VI SA/Wa 1623/18

VI SA/Wa 1623/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-12-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Danuta Szydłowska
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
II GSK 788/19 - Wyrok NSA z 2022-10-18
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 134 par. 1, art. 145 par 1 pkt. 2, aart. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
art. 12, art. 507, art. 494 par. 1,
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi F. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz F. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP RP, organ) zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] marca 2017 r., nr Sp. [...], po rozpoznaniu wniosku spółki A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: wnioskodawca, uczestnik) o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na słowny znak towarowy słowno- graficzny "Syrena" o nr [...] udzielonego na rzecz F. S.A. z siedzibą w W. (dalej: uprawniona, spółka, skarżąca), działając na 169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 169 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1410; dalej "p.w.p.") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., stwierdził z dniem [...] czerwca 2012 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na ww. znak towarowy "Syrena".
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.
W dniu [...] maja 2014 r. do UP RP wpłynął wniosek A. sp. z o.o. z siedzibą w K. przeciwko F. S.A. z siedzibą w W. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Syrena" udzielonego na rzecz spółki. Znak ten przeznaczony jest do oznaczania następujących towarów i usług ujętych w klasach 12 i 37: samochody i części do nich zawarte w klasie 12; obsługa i naprawa samochodów ujęte w klasie 37. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 169 ust. 2 p.w.p.. Stwierdził, że uprawniona nie używała spornego znaku w odniesieniu do ww. towarów i usług w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat.
Wnioskodawca wskazał, że zgłosił w UP RP słowno-graficzny znak towarowy "Syrenka" o nr [...], przeznaczony do sygnowania towarów i usług ujętych w klasach 11, 12, 37 i 42. Organ pismem z [...] października 2013 r. stwierdził, że przeszkodę dla rejestracji tego znaku stanowi sporny znak "Syrena" o nr [...]. Wnioskodawca podniósł, że produkcja samochodów "Syrena" została ostatecznie zakończona w 1983 roku, czyli ponad 30 lat temu. Sporny znak towarowy został zgłoszony w 2005 roku i zarejestrowany w 2007 roku, lecz uprawniona nie rozpoczęła jego rzeczywistego używania.
Wnioskodawca podniósł, że posiada interes prawny w niniejszej sprawie, ponieważ sporny znak stanowi przeszkodę dla rejestracji znaku "Syrenka" o nr [...]. Wskazał, że jego interes prawny wynika również z art 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Stwierdził, że jego swoboda działalności gospodarczej jest znacznie ograniczona, gdyż ze względu na sporny znak towarowy nie może swobodnie rozwijać swojej działalności w branży motoryzacyjnej. Powyższy znak blokuje zastosowanie przez wnioskodawcę wybranej przez niego nazwy towaru. Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego z dniem [...] czerwca 2012 r.
W odpowiedzi na powyższy wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia ww. prawa ochronnego uprawniona w piśmie z [...] września 2014 r. wniosła o jego oddalenie. Stwierdziła między innymi, że wnioskodawca nie wykazał posiadania interesu prawnego w stwierdzeniu wygaśnięcia spornego prawa. Wskazała, że wszczęcie niniejszego postępowania nie da wnioskodawcy prawa do prowadzenia działalności
i oznaczania nowego samochodu nazwą "Syrenka", gdyż to uprawniona dysponuje pełnymi prawami majątkowymi związanymi z samochodem oznaczanym ww. znakiem towarowym "Syrena". Stwierdziła, że sporny znak "Syrena" był i jest używany od dnia [...] czerwca 2012 r. Znak ten jest eksploatowany za zgodą i wiedzą uprawnionej. Prowadzone są przez uprawnioną działania marketingowe i promocyjne wykorzystujące przedmiotowy znak towarowy. Ponadto uprawniona czyni starania, aby za jej zgodą zostały wprowadzone do obrotu samochody osobowe sygnowane tym znakiem. Efektem tych działań jest zawarta w dniu [...] lutego 2012 r. między uprawnioną i S. sp. z o.o. umowa o współpracy w zakresie projektu "Syrena Sport", którego celem było wykonanie replik tego samochodu, które byłyby jak najbardziej zbliżone do oryginału. Uprawniona przedłożyła materiały reklamowe pokazujące samochód z nazwą Syrena, kopie umów licencyjnych z lat 2008-2011 na produkcję i dystrybucję miniatur samochodów z tym znakiem, kopię umowy z 2012 r. o współpracy zakresie rekonstrukcji samochodu Syrena Sport, której celem było wykonanie prototypu samochodu F. Syrena Sport produkowanego w latach 1957-1960. Uprawniona podniosła, że w dniu [...] lutego 2013 r. zawarła z A. K., który jest uprawnionym do znaku towarowego "Syrena" o nr [...], porozumienie o współistnieniu znaków towarowych "Syrena" ze względu na planowaną realizację podjęcia wspólnych działań, które mają służyć produkcji zrekonstruowanych samochodów Syrena. Zbudowana replika samochodu Syrena Sport została zaprezentowana w ruchu podczas Rajdu [...] w 2012 r. Na potwierdzenie powyższych okoliczności uprawniona przedłożyła kopie artykułów prasowych.
W piśmie z [...] grudnia 2014 r. wnioskodawca przedstawił argumentację dotyczącą jego interesu prawnego oraz przywołał orzeczenia sądowe dla poparcia swego stanowiska w powyższym zakresie. Stwierdził, że żadne z przywołanych przez uprawnioną działań nie stanowi rzeczywistego używania spornego znaku. Wnioskodawca wskazał, że działania uprawnionej w stosunku do tego znaku ograniczają się jedynie do działań marketingowych i promocyjnych. Podniósł, że zgodnie z art. 169 ust. 5 p.w.p. nie uważa się za używanie znaku towarowego w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym ani nie jest wytwarzany na eksport. Wnioskodawca przywołał również orzeczenia sądowe dotyczące powyższego zagadnienia. Stwierdził, że żadna z przywołanych przez uprawnioną umów licencyjnych nie doprowadziła do wyprodukowania samochodów.
Na rozprawie w dniu [...] marca 2015 r. wnioskodawca wskazał, że uprawniona nie zakwestionowała, że samochody Syrena nie są produkowane od 1983 r., wobec czego uznał, że towary oznaczane spornym znakiem nie są wprowadzane na rynek. Wnioskodawca podniósł, że postępowanie w sprawie o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy "Syrenka" o nr [...], dla którego sporny znak stanowi przeszkodę, zostało zawieszone na podstawie art. 98 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa.).
Uprawniona zarzuciła w szczególności, że znak towarowy "Syrenka" o nr [...] został przez wnioskodawcę zgłoszony w złej wierze, wobec czego nie może stanowić źródła interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa. Wskazała, że sporne prawo nie stanowi przeszkody w prowadzeniu przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, zaś powyższa okoliczność również wyklucza jego interes prawny w niniejszej sprawie. Zdaniem uprawnionej, podejmowane przez wnioskodawcę działania zmierzają do nieuprawnionego korzystania z powszechnej znajomości marki samochodu Syrena. Uprawniona zarzuciła, że wnioskodawca ma na celu czerpanie korzyści ze skojarzeń znaku "Syrenka" [...] ze spornym znakiem.
W ocenie wnioskodawcy, podniesiony przez uprawnioną zarzut zgłoszenia ww. znaku w złej wierze jest nieuzasadniony. Jego zdaniem, nie można upatrywać złej wiary w nawiązaniu do historycznego znaku towarowego w sytuacji, gdy ten znak nie jest rzeczywiście używany w obrocie.
W piśmie z [...] marca 2015 r. uprawniona podkreśliła, że nie można utożsamiać używania znaku towarowego dla samochodów tylko z ich seryjną produkcją.
Wnioskodawca w piśmie z [...] czerwca 2015 r. przedstawił argumentację dotyczącą jego interesu prawnego i przywołał orzeczenia sądowe na tę okoliczność.
Na rozprawie w dniu [...] listopada 2015 r. organ przesłuchał dyrektora biura zarządu spółki, który wypowiedział się na temat procesu powstawania samochodu i wskazał, że nie potrafi obecnie powiedzieć, kiedy będzie podjęta produkcja samochodu Syrena Meluzyna. Z kolei wnioskodawca wskazał, że wyprodukowanie jednego samochodu, względnie udzielenie licencji na produkowanie miniatur samochodów nie świadczy o rzeczywistym używaniu spornego znaku.
W kolejnych pismach strony prowadzonego przed UP RP postępowania podtrzymywały zajęte wcześniej stanowiska. Uprawniona przedstawiła decyzję Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej z [...] 2016 r., która w jej ocenie potwierdza, iż wszystkie zgłoszenia znaków towarowych, na których wnioskodawca opiera swój interes prawny, zostały dokonane w złej wierze.
W piśmie z [...] lipca 2016 r. uprawniona wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka A.K., z którym zawarła porozumienie dotyczące rozpoczęcia produkcji samochodu Syrena Meluzyna. Organ dopuścił ten dowód na okoliczności wskazane w ww. piśmie, zaistniałe przed dniem [...] maja 2014 r.
W piśmie z [...] marca 2017 r. uprawniona wniosła na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania powództwa wniesionego przez nią przeciwko wnioskodawcy do Sądu Okręgowego w L. o ochronę prawa do znaku towarowego "Syrena" powszechnie znanego na terytorium Polski.
Na rozprawie w dniu [...] marca 2017 r. uprawniona wycofała wniosek o przesłuchanie świadka A. K.
Organ oddalił wniosek uprawnionej o zawieszenie postępowania.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP RP wskazał na wstępie, że pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w ustawie - Prawo własności przemysłowej, przyjmuje się jednak, że jest ono tożsame z interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 Kpa. Istotą interesu prawnego jest związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy, czyli decyzja administracyjna, może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Nadto organ wyjaśnił, że od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli stan, w którym dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania określonych czynności danego organu.
UP RP stanął na stanowisku, że wnioskodawca posiada interes prawny, oparty na przepisach art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w stwierdzeniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Wnioskodawca wykazał, że prawo ochronne na sporny znak towarowy stanowi przeszkodę w udzieleniu ochrony na słowno- graficzny znak towarowy "Syrenka" zgłoszony przez niego w UP RP pod nr [...]. Organ w piśmie z [...] października 2013 r. przeciwstawił powyższemu zgłoszeniu znak towarowy "Syrena" nr [...], stwierdzając, że znaki te są podobne w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. UP RP stwierdził w konsekwencji, że sporny znak stanowi przeszkodę do zarejestrowania znaku wnioskodawcy "Syrenka" [...]. Zdaniem organu, wskazane przez wnioskodawcę okoliczności potwierdzają istnienie po jego stronie interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego. Organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych, przesądzające, że już samo zgłoszenie przez dany podmiot znaku towarowego podobnego do znaku towarowego chronionego z wcześniejszym pierwszeństwem daje temu podmiotowi prawo do żądania stwierdzenia wygaśnięcia wcześniejszego prawa.
UP RP miał na uwadze, że używanie znaku towarowego w rozumieniu art. 169 p.w.p. musi mieć miejsce na terytorium Polski, konieczne jest również, by było rzeczywiste oraz dotyczyło towarów objętych ochroną. Przez rzeczywiste używanie należy w tym kontekście rozumieć nakładanie oznaczenia na towar i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu. Niespełnienie jednego z tych warunków w określonym przedziale czasowym może prowadzić do utraty prawa ochronnego poprzez stwierdzenie jego wygaśnięcia. Pojęcie rzeczywistego używania znaku nie jest w p.w.p. wyjaśnione w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Zgodnie z art. 153 ust. 1 p.w.p. używanie znaku polega na używaniu go w sposób zarobkowy lub zawodowy. Z kolei art. 154 ww. ustawy wskazuje, iż używanie znaku towarowego polega w szczególności na: umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem, umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług oraz na posługiwaniu się znakiem w celu reklamy. Istotne jest, żeby znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty.
Jak wskazał organ, zgodnie z art. 153 p.w.p. celem uzyskania ochrony na znak towarowy jest nabycie prawa wyłącznego używania tego znaku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorcy od towarów innego przedsiębiorcy jest podstawową funkcją znaku towarowego, która realizuje się w praktyce tylko wówczas, gdy znak jest używany. Znak towarowy adresowany jest do klienteli i to właśnie kontakt znaku towarowego z odbiorcami towarów, dla których oznaczania znak jest przeznaczony, decyduje o obecności znaku na rynku lub innymi słowy o jego używaniu. Prawo do korzystania z monopolu, jaki daje prawo ochronne udzielone na znak towarowy, ze względu na zagrożenie jakie stwarza art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie jest tylko uprawnieniem podmiotu, na rzecz którego udzielono ochrony, lecz jest równocześnie jego obowiązkiem. Założeniem udzielenia prawa ochronnego jest bowiem, jak podał organ, aby znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty.
UP RP stanął na stanowisku, zgodnie z którym przedstawione przez uprawnioną spółkę dowody nie potwierdzają, że w badanym okresie sporny znak towarowy "Syrena" o nr [...] był używany w Polsce w sposób rzeczywisty do oznaczania następujących towarów i usług ujętych w klasach 12 i 37: samochody i części do nich zawarte w klasie 12, obsługa i naprawa samochodów.
UP RP jako istotną uznał okoliczność, że wydanie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak "Syrena" nastąpiło w dniu [...] czerwca 2007 r., wobec czego badaniu należało poddać dowody dotyczące okresu od [...] czerwca 2007 r. Tymczasem, jak podał organ, uprawniona w swoich twierdzeniach niejednokrotnie odnosiła się do okoliczności historycznych, które miały miejsce przed udzieleniem spornego prawa, jeszcze bardziej istotne jest to, że znaczna część materiałów dowodowych przedstawionych przez uprawnioną pochodzi z okresu po [...] maja 2014 r., czyli po wniesieniu wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa, a jeszcze inna część dokumentów nie jest w ogóle opatrzona jakąkolwiek datą, która umożliwiałaby ocenę ich wartości dowodowej. Wobec powyższego większość z tych materiałów i twierdzeń nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Zdaniem UP RP, umowy licencyjne na produkcję i dystrybucję miniatur samochodów oraz katalogi tych miniatur nie potwierdzają rzeczywistego używania znaku "Syrena". Obowiązek używania znaku towarowego odnosi się do tych towarów, do oznaczania których dany znak został zarejestrowany. Tymczasem miniatury samochodów stanowią zabawki ujęte w klasie 28 Klasyfikacji Nicejskiej, czyli zupełnie inne towary. Nie są to pojazdy mechaniczne, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak, wobec czego sygnowanie znakiem "Syrena" miniatur samochodów nie stanowi rzeczywistego używania spornego znaku w zakresie analizowanych towarów lub usług. Również umowa, której celem było wytworzenie repliki prototypu samochodu Syrena Sport, nie doprowadziła do powstania jakiegoś modelu samochodu. Rzeczywistego używania spornego znaku nie potwierdza także umowa o współpracy w zakresie rekonstrukcji samochodu Syrena Sport. W opinii organu, sam zamiar używania znaku oraz czynności przygotowawcze do realizacji tego zamiaru nie stanowią rzeczywistego używania znaku. Również używanie znaku spornego wyłącznie w funkcji reklamowej nie stanowi rzeczywistego jego używania.
Organ odnosząc się do stanowiska spółki o istnieniu w niniejszej sprawie ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., stwierdził w szczególności, że okoliczności takich nie stanowią zdarzenia faktyczne takie jak: trudności handlowe, gospodarcze, wewnątrzorganizacyjne czy zaniedbania w prowadzeniu działalności gospodarczej, a także niedopełnienie wymagań o charakterze podmiotowym, których skutkiem jest niemożność wytwarzania towarów lub świadczenia usług. Do przeszkód zawinionych przez uprawnionego nie zalicza się natomiast przeszkód natury prawnej, takich jak np. wynikający z aktu indywidualnego administracji lub aktu normatywnego zakaz wprowadzania do obrotu towarów, dla których dany znak jest zastrzeżony. UP RP doszedł do przekonania, że brak po stronie uprawnionej spółki ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie spornego znaku "Syrena". Spółka nie wykazała, że tego rodzaju okoliczności miały miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem organu, powoływane przez spółkę przeszkody nie mają charakteru obiektywnego, lecz są związane ze zwykłym ryzykiem gospodarczym, które dotyczy bieżącej działalności każdego przedsiębiorcy.
UP RP nie podzielił stanowiska uprawnionej, uznając, że uwarunkowania polskiego rynku motoryzacyjnego, wysokie koszty wdrożenia projektu samochodu osobowego "Syrena", czy inne problemy natury ekonomicznej wskazywane przez uprawnioną nie stanowią ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie spornego znaku. Uznał, że uprawniona zwlekając z rozpoczęciem używania spornego znaku, nie działała w sposób właściwy dla tzw. "rozsądnego przedsiębiorcy". Zdaniem organu, przeszkoda w używaniu spornego znaku nie powstała na skutek nadzwyczajnych okoliczności zewnętrznych, niezależnych od uprawnionego do znaku. Okoliczności wskazane przez uprawnioną stanowią elementy związane z ryzykiem gospodarczym, które każdy przedsiębiorca powinien brać pod uwagę. Nie można zatem uznać, że do zaprzestania używania znaku doszło bez winy uprawnionej. Uprawniona powinna mieć świadomość, że udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy wiąże się z obowiązkiem jego używania, zaś celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Nieużywanie znaku towarowego powoduje, że otwiera się możliwość dla innych podmiotów, mających w tym interes prawny, żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego. Celem znaku jest bowiem, jak podał UP RP, odróżnianie towarów według ich pochodzenia, a cel ten może być realizowany tylko poprzez nakładanie znaku na towary trafiające do odbiorców.
Zdaniem UP RP, twierdzenia uprawnionej odnośnie do długotrwałego procesu wprowadzenia do obrotu samochodów osobowych na rynku polskim są sprzeczne z zeznaniami świadka, który stwierdził, że na uruchomienie produkcji samochodu potrzeba od 5 do 6 lat przygotowań. Wobec powyższego, mając na uwadze, że decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy została wydana w dniu [...] czerwca 2007 r., organ stwierdził, że uprawniona miała obiektywną możliwość rozpoczęcia produkcji samochodów. Zgodnie bowiem z zeznaniami świadka spółka mogła uruchomić tę produkcję najpóźniej 6 lat po wydaniu decyzji, czyli w 2013 roku. Tymczasem uprawniona (na rozprawie w dniu [...] marca 2017 r.) przyznała, że przed datą wszczęcia niniejszego postępowania, tj. dniem [...] maja 2014 r., został wyprodukowany tylko jeden samochód oznaczony spornym znakiem "Syrena".
W konkluzji UP RP stwierdził, że uprawniona nie przedstawiła materiałów dowodowych potwierdzających używanie spornego znaku "Syrena" w obrocie po dacie udzielenia prawa ochronnego w sposób rzeczywisty dla towarów i usług z klas 12 i 37 lub wskazujących, że nieużywanie znaku towarowego było usprawiedliwione. Uznał za uzasadniony wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "Syrena" o nr [...] z powodu nieużywania tego znaku. Ustalając, że powyższy znak nie był używany w sposób rzeczywisty w obrocie po dacie udzielenia prawa ochronnego, a ponadto nie zachodziły ważne powody nieużywania tego znaku, UP RP uwzględnił wniosek wnioskodawcy i stwierdził wygaśnięcie spornego prawa ochronnego w całości w dacie, w której upływa pięcioletni termin określony w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., czyli z dniem [...] czerwca 2012 r.
Nadto organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postępowaniu cywilnym. Zdaniem UP RP, kwestia powszechnej znajomości znaku "Syrena" nie jest okolicznością, od której zależy rozstrzygnięcie niniejszego sporu, a dla którego nie ma znaczenia czy uprawniona posiada znak powszechnie znany.
W skardze na powyższą decyzję UP RP z [...] marca 2017 r. skarżąca postawiła zarzut naruszenia przez organ następujących przepisów postępowania, a mianowicie:
1. art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji poprzez wydanie decyzji w stosunku do podmiotu niebędącego stroną postępowania, gdyż podmiot, w stosunku do którego została wydana decyzja, w chwili wydania decyzji nie istniał od blisko 2 lat, o czym organ był poinformowany;
2. art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne i oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania powództwa wniesionego przez skarżącą przeciwko wnioskodawcy, podczas gdy w sytuacji prawomocnego zakazania mu używania oznaczenia "Syrena", "Syrenka" lub oznaczeń podobnych, należałoby uznać, iż wnioskodawca nie ma interesu prawnego w postępowaniu, a co za tym idzie jest to zagadnienie o charakterze zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.;
3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych w sprawie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, tj.
a) dokonanie błędnego ustalenia, że wnioskodawca posiada interes prawny w postępowaniu, gdyż strony są konkurentami na rynku, zaś uczestnik jest zainteresowany używaniem znaku "Syrenka", podczas gdy uczestnik nie ma zamiaru rzeczywistego używania znaku towarowego "Syrenka" [...], a zgłosił go, w złej wierze, jedynie w celu zablokowania możliwości używania znaku "Syrena" nr [...];
b) dokonanie błędnego ustalenia, że brak jest po stronie skarżącej usprawiedliwionych przyczyn nieużywania znaku towarowego o nr [...] w szerszym zakresie, podczas gdy skarżąca podjęła i nada! podejmuje wszelkie możliwe działania w celu kontynuowania produkcji nowoczesnego samochodu osobowego Syrena, co jednak jest niemożliwe z przyczyn niezależnych od skarżącej.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu w całości albo jej uchylenie. Wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z wydruku ze strony internetowej www.auto.dziennik.pl na okoliczność zgłoszenia znaku towarowego "Syrenka" nr [...] bez zamiaru jego używania oraz wydruku ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości na okoliczność braku istnienia podmiotu o nazwie A. sp. z o.o., a co za tym idzie wydania decyzji w stosunku do podmiotu niebędącego stroną postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła argumentację towarzyszącą postawionym w niej zarzutom.
Skarżąca wskazała między innymi, że UP RP w ogóle nie wziął pod uwagę jej specyfiki jako przedsiębiorstwa, rodzaju działalności oraz towarów (samochody), dla których zastrzeżony jest znak.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] listopada 2018 r. uczestnik zajął stanowisko wobec przesłanej mu skargi, załączając kopię wyroku Sądu Okręgowego w L. [...] Wydział Gospodarczy, sygn. akt [...] .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt.Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2016 r., poz. 718- dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Najdalej idącym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia art.156 § 1 pkt 4 k. p. a. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 4 k. p. a. podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, jest skierowanie jej do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Jak wynika z akt sprawy A. spółka z o.o. strona utraciła osobowość prawną, strona ta nie istniała w chwili wydania decyzji od blisko dwóch lat. A. Sp. z o.o. została wykreślona z rejestru w dniu [...] października 2015 r., o czym Urząd Patentowy została poinformowany. Jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę skarżąca A. S.A. wstąpiła w prawa i obowiązki A. spółka z o.o.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy pominięcie przez organ administracji faktu, iż strona tego postępowania zmarła i skierowanie do niej decyzji, stanowi naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa czy też art. 156 § 1 pkt 4 kpa.
Zgodnie z pierwszym z wyżej wymienionych przepisów organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast drugi przepis stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Sądowi znane są spory panujące w doktrynie i orzecznictwie dotyczące tej kwestii, jednakże Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że zgodnie z przeważającym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowanie do osoby nieżyjącej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa. W niniejszej sprawie nie mamy co prawda do czynienia z osoba fizyczną tylko z nieistniejąca osobą prawną .
Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego - w tym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba prawna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną.
Zgodnie z art. 12 Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji albo spółka akcyjna w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółką akcyjną i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. Natomiast w przypadku połączenia spółek w myśl art. 493 § 2 k.s.h. połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby, odpowiednio spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej (dzień połączenia). Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, z uwzględnieniem art. 507 tego aktu.
W myśl z art. 494 § 1 tej ustawy spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki.
Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie prawnej wygasa z chwilą jej połączenia się z inną spółką. Sukcesorem jej praw i obowiązków staje się spółka przejmująca. Z chwilą wykreślenia spółka traci zdolność prawną - nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby prawnej, która zakończyła swój byt prawny na skutek połączenia i przejęcia, nie można wszcząć ani prowadzić postępowania. Nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2017 r. skierowana została do A. spółka z o.o.
Skierowanie decyzji do nieistniejącej osoby prawnej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Analogiczne stanowisko - dotyczące sytuacji, w której decyzja została wydana w stosunku do zmarłej osoby fizycznej - zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2642/99 (LEX nr 82653) w którym stwierdził: "Wskazana wada postępowania jest istotna, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa ze śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (zobacz Małgorzata Stahl - glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83 - OSPIKA 1984, z. 5, poz. 108). Z powyższego względu należało uznać, że decyzje organów orzekających w sprawie naruszyły przepis postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy".
Odnośnie natomiast twierdzeń skarżącego, iż w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 156 § 1 pkt 4 kpa., Sąd uznał, że jest to stanowisko błędne, bowiem przepis ten dotyczy podmiotu, który nie zakończył swojego bytu prawnego, lecz nadal posiada osobowość prawną.
Takie stanowisko przyjął także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2272/97, w którym stwierdził, że: "Art. 156 § 1 pkt 4 kpa. przewiduje taką sytuację, że osoba, do której skierowana została decyzja istnieje, tzn. osoba fizyczna żyje, a inny podmiot faktycznie i prawnie istnieje, jednakże nie może wykazać się przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa.". (LEX nr 45697).
Jak wynika z odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wiedziała o przekształceniu A. spółka z o.o. w A. S.A. i mimo to skierował decyzje do podmiotu nie istniejącego w chwili jej wydania.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjętą w sprawie decyzję.
Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.
Odnosząc się natomiast do wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2007 r. (sygn. akt I GSK 1771/06) wskazanego przez organ w odpowiedzi na skargę Sąd wskazuje, że wydany jest on w odmiennym stanie faktycznym ,gdyż po wydaniu błędnej decyzji organ dokonał sprostowania w tej decyzji prostując nazwę strony – jej formę prawną. Natomiast w niniejszej sprawie organ takiego sprostowania nie dokonał ,podkreślenia wymaga również fakt ,że odpowiedź na skargę nie podlega kontroli sądowej. Na marginesie Sąd zauważa ,że w trybie art.113 kpa. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach z kolei zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.
W doktrynie zwrócono uwagę, że w oparciu o wskazane rozwiązania prawne należy wyróżnić dwie sytuacje, a mianowicie pierwszą, w której postępowanie administracyjne jest prowadzone wobec jednostki mającej w sprawie interes (obowiązek) prawny, jednakże w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne oznaczenie strony w decyzji oraz drugą, w której postępowanie administracyjne jest prowadzone wobec jednostki, która w danej sprawie nie ma w ogóle interesu (obowiązku) prawnego. W pierwszym przypadku zachodzi wadliwość nieistotna decyzji, którą można usunąć w drodze rektyfikacji, natomiast w drugim przypadku mamy do czynienia z wadliwością istotną decyzji będącą podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (B. Adamiak, glosa do wyroku z dnia 6 maja 1987 r. IV SA 1050/86, OSP 1991, z 3., poz. 66). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela przedstawione stanowisko. Ponieważ w niniejszej sprawie jak wyżej wykazano decyzja został skierowana do podmiotu nie istniejącego tak wiec jest to uchybienie istotne ,które nie podlega sprostowaniu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.