VI SA/Wa 1601/24

VI SA/Wa 1601/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Nowecki /przewodniczący/
Szczepan Borowski
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 320
art. 13 iba, art. 13 ibb, art. 13k ust. 4, art. 13ia ust. 1, ust. 5 pkt 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 pkt 1 lit. c, art. 200. art. 205 par. 1, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Asesor WSA Szczepan Borowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Głównego Inspektor Transportu Drogowego z dnia 21 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 stycznia 2024 r. ; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej też jako "organ" lub "GITD") pismem z dnia 8 lipca 2022 roku, na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm., dalej w skrócie także jako "k.p.a."), zawiadomił J. A. (dalej też jako "skarżący" lub "strona") o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm., dalej jako "u.d.p.") w dniu [...] października 2021 r. w trakcie przejazdu pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], odcinkiem drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł M. [...], o godzinie 827.
Skarżący w toku postępowania podkreślał, że w związku z wprowadzeniem nowego systemu poboru opłat, podpisał umowę z operatorem [...]. Po spełnieniu wszelkich wymogów formalnych od 1 października 2021 r. operator miał zapewnić kompleksową obsługę w zakresie poboru opłat drogowych [...]. Skarżący wskazał, że decydując się na profesjonalny podmiot był pewien, że nie wystąpią żadne nieprawidłowości. Strona poinformowała, że po pojawieniu się problemu z aktywacją urządzenia pokładowego [...] przez ww. operatora skorzystała z konta przedpłaconego i aplikacji mobilnej. Strona zaznaczyła, że w dniu 19 października 2021 r. od operatora [...] otrzymała potwierdzenie aktywacji urządzenia pokładowego [...] w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. W dniu powstałego naruszenia do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] było przypisane i aktywowane urządzenie [...] z numerem [...]. Skarżący poinformował również, iż jego pracownica kilkukrotnie kontaktowała się z infolinią [...], gdzie uzyskała "zapewnienie, że [...] powiązał urządzenie z kontem" i nie ma potrzeby korzystania z konta przedpłaconego. Skarżący wyjaśnił ponadto, iż kolejnym problemem był brak otrzymywania od [...] not obciążeniowych, a wszelkie zgłoszenia reklamacyjne oraz prośby o wyjaśnienia pozostawały ze strony tejże firmy bez odpowiedzi. Według strony za powstałe naruszenia odpowiedzialność powinien ponosić operator [...], gdyż to on nie wywiązał się z warunków umowy, zapewniając skarżącego, że wszystko działało prawidłowo. Zdaniem strony niezamierzone i nieopłacalne byłoby uchylanie się od uiszczenia opłat, a naruszenia powstały w wyniku zaniechań po stronie operatora [...] i niefunkcjonalności konta [...]. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego, nie ma żadnych podstaw do przypisania mu jakiejkolwiek odpowiedzialności z tytułu nieuiszczenia opłaty. Niezwłocznie po naprawieniu błędu przez operatora [...] oraz usprawnieniu działania systemu [...], opłaty elektroniczne uiszczane były prawidłowo.
Z kolei Główny Inspektor Transportu Drogowego, wystąpił do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, jako podmiotu odpowiedzialnego za pobór opłaty elektronicznej, o udzielenie niezbędnych wyjaśnień związanych z wyżej wskazanym przejazdem, mających na celu ustalenie powodów zarejestrowania naruszenia oraz prawidłowości działania [...]. Z udzielonej przez Operatora Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej [...] - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej odpowiedzi wynikało, iż w dniu naruszenia, tj. [...] października 2021 r. nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej [...], zaś urządzenie kontrolne działało poprawnie. Wskazano, że z adresu email związanego z niniejszą sprawą odnotowano zgłoszenie zarejestrowane dnia 4 października 2021 r., jednak ze względu na bardzo dużą liczbę wniosków dotyczących zamknięcia Systemu [...] na ww. zgłoszenie nie udzielono odpowiedzi. Operator Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej [...] - Szef Krajowej Administracji Skarbowej wyjaśnił ponadto, że urządzenie o numerze [...] zostało aktywowane na pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 17 października 2021 r. o godzinie 15:26 przez [...], tj. dostawcę kart flotowych. Następnie dnia 18 października 2021 r. o godzinie 06:51 urządzenie zostało dezaktywowane z poziomu aplikacji mobilnej o numerze [...]. Z powyższego wynika, że za dezaktywację odpowiada użytkownik aplikacji mobilnej o numerze [...]. Ponowna aktywacja nastąpiła w dniu 4 lutego 2022 r. o godzinie 11:23, przez użytkownika Internetowego Konta Klienta. Szef [...] wyjaśnił, że w pojeździe w danym momencie może być aktywne tylko jedno urządzenie, aktywacja jednego urządzenia powoduje dezaktywację drugiego, natomiast dezaktywacja jednego urządzenia nie powoduje automatycznie aktywowania drugiego.
