 t. Ponadto obecny w czasie kontroli kierowca nie wnosił o powtórne ważenie.
GITD wskazał, że niniejsza kara 5.000 złotych została nałożona na Skarżącego w oparciu o przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, tj. przepisy odrębne od kar wymierzanych w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym. Wyjaśnił, że zgodnie z nowelą z 5 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1481), która weszła w życie 3 września 2018 r. nastąpiło odrębne i niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia.
Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz.UE.L nr 74 z 19.3.2016, str. 8). Stąd, w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie odrębnych przepisów, tj. ustawy - Prawo o ruchu drogowym (art. 140aa ust. 3) oraz ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 7 pkt 2).
GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia niniejszego postępowania na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. bowiem Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów czy okoliczności, z których wynikałoby wyłączenie jego odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie – brak zezwolenia. Nie wykazał także, że realizując skontrolowany przejazd, dochował należytej staranności w jego zorganizowaniu, co wyłączałoby jego odpowiedzialność. Nadto organ uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. bowiem przedmiotem przewozu nie był ani ładunek sypki, ani drewno, lecz ładunek płynny - mleko.
Skarżący, z zachowaniem trybu i terminu, zaskarżył decyzję GITD do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji WITD, zarzucił:
1. naruszenie podstawowych praw wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, szczególnie art. 7 i art. 7a k.p.a.;
2. naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, szczególnie w zakresie odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu;
3. błędne zakwalifikowanie przejazdu jako nienormatywnego, w zakresie którego wymaganym było posiadanie zezwolenia kat. V, a nie jak wskazywał stan faktyczny, przejazdu nienormatywnego dla którego wymagane było zezwolenie kat. VII - art 7 k.p.a.
W uzasadnieniu zarzutów Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w zakresie wyniku ważenia winny zostać orzeczone na jego korzyść, tym bardziej, że pomniejszenie wyniku ważenia o 2% nastąpiło w oparciu o wewnętrzne zarządzenie GITD, które nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa, w oparciu o które można nałożyć administracyjną karę pieniężną.
Skarżący zarzucił także organom, że nałożyły na niego dwie odrębne kary pieniężne za to samo naruszenie, co jest niedopuszczalne.
GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym - w świetle § 2 powołanej normy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga jest uzasadniona gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący został ukarany karą pieniężną w wysokości 5000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii V. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej dwuosiowego samochodu ciężarowego.
Nie wnikając w zasadność wymierzonej kary za brak zezwolenia należy podkreślić, że na czoło wysuwa się akcentowana w skardze kwestia "podwójnego ukarania" Skarżącego za przekroczenie dmc. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem pismo Skarżącego z 19 czerwca 2020 r. zatytułowane " Wyjaśnienia", w którym Skarżący pisze, że w wyniku kontroli przeprowadzonej [...] kwietnia 2020 r. wszczęte zostały dwa postępowania administracyjne za naruszenie ustawy o drogach publicznych oraz o transporcie drogowym. W piśmie tym Skarżący podaje numery dwóch protokołów kontroli, a mianowicie nr [...], który znajduje się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy oraz nr [...], którego w tych aktach brak.
Sąd może jedynie podejrzewać, że chodzi tu o protokół dotyczący ujawnienia, podczas tej samej kontroli z [...] kwietnia 2020 r. innego naruszenia przepisów, a mianowicie z ustawy transporcie drogowym. Jednakże z powodu braku w aktach administracyjnych dokumentów potwierdzających podwójne ukaranie Skarżącego za ten sam czyn, choćby samej decyzji o ukaraniu, kwestia ta pozostaje jedynie w sferze domysłów Sądu.
Jednocześnie Sądowi z urzędu wiadome jest, że praktyka innych organów polega na wymierzaniu podczas tej samej kontroli dwóch kar pieniężnych na podstawie ustawy o transporcie drogowym i ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Tak też było przykładowo w sprawach o sygn. akt III SA/Lu 449/19 i III SA/LU 450/19, gdzie kary zostały nałożone przez administrację skarbową.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie zostało ostatecznie wyjaśnione czy na Skarżącego została nałożona inna kara pieniężna, zaś sam Skarżący także konkretnie nie wskazuje żadnych bliższych danych decyzji o nałożeniu drugiej kary w ramach tej samej kontroli.
Okoliczność ta jest o tyle istotna bowiem w orzecznictwie przyjęto możliwość odstąpienia od nałożenia kary w oparciu o art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. jeśli okaże się, że
jeżeli za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Podkreślić należy, że brzmienie art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. jest kategoryczne i nakazuje organowi administracji publicznej, w drodze decyzji, odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oraz poprzestanie na pouczeniu w przypadku spełnienia określonych w nim przesłanek. Brak tu zatem miejsca na uznaniowość organu. Dlatego też organ pierwszej instancji, z uwagi na uchylenie przez Sąd zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji WITD powinien szczegółowo przeanalizować stan sprawy pod kątem możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. ( por. wyroki WSA w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 2104/20, VI SA/Wa 1985/20, VI SA/Wa 1733/20, VI SA/Wa 2028/20, VI SA/Wa 1841/19).
Ustawodawca wymaga, aby ukaranie administracyjną karą pieniężną było prawomocne. W niniejszej sprawie Sąd nie dysponuje decyzją wydaną na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji Sąd nie posiada także wiedzy na temat ewentualnej prawomocności takiej decyzji. Nie można zatem stwierdzić, czy w sprawie doszło do prawomocnego ukarania Skarżącego inną administracyjną karą pieniężną. Uwzględniając zatem ratio legis analizowanego przepisu art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., konieczne jest poczynienie przez organy inspekcji transportu drogowego ustaleń, czy sprawa ukarania Skarżącego w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym miała miejsce i czy została rozstrzygnięta prawomocnie. Dopiero ustalenie kwestii wcześniejszej prawomocności jednej z wydanych decyzji pozwoli organowi, przy rozważaniu zaistnienia przesłanek z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., rozstrzygnąć, w której ze spraw mógłby odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, obejmujących w niniejszej sprawie uiszczony wpis sądowy.
Sprawa została – na postawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.