VI SA/WA 207/06

VI SA/Wa 207/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący/
Halina Emilia Święcicka /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Pan E. B. pismem z dnia [...] października 2005r. zwróciła się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w G. z wnioskiem o umożliwienie jej dobrowolnego kontynuowania ubezpieczenia zdrowotnego od dania [...] listopada 2005r. Wyjaśniła, iż ostatnio podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, aż do jej zawieszenia tj. do [...] września 2005r.
Do ww. pisma dołączono:
1) kopię "Zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej" nr [...] wydanego przez Burmistrza Miasta H., zgodnie z którym, z dniem [...] czerwca 2004r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej.
2) kopię druku ZUS P ZWUA "Wyrejestrowanie z ubezpieczeń" E. B. (data wypełnienia [...] października 2005 r.).
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr z dnia [...] października 2005r. stwierdził iż p. E. B. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] czerwca 2004r. do chwili obecnej ("do nadal").
Od tej decyzji wnioskodawczyni wniosła odwołanie.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. B., decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
W uzasadnieniu stwierdził, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004r. - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy tj. z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalność do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Podjęcie działalności gospodarczej przez Panią E. B., zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), nastąpiło po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.
Ponadto dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie ma moment rozpoczęcia i zakończenia wykonywania takiej działalności zgodny z przepisami prawa, nie zaś zaprzestanie jej wykonywania np. wskutek "zawieszenia" działalności z uwagi na brak osiągania przychodów.
Organ przytoczył stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003r. (II UK 111/03), zgodnie z którym faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Z załączonej dokumentacji ("Zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej" nr [...] wydane przez Burmistrza H.), wynika, iż Pani E. B. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia [...] czerwca 2004r., która jest nadal kontynuowana, bowiem nie nastąpiło jej wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu Prezes NFZ wskazał ponadto, że Pani E. B. może zawrzeć umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, tylko i wyłącznie w przypadku niepodlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z żadnych z tytułów wymienionych w art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Oznacza to, że brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w G..
Organ w uzasadnieniu stwierdził, iż wydana przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] października 2005r. decyzja, jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia Pani E. B. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] czerwca 2004r. do nadal. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła E. B. (dalej jako skarżąca) wnosząc o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania.
Skarżonej decyzji zarzuciła:
- wadliwe zastosowanie art. 109 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.)
- naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego
- naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji, w tym nie podania przyczyn odrzucenia przez organ przedkładanych przez stronę dowodów na okoliczność faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej
- uchybienie art. 77 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym nie zbadanie stanu faktycznego związanego z rzeczywistym zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę
- uchybienie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że jej pismo z dnia [...] października 2005r. zawierało prośbę o umożliwienie jej kontynuowania dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego złożony w trybie art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a nie wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 109 ww. ustawy. Wskazała, że zaskarżona decyzja jest szablonowa i że jej sprawa nie została rozpatrzona w sposób wnikliwy. W postępowaniu pominięto dotychczas stosowaną praktykę w analogicznych sprawach.
Skarżąca podkreśliła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza ma charakter sezonowy, wynajem pokojów jest prowadzony tylko w okresie od maja do września. Po faktycznym zaprzestaniu prowadzenia działalności dokonała odpowiedniego wyrejestrowania z ubezpieczenia, co było podstawą do zaprzestania opłacania składek. W ocenie skarżącej moment zaprzestania opłacania składek a nie wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej determinuje moment faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności,.
Nadto skarżąca zwróciła uwagę na brak jednolitego stanowiska między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Narodowym Funduszem Zdrowia w zakresie okresu za jaki należy opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne.
Naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polega w ocenie skarżącej na tym, że wiele osób posiadających wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie opłaca składek na ubezpieczenie zdrowotne i osób tych nie sięgają decyzje dyrektora funduszu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosząc
o oddalenie skargi podtrzymał dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 107 k.p.a. i 77 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. organ podał, że nie kwestionuje przedstawionego przez stronę stanu faktycznego. Nadto nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że okresowość uzyskiwania przez nią przychodów, statuuje okresowe prowadzenie działalności gospodarczej. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem instytucji przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2005r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2005r., którą orzeczono, iż skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] czerwca 2004r. do chwili obecnej.
Wbrew zarzutom skarżącej organy administracyjne obu instancji, a więc zarówno Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia jak i Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozstrzygając niniejszą sprawę, nie naruszyły prawa w takim stopniu, w jakim mogłoby to skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Powołana wyżej decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia została wydana na wniosek zainteresowanej. Jest to zgodne z art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w myśl którego wniosek o rozpatrzenie sprawy dotyczącej m.in. objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym powinien zgłosić ("zgłasza") ubezpieczony.
Rozstrzygnięcie nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 1 października 2004r. oraz ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004r. Ponadto w decyzji odwołano się do przepisów obowiązującej ustawy z dnia 19 listopada 1999r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) dla uzasadnienia tezy, iż nie przewidują one możliwości zawieszenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej.
Należy podnieść, że zgodnie z art. 9 pkt 1 lit. c ustawy z dnia
23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub ubezpieczeniu społecznym rolników. Przymusem ubezpieczenia objęte były i są osoby, które – stosownie do art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) – prowadzą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. Obowiązek ubezpieczenia tych osób trwa – wedle art. 13 pkt 4 tejże ustawy – "od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności". Wskazane wyżej przepisy prawne zostały przywołane przez organy jako podstawy materialnoprawne rozstrzygnięć. Ich interpretacja nie budzi wątpliwości sądu.
Skarżąca w przedmiotowym okresie rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej. Według art. 2 ust. 1 tej ustawy, działalnością gospodarczą jest "zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły". Działalność taka podlega obowiązkowemu zgłoszeniu organowi ewidencyjnemu (art. 88b). Obowiązek ten obejmuje także zmiany "stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej (...) powstałe po dniu dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej". Wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu – między innymi – w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 88e ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 6 sierpnia 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) powiela ww. przepisy.
Wpis do ewidencji nie tylko więc "legalizuje" wykonywanie działalności gospodarczej, ale też wyznacza czasowe granice bycia przedsiębiorcą. Wynikają
z niego również i inne konsekwencje prawne, przewidziane między innymi
w prawie ubezpieczenia społecznego.
Podsumowując analizę wyżej przedstawionego stanu prawnego, przywołanego prawidłowo przez organy obu instancji, zgodzić się należy z nimi, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Nie ma też żadnej zależności między obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej zgłoszone tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (skarżąca nazywa je wyrejestrowaniem) nie powoduje ustania podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jej skutki mogą mieć znaczenie w zakresie rozważań odnośnie opłacania składek. Jednakże materia wymiaru, poboru czy też zwolnień z opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne należy, zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 04.210.2135), do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, na co wskazał w swojej decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia.
Dla oceny ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma znaczenie fakt zarejestrowania działalności gospodarczej. Zarówno przepisy obowiązujące w dacie rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej (ustawa z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia) jak i obecnie obowiązujące (ustawa z dnia 27 sierpnia2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), wiążą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, prowadzący działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie objęci są oni obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej jest stanem faktycznym
a nie prawnym, nie przewidują bowiem takiego stanu ani przepisy regulujące działalność gospodarczą, ani przepisy podatkowe, ani też przepisy dotyczące systemu ubezpieczeń społecznych.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania to wskazać należy, iż organ pierwszej instancji zinterpretował wniosek skarżącej zgodnie z jego treścią, zaś organ II instancji w sposób prawidłowy wyjaśnił, z jakich powodów skarżąca nie może podlegać ubezpieczeniu dobrowolnemu.
W toku postępowania – w ocenie Sądu – nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny między stronami jest niesporny, a zatem uznać należy, że organ przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe i uznał wszystkie dowody przedłożone przez skarżącą. Nie naruszył zatem przepisów art. 7, 8 i 77 k.p.a. Przy sporządzaniu uzasadnienia nie doszło również do naruszenia przepisu art. 107 k.p.a. Zbieżność przedłożonych przez skarżącą uzasadnień innych decyzji wynika niewątpliwie ze zbliżonej (a wręcz identycznie prawnej) materii rozpoznawanych spraw.
Okoliczność, iż grupa osób nie stosuje się do obowiązujących przepisów prawa nie może świadczyć o naruszeniu przez organy obu instancji konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.
Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak
w wyroku.