Skarżący, któremu Główny Inspektor Transportu Drogowego, przesłał wyjaśnienia przekazane przez Operatora Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej [...] - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wskazał w odpowiedzi, że jeżeli użycie lokalizatora w postaci smartfonu miałoby być równoznaczne z tym, że dochodzi do powiązania tego urządzenia z kontem na stałe, a nie na dany przejazd, to powinno to jasno wynikać z rządowej instrukcji obsługi konta [...]. Tymczasem organ, mimo wniosków dowodowych, nie poczynił ustaleń, czy powyższe powoduje dezaktywację powiązanego urządzenia [...], a jeśli tak, to w którym miejscu "podręcznika użytkowania aplikacji mobilnej [...]" znajduje się informacja o tym, że powyższe powoduje powiązanie lokalizatora użytego na potrzeby jednorazowego przejazdu jako domyślnego urządzenia także podczas kolejnych przejazdów.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 roku o numerze [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13l ustawy o drogach publicznych, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539) a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., zwanej dalej "u.t.d."), nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości jednego tysiąca pięciuset złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Wskutek rozpoznania złożonego przez Stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] marca 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2024 r. W ocenie GITD okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób wystarczający. Ustalono bowiem, iż w dniu naruszenia tj. [...] października 2021 r. pojazd o numerze rejestracyjnym [...] miał przypisaną aplikację mobilna o numerze [...]. Biorąc pod uwagę informacje uzyskane z Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej [...], zdaniem GITD, nie ma wątpliwości, że w dniu [...] października 2021 r. nie odnotowano żadnych transakcji poboru opłat dla urządzenia pokładowego przypisanego do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. W związku z powyższym aplikacja mobilna o numerze [...], przypisana do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w trakcie kontrolowanego przejazdu po płatnym odcinku drogi krajowej nie przekazywała do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej [...] danych geolokalizacyjnych pojazdu niezbędnych do poboru opłaty elektronicznej za przejazd. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie zwalnia strony z odpowiedzialności za popełnione naruszenie okoliczność, iż zleciła rejestrację i przypisanie urządzenia pokładowego firmie [...]. To strona, jako użytkownik systemu, powinna znać zasady uiszczania opłaty elektronicznej w systemie [...]. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z treścią art. 13k ust. 4 u.d.p. "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19." Tym samym w przedmiocie niniejszego postępowania bez znaczenia, zdaniem GITD, pozostaje okoliczność, iż zgodnie z treścią art. 13iba ust. 2 u.d.p. "(.. .)Dostawca kart flotowych odpowiada za nieuiszczenie opłaty elektronicznej (...)", bowiem odpowiedzialność ta nie ma charakteru administracyjnego, zaś krąg podmiotów będących stronami postępowań administracyjnych oraz adresatami decyzji został wyraźnie wskazany w art. 13k ust. 4 u.d.p. Dostawca kart flotowych w systemie [...] pozostaje jednym z trzech kanałów rejestracji i obsługi konta rozliczeniowego danego użytkownika, nie jest natomiast podmiotem ponoszącym odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia obowiązków sankcjonowanych na kanwie art. 13k udp. Finalnie, w ocenie GITD, zachowaniu strony należy przypisać znamię nienależytej staranności w przygotowaniu przejazdu, albowiem nie kontrolowała sprawności urządzenia, poprawności jego zamontowania w pojeździe, czym spowodowała uniemożliwienie transmisji danych pomiędzy urządzeniem pokładowym a infrastrukturą. Skutkiem tego było nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2024 roku, skarżący zarzucił naruszenie:
1/ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.:
a/ art. 13n ust. 1 u.d.p., polegające na jego niezastosowaniu i w konsekwencji wydaniu decyzji o nałożeniu na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy okoliczności sprawy i zgromadzony materiał dowodowy wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie ewentualnego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć;
b/ art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13 k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l u.d.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym stwierdzeniu, że doszło do naruszenia obowiązku wprowadzenia do rejestru danych uiszczających opłatę elektroniczną zgodnych ze stanem faktycznym, co doprowadziło do 14 postępowań, a w konsekwencji do prawdopodobnego nałożenia na skarżącego niewspółmiernej kary za powstałe naruszenie;
2/ prawa procesowego, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.:
a/ art. 7 w zw. z art. 77, art. 80, art. 81 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, co spowodowało brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegające na zaniechaniu ustaleń w przedmiocie braku wpływu skarżącego na rzekomo dokonane naruszenia, a także wystąpienia naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć,
b/ art. 6 i 8 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,
c/ art. 107 § 3 oraz art. 8 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co skutkowało utratą zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
d/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
e/ art. 187 f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, podczas gdy waga naruszenia była znikoma.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej a także zasądzenie od GITD na jego rzecz kosztów postępowania.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a."). Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych powyżej granicach, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie GITD wydając zarówno zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2024 roku, dopuścił się obrazy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu przywołanego powyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Organ nie wyjaśnił bowiem kluczowej dla sprawy kwestii, dotyczącej ustalenia obowiązywania w chwili naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, tj. w dniu [...] października 2021 roku, umowy pomiędzy skarżącym a [...] – [...] S.A. Oddział w Polsce (która to nazwa wynika z treści pism kierowanych do wspomnianej spółki przez skarżącego, dalej jako "[...]"), na mocy której to umowy [...], realizowała wobec skarżącego obowiązki dostawcy kart flotowych, o których mowa w art. 13iba u.d.p.
Jak stanowi wspomniany przepis art. 13iba:
"1. Przedsiębiorca, zwany dalej "dostawcą kart flotowych", w imieniu właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu, może:
1) uiścić opłatę elektroniczną;
2) dokonać rejestracji lub aktualizacji danych zawartych w rejestrze, o którym mowa w art. 13ia ust. 1;
3) uzupełnić lub aktualizować rejestr, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, w zakresie, o którym mowa w art. 13ib ust. 1 lub 2.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu, uiszczający opłatę elektroniczną, pobieraną przez Szefa [...], w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40a ust. 5, nie wnosi zabezpieczenia, o którym mowa w art. 13ia ust. 5 pkt 4. Dostawca kart flotowych odpowiada za nieuiszczenie opłaty elektronicznej przez właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu, w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem.
3. W przypadku nieterminowego uiszczenia opłaty elektronicznej przez dostawcę kart flotowych pobiera się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dostawca kart flotowych jest zobowiązany do niezwłocznego dostarczenia na żądanie Szefa KAS dowodów potwierdzających zawarcie umowy z właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu w tym zakresie.
5. Wykonywanie usług, o których mowa w ust. 1, wymaga zawarcia umowy z Szefem KAS.
6. Szef KAS zawiera umowę z dostawcą kart flotowych, o ile ten dostawca:
1) przeszedł z wynikiem pozytywnym testy integracyjne swojego systemu teleinformatycznego z Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej [...];
2) wniesie zabezpieczenie.
7. Umowa, o której mowa w ust. 6, określa w szczególności:
1) czas jej trwania;
2) częstotliwość, tryb i sposób składania sprawozdań z realizacji usług, o których mowa w ust. 1;
3) sposób wykonywania usług, o których mowa w ust. 1;
4) okres rozliczeniowy;
5) tryb i sposób dokonywania rozliczeń, w tym tryb i sposób rozliczania prowizji;
6) formę i wysokość kwoty zabezpieczenia;
7) warunki zmiany oraz rozwiązania tej umowy.
8. Za wykonywanie usług, o których mowa w ust. 1, dostawca kart flotowych pobiera prowizję. Prowizja nie może przekroczyć 1,5% wartości wniesionych opłat.
9. Dostawca kart flotowych przekazuje w czasie rzeczywistym, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zintegrowanego z Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej [...], Szefowi [...] informację o zakończeniu świadczenia usług, o których mowa w ust. 1, na rzecz właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu.
10. W przypadku, o którym mowa w ust. 9, przed rozpoczęciem przejazdu właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uzupełnia w rejestrze, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, dane wskazane w art. 13ia ust. 5 pkt 4.
11. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wysokość prowizji, o której mowa w ust. 8, mając na względzie przewidywane koszty ponoszone przez dostawców kart flotowych.
Jednocześnie w myśl art. 13ibb u.d.p.:
"1. Dostawca kart flotowych jest obowiązany ustanowić zabezpieczenie należności z tytułu opłaty elektronicznej.
2. Zabezpieczenie ustanawia się tak, aby umożliwiało Szefowi [...] bezwarunkowe, natychmiastowe, pełne i nieodwołalne ściągnięcie należnej opłaty wraz z odsetkami.
3. Zabezpieczenie może być ustanawiane w jednej lub w kilku następujących formach:
1) pieniężnej, wpłaconej przelewem na rachunek bankowy wskazany przez Szefa [...];
2) gwarancji bankowej;
3) gwarancji ubezpieczeniowej;
4) poręczenia udzielonego przez podmiot, którego zdolność do spłaty zobowiązań w roku kalendarzowym, w którym przypada data udzielenia poręczenia, została oceniona na poziomie:
a) co najmniej BBB + albo Baa 1 przyznawanym przez agencje ratingowe określone w przepisach wydanych na podstawie art. 2c ust. 3 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2023 r. poz. 926 i 1114) albo
b) odpowiadającym co najmniej poziomowi BBB + albo Baa 1 przyznawanym przez agencje ratingowe o międzynarodowej renomie.
4. Zabezpieczenie jest ustanawiane na okres nie krótszy niż rok, w wysokości określonej w umowie, o której mowa w art. 13iba ust. 5".
Z przywołanych przepisów jasno wynika zatem mechanizm realizowania przez dostawcę kart flotowych, w imieniu właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu, obowiązków związanych zarówno z uiszczaniem opłaty elektronicznej, jak i rejestracją lub aktualizacją danych zawartych w rejestrze, a także skutków nieterminowego jej uiszczenia przez dostawcę kart flotowych w postaci pobrania odsetek w ustalonej wysokości.
I w realiach niniejszej sprawy skarżący konsekwentnie podkreślał okoliczność, że celem właściwego wywiązania się z obowiązków związanych z wprowadzeniem nowego systemu uiszczania opłat elektronicznych, rozszerzył posiadaną umowę z [...] o kompleksową usługę w tym obszarze, co skutkowało zamówieniem odpowiedniego urządzenia [...] dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] a także przekazaniem przez niego wszystkich niezbędnych danych umożliwiających dostawcy kart flotowych dokonanie odpowiedniej rejestracji w systemie [...] (p. wyjaśnienia Skarżącego z dnia 6 września 2022 roku). Co istotne, powyższej okoliczności GITD nie neguje w zaskarżonej decyzji, podkreślając jedynie, że (cyt.): "W przedmiotowej sprawie nie zwalnia strony z odpowiedzialności za popełnione naruszenie okoliczność, iż zleciła rejestrację i przypisanie urządzenia pokładowego firmie [...] to strona jako użytkownik systemu powinna znać zasady uiszczania opłaty elektronicznej w systemie [...]". Organ stwierdza bowiem, że (cyt.): "zgodnie z treścią art. 13k ust. 4 u.d.p. "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19. Tym samym w przedmiocie niniejszego postępowania bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż zgodnie z treścią art. 13iba ust. 2 u.d.p. "(.. .)Dostawca kart flotowych odpowiada za nieuiszczenie opłaty elektronicznej (...)" bowiem odpowiedzialność ta nie ma charakteru administracyjnego, zaś krąg podmiotów będących stronami postępowań administracyjnych oraz adresatami decyzji został wyraźnie wskazany w art. 13k ust. 4 u.d.p. Dostawca kart flotowych w systemie [...] pozostaje jednym z trzech kanałów rejestracji i obsługi konta rozliczeniowego danego użytkownika, nie jest natomiast podmiotem ponoszącym odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia obowiązków sankcjonowanych na kanwie art. 13k u.d.p."
Powyższe wywody GITD są jednakże zupełnie irrelewantne dla rozstrzygnięcia sedna sporu pomiędzy stronami. Otóż oczywistym jest, że na dostawcę kart flotowych nie nakłada się kary pieniężnej, o której mowa w art. 13k ust. 4 u.d.p., skoro w przypadku, w którym za obowiązek uiszczenia tejże opłaty i aktualizacji danych w systemie, odpowiada na mocy odpowiedniej umowy z właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu, właśnie dostawca kart flotowych, to zgodnie z dyspozycją art. 13iba ust. 3 u.d.p., w przypadku nieterminowego uiszczenia opłaty elektronicznej pobiera się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Kluczowym w realiach niniejszej sprawy było zatem wyjaśnienie przez GITD, w jakim istotnie reżimie prawnym funkcjonował w chwili naruszenia skarżący, tj. czy z uwagi na posiadaną umowę z dostawcą kart flotowych, winien znaleźć zastosowanie przepis art. 13iba ust. 3 u.d.p., czy też umowa ta w dniu [...] października 2021 roku nie obowiązywała, co oznacza z kolei, że skarżący zobligowany był przed dokonaniem przejazdu pojazdem o numerze rejestracyjnym [...], aktywować odpowiednią aplikację na telefonie w trybie pre-paid a zaniechanie tego obowiązku winno skutkować sankcją, o której mowa w art. 13k ust. 4 u.d.p. I w istocie w tymże kierunku zmierzały także zgłaszane przez stronę wnioski dowodowe, których przeprowadzenie organ uznał za zbędne. GITD podkreślił bowiem, że z poczynionych przez niego ustaleń wynika, iż "urządzenie o numerze [...]zostało aktywowane na pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 17 października 2021 r. o godzinie 15:26 przez [...], tj. dostawcę kart flotowych. Następnie w dniu 18 października 2021 r. o godzinie 06:51 urządzenie zostało dezaktywowane z poziomu aplikacji mobilnej o numerze [...]. Z powyższego wynika, że za dezaktywację odpowiada użytkownik aplikacji mobilnej o numerze [...]. Ponowna aktywacja nastąpiła w dniu 4 lutego 2022 r. o godzinie 11:23, przez użytkownika Internetowego Konta Klienta. Reasumując, w kontrolowanym pojeździe w danym momencie może być aktywne tylko jedno urządzenie, aktywacja jednego urządzenia powoduje dezaktywację drugiego, natomiast dezaktywacja jednego urządzenia nie powoduje automatycznie aktywowania drugiego, np. aktywacja urządzenia o numerze [...] w dniu 18 października 2021 r. o godzinie 06:51 dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] spowodowała dezaktywowanie urządzenia o numerze [...] w dniu 18 października 2021 r. o godzinie 06:51."
Dlatego też GITD uznał, że materiał dowodowy jest wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy a zachowaniu strony należy przypisać znamię nienależytej staranności w przygotowaniu przejazdu, albowiem nie kontrolowała sprawności urządzenia, poprawności jego zamontowania w pojeździe, czym spowodowała uniemożliwienie transmisji danych pomiędzy urządzeniem pokładowym a infrastrukturą.
Jednakże, po pierwsze, w ramach swych ustaleń odnośnie zakwestionowania po stronie skarżącego zachowania przez niego należytej staranności w przygotowaniu przejazdu w dniu [...] października 2021 roku, GITD umknęło, że analiza przedstawionej przez skarżącego dokumentacji jasno wskazuje, iż, pomimo, że doszło z poziomu dostawcy kart flotowych do aktywowania urządzenia o numerze [...], na pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 17 października 2021 r. o godzinie 15:26, to informację o tym fakcie skarżący otrzymał od dostawcy kart flotowych dopiero dwa dni później - w dniu 19 października 2021 roku. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, skarżący od dnia 19 października 2021 roku, opierając się na informacji uzyskanej od dostawcy kart flotowych, istotnie nie miał świadomości, że dokonując przejazdu w dniu poprzednim, tj. 18 października 2021 r., za który opłatę uiścił poprzez aplikację mobilną, automatycznie dezaktywował urządzenie o numerze [...]. Dostawca kart flotowych, informując skarżącego o aktywacji wspomnianego urządzenia, nie wskazał bowiem, że doszło do niej już w dniu 17 października 2021 roku. Co prawda w orzecznictwie przyjmuje się, iż odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15; 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 67/15; 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2406/14) to jednak nie oznacza automatyzmu w działaniu organu i nie zwalnia z obowiązku prawidłowego tj. zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania jego kompleksowej oceny, a także przekonującego odniesienia się do twierdzeń strony. Jest to szczególnie istotne w sprawach o nałożenie pieniężnej kary administracyjnej. Postępowanie organu w tego typu sprawach, w tym postępowanie dowodowe powinno zostać przeprowadzone w sposób szczególnie rzetelny, a dowody zebrane w aktach sprawy muszą po pierwsze w sposób niebudzący wątpliwości wskazywać na istotę naruszenia, ale również na okoliczności, w jakich to naruszenie zostało stwierdzone. Stan faktyczny stanowiący podstawę do wymierzenia kary powinien znajdować swoje potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy. Należy podkreślić, że nakładanie kar pieniężnych ma charakter karno-administracyjny, zatem obciążanie odpowiedzialnością za ich naruszenie nie może wynikać z domniemania, czy swobodnej ich interpretacji. Tymczasem GITD, podkreślając w zaskarżonej decyzji, że aktywacja jednego urządzenia w pojeździe powoduje dezaktywację drugiego, natomiast dezaktywacja jednego urządzenia nie powoduje automatycznie aktywowania tego poprzedniego, co oznacza w realiach niniejszej sprawy, że aktywacja urządzenia o numerze [...] w dniu 18 października 2021 r. o godzinie 06:51 dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] spowodowała dezaktywowanie urządzenia o numerze [...] dnia 18 października 2021 r. o godzinie 06:51, opisał jedynie skutki faktyczne zaistniałej koincydencji działań po stronie skarżącego i dostawcy kart flotowych, nie wskazując jednakże, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, odpowiedniej podstawy prawnej w tym zakresie. Jest to tym bardziej istotne, że z samych wydruków z systemu [...] ([...]), wynika, że równocześnie w stosunku do skarżącego aktywny był "Typ rozliczenia": "Przedpłata" (z saldem 602,89 zł), jak i "Karta flotowa".
Kwestia związana ze zmianą typu konta w systemie poboru opłaty elektronicznej ([...]) z konta z odroczoną płatnością na konto przedpłacone uregulowana została natomiast w przepisach Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2022 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej [...] oraz przekazywania kar grzywny (Dz.U. z 2022, nr 2656), gdzie w § 8 ust. 6 wskazano, że zakończenie wnoszenia opłaty elektronicznej w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem następuje:
1) z upływem terminu wskazanego w monicie o nieterminowej płatności;
2) z dniem stwierdzenia przez pobierającego opłatę, że wysokość należności z tytułu opłaty elektronicznej lub naliczonych odsetek osiągnęła 99% wysokości wniesionego zabezpieczenia;
3) w terminie 30 dni roboczych od złożenia przez korzystającego z dróg publicznych wniosku o zakończenie wnoszenia opłaty elektronicznej w trybie płatności okresowej z zabezpieczeniem;
4) z upływem terminu, o którym mowa w § 9, w przypadku gdy pobierającemu opłatę nie zostało przedstawione przez korzystającego z dróg zabezpieczenie należności z tytułu opłaty elektronicznej.
Co więcej, jak już wyżej podkreślono, w myśl art. 13iba ust. 9 u.d.p., dostawca kart flotowych przekazuje w czasie rzeczywistym, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zintegrowanego z Systemem Poboru Opłaty Elektronicznej [...], Szefowi [...] informację o zakończeniu świadczenia usług, o których mowa w ust. 1, na rzecz właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu. W przypadku, o którym mowa w ust. 9, przed rozpoczęciem przejazdu właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uzupełnia w rejestrze, o którym mowa w art. 13ia ust. 1, dane wskazane w art. 13ia ust. 5 pkt 4 (ust. 10). We wspomnianym przepisie art. 13ia ust. 5 pkt 4 u.d.p. jest z kolei mowa o konieczności podania przez właściciela, posiadacza albo użytkownika pojazdu, dokonującego rejestracji, trybu wnoszenia opłaty elektronicznej oraz formy zabezpieczenia, jeżeli jest wymagana. Jak zatem widać procedura zmiany formy płatności z konta post-paid na konto przedpłacone, uregulowana została w stosownych przepisach zarówno u.d.p., jak i Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2022 r. W konsekwencji GITD winien był jednoznacznie ustalić, czy skarżącego z [...] wiązała w chwili dokonania naruszenia obowiązująca umowa, cedująca na tą ostatnią firmę obowiązki wynikające z art. 13iba u.d.p., czy też nie, co dopiero otwierałoby drogę do możliwości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, przy czym ustalenia powyższe winny zostać poddane subsumpcji pod odpowiednie przepisy prawa materialnego. Samo bowiem ujęte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie o automatycznym dezaktywowaniu urządzenia służącego do poboru opłat w ramach systemu post-paid, przy aktywacji płatności za pomocą aplikacji mobilnej, bez odniesienia się do kwestii ważności samej umowy zawartej z dostawcą kart flotowych w takiej sytuacji, wymogów powyższych nie spełnia.
Wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej są zobligowane do rozstrzygania sprawy z poszanowaniem naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) jak i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W myśl zasady praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ odpowiedzialny jest za wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności. W myśl zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. rzeczą organu jest podjęcie niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a ustalając istotne dla sprawy okoliczności, organ powinien brać pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzasadniając powody dla których dał wiarę poszczególnym dowodom, a innym odmówił. Zasady te powinny być respektowane przez organ przy rozpoznaniu sprawy.
Zdaniem Sądu organ dokonał ustaleń i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania, a to wobec niewyjaśnienia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności jaką jest ustalenie, czy skarżący winien był, za pośrednictwem dostawcy kart flotowych, uiścić opłatę za skontrolowany przejazd za pomocą konta z odroczoną płatnością w związku z obowiązującą obydwa te podmioty umową, czy też ze względu na jej nieobowiązywanie w dacie naruszenia, uiszczenie stosownej opłaty powinno nastąpić za pomocą aplikacji mobilnej. Zatem, z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w niezbędnym zakresie przedwczesna byłaby, w ocenie Sądu, ocena, czy skarżący podlega odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku oraz dokona niezbędnych ustaleń w wyżej wskazanym zakresie, a następnie wyda decyzję administracyjną adekwatną do poczynionych ustaleń, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającej, wymogi art. 107 § 3 k.p.a., w tym także oceni dowody przedstawione przez skarżącego.
W konsekwencji, wobec stwierdzonych uchybień w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję GITD z dnia 30 stycznia 2024 roku (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania (punkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w związku z art. 209 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych, stanowiącą równowartość wpisu sądowego od skargi.