VI SA/Wa 1633/06

VI SA/Wa 1633/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Olga Żurawska-Matusiak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
II GSK 84/08 - Wyrok NSA z 2009-02-04
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. J. i H. J. - wspólników M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2005 r. w takim samym zakresie; 2. stwierdza, że decyzje w zakresie opisanym w pkt. 1 nie podlegają wykonaniu; 3. umarza postępowanie w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 5, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i lp. 1.1.1 i lp. 1.11.11. ust. 4 lit. a załącznika do tej ustawy oraz art. 15 ust. 5 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31 grudnia 1985) uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] października 2005 r., mocą której nałożono na M. M. J., H. J. s.c. karę pieniężną w łącznej kwocie 8.250 zł w tym 250 zł za wykonywanie transportu drogowego z wykresówką nie zawierającą przepisowych wpisów imienia lub nazwiska kierowcy i 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek i nałożył na M. J. wspólniczkę spółki cywilnej M. karę pieniężną w wysokości 8.000 zł a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] lipca 2005 r. w miejscowości W. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki R. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...] należący do B. Sp. z o.o., a będący w dyspozycji prawnej M. J. i H. J. prowadzących spółkę cywilną M.
Kierowca przedstawił wypis Nr [...] z licencji Nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydany dla H. J. wspólnika spółki cywilnej M. oraz kartę opłaty drogowej, która nie zawierała przepisowych wpisów imienia lub nazwiska kierowcy.
Organ I instancji stwierdził, iż w przypadku spółki cywilnej licencję na wykonywanie transportu drogowego musi posiadać każdy ze wspólników i z tego powodu uznał, iż wykonywano transport drogowy rzeczy bez wymaganej licencji. Zdaniem organu w przypadku wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej mamy do czynienia z wykonywaniem tego rodzaju działalności gospodarczej wspólnie przez wszystkich wspólników spółki, co oznacza, iż każdy ze wspólników powinien legitymować się licencją. Licencja na wykonywanie transportu drogowego uprawnia do wykonywania tego rodzaju przewozów tylko tego przedsiębiorcę, któremu została udzielona. Tym samym licencja udzielona jednemu wspólnikowi spółki cywilnej nie uprawnia pozostałych wspólników tej spółki do wykonywania transportu drogowego. Wobec powyższego i z uwagi na fakt, iż transport drogowy wykonywany był w ramach spółki cywilnej działającej pod nazwą M. M. J., H. J. oraz mając na względzie brak uprawnień do wykonywania transportu drogowego przez jednego ze wspólników, tj. M. J. organ stwierdził, że wyżej wymieniony przedsiębiorca wykonywał w dniu [...] lipca 2005 r. transport drogowy bez wymaganej licencji.
W tym stanie rzeczy organ uznał, że doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w zakresie obowiązku posiadania licencji na wykonywanie usług transportowych przez M. J. i w konsekwencji nałożył karę pieniężną w kwocie 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Kara za nie zawarcie przepisowych wpisów imienia lub nazwiska kierowcy została nałożona w wysokości 250 zł.
W odwołaniu od tej decyzji M. J. i H. J. podnieśli, iż nie zostały naruszone przepisy ustawy o transporcie drogowym, gdyż akt ten nie nakłada wprost w żadnym z artykułów obowiązku posiadania indywidualnych licencji przez każdego ze wspólników spółki cywilnej. Ponadto informacje o konieczności uzyskania licencji tylko przez jednego ze wspólników spółki cywilnej uzyskali z Urzędu Miasta Ł. Natomiast karę za brak przepisowych wpisów w wykresówkach uważają za nieadekwatną do popełnionego naruszenia.
Utrzymując decyzję organ podniósł, iż stosownie do art. 5 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Powyższe uprawnienie udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek przedsiębiorcy. Wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 5 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85, każdy członek załogi pojazdu nanosi na swoją wykresówkę:
a) na początku używania wykresówki - swoje nazwisko i imię;
b) datę i miejsce rozpoczęcia używania wykresówki oraz datę i miejsce zakończenia jej używania;
c) numer rejestracyjny każdego pojazdu, do którego członek załogi został przydzielony zarówno na początku pierwszej jazdy zapisanej na wykresówce jak i następnych, w przypadku zmiany pojazdu, w czasie używania tej samej wykresówki;
d) wskazania licznika długości drogi:
- przy rozpoczęciu pierwszej jazdy zarejestrowanej na wykresówce,
- przy zakończeniu ostatniej jazdy zarejestrowanej na wykresówce,
- w razie zmiany pojazdu w ciągu dnia pracy (odczyt licznika w pojeździe, do
którego był przydzielony oraz odczyt licznika w pojeździe, do którego zostaje
przydzielony);
e) czas, kiedy miała miejsce zmiana pojazdu.
Wskazał, że zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Podniesiono, że konsekwencją ww. przepisu jest przepis lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 8.000 złotych wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek oraz treść lp. 1.11.11. ust. 4 lit a załącznika do w/w ustawy, która nakłada karę w wysokości 250 złotych, gdy wykresówka nie zawiera przepisowych wpisów imienia i nazwiska kierowcy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku posiadania licencji na transport drogowy. W trakcie kontroli ustalono, iż pojazdem wykonywany był transport drogowy rzeczy przez przedsiębiorców H. J. i M. J. działających w ramach spółki cywilnej.
Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest każdy ze wspólników spółki cywilnej, w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Podniósł, że spółka cywilna, która nie ma podmiotowości prawnej, jest ona bowiem jedynie umową cywilnoprawną, zawartą przez wspólników na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. W konsekwencji, zdaniem organu, gdy transport drogowy rzeczy wykonywany jest w ramach spółki cywilnej, każdy ze wspólników winien uzyskać licencję transportową. Licencja udzielona jednemu ze wspólników spółki cywilnej (H. J.), nie uprawnia drugiego wspólnika (M. J.) do wykonywania tego rodzaju transportu. W związku z tym organ II instancji postanowił utrzymać zaskarżoną decyzję w stosunku do wspólnika spółki cywilnej M. J.
Zdaniem organu doszło także do naruszenia przepisów prawa w zakresie prawidłowości wpisów dokonanych na okazanych do kontroli wykresówkach kierowcy – H. W. Analiza wykresówek z dni: [...]/[...],[...]/[...],[...]/[...] i [...] lipca 2005 r. wykazała, iż nie wpisano na w/w tarczkach imienia kierowcy. Nie jest to zgodne z przepisem rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85.
Zdaniem organu art. 5 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że licencji udziela się na indywidualny wniosek przedsiębiorcy, a w przypadku spółki cywilnej, każdy ze wspólników jest odrębnym przedsiębiorcą.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję M. J. i H. J. wnieśli o uchylenie ww. decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz przyznanie prawa pomocy, obejmującego całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 204 z 2004 r., poz. 2088 ze zm.), przez błędną jego wykładnię, tj. przyjęcie, iż z powyższego przepisu wynika bezpośredni obowiązek posiadania licencji przez każdego ze wspólników;
2. art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204 z 2004 r., poz. 2088 ze zm.), przez błędną jego wykładnię, tj. przyjęcie, iż strona skarżąca naruszyła obowiązki lub warunki określone w przepisach ujętych w ust 1 i w związku z powyższym podlega karze, o której mowa w punkcie 6 ust. 1 art. 92 ustawy;
3. art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 z 2004 r., po. 1807), przez błędną jego wykładnię, tj. przyjęcie, iż w zakresie uzyskiwania licencji indywidualnymi przedsiębiorcami są wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
- przepisów prawa procesowego tj.:
1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.), przez nie podjęcie przez stronę przeciwną wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy oraz nie uwzględnienie słusznego interesu obywatela;
2. art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, przez brak pieczy ze strony organu, aby strona skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (różnej interpretacji organów administracji w zakresie przedmiotu sporu);
3. art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, przez nie dopuszczenie, jako dowodu pism Urzędu Miasta Ł. mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie zajęcie w tej sprawie żadnego stanowiska;
4. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, przez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
5. art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, przez nie przeprowadzenie dowodu z pism Urzędu Miasta Ł., pomimo zgłoszenia przez stronę skarżącą w sytuacji, gdy dowodem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy;
6. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, przez nie podanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn z powodu, których strona przeciwna odmówiła innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Dnia 27 lutego 2006 r. na rozprawie skarżący M. J. i H. J. cofnęli skargę w zakresie nałożenia kary pieniężnej przez organ w kwocie 250 zł za niedokonanie przepisowych wpisów imienia i nazwiska kierowcy w posiadanej wykresówce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola w świetle § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwaną dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Obie decyzje w zakresie jakim rozstrzygają o nałożeniu kary w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w tej części.
Obowiązująca w dacie kontroli i w dacie wydawania decyzji ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 281, poz. 2777 ze zm.) w art. 4 ust. 1 określiła, iż przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Z art. 4 ust 2 tej ustawy wynika, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
Realizując działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej jej wspólnicy mimo, że prowadzą wspólne przedsięwzięcie to występują jednak jako odrębni przedsiębiorcy.
Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego w świetle powołanej ustawy o transporcie drogowym wymogiem jest posiadanie licencji na wykonywanie transportu drogowego w ramach spółki cywilnej przez każdego z jej wspólników.
Uznanie, iż każdy ze wspólników spółki cywilnej zobowiązany jest do posiadania licencji, a jej brak chociażby przez jednego ze wspólników stanowi naruszenie ustawy o transporcie drogowym nie może być jednak zdaniem Sądu akceptowane w świetle wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady praworządności.
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej stanowi w art. 75 ust. 3 pkt 1, iż uzyskanie licencji wymaga wykonywania działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek taki ustanawia art. 5 ust 1 tej ustawy. Warunki udzielenia licencji zostały określone w art. 5 ust. 3 pkt 1 - 5 cyt. ustawy. Licencji udziela się na rzecz przedsiębiorcy, a więc m.in. osobie fizycznej prowadzącej przedsiębiorstwo w ramach spółki cywilnej (art. 8 ust. 1 ustawy). Wydana licencja, w której organ określa m.in. przedsiębiorcę, jego siedzibę, adres, zakres i rodzaj przewozów uprawnia do wykonywania przewozów na obszarze, na który została udzielona. Z punktu widzenia celów ustawy, a także w związku z jej literalnym brzmieniem licencja obejmuje podjęcie i wykonywanie przez przedsiębiorcę transportu drogowego we wskazanej przez niego formie prawnej, a więc również w formie spółki cywilnej. Ta forma prawna znana jest organowi licencyjnemu bowiem znając REGON i NIP wnioskodawcy organ wie, że udziela licencji wspólnikowi spółki cywilnej, który będzie działać w spółce a nie samodzielnie. Przedsięwzięcia gospodarcze w istocie będą prowadzić wszyscy wspólnicy.
Z brzmienia art. 5 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy wynika, że w razie ubiegania się o licencję przez "innego przedsiębiorcę" tj. na przykład wspólnika spółki cywilnej -"osoby prowadzące działalność gospodarczą" tj. pozostali wspólnicy spółki cywilnej, muszą spełniać wymogi dobrej reputacji. Z analizy pozostałej części tego przepisu wynika natomiast (ust. 3 pkt 2), że certyfikatem kompetencji zawodowych musi się legitymować, co najmniej jeden ze wspólników spółki cywilnej, niekoniecznie występujący o wydanie licencji, bowiem w umowie spółki strony mogą wyznaczyć zadania dla każdego z jej wspólników w tym "dla zarządzania przedsiębiorstwem" oraz "zarządzania w przedsiębiorstwie transportem drogowym." Sytuacja finansowa, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy dotyczy w istocie majątku wspólników spółki (cywilnej), bowiem "majątek przedsiębiorstwa" stanowi współwłasność łączną. Nie ma również sprzeczności w regulacji zawartej w art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy albowiem warunki wymienione w tym przepisie mają spełniać albo "przedsiębiorcy osobiście" tj. każdy ze wspólników albo "zatrudnieni przez przedsiębiorcę" (...), a jak wspomniano wyżej spółka cywilna, na gruncie Kodeksu Pracy jest przedsiębiorcą. Natomiast warunek z art. 5 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy dotyczący posiadania tytułów prawnych do dysponowania pojazdami, którymi transport drogowy ma być wykonywany będzie spełniony zarówno w razie posiadania przez wnioskodawcę takich pojazdów na własność, użyczonych etc. jak i w przypadku, gdy samochód został wniesiony aportem do spółki cywilnej przez któregokolwiek z jej wspólników.
Ustawodawca w odniesieniu do przedsiębiorcy prowadzącego działalność w formie spółki cywilnej, ubiegającego się o licencję uwzględnia zatem jego specyficzną sytuację prawną, bowiem z jednej strony nakłada obowiązek na wszystkich wspólników (dobra reputacja z art. 5 ust. 3 pkt.1 ustawy) a z drugiej respektuje specyficzne kwestie własnościowe (art. 5 ust. 3 pkt 3 - 5).
Jednocześnie żaden przepis ustawy nie mówi o mnogości licencji koniecznych do prowadzenia jednego wspólnego przedsięwzięcia ani też żaden przepis nie mówi, że działalności w zakresie transportu drogowego nie można podejmować w ramach spółki cywilnej. W tym stanie rzeczy, wobec faktu, iż przepisy o konieczności posiadania licencji ograniczają swobodę działalności gospodarczej, w ocenie Sądu, uznać należy, że nie mogą być interpretowane rozszerzająco.
Wymaganie licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, od każdego z przedsiębiorców tworzących spółkę cywilną, mającą za przedmiot swojej działalności transport drogowy rzeczy nie ma zatem umocowania w obowiązujących przepisach a dokonaną przez organy interpretację przepisu art. 5 ustawy o transporcie drogowym należy uznać za błędną skutkującą w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. wadliwością decyzji organu II instancji w zaskarżonej części jak i w takiej też części decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...].
W tym stanie rzeczy Sąd stosownie do wyżej powołanego przepisu orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 stosownie do art. 152 p.p.s.a. oraz w pkt 3 na podstawie art. 161 § 1 p.p.s.a.