VI SA/Wa 1614/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2011-10-31
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenie zdrowotnedziałalność gospodarczafunkcjonariusz policjiobjęcie ubezpieczeniemNSAWSAskładkiNFZZUS

WSA uchylił decyzje NFZ dotyczące objęcia skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, uznając, że nie był on objęty ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu, co wykluczało obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.

Sprawa dotyczyła objęcia skarżącego L.H. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Po serii decyzji i odwołań, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejszy wyrok WSA, wskazując na konieczność zbadania, czy skarżący, będący funkcjonariuszem Policji, był objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej. WSA, związany wykładnią NSA, uchylił decyzje NFZ, stwierdzając, że skarżący nie złożył wniosku o dobrowolne objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej, co wykluczało obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dotyczyła skarżącego L.H., który kwestionował objęcie go obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Po wcześniejszych decyzjach organów i wyroku WSA oddalającym skargę, Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił ten wyrok, wskazując na naruszenie przepisów dotyczących objęcia ubezpieczeniem społecznym. NSA podkreślił, że funkcjonariusze Policji, którzy podjęli służbę przed 1999 r. i jednocześnie prowadzili działalność gospodarczą, mogli być objęci ubezpieczeniem społecznym z tytułu tej działalności dobrowolnie, na swój wniosek. WSA, związany wykładnią NSA, uznał skargę za zasadną. Stwierdzono, że skarżący, będąc funkcjonariuszem Policji, nie złożył wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Ponieważ obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego był uzależniony od objęcia ubezpieczeniem społecznym, a skarżący nie spełnił tego warunku, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie złożyła wniosku o dobrowolne objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej, co jest warunkiem objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

Uzasadnienie

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest uzależniony od objęcia ubezpieczeniem społecznym. Funkcjonariusze Policji, którzy podjęli służbę przed 1999 r., mogą być objęci ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej dobrowolnie, na swój wniosek. Brak takiego wniosku wyklucza obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.ś.o.z. art. 102 § ust. 5 pkt 24

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 109 § ust. 5

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.s.u.s. art. 9 § ust. 8

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.p.u.z. art. 8 § pkt 1 lit. c

Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym

Dz.U. 2008 nr 164 poz. 1027

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dz.U. Nr 110, poz. 1256

Ustawa z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 14

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 190

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 ust. 1 lit. c

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 150

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz. U. Nr 45, poz. 391

Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia

Dz. U. Nr 28, poz. 153

Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym

Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Dz. U. Nr 101, poz. 1178

Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej

Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący, będąc funkcjonariuszem Policji, nie złożył wniosku o dobrowolne objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, co wykluczało obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. NSA w wyroku II GSK 514/10 wskazał na konieczność zbadania kwestii objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności gospodarczej, a nie tylko podlegania. Wykładnia NSA wiąże WSA.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów opierająca się na samym fakcie prowadzenia działalności gospodarczej i zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji, bez uwzględnienia wymogu wniosku o objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności.

Godne uwagi sformułowania

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Objęcie ubezpieczeniem jest kategorią szerszą i oznacza przynależność określonej grupy podmiotów spełniających ustawowe warunki. W przypadku, gdy objęcie ubezpieczeniem społecznym zależne jest od złożenia wniosku, to o podleganiu można mówić dopiero wówczas, gdy taki wniosek zostanie złożony.

Skład orzekający

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

przewodniczący

Magdalena Maliszewska

sprawozdawca

Urszula Wilk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego dla osób łączących służbę (np. w Policji) z prowadzeniem działalności gospodarczej, zwłaszcza w kontekście wymogu złożenia wniosku o objęcie ubezpieczeniem społecznym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji podlegających przepisom sprzed nowelizacji u.s.u.s. z 1999 r. i 2003 r. oraz osób w podobnej sytuacji prawnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej sytuacji prawnej osoby łączącej służbę mundurową z działalnością gospodarczą i wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między 'podleganiem' a 'objęciem' ubezpieczeniem, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.

Czy służba w Policji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego przy własnej firmie? Kluczowa wykładnia NSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1614/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Magdalena Maliszewska /sprawozdawca/
Urszula Wilk
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2011 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego L. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt: II GSK 514/10) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1714/09, oddalający skargę L. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: NFZ) z [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Do wydania powyższych orzeczeń doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., Inspektorat w K., pismem z dnia 19 czerwca 2008 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie objęcia L. H. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej - na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.) – dalej jako ustawa o świadczeniach.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2008 r. stwierdził objęcie L. H. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] listopada 2004 r.
Od powyższej decyzji L. H. pismem z dnia 21 listopada 2008 r. wniósł odwołanie.
W wyniku rozpoznania odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 2 k.p.a., decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy podkreślał, że w sprawie nie wzięto pod uwagę wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy w P. z dnia 30 kwietnia 2008 r. (sygn. akt VII U 397/08) stwierdzającego, iż L. H. nie podlegał z tytułu wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 1999 r.
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] maja 2009 r., stwierdził, że L. H. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia [...] grudnia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. oraz był nieobjęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 1999 r. a także od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2004 r.
Od ww. decyzji L. H. wniósł w dniu 2 czerwca 2009 r. (data nadania) odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, iż w okresie od 30 grudnia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. ZUS nie wydał żadnej decyzji co do objęcia go ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyjaśnił, iż we wskazanym okresie nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu, a to z uwagi na branżowe ubezpieczenie funkcjonariuszy Policji. Po [...] grudnia 1999 r. pozostał w Policji i nie podlegał w tym czasie ubezpieczeniu społecznemu. Podkreślił, iż ZUS nigdy nie podjął działań w celu objęcia go ubezpieczeniem społecznym mimo, iż wielokrotnie próbował uzyskać informację, czy ma płacić ubezpieczenia, jednak w jednostce ZUS w K. nikt nie umiał mu odpowiedzieć, z uwagi na specyficzną sytuację, jaką było pozostawanie funkcjonariuszem Policji. Oświadczył, że gdyby płacił składkę na ubezpieczenie zdrowotne, to odliczałby ją od podatku z karty podatkowej. Podkreślił dodatkowo, że nigdy dobrowolnie nie zgłosił się do objęcia ubezpieczeniem społecznym i nie składał takiego wniosku. Skoro zaś nie podlegał objęciu ubezpieczeniem społecznym, nie podlegał również objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż było ono fakultatywne. Ponadto, powołał się na przytoczone przez Sąd Okręgowy w P. w orzeczeniu z dnia 30 kwietnia 2008 r. stanowisko, odnośnie naruszenia zasad postępowania administracyjnego przez organ rentowy – niewydawanie decyzji stwierdzającej podleganiu ubezpieczeniu lub zawierającej implicite tego rodzaju ustalenie (np. stwierdzającej obowiązek opłacenia zaległych składek) przez okres ponad 9 lat co ocenić należy jako rażące zaniedbanie organu rentowego, skutkujące przewlekłością postępowania, a ponadto narażające ubezpieczonego na szkodę.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przytaczając stan faktyczny sprawy, powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) obowiązującej ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz na art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., a także na art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, ze zm.) obowiązującej do dnia [...] marca 2003 r., podkreślił, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy tj. z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. – dalej jako: u.s.u.s.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. W okresie poddanym analizie obowiązywały również kolejno dwie ustawy zawierające unormowania co do określenia okresu wykonywania działalności gospodarczej: w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i w art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Zdaniem organu z dokumentacji wynikało, iż L. H. figurował w ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...] lutego 1996 roku do [...] listopada 2004 r., a przedmiot prowadzonej działalności obejmował usługi w zakresie maglowania. Jednocześnie w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 2004 r., był zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji (obecnie przebywa na emeryturze). Jednak nabycie przez L. H. uprawnień emerytalnych nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, iż z informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego w K. z 22 listopada 2007 r. wynikało, iż L. H. zgłosił obowiązek podatkowy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...] lutego 1992 r. Natomiast dnia 3 marca 2003 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego pismo o zawieszeniu działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 2003 r. (zawiadomienie z dnia 21 stycznia 2003 r.), nie zostało uznane ze względu na to, iż podatnik jest zobowiązany złożyć pismo najpóźniej w dniu rozpoczęcia zawieszenia. Ponadto w piśmie uwzględniona została informacja, iż podatnik wyrejestrował działalność gospodarczą z dniem [...] marca 2003 r. organ zaznaczył, iż zaskarżona decyzja organu I instancji, stanowiła jedynie potwierdzenie faktu objęcia L. H. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] grudnia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. oraz uznanie, iż odwołujący nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 1999 r. i w okresie od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] listopada 2004 r. Prezes wyjaśnił, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla L. H., z uwagi na nabycie przez niego uprawnień emerytalnych, jest organ ubezpieczeń społecznych.
Od ww. decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę decyzji organu I instancji w części określającej, że w okresie od [...] grudnia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r. skarżący objęty był obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i o orzeczenie, że w ww. okresie nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tej działalności. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż materiał zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do stwierdzenia, że kiedykolwiek występował z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto zakwestionował stwierdzenie zawarte w decyzji z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, że zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1714/09, oddalając skargę L. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, iż skarżący od zgłoszenia działalności gospodarczej do jej wyrejestrowania był obowiązany do uiszczania podatku dochodowego z tytułu prowadzenia tej działalności, oraz, że w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] lutego 2004 r. był zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako funkcjonariusz Policji. W związku z powyższym - podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] grudnia 1999 r. do [...] grudnia 2002 r.
WSA, przywołując wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 wskazał nadto na różnicę pomiędzy pojęciami: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. "Podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. Wskazał na art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w którym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. Zdaniem WSA - skarżący w okresie wskazanym w decyzji podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą.
Powyższy wyrok został uchylony na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. NSA uznał za słuszny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w związku z art. 9 ust. 8 u.s.u.s. Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi.
Z niekwestionowanych ustaleń, przyjętych przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżący pełnił służbę w Policji oraz prowadził działalność gospodarczą. W związku z tym należało rozważyć, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że skarżący z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności był objęty ubezpieczeniem społecznym.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2011 r., w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s. stanowił, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają, z zastrzeżeniem ust. 3 i 6 oraz art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Wspomnianemu obowiązkowi podlegali także funkcjonariusze Policji (art. 6 ust. 1 pkt 14 u.s.u.s.). Ustawodawca przewidział wyjątki od reguły obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, o których mowa w art. 6 ust. 1 u.s.u.s., o czym świadczy użycie w powołanym przepisie sformułowania "z zastrzeżeniem" – m.in. w art. 9 ust. 8 u.s.u.s. Stosownie do powołanego przepisu: "Osoby pozostające w stosunku służby, które podjęły służbę przed dniem [...] stycznia 1999 r., spełniające jednocześnie warunki do podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4–6 i 10, obejmowane są tymi ubezpieczeniami dobrowolnie na swój wniosek." Objęcie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym osób w nim wymienionych wymagało zatem złożenia stosownego wniosku. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył i zdefiniował różnicę pomiędzy podleganiem ubezpieczeniu a objęciem ubezpieczeniem. Objęcie ubezpieczeniem jest kategorią szerszą i oznacza przynależność określonej grupy podmiotów spełniających ustawowe warunki. W przypadku, gdy objęcie ubezpieczeniem społecznym zależne jest od złożenia wniosku, to o podleganiu można mówić dopiero wówczas, gdy taki wniosek zostanie złożony.
W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżący podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako pozostający w służbie funkcjonariusz Policji. Stwierdzenie czy podlegał on także obowiązkowo takim ubezpieczeniom jako podmiot prowadzący pozarolniczą działalność (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s.), wymagało zbadania spełnienia warunku określonego w art. 9 ust. 8 u.s.u.s. Zgodnie z powołanym przepisem nie kwestia podlegania ubezpieczeniu społecznemu, ale objęcie nim wymagało wniosku zainteresowanego podmiotu. Uwzględniając natomiast, że art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, uzależniał podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od objęcia ubezpieczeniem społecznym a nie podlegania temu ubezpieczeniu, istotne staje się zagadnienie objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną decyzję w płaszczyźnie stosowania prawa materialnego nie odniósł się do tego problemu. W końcowej części rozważań wyraził pogląd, iż pełna ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymagała rozważenia przez WSA, czy został spełniony warunek podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tj. czy był on objęty ubezpieczeniem społecznym w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm. – dalej jako p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
W myśl art. 190 p.p.s.a. "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.".
Oceniając sprawę pod kątem wyżej przytoczonych norm prawnych, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego - art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym w związku z art. 9 ust. 8 u.s.u.s. - w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz pkt 14 i 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją (ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U. Nr 166 poz. 1609) zmieniająca u.o.s.u.s. z dniem 1 października 2003 r. – obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby, które podjęły służbę po dniu wejścia w życie ustawy. Skarżący natomiast nawiązał stosunek służby przed tą datą, podlegając obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu jako pozostający w służbie funkcjonariusz Policji (obecnie emeryt).
Stwierdzenie, czy podlegał on także obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu jako podmiot prowadzący pozarolniczą działalność (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s.), podlegało rozstrzygnięciu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym z inicjatywy ZUS (vide – wniosek z dnia 19 czerwca 2008 r.).
Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi.
W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy nie można zasadnie postawić tezy, iż skarżący był objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, gdyż dotyczyła go nowelizacja u.o.s.u.s. w zakresie art. 9 ust 8 tej ustawy. Zgodnie z ww. przepisem prawa, który wszedł w życie z dniem 30 grudnia 1999 r. na mocy ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 110, poz. 1256), "Osoby pozostające w stosunku służby, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 8 ust. 15 pkt 6, spełniające jednocześnie warunki do podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10, mogą być dobrowolnie objęte tymi ubezpieczeniami na swój wniosek.". Należy przy tym zauważyć, iż skarżący przed dniem [...] stycznia 1999 r. podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom jako funkcjonariusz Policji. Tak więc, objęcie ubezpieczeniem społecznym było w świetle powyższego unormowania możliwe wyłącznie na jego wniosek.
Jak zostało wyżej powiedziane, w relewantnym w sprawie stanie prawnym obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym.
Skarżący mógłby być objęty tym ubezpieczeniem, gdyby złożył stosowny wniosek o objęcie fakultatywnym ubezpieczeniem społecznym z tytułu działalności pozarolniczej w myśl art. 9 ust 8 u.o.s.u.s.
Jak wynika z akt sprawy, wniosku takiego nie było.
Z uwagi na powyższe, mając równocześnie na uwadze fakt związania WSA treścią poglądów prawnych wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt: II GSK 514/10), na podstawie art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c) orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonalności Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 150 zaś o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI