VI SA/Wa 1624/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2015-11-30
NSAinneWysokawsa
prawo atomowezezwoleniepromieniowanie jonizującepostępowanie administracyjnestrona postępowaniajednostka organizacyjnaoddział spółkiWSA Warszawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki akcyjnej na decyzję Prezesa PAA, uznając, że oddział spółki nie może być stroną postępowania o zezwolenie na stosowanie urządzeń promieniotwórczych, a jedynie spółka jako całość.

Spółka akcyjna złożyła skargę na decyzję Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, która utrzymała w mocy odmowę zmiany zezwolenia na stosowanie urządzeń promieniotwórczych. Spółka domagała się zmiany zezwolenia w taki sposób, aby adresatem był jej oddział, argumentując jego samodzielność organizacyjną. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że oddział spółki nie posiada zdolności procesowej do bycia stroną postępowania administracyjnego w tej sprawie, a jedynie spółka jako całość może być adresatem zezwolenia.

Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki (PAA), która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą zmiany zezwolenia na stosowanie urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze. Spółka chciała, aby zezwolenie było wydane na jej oddział, argumentując, że oddział jest jednostką wyodrębnioną organizacyjnie i posiada samodzielność. Prezes PAA odmówił, wskazując, że oddział spółki akcyjnej nie jest odrębną jednostką organizacyjną w rozumieniu prawa i nie może być stroną postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że kluczowe zagadnienie prawne dotyczy tego, czy oddział spółki akcyjnej może być stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie zezwolenia na stosowanie urządzeń promieniotwórczych. Analizując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz Prawa atomowego, sąd stwierdził, że oddział spółki nie posiada zdolności administracyjnoprawnej do bycia stroną postępowania. Zgodnie z art. 29 k.p.a., stronami mogą być osoby fizyczne, prawne oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne. Sąd podkreślił, że oddział spółki kapitałowej nie jest ani osobą prawną, ani państwową czy samorządową jednostką organizacyjną. Choć Prawo atomowe definiuje 'jednostkę organizacyjną' jako podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem, przepis ten nie przyznaje oddziałowi uprawnień procesowych. Sąd analizował również wewnętrzne regulacje spółki, w tym regulamin organizacyjny, i doszedł do wniosku, że nie potwierdzają one samodzielności oddziału w zakresie pozyskiwania zezwoleń, które to kompetencje należą do zarządu spółki. W konsekwencji, sąd uznał, że postępowanie administracyjne i decyzja mogły być prowadzone wyłącznie wobec spółki jako strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, oddział spółki akcyjnej nie może być stroną postępowania administracyjnego w tej sprawie.

Uzasadnienie

Oddział spółki nie posiada zdolności administracyjnoprawnej do bycia stroną postępowania, gdyż nie jest osobą fizyczną, prawną ani państwową/samorządową jednostką organizacyjną. Przepisy Prawa atomowego definiujące 'jednostkę organizacyjną' nie przyznają oddziałowi uprawnień procesowych, a kompetencje w zakresie pozyskiwania zezwoleń należą do zarządu spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Prawo atomowe art. 4 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe

Określa, że wykonywanie działalności związanej z narażeniem wymaga zezwolenia.

Prawo atomowe art. 5 § ust. 7a

Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe

Stanowi, że wydanie, odmowa wydania lub cofnięcie zezwolenia następuje w drodze decyzji administracyjnej.

u.s.d.g. art. 5 § pkt 4

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

Definiuje pojęcie 'oddziału przedsiębiorcy'.

Pomocnicze

Prawo atomowe art. 3 § pkt 8 i 15

Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe

Definiuje 'jednostkę organizacyjną' jako podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem, ale nie przyznaje jej uprawnień procesowych.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nakazuje oznaczenie strony w decyzji jako podmiotu praw i obowiązków.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku działania organu na podstawie przepisów prawa i dążenia do prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości lub skierowanej do osoby niebędącej stroną.

p.u.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje pojęcie strony postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 29

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa podmioty posiadające zdolność administracyjnoprawną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oddział spółki akcyjnej nie posiada zdolności procesowej do bycia stroną postępowania administracyjnego. Kompetencje w zakresie pozyskiwania zezwoleń należą do zarządu spółki, a nie do oddziału. Wewnętrzne regulacje spółki nie przyznają oddziałowi samodzielności w sprawach administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Oddział spółki jest jednostką wyodrębnioną organizacyjnie i posiada samodzielność, co pozwala mu być stroną postępowania. Oddział spółki jest jednostką organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zdolność do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym nie jest tożsama ze zdolnością prawną czy procesową z prawa cywilnego.

Godne uwagi sformułowania

oddział spółki akcyjnej nie jest odrębną od spółki jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej zmiana decyzji w trybie określonym w art. 155 k.p.a. jest możliwa jedynie w zakresie jej przedmiotu, a nie strony podmiotowej zdolność administracyjnoprawna ma charakter służebny wobec kategorii interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego administracyjnego nie można uznać oddziału spółki za jednostkę organizacyjną wyłącznie z powołaniem się na fakt wykonywania działalności związanej z narażeniem nie sposób wyprowadzić więc wniosku, że Oddział [...] jest jednocześnie, w rozumieniu art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, jednostką wykonującą samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej wykonywanej przez Spółkę.

Skład orzekający

Andrzej Wieczorek

przewodniczący

Aneta Lemiesz

sprawozdawca

Magdalena Maliszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że oddział spółki nie może być stroną postępowania administracyjnego w sprawach wymagających zezwolenia, nawet jeśli wykonuje daną działalność."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oddziału spółki akcyjnej w kontekście Prawa atomowego, ale zasada braku zdolności procesowej oddziału może mieć zastosowanie w innych obszarach prawa administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej w prawie administracyjnym – kto może być stroną postępowania. Choć temat jest techniczny, ma istotne implikacje dla funkcjonowania przedsiębiorstw posiadających oddziały.

Czy oddział Twojej firmy może samodzielnie występować w urzędzie? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1624/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący/
Aneta Lemiesz /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska
Symbol z opisem
608  Energetyka i atomistyka
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2151/16 - Wyrok NSA z 2018-02-20
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1512
art. 3 pkt 8 i 15, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 5 ust. 7a, art. 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 267
art. 29
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 672
art. 5 pkt 4
Ustwa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wykonywanie działalności polegającej na stosowaniu urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (w skrócie: "Prezes PAA") decyzją z [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 5 ust. 3 i art. 7a ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz.U. z 2014 r., poz. 1512), a także art. 104 i art. 155 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku P. S.A. (dalej: "Spółka" lub "skarżąca") o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2015 r., znak: [...] odmawiającą zmiany decyzji Prezesa PAA z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], zezwalającej Spółce na wykonywanie działalności polegającej na stosowaniu urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze na terenie Oddziału [...] w miejscowości R. przy ul. [...] (zmienionej Aneksem nr 1 z dnia [...] sierpnia 2013 r.).
Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:
Pismem z [...] października 2014 r. Spółka zwróciła się o zmianę posiadanych zezwoleń, w tym zezwolenia Prezesa PAA Nr [...] z [...] stycznia 2012 r. na wykonywanie w Oddziale [...], działalności polegającej na stosowaniu urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze w miejscowości R. przy ul. [...], w związku ze zmianami nazwy i adresu jednostki organizacyjnej oraz osoby kierownika jednostki.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Prezes PAA decyzją z [...] stycznia 2015 r. odmówił zmiany zezwolenia, wskazując, że oddział spółki akcyjnej nie jest odrębną od spółki jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.
Pismem z [...] lutego 2015 r. Spółka wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając wydanej decyzji naruszenie art. 3 pkt 8 Prawa atomowego oraz art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r., poz. 672, z późn. zm.).
Przywołaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Prezes PAA utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zauważył, że wniosek o zmianę zezwolenia oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazują, iż żądaniem Spółki było wprowadzenie zmian personalno-administracyjnych w posiadanych zezwoleniach na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące przez wydanie decyzji zmieniającej wydane uprzednio zezwolenie. Zdaniem Prezesa PAA, który powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 1996 r. o sygn. akt SA/Wr 2545/95, zmiana decyzji w trybie określonym w art. 155 k.p.a. jest możliwa jedynie w zakresie jej przedmiotu, a nie strony podmiotowej.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że stosując wykładnię systemową, nie można uznać oddziału spółki za jednostkę organizacyjną wyłącznie z powołaniem się na fakt wykonywania działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące przy jednoczesnym pominięciu kontekstu jednostki organizacyjnej jako podmiotu praw i obowiązków oraz konieczności wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wydania, odmowy wydania, cofnięcia zezwolenia bądź przyjęcia zgłoszenia. Zdaniem Prezesa PAA art. 107 § 1 k.p.a. nakazując oznaczenie strony w decyzji jako podmiotu praw i obowiązków wyklucza z kręgu adresatów decyzji oddziały spółek, gdyż nie posiadają odrębnej od samej spółki osobowości prawnej.
Na wskazane powyżej orzeczenie - pismem z [...] maja 2015 r. - Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji bądź uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez błędne uznanie, że jednostką organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego może być jedynie Spółka, a nie jej oddział, podczas gdy:
a) ze statutu Spółki, regulaminu organizacyjnego Spółki oraz regulaminu organizacyjnego Oddziału [...] wynika samodzielność organizacyjnoprawna oddziału;
b) oddział wykonuje działalność związaną z narażeniem w rozumieniu Prawa atomowego;
c) w oddziale zatrudniony jest inspektor ochrony radiologicznej;
2) art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. przez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną w sprawie;
3) art. 3 pkt 8 Prawa atomowego przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że oddział spółki nie może być uznany za jednostkę organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego;
4) art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez uznanie, że Oddział [...] nie stanowi odrębnej od Spółki jednostki organizacyjnej;
5) art. 5 ust. 1 pkt 2 Prawa atomowego przez przyjęcie, że skoro wniosek o wydanie zezwolenia ma zawierać w przypadku przedsiębiorców numer w rejestrze przedsiębiorców, to tylko ten przedsiębiorca, a nie jego oddział może być stroną postępowania o wydanie zezwolenia, podczas gdy przepis ten statuuje jedynie dodatkowy wymóg formalny wniosku o wydanie zezwolenia i nie wskazuje ani nie modyfikuje podmiotów mogących ubiegać się o zezwolenie, będących stronami postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu złożonej skargi Spółka podniosła, że prowadzi swoją działalność w oparciu o dwanaście odrębnych oddziałów zajmujących się różnym zakresem strategicznej działalności Spółki. Skarżąca wskazała, że w związku z treścią art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oddział funkcjonuje jako wyraźnie osobna część prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej, posiada samodzielność organizacyjną, samodzielną strukturę osobową oraz organizacyjno-techniczną, która służy wykonywaniu konkretnej działalności poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności, co zdaniem skarżącej wskazuje, że oddział funkcjonuje jako odrębny podmiot realizujący własne cele ekonomiczne. Spółka zwróciła uwagę, że oddział jest ośrodkiem wyodrębnionym przestrzennie oraz organizacyjnie, wyposażonym w odrębny majątek i posiadający własne kierownictwo i księgowość w związku z czym może samodzielnie dokonywać wszelkich czynności, które należą do przedmiotu jego działalności, a zatem stanowić odrębną jednostkę organizacyjną w rozumieniu Prawa atomowego pomimo braku podmiotowości prawnej.
Skarżąca wskazała także, że zdolności do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym nie można przykładać do konstrukcji zdolności prawnej, sądowej czy procesowej funkcjonujących na gruncie prawa cywilnego, a podstawa do bycia stroną postępowania administracyjnego może wynikać z odrębnych przepisów kreujących poszczególne typy spraw administracyjnych, przy czym za taką podstawę można uznać art. 3 pkt 8 Prawa atomowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie Prezes PAA wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z regulaminu organizacyjnego Spółki na okoliczność wykazania, że Oddział [...] nie jest podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalność związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące i nie może być adresatem tego zezwolenia.
Na rozprawie w dniu 30 listopada 2015 r. pełnomocnik organu cofnął wniosek dowodowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647)).
Zgodnie zaś z art. 1 § 1 wymienionej ustawy, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej nie jest sprawowana przez sąd według kryteriów słuszności, lecz dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia.
Spór pomiędzy stronami dotyczy możliwości uzyskania zezwolenia przez Oddział, czego żądała Spółka, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu administracji, iż zezwolenie może zostać udzielone wyłącznie Spółce. Tak więc zagadnienie prawne w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy oddział przedsiębiorcy, działającego w formie spółki akcyjnej może występować w charakterze strony postępowania administracyjnego w przedmiocie zezwolenia na wykonywanie działalności polegającej na stosowaniu urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze (art. 3 pkt 15 ustawy z dnia z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe (Dz.U. z 2014 r., poz. 1512 ze zm.)) i być adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 7a ww. ustawy w wyniku tego postępowania, a w związku z art. 155 k.p.a. - adresatem decyzji zmieniającej to zezwolenie.
Spółka wniosła o dokonanie "zmiany w posiadanych zezwoleniach bądź poprzez wydanie do nich aneksów bądź poprzez wydanie nowych zezwoleń z równoczesnym uchyleniem dotychczasowych". W tej zaś sprawie ww. wniosek odnosił się do zezwolenia Prezesa PAA Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. (zmienionym aneksem Nr 1 z dnia [...] sierpnia 2013 r.), w którym zezwolono skarżącej na wykonywanie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo atomowe, polegającej na stosowaniu urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze.
Skarżąca w swojej argumentacji odwołuje się do treści art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, definiującego pojęcie "oddziału przedsiębiorcy", jak i do treści art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo atomowe, definiującego na gruncie tej ustawy "jednostkę organizacyjną" jako podmiot wykonujący działalność związaną z narażeniem. Na ww. podstawie skarżąca wywodzi, iż oddział przedsiębiorcy, wykonujący działalności związaną z narażeniem, posiada legitymację procesową do występowania jako strona w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zmiany zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 7a ustawy - Prawo atomowe - wydanie, odmowa wydania oraz cofnięcie zezwolenia, a także przyjęcie i odmowa przyjęcia zgłoszenia, następują w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję administracyjną organ administracji podejmuje zaś w stosunku do strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Po myśli tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Według zaś art. 29 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej.
Przepis art. 29 więc określa podmioty, które mają zdolność uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym jako strony (tzw. zdolność administracyjnoprawna). Należy przyjąć, że zdolność administracyjnoprawna ma charakter służebny wobec kategorii interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego administracyjnego. Konsekwencją poddania ochronie prawnej interesów określonej grupy podmiotów będzie wyposażenie ich w zdolność administracyjnoprawną. Skoro bowiem ustawodawca wyposaża dany podmiot w zdolność prawną na gruncie określonej dziedziny administracyjnego prawa materialnego, to uprawniony jest pogląd, że prawo procesowe nie może ograniczać jego zdolności administracyjnoprawnej w zakresie praw i obowiązków wynikających z tej dziedziny prawa.
Jest poza sporem, że Oddział skarżącej nie jest osobą fizyczną, nie jest także osobą prawną. Oddział skarżącej jest jednostką organizacyjną spółki kapitałowej prawa handlowego, nie jest zatem państwową ani samorządową jednostką organizacyjną. Nie jest także organizacją społeczną.
Niemniej jednak - co akcentuje się w orzecznictwie sądowym - mogą pojawić się inne (niewymienione w art. 29 k.p.a.) "niepaństwowe" i "niesamorządowe" jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, nienależące także do kategorii organizacji społecznych, z którymi prawo administracyjne wiąże prawa i obowiązki o charakterze publicznym, i o których orzeka się w formie decyzji administracyjnej. Przykład w tym zakresie stanowi przepis art. 6 ust. 1 - nieobowiązującej już - ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.), który pozwalał na ubieganie się o wydanie zezwolenia na prowadzenie pewnej grupy gier losowych przez "jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej" (obok osób fizycznych i prawnych), przyznając tym samym wprost zdolność administracyjnoprawną takim podmiotom.
Przepis art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo atomowe nie jest jednak normą prawa materialnego uprawniającą oddział do działania w charakterze strony w sprawie udzielenia zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem. Przepis art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo atomowe stwierdza jedynie, że podmiot wykonujący, na mocy zezwolenia, o którym stanowi art. 5 ust. 7a ustawy - Prawo atomowe, działalność związaną z narażeniem ma status jednostki organizacyjnej. Jednostką organizacyjną w rozumieniu powyższego przepisu może być zatem zarówno sam przedsiębiorca posiadający osobowość prawną jeżeli bezpośrednio wykonuje działalność związaną z narażeniem, jak i oddział przedsiębiorcy, jeżeli działalność tą przedsiębiorca wykonuje poprzez oddział, a może to też być wyspecjalizowana jednostka w ramach oddziału jeżeli taką strukturę organizacyjną i taki podział zadań przewiduje regulamin organizacyjny przedsiębiorcy. Jedyną przesłanką identyfikującą przedmiotową jednostkę organizacyjną jest fakt wykonywania przez daną jednostkę w strukturze przedsiębiorcy, działalności związanej z narażeniem. Z przepisu art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo atomowe nie wynikają jednak żadne uprawnienia procesowe dla takiej jednostki organizacyjnej.
Z tych też względów, w ocenie Sądu, art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo atomowe, z którego wynika, że wykonywanie działalności związanej z narażeniem, wymienionej w tym przepisie, wymaga zezwolenia albo zgłoszenia w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, z zastrzeżeniem art. 6 pkt 1, stanowi materialnoprawną podstawę interesu prawnego skarżącej jako przedsiębiorcy posiadającego osobowość prawną i wykonującego poprzez Oddział [...], działalność związaną z narażeniem, w występowaniu w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania, odmowy wydania, czy też cofnięcia zezwolenia na tą działalność, jak również dotyczącym zmiany takiego zezwolenia.
Wskazać należy, że skarżąca - uzasadniając potrzebę i dopuszczalność zmiany posiadanych zezwoleń w taki sposób, aby z ich treści wynikało, że uprawnionym na ich podstawie jest jej Oddział, który faktycznie prowadzi działalność w zakresie wynikającym z zezwolenia - odwoływała się do statutu Spółki, regulaminu organizacyjnego Spółki oraz regulaminu organizacyjnego Oddziału [...].
Wprawdzie powołane wewnętrzne akty organizacyjne, nie mogą rozstrzygnąć o uprawnieniach procesowych Oddziału Skarżącej, wbrew przeanalizowanym powyżej przepisom prawa, niemniej jednak - w ocenie Sądu - także i te regulacje nie przesądzają o samodzielności Oddziału.
I tak, zgodnie z § 4 pkt 1 Regulaminu Organizacyjnego P. Spółka Akcyjna w skład Spółki wchodzi Centrala Spółki oraz jej Oddziały, które funkcjonują jako pracodawca (§ 5 pkt 1), a w tych Oddziałach ich dyrektorzy są również pracownikami (§ 5 pkt 2). W ocenie skarżącej istotne znaczenie ma § 6 pkt 1 Regulaminu stwierdzający, iż Oddział jest jednostką wyodrębnioną organizacyjne ze Spółki. Jednakże Spółką kieruje wyłącznie jej zarząd, prezes a członkowie zarządu w zakresie posiadanych kompetencji (§ 10 pkt 1 i 4 Regulaminu). Zgodnie natomiast z § 11 pkt 2 ppkt 1 – Wiceprezes Zarządu ds. Wytwarzania zapewnia pozyskanie i obsługę koncesji, zezwoleń oraz taryf w obszarze wytwarzania oraz zapewnia, w tym przez Oddziały, pozyskiwanie i obsługę pozwoleń zintegrowanych, sektorowych i innych decyzji administracyjnych przynależnych obszarowi środowiskowemu (ppkt 17). Z kolei Wiceprezes Zarządu ds. Wydobycia zapewnia pozyskanie i obsługę koncesji, zezwoleń oraz taryf w obszarze wydobycia (§ 11 pkt 3 ppkt 1 Regulaminu).
Zgodnie z § 12 pkt 1 Regulaminu, Oddziałem kieruje Dyrektor Oddziału wraz z Zastępcą, odpowiadając za realizację zadań przy pomocy Dyrektorów Pionów (pkt 2). W zakresie uprawnień Dyrektora Oddziału nie występuje żadne z uprawnień wskazanych dla wiceprezesów Spółki w powołanych przepisach Regulaminu (§ 11 pkt 2 ppkt 1oraz pkt 3 ppkt 1).
Dyrektor Techniczny Oddziału (dyrektor pionu) zapewnia realizację pozwoleń zintegrowanych, zezwoleń i innych decyzji administracyjnych (§ 12 pkt 2 ppkt zf) i współdziała w zakresie określonym przez Centralę Spółki, przy pozyskiwaniu taryf, koncesji i zezwoleń (...) – ppkt zl. Podkreślenia jednak wymaga, że uprawnienia tego dyrektora pionu Oddziału nie są uprawnieniami zapewnienia pozyskania i obsługi koncesji, zezwoleń, lecz sprowadzają się wyłącznie do realizacji koncesji i zezwoleń pozyskanych przez odpowiedniego wiceprezesa zarządu Spółki lub do współdziałania i to w zakresie określonym przez Centralę Spółki przy pozyskiwaniu koncesji i zezwoleń. Zatem wszystkie uprawnienia w zakresie dotyczącym pozyskania koncesji i zezwoleń Regulamin przekazał wyłącznie Zarządowi Spółki, a nie Dyrektorom Oddziałów lub dyrektorom odpowiednich pionów.
Także wewnętrzne akty normatywne oraz pisma okólne Centrali Spółki mają charakter nadrzędny w stosunku do aktów Oddziałów, co oznacza, że w przypadku kolizji przepisów, stosuje się postanowienia aktów Centrali Spółki (§ 24 pkt 3 Regulaminu). Natomiast pisma kierowane do urzędów administracji publicznej może podpisać wyłącznie dwóch członków zarządu lub jeden z nich łącznie z prokurentem, a we wskazanym przypadku sam Prezes Zarządu Spółki (§ 25 pkt 1 i 2).
Zatem także w zakresie obowiązywania aktów wewnętrznych w Spółce obowiązuje zasada nadrzędności Centrali Spółki, a w zakresie kontaktów z organami administracji, obowiązuje zasada braku samodzielności Oddziałów.
W świetle powołanych przepisów Regulaminu Organizacyjnego Spółki, nie sposób wyprowadzić więc wniosek, że Oddział, pomimo iż jest jednostką wyodrębnioną organizacyjnie ze Spółki (§ 6 pkt 1 Regulaminu), jest jednocześnie, w rozumieniu art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.), jednostką wykonującą samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej wykonywanej przez Spółkę.
Spółką kieruje wyłącznie jej Zarząd (§ 10 pkt 1 i pkt 4 Regulaminu), natomiast wskazani w Regulaminie jego wiceprezesi, a nie Dyrektorzy Oddziałów lub same Oddziały, są uprawnieni w sprawach pozyskiwania koncesji i zezwoleń (§ 11 pkt 2 ppkt 1 i § 11 pkt 3 ppkt 1 Regulaminu), podobnie jak wyłącznie członkowie Zarządu Spółki, a nie Dyrektorzy Oddziałów, są uprawnieni do składania oświadczeń woli w imieniu Spółki i do podpisywania pism służbowych kierowanych do organów administracji publicznej (§ 25 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu).
Jeżeli zatem Oddział, z powodów podanych wcześniej, nie jest samodzielnym podmiotem prawa, to prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, czego wymagał art. 5 ust. 7a ustawy - Prawo atomowe, mogło nastąpić wyłącznie ze wskazaniem Spółki, jako strony tego postępowania, gdyż było to postępowaniem prowadzonym w stosunku do Spółki, jako jedynego podmiotu, który był i jest podmiotem tego postępowania. Nie można bowiem wywieść, także na gruncie art. 5 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, odrębności prawnej Oddziału od Spółki, którego odrębność od Spółki polega tylko na funkcjonalnym i przestrzennym wydzieleniu części organizacyjno-gospodarczej Spółki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r. wydany w sprawie II FSK 1773/09).
Zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania nie był zasadny. Naruszenie to powiązano z błędnym, zdaniem skarżącej, rozstrzygnięciem a więc zarzut ten w istocie godził nie w błąd co do ustaleń faktycznych lub w nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, lecz w niewłaściwe rozstrzygnięcie merytoryczne przez organ administracji, jako niebędące zbieżne z oczekiwaniami strony skarżącej. Organ administracji z zachowaniem wymagań z art. 7 i art. 77 k.p.a. niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy zebrał i rozpatrzył, uzasadniając swoje stanowisko zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Organ prawidłowo uznał, iż stroną postępowania dotyczącego zmiany spornego zezwolenia i adresatem decyzji w nim wydanej powinna być skarżąca, a nie jej Oddział, dlatego też nie została w niniejszej sprawie spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI