VI SA/Wa 1614/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje NFZ dotyczące objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, uznając, że nie był on objęty ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu, co wykluczało obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Sprawa dotyczyła objęcia skarżącego L.H. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Po serii decyzji i odwołań, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejszy wyrok WSA, wskazując na konieczność zbadania, czy skarżący, będący funkcjonariuszem Policji, był objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej. WSA, związany wykładnią NSA, uchylił decyzje NFZ, stwierdzając, że skarżący nie złożył wniosku o dobrowolne objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej, co wykluczało obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dotyczyła skarżącego L.H., który kwestionował objęcie go obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Po wcześniejszych decyzjach organów i wyroku WSA oddalającym skargę, Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił ten wyrok, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących objęcia ubezpieczeniem społecznym. NSA podkreślił, że funkcjonariusze Policji, którzy podjęli służbę przed 1999 r. i jednocześnie prowadzili działalność gospodarczą, mogli być objęci ubezpieczeniem społecznym z tytułu tej działalności dobrowolnie, na swój wniosek. WSA, związany wykładnią NSA, uznał skargę za zasadną. Stwierdzono, że skarżący, będąc funkcjonariuszem Policji, nie złożył wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Ponieważ obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego był uzależniony od objęcia ubezpieczeniem społecznym, a skarżący nie spełnił tego warunku, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie złożyła wniosku o dobrowolne objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej, co jest warunkiem objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.
Uzasadnienie
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest uzależniony od objęcia ubezpieczeniem społecznym. Funkcjonariusze Policji, którzy podjęli służbę przed 1999 r., mogą być objęci ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej dobrowolnie, na swój wniosek. Brak takiego wniosku wyklucza obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
u.ś.o.z. art. 102 § ust. 5 pkt 24
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 109 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.s.u.s. art. 9 § ust. 8
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.p.u.z. art. 8 § pkt 1 lit. c
Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym
Dz.U. 2008 nr 164 poz. 1027
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dz.U. Nr 110, poz. 1256
Ustawa z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 14
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 190
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 ust. 1 lit. c
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 150
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dz. U. Nr 45, poz. 391
Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia
Dz. U. Nr 28, poz. 153
Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym
Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz. U. Nr 101, poz. 1178
Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej
Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący, będąc funkcjonariuszem Policji, nie złożył wniosku o dobrowolne objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, co wykluczało obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. NSA w wyroku II GSK 514/10 wskazał na konieczność zbadania kwestii objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej, a nie tylko podlegania. Wykładnia NSA wiąże WSA.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów opierająca się na samym fakcie prowadzenia działalności gospodarczej i zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji, bez uwzględnienia wymogu wniosku o objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności.
Godne uwagi sformułowania
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Objęcie ubezpieczeniem jest kategorią szerszą i oznacza przynależność określonej grupy podmiotów spełniających ustawowe warunki. W przypadku, gdy objęcie ubezpieczeniem społecznym zależne jest od złożenia wniosku, to o podleganiu można mówić dopiero wówczas, gdy taki wniosek zostanie złożony.
Skład orzekający
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
przewodniczący
Magdalena Maliszewska
sprawozdawca
Urszula Wilk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego dla osób łączących służbę (np. w Policji) z prowadzeniem działalności gospodarczej, zwłaszcza w kontekście wymogu złożenia wniosku o objęcie ubezpieczeniem społecznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji podlegających przepisom sprzed nowelizacji u.s.u.s. z 1999 r. i 2003 r. oraz osób w podobnej sytuacji prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej sytuacji prawnej osoby łączącej służbę mundurową z działalnością gospodarczą i wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między 'podleganiem' a 'objęciem' ubezpieczeniem, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Czy służba w Policji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego przy własnej firmie? Kluczowa wykładnia NSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1614/11 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2011-10-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-07-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/ Magdalena Maliszewska /sprawozdawca/ Urszula Wilk Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027 art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2011 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego L. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt: II GSK 514/10) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1714/09, oddalający skargę L. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: NFZ) z [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do wydania powyższych orzeczeń doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., Inspektorat w K., pismem z dnia 19 czerwca 2008 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie objęcia L. H. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej - na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.) – dalej jako ustawa o świadczeniach. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2008 r. stwierdził objęcie L. H. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] listopada 2004 r. Od powyższej decyzji L. H. pismem z dnia 21 listopada 2008 r. wniósł odwołanie. W wyniku rozpoznania odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podkreślał, że w sprawie nie wzięto pod uwagę wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy w P. z dnia 30 kwietnia 2008 r. (sygn. akt VII U 397/08) stwierdzającego, iż L. H. nie podlegał z tytułu wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 1999 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] maja 2009 r., stwierdził, że L. H. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia [...] grudnia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. oraz był nieobjęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 1999 r. a także od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2004 r. Od ww. decyzji L. H. wniósł w dniu 2 czerwca 2009 r. (data nadania) odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, iż w okresie od 30 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. ZUS nie wydał żadnej decyzji co do objęcia go ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyjaśnił, iż we wskazanym okresie nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu, a to z uwagi na branżowe ubezpieczenie funkcjonariuszy Policji. Po [...] grudnia 1999 r. pozostał w Policji i nie podlegał w tym czasie ubezpieczeniu społecznemu. Podkreślił, iż ZUS nigdy nie podjął działań w celu objęcia go ubezpieczeniem społecznym mimo, iż wielokrotnie próbował uzyskać informację, czy ma płacić ubezpieczenia, jednak w jednostce ZUS w K. nikt nie umiał mu odpowiedzieć, z uwagi na specyficzną sytuację, jaką było pozostawanie funkcjonariuszem Policji. Oświadczył, że gdyby płacił składkę na ubezpieczenie zdrowotne, to odliczałby ją od podatku z karty podatkowej. Podkreślił dodatkowo, że nigdy dobrowolnie nie zgłosił się do objęcia ubezpieczeniem społecznym i nie składał takiego wniosku. Skoro zaś nie podlegał objęciu ubezpieczeniem społecznym, nie podlegał również objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż było ono fakultatywne. Ponadto, powołał się na przytoczone przez Sąd Okręgowy w P. w orzeczeniu z dnia 30 kwietnia 2008 r. stanowisko, odnośnie naruszenia zasad postępowania administracyjnego przez organ rentowy – niewydawanie decyzji stwierdzającej podleganiu ubezpieczeniu lub zawierającej implicite tego rodzaju ustalenie (np. stwierdzającej obowiązek opłacenia zaległych składek) przez okres ponad 9 lat co ocenić należy jako rażące zaniedbanie organu rentowego, skutkujące przewlekłością postępowania, a ponadto narażające ubezpieczonego na szkodę. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przytaczając stan faktyczny sprawy, powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz na art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., a także na art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, ze zm.) obowiązującej do dnia [...] marca 2003 r., podkreślił, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy tj. z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. – dalej jako: u.s.u.s.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. W okresie poddanym analizie obowiązywały również kolejno dwie ustawy zawierające unormowania co do określenia okresu wykonywania działalności gospodarczej: w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i w art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Zdaniem organu z dokumentacji wynikało, iż L. H. figurował w ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...] lutego 1996 roku do [...] listopada 2004 r., a przedmiot prowadzonej działalności obejmował usługi w zakresie maglowania. Jednocześnie w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 2004 r., był zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji (obecnie przebywa na emeryturze). Jednak nabycie przez L. H. uprawnień emerytalnych nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, iż z informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego w K. z 22 listopada 2007 r. wynikało, iż L. H. zgłosił obowiązek podatkowy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...] lutego 1992 r. Natomiast dnia 3 marca 2003 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego pismo o zawieszeniu działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 2003 r. (zawiadomienie z dnia 21 stycznia 2003 r.), nie zostało uznane ze względu na to, iż podatnik jest zobowiązany złożyć pismo najpóźniej w dniu rozpoczęcia zawieszenia. Ponadto w piśmie uwzględniona została informacja, iż podatnik wyrejestrował działalność gospodarczą z dniem [...] marca 2003 r. organ zaznaczył, iż zaskarżona decyzja organu I instancji, stanowiła jedynie potwierdzenie faktu objęcia L. H. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] grudnia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. oraz uznanie, iż odwołujący nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 1999 r. i w okresie od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2004 r. Prezes wyjaśnił, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla L. H., z uwagi na nabycie przez niego uprawnień emerytalnych, jest organ ubezpieczeń społecznych. Od ww. decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę decyzji organu I instancji w części określającej, że w okresie od [...] grudnia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. skarżący objęty był obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i o orzeczenie, że w ww. okresie nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tej działalności. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż materiał zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do stwierdzenia, że kiedykolwiek występował z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto zakwestionował stwierdzenie zawarte w decyzji z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, że zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1714/09, oddalając skargę L. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, iż skarżący od zgłoszenia działalności gospodarczej do jej wyrejestrowania był obowiązany do uiszczania podatku dochodowego z tytułu prowadzenia tej działalności, oraz, że w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 2004 r. był zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji. W związku z powyższym - podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] grudnia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. WSA, przywołując wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 wskazał nadto na różnicę pomiędzy pojęciami: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. "Podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. Wskazał na art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w którym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. Zdaniem WSA - skarżący w okresie wskazanym w decyzji podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. Powyższy wyrok został uchylony na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. NSA uznał za słuszny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w związku z art. 9 ust. 8 u.s.u.s. Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. Z niekwestionowanych ustaleń, przyjętych przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżący pełnił służbę w Policji oraz prowadził działalność gospodarczą. W związku z tym należało rozważyć, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że skarżący z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności był objęty ubezpieczeniem społecznym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2011 r., w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. stanowił, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają, z zastrzeżeniem ust. 3 i 6 oraz art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Wspomnianemu obowiązkowi podlegali także funkcjonariusze Policji (art. 6 ust. 1 pkt 14 u.s.u.s.). Ustawodawca przewidział wyjątki od reguły obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, o których mowa w art. 6 ust. 1 u.s.u.s., o czym świadczy użycie w powołanym przepisie sformułowania "z zastrzeżeniem" – m.in. w art. 9 ust. 8 u.s.u.s. Stosownie do powołanego przepisu: "Osoby pozostające w stosunku służby, które podjęły służbę przed dniem [...] stycznia 1999 r., spełniające jednocześnie warunki do podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4–6 i 10, obejmowane są tymi ubezpieczeniami dobrowolnie na swój wniosek." Objęcie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym osób w nim wymienionych wymagało zatem złożenia stosownego wniosku. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył i zdefiniował różnicę pomiędzy podleganiem ubezpieczeniu a objęciem ubezpieczeniem. Objęcie ubezpieczeniem jest kategorią szerszą i oznacza przynależność określonej grupy podmiotów spełniających ustawowe warunki. W przypadku, gdy objęcie ubezpieczeniem społecznym zależne jest od złożenia wniosku, to o podleganiu można mówić dopiero wówczas, gdy taki wniosek zostanie złożony. W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżący podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako pozostający w służbie funkcjonariusz Policji. Stwierdzenie czy podlegał on także obowiązkowo takim ubezpieczeniom jako podmiot prowadzący pozarolniczą działalność (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s.), wymagało zbadania spełnienia warunku określonego w art. 9 ust. 8 u.s.u.s. Zgodnie z powołanym przepisem nie kwestia podlegania ubezpieczeniu społecznemu, ale objęcie nim wymagało wniosku zainteresowanego podmiotu. Uwzględniając natomiast, że art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, uzależniał podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od objęcia ubezpieczeniem społecznym a nie podlegania temu ubezpieczeniu, istotne staje się zagadnienie objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną decyzję w płaszczyźnie stosowania prawa materialnego nie odniósł się do tego problemu. W końcowej części rozważań wyraził pogląd, iż pełna ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymagała rozważenia przez WSA, czy został spełniony warunek podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tj. czy był on objęty ubezpieczeniem społecznym w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm. – dalej jako p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 190 p.p.s.a. "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.". Oceniając sprawę pod kątem wyżej przytoczonych norm prawnych, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego - art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w związku z art. 9 ust. 8 u.s.u.s. - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz pkt 14 i 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją (ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U. Nr 166 poz. 1609) zmieniająca u.o.s.u.s. z dniem 1 października 2003 r. – obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby, które podjęły służbę po dniu wejścia w życie ustawy. Skarżący natomiast nawiązał stosunek służby przed tą datą, podlegając obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu jako pozostający w służbie funkcjonariusz Policji (obecnie emeryt). Stwierdzenie, czy podlegał on także obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu jako podmiot prowadzący pozarolniczą działalność (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s.), podlegało rozstrzygnięciu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym z inicjatywy ZUS (vide – wniosek z dnia 19 czerwca 2008 r.). Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy nie można zasadnie postawić tezy, iż skarżący był objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, gdyż dotyczyła go nowelizacja u.o.s.u.s. w zakresie art. 9 ust 8 tej ustawy. Zgodnie z ww. przepisem prawa, który wszedł w życie z dniem 30 grudnia 1999 r. na mocy ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 110, poz. 1256), "Osoby pozostające w stosunku służby, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 8 ust. 15 pkt 6, spełniające jednocześnie warunki do podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, mogą być dobrowolnie objęte tymi ubezpieczeniami na swój wniosek.". Należy przy tym zauważyć, iż skarżący przed dniem [...] stycznia 1999 r. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom jako funkcjonariusz Policji. Tak więc, objęcie ubezpieczeniem społecznym było w świetle powyższego unormowania możliwe wyłącznie na jego wniosek. Jak zostało wyżej powiedziane, w relewantnym w sprawie stanie prawnym obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym. Skarżący mógłby być objęty tym ubezpieczeniem, gdyby złożył stosowny wniosek o objęcie fakultatywnym ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności pozarolniczej w myśl art. 9 ust 8 u.o.s.u.s. Jak wynika z akt sprawy, wniosku takiego nie było. Z uwagi na powyższe, mając równocześnie na uwadze fakt związania WSA treścią poglądów prawnych wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt: II GSK 514/10), na podstawie art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c) orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonalności Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 150 zaś o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI