VI SA/WA 1599/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-11-21
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenianadzór finansowyKNUiFEprawo spółekaportswoboda przepływu kapitałuTWEustawa o działalności ubezpieczeniowej

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, uznając, że zakaz nabywania akcji zakładu ubezpieczeń za środki inne niż pieniężne jest zgodny z prawem.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wobec pośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń przez A. A. z Niemiec. Komisja argumentowała, że nabycie akcji za środki inne niż pieniężne jest niezgodne z ustawą o działalności ubezpieczeniowej. Skarżący kwestionował tę interpretację, powołując się na przepisy Kodeksu spółek handlowych i prawo unijne. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że ustawa o działalności ubezpieczeniowej, w powiązaniu z przepisami KSH, dopuszcza zakaz nabywania akcji za aport, a także że takie ograniczenia są dopuszczalne w ramach nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skarg A. A. (obecnie A. SE) z siedzibą w Niemczech na decyzje Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE) z dnia [...] maja 2006 r. oraz utrzymujące je w mocy decyzje z dnia 23 czerwca 2006 r., które zgłaszały sprzeciw co do pośredniego nabycia akcji krajowych zakładów ubezpieczeń A. Z. P. S.A. i A. P. S.A. przez skarżącego. Głównym zarzutem KNUiFE było nabycie akcji za środki inne niż pieniężne, co zdaniem organu było niezgodne z art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej (u.d.u.). Skarżący podnosił, że interpretacja KNUiFE jest błędna, narusza przepisy Kodeksu spółek handlowych (KSH) i prawo unijne (TWE), a także że przepis art. 35 ust. 4 u.d.u. nie może być interpretowany rozszerzająco. Argumentował, że pojęcie 'środki' w ustawie nie ogranicza się wyłącznie do środków pieniężnych, a wnoszenie akcji w formie aportu jest dopuszczalne. Kwestionował również, że taka interpretacja jest konieczna dla ochrony interesów ubezpieczonych lub wynika z nadzoru ostrożnościowego. Sąd administracyjny oddalił skargi, uznając zaskarżone decyzje za zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 31 u.d.u., w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy KSH. Analiza przepisów KSH (np. art. 309, 320) wskazuje, że 'wpłaty na akcje' są utożsamiane ze środkami pieniężnymi, podczas gdy wkłady niepieniężne określane są jako 'aporty'. Sąd uznał, że ustawodawca, używając w art. 35 ust. 4 pkt 3 u.d.u. zwrotu 'wpłaty na akcje', miał na myśli środki pieniężne. Ponadto, sąd stwierdził, że ograniczenia w przepływie kapitału są dopuszczalne w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi, zgodnie z art. 58 ust. 1 lit. b TWE, a zakłady ubezpieczeń podlegają takiemu nadzorowi. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów TWE ani zasady proporcjonalności.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ustawa o działalności ubezpieczeniowej, w powiązaniu z przepisami Kodeksu spółek handlowych, interpretuje 'wpłaty na akcje' jako środki pieniężne, co wyklucza nabycie akcji za aport.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na przepisy Kodeksu spółek handlowych, które rozróżniają 'wpłaty na akcje' (środki pieniężne) od 'wkładów niepieniężnych' (aportów). Stwierdził, że ustawodawca, używając terminu 'wpłaty na akcje' w ustawie o działalności ubezpieczeniowej, miał na myśli środki pieniężne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.d.u. art. 35 § ust. 4 pkt 2

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Sformułowanie 'środki przeznaczone na nabycie albo objęcie akcji' należy rozumieć jako środki pieniężne, co wyklucza nabycie akcji za aport. Zakaz dotyczy również sytuacji, gdy środki nie pochodzą z kredytu lub pożyczki, ale są inne niż pieniężne.

u.d.u. art. 35 § ust. 4 pkt 3

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Zwrot 'wpłaty na akcje' należy odnosić wyłącznie do środków pieniężnych, zgodnie z praktyką Kodeksu spółek handlowych.

Pomocnicze

u.d.u. art. 33 § ust. 2

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Kapitał zakładowy jest pokrywany wkładem pieniężnym.

u.d.u. art. 33 § ust. 3

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Środki na opłacenie kapitału zakładowego nie mogą pochodzić z kredytu lub pożyczki albo być w inny sposób obciążone.

u.d.u. art. 31

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

W zakresie nieuregulowanym w ustawie, do krajowego zakładu ubezpieczeń wykonującego działalność w formie spółki akcyjnej stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych.

k.s.h. art. 309 § § 3

Kodeks spółek handlowych

Akcje obejmowane za wkłady niepieniężne powinny być pokryte w całości nie później niż przed upływem roku po zarejestrowaniu spółki. Akcje obejmowane za wkłady pieniężne powinny być opłacone przed zarejestrowaniem spółki co najmniej w jednej czwartej ich wartości nominalnej.

k.s.h. art. 320 § § 1 pkt 3

Kodeks spółek handlowych

Do zgłoszenia spółki należy dołączyć oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wymagane statutem wpłaty na akcje oraz wkłady niepieniężne zostały dokonane zgodnie z prawem.

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interpretacja art. 35 ust. 4 u.d.u. w powiązaniu z przepisami KSH prowadzi do wniosku, że 'wpłaty na akcje' oznaczają środki pieniężne, a nabycie akcji za aport jest niedopuszczalne. Ograniczenia w przepływie kapitału są dopuszczalne w ramach nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi (art. 58 TWE).

Odrzucone argumenty

Interpretacja art. 35 ust. 4 u.d.u. przez KNUiFE jest rozszerzająca i narusza prawo. Nabycie akcji za aport jest dopuszczalne na gruncie przepisów KSH. Zakaz nabywania akcji za środki inne niż pieniężne narusza swobodę przepływu kapitału (art. 56 TWE) i swobodę osiedlania się (art. 43 TWE).

Godne uwagi sformułowania

nie sposób przyjąć, że mógłby mieć na myśli środki inne niż pieniężne, skoro kapitał zakładowy pokrywany jest tylko i wyłącznie wkładem pieniężnym. nie do zaakceptowania jest pogląd, że użyte w art. 33 ust. 2 i 3 pojęcie 'środki' ustawodawca rozumie jako środki pieniężne, natomiast użyte w art. 35 ust. 4 pkt 2 raz rozumie również jako środki pieniężne jeżeli chodzi o objęcie akcji, a przypadku nabycia akcji również jako środki niepieniężne. pierwotne prawo wspólnotowe przewiduje możliwość odstępstwa od zasady swobody przepływu kapitału w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi.

Skład orzekający

Ewa Frąckiewicz

przewodniczący

Halina Emilia Święcicka

członek

Andrzej Kuna

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nabywania akcji w zakładach ubezpieczeń, dopuszczalność ograniczeń w przepływie kapitału w sektorze finansowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej z 2003 roku. Interpretacja przepisów KSH może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego sektora finansowego i interpretacji przepisów ograniczających swobodę przepływu kapitału, co jest istotne dla inwestorów zagranicznych.

Czy zagraniczny inwestor może wnieść aportem akcje polskiego ubezpieczyciela? Sąd administracyjny odpowiada.

Sektor

ubezpieczenia

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VI SA/Wa 1599/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kuna /sprawozdawca/
Ewa Frąckiewicz /przewodniczący/
Halina Emilia Święcicka
Symbol z opisem
6229 Inne o symbolu podstawowym 622
Sygn. powiązane
II GSK 173/07 - Wyrok NSA z 2007-09-07
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skarg A. A., z siedzibą w M., Niemcy na decyzje Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie sprzeciwu co do pośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń oddala skargi
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2006 roku do Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wpłynęło zawiadomienie A. A. z siedzibą w M. w Niemczech, dalej skarżący, o zamiarze pośredniego nabycia akcji A. Z. P. S.A oraz A. P. S.A w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50% udziałów w kapitale zakładowym.
Na podstawie art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151 ze zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 203 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych decyzjami z dnia [...] maja 2006 roku zgłosiła sprzeciw co do pośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń A. Z. P. S.A. z siedzibą w W. oraz A. P. S.A. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50% udziału w kapitale zakładowym A. Z. P. S.A. oraz A. P. S.A. przez A. A. z siedzibą w M., Republika Federalna Niemiec.
W uzasadnieniu organ wskazał, że nabycie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń ma nastąpić za środki inne niż pieniężne, co jest niezgodne z treścią art. 35 ustawy o działalności ubezpieczeniowej zwanej dalej u.d.u.
Wskazał na dyspozycję art. 33 ust.2 u.d.u. w kontekście art.35 ust.4 pkt 2 i 3 u.d.u.
Konstrukcja art. 35 ust. 4 pkt. 2 i 3 udu w zakresie nabywania i obejmowania akcji zakładu ubezpieczeń jest analogiczna. Ponownie ustawodawca wprowadza dokładnie takie same kryterium środków: "nie pochodzą z kredytu lub pożyczki albo nie są w inny sposób obciążone" oraz "nie pochodzą z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł". Wprawdzie ustawa w art. 35 nie mówi o środkach pieniężnych, tak jak w art. 33 ust. 2, niemniej jednak organ zauważa, że w art. 33 ust. 3 i 4 udu dotyczącym kapitału zakładowego ustawodawca również ogranicza się tylko do słowa "środki", a nie sposób przecież przyjąć, że mógłby mieć na myśli środki inne niż pieniężne, skoro kapitał zakładowy pokrywany jest tylko i wyłącznie wkładem pieniężnym. Wskazana tożsamość regulacji prawnych z zakresu pokrywania kapitału zakładowego oraz nabywania i obejmowania akcji zakładu ubezpieczeń daje dostateczną podstawę do przyjęcia, że akcje zakładu ubezpieczeń mogą zostać nabyte wyłącznie za gotówkę.
Na podstawie art. 31 u.d.u. w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do krajowego zakładu ubezpieczeń wykonującego działalność w formie spółki akcyjnej stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych. Z uwagi na powyższe trudno byłoby obronić tezę, że ustawodawca posługując się w ustawie o działalności ubezpieczeniowej pojęciem wpłat na akcje rozumie to pojęcie inaczej niż na gruncie Kodeksu spółek handlowych, który wpłaty na akcje utożsamia tylko i wyłącznie ze środkami pieniężnymi rezerwując dla aportów określenie wkładów niepieniężnych.
Kolejny argument, zdaniem organu, wynikający z treści przesłanek warunkujących możliwość wniesienia sprzeciwu określonych w art. 35 ust. 4 u.d.u. dotyczy sformułowania "środki (...) nie pochodzą z kredytu łub pożyczki albo nie są w inny sposób obciążone" Zarówno kredyt jak i pożyczka muszą być utożsamiane z podstawowymi formami obciążenia środków pieniężnych i dlatego uzasadniona jest teza, ze chociaż ustawodawca nie napisał tego wprost, w istocie mowa tu o zakazie nabywania akcji za obciążone środki pieniężne, a nie za pomocą innych aktywów, o charakterze niepieniężnym.
Pismami z dnia [...] maja 2006 roku skarżąca złożyła wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc między innym, że ograniczenie możliwości wnoszenia akcji spółki jako aportu do innej spółki wprost dopuszczonej przez przepisy o spółkach handlowych, aby mogło zaistnieć wobec akcji zakładów ubezpieczeń, musiałoby wprost wynikać z ustawy. Wywodzenie takiego zakazu z treści art. 35 u.d.u. jest niemożliwe, a tym bardziej nieadekwatne jest opieranie się na treści art. 33 u.d.u. W doktrynie i w orzecznictwie dominuje zakaz stosowania wykładni rozszerzającej przy przepisach ograniczających uprawnienia oraz przepisach określających wyjątki od postanowień ogólnych. Zakaz wykładni rozszerzającej przepisów lex specialis. Analizowany w uzasadnieniu do decyzji Komisji przepis Art. 35 ust.4 u.d.u. określa sytuacje, w których Komisja może zgłosić sprzeciw odnośnie nabycia akcji zakładu ubezpieczeń, czyli jest to przepis szczególny, zawierający przesłanki negatywne ograniczające prawa podmiotowe stron projektowanej transakcji. Jak wskazano powyżej przepis o takim charakterze nie może być interpretowany rozszerzająco, a ewentualne dalsze ograniczenia mogą wynikać tylko wprost z treści przepisu. Komisja Nadzoru zaproponowała taką wykładnię, która nadała przepisowi treść przez niego oczekiwaną i wykładnia ta uzyskała przez to charakter prawotwórczy. Taka wykładnia narusza konstytucyjną zasadę podziału władzy, demokratycznego państwa prawnego i jest nielegalna.
Dalej skarżący podnosi, że wywodzenie z art. 35 ust.4 pkt 2 u.d.u., iż wyraz "środki" odnosi się tu tylko do "środków pieniężnych" i wobec tego zakazane jest wnoszenie akcji w drodze aportu nie znajduje logicznego uzasadnienia. Zastosowane przez Komisję Nadzoru zawężenie zakresu znaczeniowego wyrazu "środki" tylko do "środków pieniężnych" nie znajduje uzasadnienia na tle przepisów ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Samego pojęcia "środki" ustawodawca używa również w sytuacji, gdy ma na myśli zarówno środki pieniężne jak i niepieniężne tak np. w art. 124 u.d.u. dotyczącym środków służących pokryciu rezerw techniczno -ubezpieczeniowych.
Również nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż użyte w Art. 35 ust.4 pkt 3 u.d.u. stwierdzenie "wpłaty na akcje" musi być utożsamiane wyłącznie ze środkami pieniężnymi. Biorąc pod uwagę przyjmowane w doktrynie szerokie znaczenie pojęcia "środki płatnicze", które obejmuje obok pieniądza również różnego rodzaju papiery wartościowe.
Skarżący podniósł , iż zdaje sobie sprawę, iż art. 35 uodu nie jest dokładnym powieleniem Art. 15 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dnia 5 listopada 2002 r.(2002/83/WE), który dotyczy wymagań, jakie Państwa Członkowskie mogą stawiać podmiotom zamierzającym nabyć akcje zakładów ubezpieczeń.
Prawo krajowe może stawiać dalej idące wymagania niż ustawodawstwo wspólnotowe, jednak zarówno Komisja Europejska, jak i Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazują z całą stanowczością, że jedynym dopuszczalnym kierunkiem dalszych ograniczeń stosowanych w ramach nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi jest, działanie w kierunku ochrony nadrzędnych wymogów interesu publicznego przy jednoczesnej konieczności kierowania się wymogiem proporcjonalności.
Skarżący podniósł, że nie zarzucał, iż przepis art. 35 ust 4 u.d.u. był niezgodny z prawem wspólnotowym i tym samym nie kwestionował stanowiska Ministerstwa Finansów z dn. [...] sierpnia 2006 r. Podkreślił tylko, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia postanowień Traktatu poprzez błędną wykładnię powyższego przepisu dokonaną przez Komisję oraz niewłaściwe jego zastosowanie. Tym samym decyzja Komisji stoi w sprzeczności z podstawowymi swobodami gwarantowanymi przez Traktat WE.
Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 §1 k.p.a. w związku z art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124 poz. 1151 ze zm.), Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych decyzjami z dnia 23 czerwca 2006 roku utrzymała w mocy zaskarżone decyzje z dnia [...] maja 2006 roku wyrażające sprzeciw co do pośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń – A. Z. P. S.A. oraz A. P. S.A. z siedzibą w W. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50% udziału w kapitale zakładowym A. Z. P. S.A. oraz A. P. S.A. z siedzibą w W. przez A. A. z siedzibą w M. w Republice Federalnej Niemiec
W uzasadnieniu organ między innymi wskazał, że niezasadne jest aprioryczne twierdzenie, że niemożliwe jest wywodzenie z art. 35 ustawy o działalności ubezpieczeniowej zakazu nabywania akcji zakładów ubezpieczeń za środki inne niż pieniężne. Argumentem za tym stanowiskiem miałby być fakt, że art. 35 przewiduje wyłącznie zakres badania transakcji z przyczyn ostrożnościowych, przy czym, co należy podkreślić, w analizowanym przepisie słowo "ostrożnościowy" nie występuje. Takim określeniem posługuje się dla porównania ustawodawca w art. 27 ust. 3a u.d.u., zgodnie z którym organ nadzoru, na wniosek organu zakładu ubezpieczeń właściwego w zakresie powołania członków zarządu, odstąpi, w drodze decyzji, od wymogu znajomości języka polskiego, jeżeli nie jest to niezbędne ze względów nadzoru ostrożnościowego, biorąc w szczególności pod uwagę zakres działalności zakładu ubezpieczeń. Przytoczony dla przykładu przepis ustawy o działalności ubezpieczeniowej uzależnia możliwość dokonania określonego rozstrzygnięcia organu nadzoru od względów nadzoru ostrożnościowego, taka konstrukcja nie występuje natomiast w relewantnym dla sprawy art. 35 u.d.u..
W ocenie organu, konstrukcja art. 35 ust. 4 pkt 2 i 3 u.d.u. w zakresie nabywania i obejmowania akcji zakładu ubezpieczeń jest analogiczna do konstrukcji art. 33 ustawy. Ustawodawca wprowadza dokładnie takie same kryterium środków: "nie pochodzą z kredytu lub pożyczki albo nie są w inny sposób obciążone" oraz "nie pochodzą z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł". Wprawdzie ustawa w art. 35 u.d.u. nie mówi o środkach pieniężnych, tak jak w art. 33 ust. 2 u.d.u., niemniej jednak należy zauważyć, że w art. 33 ust. 3 i 4 u.d.u. dotyczącym kapitału zakładowego ustawodawca również ogranicza się tylko do słowa środki", a nie sposób przyjąć, że mógłby mieć na myśli środki inne niż pieniężne, skoro kapitał zakładowy pokrywany jest tylko i wyłącznie wkładem pieniężnym. Przedmiotową tezę wzmacnia użyte w art. 35 ust. 4 pkt 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej stwierdzenie "wpłaty na akcje". Słowo wpłata musi być utożsamiane ze środkami pieniężnymi, w przeciwnym wypadku ustawodawca posłużyłby się zwrotem "pokrycie wkładem niepieniężnym" lub analogicznym, tak jak przykładowo w art. 320 § 1 pkt 3 i 4 Kodeksu spółek handlowych. Przyjętą interpretację potwierdza wreszcie sformułowanie "środki (...) nie pochodzą z kredytu lub pożyczki albo nie są w inny sposób obciążone". Zarówno kredyt jak i pożyczka muszą być utożsamiane z podstawowymi formami obciążenia środków pieniężnych i dlatego uzasadniona jest teza, ze chociaż ustawodawca nie napisał tego wprost, w istocie mowa tu o zakazie nabywania akcji za obciążone środki pieniężne, a nie za pomocą innych aktywów, o charakterze niepieniężnym.
Ponadto organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zostały wydane dyrektywy, a Komisja Europejska nie doszukała się podstaw do uznania, ze art. 35 ust. 4 polskiej ustawy o działalności ubezpieczeniowej jest z nimi sprzeczny. W konsekwencji zarzut naruszenia przez Komisję Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych art. 43 TWE należy uznać za bezzasadny.
Pismami z dnia [...] sierpnia 2006 roku skarżący wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżony decyzjom:
naruszenie art. 35 ust. 4 pkt 2 u.d.u.polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i zgłoszenie sprzeciwu w sytuacji, gdy nie zachodziły określone w powyższym przepisie okoliczności uprawniające Organ Nadzoru do zgłoszenia sprzeciwu,
naruszenie art. 56 TWE polegające na nadaniu art. 35 ust. 4 pkt 2 u.d.u., takiej wykładni, wykraczającej poza brzmienie takiego przepisu, która skutkuje wprowadzeniem nielegalnych z punktu widzenia prawa pierwotnego Unii Europejskiej ograniczeń swobodnego przepływu kapitału, ewentualnie - polegające na niezastosowaniu art. 56 TWE, który ma pierwszeństwo przed prawem krajowym. Ponadto, zgłoszenie sprzeciwu nastąpiło w sytuacji, w której nie wymagała tego ochrona interesów ubezpieczonych. Stanowi to formę ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału, która prowadzi do arbitralnej dyskryminacji;
naruszenie art. 43 ust. 1 zdanie 1 TWE przewidującego, że ograniczenia wolności osiedlania się są zabronione poprzez przyjęcie, że Skarżący nie może ustanowić zależnej spółki holdingowej zarządzającej akcjami zakładu ubezpieczeń mającego siedzibę w Polsce. Tym samym Skarżącemu ograniczono, w wyniku sprzeciwu wydanego przez Organ Nadzoru, swobodę wyboru formy prawnej dostępu do polskiego rynku ubezpieczeniowego.
W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że art. 35 ust. 4 u.d.u. reguluje przypadki, w których i tylko w których Organ Nadzoru może zgłosić sprzeciw. Zdaniem skarżącego zgłoszenie sprzeciwu w przypadkach nie objętych hipotezą normy prawnej opartej na powyższym przepisie oznacza, że Organ Nadzoru nie może zastosować się do dyspozycji objętej art. 35 ust. 3 u.d.u. i wydać decyzji w sprawie sprzeciwu. Na taką relację pomiędzy art. 35 ust. 3 i art. 35 ust. 4 u.d.u. wyraźnie wskazuje brzmienie art. 35 ust. 4 u.d.u., w którym zamieszczono wyrazy "Organ Nadzoru może zgłosić sprzeciw, o którym mowa w ust. 3".
Przepis art. 35 ust. 4 pkt 2 u.d.u. określa okoliczności, w których i wyłącznie w których Organ Nadzoru może zgłosić sprzeciw wobec nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń. Z wykładni literalnej powołanego przepisu wynika, że hipoteza normy prawnej nakazującej Organowi Nadzoru zgłosić sprzeciw, obejmuje wyłącznie okoliczności takie jak:
nabycie lub objęcie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń za środki pochodzące z kredytu,
nabycie lub objęcie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń za środki pochodzące z pożyczki, albo
nabycie lub objęcie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń akcji za środki w inny sposób obciążone,
Organ Nadzoru w uzasadnieniu do sprzeciwu nie wykazał ani też nie powołał się na żadną ze wskazanych w art. 35 ust. 4 pkt 2 u.d.u. okoliczność, tj. nie zarzucił, że:
Skarżący nabył akcji polskiej spółki ubezpieczeniowej za środki pochodzące z kredytu,
Skarżący nabył akcji polskiej spółki ubezpieczeniowej za środki pochodzące z pożyczki,
Skarżący nabył akcji polskiej spółki ubezpieczeniowej za środki w inny sposób obciążone.
Organ Nadzoru stwierdził jedynie, że nabycie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń nie może nastąpić za środki inne niż pieniężne. Tymczasem okoliczność, że nabycie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń następuje bez użycia jakichkolwiek środków nie mieści się w określonej w art. 35 ust. 4 pkt 2 u.d.u. hipotezie normy prawnej. Brak jest więc podstaw do zastosowania powyższej normy, a tym samym nie mogło dojść do legalnego zgłoszenia sprzeciwu.
Według skarżącego, art. 35 ust. 4 u.d.u. upoważnił Organ Nadzoru wyłącznie do badania pochodzenia środków przeznaczonych na nabycie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń, a nie do określenia dopuszczalnych w ocenie Organu Nadzoru form ich nabycia. Wniesienie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń w formie aportu do innej spółki samo w sobie nie może stanowić podstawy do wniesienia sprzeciwu, ani też nie może zostać uznane za naruszające przepisy art. 35 ust. 4 u.d.u.
Organ Nadzoru stosując nieuzasadnioną interesem ubezpieczonych lub zasadami nadzoru ostrożnościowego wykładnię art. 35 ust. 4 pkt 2u.d.u., wykraczającą poza brzmienie takiego przepisu, wprowadził nielegalne ograniczenie w swobodzie przepływu kapitału, czym naruszył art. 56 i art. 43 TWE
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2006 roku skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze, wniósł o rozważenie przez Sąd czy niedoszło do rażącego naruszenia art.35 ust.4 pkt 2 u.d.u. uzasadniającego stwierdzenia nieważności i poinformował Sąd, że skarżący zmienił nazwę na A. SE.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.
Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270, określanej dalej skrótem p.p.s.a.)
Skargi analizowane stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlegają oddaleniu, gdyż zaskarżone decyzje i utrzymane nią w mocy decyzje Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z dnia [...] maja 2006 roku zgłaszające sprzeciw co do pośredniego nabycia akcji krajowego zakładu ubezpieczeń A. Z. P. S.A. oraz A. P. S.A. z siedzibą w W. w liczbie zapewniającej przekroczenie 50% głosów na walnym zgromadzeniu oraz 50% udziału w kapitale zakładowym A. Z. P. S.A. oraz A. P. S.A. przez A. A. z siedzibą w M., Republika Federalna Niemiec, nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.
Zgodnie z art. 35 ust. 4 u.d.u. organ nadzoru może zgłosić sprzeciw, jeżeli nabywający albo obejmujący akcje, nie wykaże, że:
daje rękojmię prowadzenia spraw krajowego zakładu ubezpieczeń w sposób należycie zabezpieczający interesy ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia;
w okresie od dnia zawiadomienia organu nadzoru o zamiarze, do dnia nabycia włącznie, środki przeznaczone na nabycie albo objęcie akcji lub praw z akcji krajowego zakładu ubezpieczeń, nie pochodzą z kredytu lub pożyczki albo nic są w inny sposób obciążone:
wpłaty na akcje nie pochodzą z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł.
Na wstępie należy podkreślić, że ustawodawca rozróżniając pojęcia nabycie i objęcie akcji krajowego zakładu ubezpieczeń, jednocześnie uznał, iż z punktu widzenia przesłanek do zgłoszenia sprzeciwu jest nieistotne, czy akcje krajowego zakładu ubezpieczeń mają być nabyte, czy też objęte. Obu sytuacji dotyczą dokładnie te same przesłanki do zgłoszenia sprzeciwu, co daje podstawę do stwierdzenia, że zarówno w przypadku nabycia jak i objęcia, o ile mowa o środkach przeznaczonych na nabycie lub objęcie akcji, to należy przez to rozumieć środki pieniężne. Należy w tym miejscu zauważyć, że w przypadku objęcia akcji ustawodawca w innym przepisie wprost przewidział, że akcje mogą zostać objęte tylko za środki pieniężne. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 2 kapitał zakładowy jest pokrywany wkładem pieniężnym i podlega wpłaceniu w całości przed zarejestrowaniem krajowego zakładu ubezpieczeń w Krajowym Rejestrze Sądowy.
Natomiast ust.3 omawianego artykułu stanowi, że środki na opłacenie kapitału zakładowego nie mogą pochodzić z kredytu lub pożyczki albo być w inny sposób obciążone. Tak więc nie ma najmniejszych wątpliwości, że w tym przepisie przez pojęcie "środki" ustawodawca rozumiał środki pieniężne.
Jedną z podstawowych zasad interpretacji przepisów jest zasada racjonalności ustawodawcy. W oparciu o powyższą zasadę nie do zaakceptowania jest pogląd, że użyte w art. 33 ust. 2 i 3 pojęcie "środki" ustawodawca rozumie jako środki pieniężne, natomiast użyte w art. 35 ust. 4 pkt 2 raz rozumie również jako środki pieniężne jeżeli chodzi o objęcie akcji, a przypadku nabycia akcji również jako środki niepieniężne.
Określenie "środki" należy również analizować poprzez pryzmat art. 31 u.d.u., który stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do krajowego zakładu ubezpieczeń wykonującego działalność w formie spółki akcyjnej stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych. Tak więc użyty w art. 35 ust.4 pkt 3 u.d.u. zwrot "wpłaty na akcje" należy odnieść wyłącznie do środków pieniężnych, bowiem w przeciwnym razie ustawodawca posłużyłby się zwrotem "pokrycie wkładem niepieniężnym" jak uczynił to w redakcji Kodeksu spółek handlowych. Na przykład w art. 309 § 3 "Akcje obejmowane za wkłady niepieniężne powinny być pokryte w całości nie później niż przed upływem roku po zarejestrowaniu spółki. Akcje obejmowane za wkłady pieniężne powinny być opłacone przed zarejestrowaniem spółki co najmniej w jednej czwartej ich wartości nominalnej." oraz § 4. "Jeżeli akcje są obejmowane wyłącznie za wkłady niepieniężne albo za wkłady niepieniężne i pieniężne, wówczas kapitał zakładowy powinien być pokryty przed zarejestrowaniem co najmniej w jednej czwartej jego wysokości, określonej w art. 308 § 1" lub w art. 320 § 1. pkt 3 "Do zgłoszenia spółki należy dołączyć: oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wymagane statutem wpłaty na akcje oraz wkłady niepieniężne zostały dokonane zgodnie z prawem"
Mając na uwadze dyspozycje art. 31 u.d.u. oraz rozwiązania przyjęte przez Kodeks spółek handlowych nie do przyjęcia jest pogląd, że ustawodawca w ustawie o działalności ubezpieczeniowej mógłby inaczej rozumieć zwrot "wpłaty na akcję" niż jako środki pieniężne w sytuacji gdy dla aportów zastrzegł określenie "wkładów niepieniężnych".
Sąd nie podzielił argumentu skarżącego, że nabywanie akcji w ramach dziedziczenia świadczy o nietrafności wydanej decyzji.
Należy podkreślić, iż zgłoszony sprzeciw nie ingeruje w prawo własności wynikające, jak w tym przypadku z dziedziczenia, na mocy którego spadkobierca uzyskuje tytuł własności akcji, a skutkuje jedynie brakiem możliwości wykonywania prawa głosu z nabytych akcji. Organ trafnie podniósł, że w przypadku gdy kontrolny pakiet akcji krajowego zakładu ubezpieczeń zostałyby nabyty w drodze dziedziczenia przez osobę nie posiadającą żadnego doświadczenia w zakresie rynków finansowych, to nie sposób polemizować z poglądem, że Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych powinna zgłosić sprzeciw z uwagi na brak rękojmi nabywcy, na podstawie art. 35 ust. 4 pkt 1 udu. W takim przypadku doszłoby również do pewnej, pośredniej ingerencji w treść prawa dziedziczenia, chociaż z formalnego punktu widzenia akcje należałyby do spadkobiercy.
W świetle art. 58 ust.1 lit.b) TWE, który brzmi "Artykuł 56 nie narusza prawa Państw Członkowskich do podejmowania wszelkich środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ich ustaw i aktów wykonawczych, zwłaszcza w aferze podatkowej i w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi lub ustanowienia procedur deklarowania przypływu kapitału do celów informacji administracyjnej bądź statystycznej, lub podejmowania środków uzasadnionych powodami związanym; z porządkiem publicznym lub bezpieczeństwem publicznym.", Sąd nie dopatrzył się obrazy art.56 TWE, na podstawie którego zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi. Z powyższych unormowań unijnych wynika jednoznacznie, że pierwotne prawo wspólnotowe przewiduje możliwość odstępstwa od zasady swobody przepływu kapitału w dziedzinie nadzoru odtrożnościowego nad instytucjami finansowymi, którymi z całą pewnością są zakłady ubezpieczeń, nad którymi ustawowy nadzór sprawuje Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych.
Powyższa argumentacja dotycząca zgodności zaskarżonej decyzji z prawem wspólnotowym jest również aktualna przy ocenie art. 43 TWE , zwłaszcza, że Komisja Europejska nie dopatrzyła się by art. 35 ust.4 u.d.u. był sprzeczny z uchwalonymi dyrektywami.
Na powyższe rozstrzygnięcie nie mógł mieć wpływu ust.3 art.58 TWE stanowiący, że "Środki i procedury określone w ustępach 1 i 2 nie powinny stanowić dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności w rozumieniu art. 56.", jako nie mający odniesienia do poczynionych ustaleń
Sąd oceniając zaskarżone decyzje nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę