VI SA/WA 1588/19

VI SA/Wa 1588/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /przewodniczący/
Magdalena Maliszewska /sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 604/20 - Wyrok NSA z 2023-09-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 106 par. 3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2068
art. 13k ust. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 189f par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1025
art. 155 par. 1, art. 535
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant ref. staż. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ"), działając na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a., art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, art. 13k ust. 6 pkt 1, art. 13k ust. 9 oraz art. 13l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.; dalej "udp"), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 890 ze zm.; dalej "rozporządzenie z 22 marca 2011 r."), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.; dalej "utd"), nałożył na skarżącą R. T. (dalej: "skarżąca", "strona") karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
W dniu [...] kwietnia 2018 r. o godzinie [...] na odcinku drogi krajowej nr [...] (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - granica m. [...] (wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r) urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] (numer ewidencyjny [...]) zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].
W toku przeprowadzonej kontroli stacjonarnej stwierdzono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto pojazd ten nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.
Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 26 000 kg a właścicielem pojazdu w dniu odnotowania naruszenia była D. B., zaś posiadaczem aktualnej umowy ubezpieczenia OC R. T.
Pismem z 16 października 2018 r. GITD zawiadomił D. B. oraz R. T. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu, jaki odbywał się w dniu [...] kwietnia 2018 r., pouczając jednocześnie o treści art. 10 § 1 k.p.a
W dniu 30 października 2018 r. do GITD wpłynęło pismo D. B., w którym poinformowała organ, że pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] został sprzedany w dniu [...] kwietnia 2018 r. około godziny 19:00, na dowód czego załączyła kserokopię umowy kupna-sprzedaży ww. samochodu zawartej w dniu [...] kwietnia 2018 r. pomiędzy nią a R. T.
Pismem z 13 listopada 2018 r. organ wezwał D. B. do przedłożenia oryginału lub poświadczonej - zgodnie z art. 76a § 2 k.p.a. - kopii ww. umowy.
W dniu 2 listopada 2018 r. do organu wpłynęło pismo R. T., w którym poinformowała organ, że kontrolowany w dniu [...] kwietnia 2018 r. pojazd został zakupiony w porze nocnej. Strona wyjaśniła, że przed zakupem ww. pojazdu miała miejsce jazda próbna, w której kierującym był poprzedni właściciel pojazdu. R. T. wskazała, że po dopełnieniu wszelkich formalności związanych z zakupem pojazdu, udała się z osobą kierującą pojazdem do najbliższego punktu obsługi viaToll, w celu zakupu urządzenia pokładowego viaBox, po czym wyruszono w drogę powrotną. Strona wyjaśniła, że z jej punktu widzenia dopełniła wszelkich niezbędnych formalności, aby móc poruszać się ww. pojazdem. Do korespondencji załączyła kserokopię umowy kupna-sprzedaży samochodu o numerze rejestracyjnym [...] z [...] kwietnia 2018 r. oraz wykaz zarejestrowanych i usuniętych pojazdów z umowy z systemem viaToll o numerze [...].
Pismem z 26 listopada 2018 r. GITD wezwał R. T. do przedłożenia oryginału lub poświadczonej - zgodnie z art. 76a § 2 k.p.a. - kopii protokołu zdawczo - odbiorczego, bądź innego dokumentu potwierdzającego godzinę przekazania pojazdu, ewentualnie do wskazania godziny przekazania pojazdu.
W dniu 3 grudnia 2018 r. do GITD wpłynęło pismo D. B., w którym poinformowała, że jest w posiadaniu jedynie kopii umowy kupna-sprzedaży pojazdu zawartej w dniu [...] kwietnia 2018 r., gdyż oryginał został przekazany nabywcy. Do korespondencji załączyła kserokopię umowy kupna-sprzedaży samochodu z [...] kwietnia 2018 r., potwierdzoną przez Starostwo Powiatowe w [...].
W dniu 2 stycznia 2019 r. organ dokonał ponownej weryfikacji danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, na podstawie których ustalono, że D. B. była właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] do dnia [...] kwietnia 2018 r., zaś R. T. widnieje jako nowy właściciel ww. pojazdu od dnia [...] kwietnia 2018 r.
Pismami z 9 stycznia 2019 r. GITD wezwał ponownie D. B. oraz R. T. do przedłożenia bądź przesłania oryginału lub poświadczonej - zgodnie z art. 76a § 2 k.p.a. - kopii protokołu zdawczo - odbiorczego, bądź innego dokumentu potwierdzającego godzinę przekazania kontrolowanego pojazdu, ewentualnie wskazania godziny jego przekazania.
W dniu 21 stycznia 2019 r. do organu wpłynęło kolejne pismo D. B., w którym powołując się na świadomość odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczyła, że w dniu [...] kwietnia 2018 r. samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] został sprzedany przed godziną [...]. Wyjaśniła ponadto, że kupujący pojazd L. T., działający w imieniu R. T., przyjechał w dniu [...] kwietnia 2018 r. w godzinach popołudniowych, po czym po obejrzeniu pojazdu i jego odbiorze, wyjechał nim w drogę powrotną do [...] przed godziną [...]. D. B. wskazała, że zapłata za pojazd została przelana przez R. T. w czasie podpisywania umowy sprzedaży. Podkreśliła, że poinformowała L. T. o konieczności nabycia urządzenia pokładowego viaBox oraz o punktach dystrybucji viaToll. Podniosła, że nie jest odpowiedzialna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu.
Pismem z 4 lutego 2019 r. GITD wezwał L. T. (w charakterze świadka) do potwierdzenia faktu odbioru w dniu [...] kwietnia 2018 r. pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] oraz wskazania, w jakich godzinach nastąpiło jego przekazanie oraz potwierdzenia, czy na umowie z [...] kwietnia 2018 r. widnieje jego podpis oraz, czy są mu znane okoliczności przejazdu ww. pojazdu w dniu [...] kwietnia 2018 r. na odcinku drogi krajowej nr [...] (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - granica m. [...].
W dniu 4 lutego 2019 r. do GITD wpłynęła odpowiedź R. T. na wezwanie z 9 stycznia 2019 r., w którym wskazała, że do ww. umowy nie został sporządzony protokół zdawczo - odbiorczy, a pojazd został przekazany w godzinach nocnych zaraz po wykupie urządzenia pokładowego viaBox. Ponadto wyjaśniła, że poprzedni właściciel zapewnił ją, że pojazd ma wykupione urządzenie pokładowe viaBox. Wyjaśniła również, że przejazd w dniu [...] kwietnia 2018 r. był jazdą próbną przed przekazaniem pojazdu i odbył się do punktu dystrybucji viaToll.
W dniu 25 lutego 2019 r. do organu wpłynęło pismo L. T., w którym potwierdził, że odebrał pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r., a przekazanie pojazdu nastąpiło w godzinach nocnych. Potwierdził, że na przedmiotowej umowie kupna-sprzedaży pojazdu widnieje jego podpis oraz stwierdził, że do ww. umowy nie został sporządzony dokument potwierdzający godziny przekazania pojazdu. L. T. wyjaśnił, że przekazanie pojazdu nastąpiło z chwilą zakupu urządzenia pokładowego viaBox na stacji paliw, a do tego momentu odbywały się jazdy próbne. Podniósł, że nie jest w stanie stwierdzić dokładnej godziny przekazania pojazdu.
Z udzielonych w dniu 5 marca 2019 r. wyjaśnień Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat wynika, że w dniu [...] kwietnia 2018 r. nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz w działaniu bramownic, zaś pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godzinie [...]. Ponadto operator poinformował, że urządzenie pokładowe viaBox o numerze [...], przypisane do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], zostało wydane w punkcie dystrybucji viaToll o numerze [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godzinie [...].
Pismem z 6 marca 2019 r. GITD wezwał D. B. do udzielenia odpowiedzi na pytania, czy przed dokonaniem transakcji sprzedaży ww. pojazdu odbywała się jazda próbna oraz kto kierował pojazdem, i w jakich godzinach to nastąpiło. Psmem z 17 marca 2019 r. D. B. potwierdziła, że krótka jazda próbna odbyła się na placu, na którym stał pojazd. Wyjaśniła, że pojazdem kierował L. T. w obecności męża D. B. – W. B. co miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2018 r. około godziny [...].
Pismami z 25 marca 2019 r. GITD wezwał D. B., R. T. i L. T. do złożenia dodatkowych wyjaśnień, poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania, gdzie znajduje się plac, na którym odbyła się jazda próbna, ile czasu trwała, gdzie doszło do spotkania inicjującego sprzedaż ww. pojazdu oraz gdzie nastąpiło przekazanie pojazdu.
Pismem z 5 kwietnia 2019 r. D. B. wskazała, że plac, na którym odbyła się jazda próbna znajduje się przy ul. [...] w [...] i obejmuje powierzchnię 3,64 ha. Zaznaczyła, że jazda próbna trwała 2-3 minuty, podczas której został przejechany odcinek około 500 metrów natomiast oględziny pojazdu trwały około jednej godziny i odbywały się na ww. placu.
W dniu 15 kwietnia 2019 r. do organu wpłynęła odpowiedź L. T., w której wyjaśnił, że jazda próbna odbywała się z miejsca postoju pojazdu do miejsca zakupu urządzenia pokładowego viaBox. Podkreślił, że właściciel pojazdu nie wyraził zgody na to, aby to on kierował pojazdem podczas jazdy próbnej, w związku z czym pojazdem kierował syn właściciela pojazdu. Zaznaczył, że czas jazdy próbnej oraz jego odległość jest równoznaczna z długością odcinka od miejsca postoju ww. pojazdu do miejsca, w którym nabyto urządzenie pokładowe viaBox. Podniósł, że przekazanie pojazdu nastąpiło na stacji paliw, tuż przed zakupem urządzenia viaBox.
W dniu 15 kwietnia 2019 r. do organu wpłynęła również odpowiedź R. T., w której poinformowała, że wszystko co miała do wyjaśnienia w sprawie, zawarła w poprzednich pismach. Wyjaśniła, że nie może dokładnie odpowiedzieć na zadane pytania, gdyż nie było jej na miejscu zakupu ww. pojazdu.
Pismem z 17 kwietnia 2019 r. GITD zawiadomił R. T. o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie, załączając kserokopie materiałów dowodowych zgromadzonych w niniejszym postępowaniu administracyjnym.
Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] umorzył prowadzone wobec D. B. postępowanie w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o nr rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. (por. decyzja GITD k. 100 akt administracyjnych). Z ustaleń organu wynika, że D. B. w dniu popełnienia naruszenia o godzinie [...] nie była właścicielem kontrolowanego pojazdu.
Jednocześnie decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] GITD nałożył na R. T. karę pieniężną w kwocie 1 500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o nr rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r.
Odwołując się do treści art. 13k ust. 4 u.d.p. GITD wskazał, że stroną postępowania dotyczącego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest podmiot będący właścicielem/posiadaczem pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnym odcinku drogi. Organ nie podzielił argumentów strony, sugerujących, że to kierujący pojazdem jest odpowiedzialny za powstałe naruszenie. W jego ocenie, twierdzenie strony, co najwyżej może stać się podstawą roszczeń cywilnoprawnych, gdyby okazało się, że działanie lub zaniechanie kierującego naraziło właściciela pojazdu na szkodę.
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że co do zasady ustawodawca wiąże odpowiedzialność za nieuiszczenie opłaty elektronicznej z właścicielem pojazdu, przy czym chodzi tu o właściciela, który jest jednocześnie posiadaczem pojazdu. Wyjątkiem od tej reguły jest przypisanie odpowiedzialności podmiotowi niebędącemu właścicielem, na którego przeniesiono posiadanie pojazdu, przy czym odpowiedzialność tego podmiotu zaistnieje tylko i wyłącznie, gdy właściciel pojazdu utraci status posiadacza pojazdu. Ciężar wykazania, że nastąpiło przeniesienie posiadania spoczywa na właścicielu pojazdu, który powinien przedstawić dowód przeniesienia posiadania pojazdu. W przypadku braku takiego dowodu organ ma prawo domniemywać, że przeniesienie posiadania nastąpiło grzecznościowo, a właściciel miał możliwość swobodnego władania rzeczą, także natychmiastowego odbioru pojazdu. Nawiązując do treści art. 535 § 1 k.c. organ podkreślił, że umowa sprzedaży rzeczy polega na przeniesieniu przez sprzedawcę na kupująco własność rzeczy. Nadmienił również, że strony mogą zamieścić w umowie sprzedaży zastrzeżenie własności zbywanego przedmiotu na rzecz sprzedającego, przykładowo do chwili zapłaty całości ceny. Zaznaczył, że w treści umowy kupna – sprzedaży pojazdu zawartej w dniu [...] kwietnia 2018 r. nie zawarto zastrzeżenia własności zbywanego pojazdu na rzecz sprzedającego, co oznacza, że własność sprzedawanego pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przeszła na nabywcę z chwilą zawarcia przez strony umowy, a nie później. W ocenie organu, okoliczności faktyczne sprawy potwierdzają, że do przeniesienia posiadania pojazdu doszło przed stwierdzonym naruszeniem, a R. T. stała właścicielem pojazdu przed godziną [...]. Wydanie pojazdu jak i zapłata były zdarzeniami będącymi wyłącznie przejawem wykonania umowy zgodnie z istotą umowy konsensualnej.
Organ zaznaczył, że okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że dopuszczalna masa całkowita skontrolowanego w dniu [...] kwietnia 2018 r. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przekraczała 3,5 t a pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej. Pochodząca z systemu elektronicznego poboru opłat informacja jednoznacznie potwierdziła, że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ użytkownik nie posiadał podpisanej umowy powyższe, powyższe zdaniem GITD, dawało podstawę do zastosowania względem właściciela pojazdu sankcji w postaci kary pieniężnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżyła decyzję GITD z [...] maja 2019 r. o nałożeniu na nią kary pieniężnej w wysokości 1 500 i wniosła o jej uchylenie w całości.
Organowi zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez jego błędne niezastosowanie, a w konsekwencji zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy, podczas gdy dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia niezbędnym było przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka w osobie J. S.,
2. art. 80 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie za udowodnione okoliczności, jakoby D. B. w dniu popełnienia naruszenia o godzinie [...] nie była właścicielem kontrolowanego pojazdu, a tym samym że właścicielem musiała być R. T., podczas gdy okoliczności tych nie sposób było wywieść ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
3. art. 189f § 2 k.p.a., poprzez jego błędne niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na R. T., podczas gdy (niezależnie od okoliczności niniejszej sprawy, a przede wszystkim sprawcy naruszenia) jeszcze [...] kwietnia 2018 r. wskazana dokonała zakupu urządzenia viaBox, usuwając naruszenie i zapobiegając jego ewentualnemu popełnieniu w przyszłości, wobec czego wystarczającym było wezwanie jej do przedłożenia dowodów usunięcia naruszenia,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 13k ust. 4 u.d.p., poprzez błędne uznanie, że karę pieniężną należało nałożyć na R. T. jako właściciela pojazdu marki [...] o nr rej. [...], podczas gdy w chwili odnotowania naruszenia R. T. i L. T. nie byli ani właścicielami, ani posiadaczami ww. pojazdu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu, w świetle argumentacji organu oraz zarzutów skarżącej, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Przedmiotowa sprawa dotyczy kary pieniężnej nałożonej na skarżącą w związku z bezspornym nieuiszczeniem opłaty elektronicznej za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godzinie [...] na odcinku drogi krajowej nr [...] (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - granica m. [...] (wskazanym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.) zarejestrowany przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] (numer ewidencyjny [...]).
Przyczyną zarejestrowania ww. przejazdu było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wobec stwierdzonego "braku komunikacji z OBU, ważna umowa dla NRP nie została zidentyfikowana". Okoliczność, że dopuszczalna masa całkowita ww. pojazdu ciężarowego przekracza 3,5 tony została ustalona na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK). W oparciu o dane zgromadzone w CEPiK ustalono ponadto, że właścicielem pojazdu w dniu odnotowania naruszenia była D. B., zaś posiadaczem aktualnej umowy ubezpieczenia OC R. T.
Podjęte przez organ czynności wyjaśniające potwierdziły, że w dniu kontroli (tj. w dniu [...] kwietnia 2018 r.) skarżąca zawarła z D. B. umowę kupna – sprzedaży samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Zarówno skarżąca, jak i D. B. zgodnie wskazują, że zawarcie umowy nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2018 r. na placu, na którym odbywała się jazda próbna (zlokalizowanym przy ul. [...] w [...]). Umowę kupna – sprzedaży, w imieniu skarżącej, podpisał L. T. a zapłata za pojazd została przelana w momencie podpisania umowy. Niespójność dotyczy natomiast określenia momentu przekazania pojazdu przez sprzedającego jego nabywcy.
Z analizy materiału dowodowego, a przede wszystkim z zapisu ewidencyjnego [...], jak i wyjaśnień przekazanych przez Biuro Krajowego Systemu Poboru Opłat w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. po drodze krajowej nr [...] o godzinie [...] nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak w pojeździe urządzenia viaBox.
Pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godzinie [...]. Urządzenie pokładowe viaBox o numerze [...], przypisane do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] zostało wydane w punkcie dystrybucji viaToll o numerze [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. o godzinie [...].
W dniu [...] kwietnia 2018 r. operator nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz działaniu bramownic.
W toku postępowania administracyjnego, jak i na etapie skargi skarżąca nie kwestionowała faktu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a wyłącznie zasadę jej odpowiedzialności.
Spór prawny dotyczy zatem oceny prawidłowości ustalenia przez GITD adresata sankcji w postaci kary pieniężna nałożonej zaskarżoną decyzją. Zdaniem skarżącej stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę wydania decyzji, wobec braku jego zupełności, nie mógł być uznany za w pełni odpowiadający dyspozycji normy prawnej z art. 13k ust. 4 udp, a tym samym za wystarczający dla uznania skarżącej - w chwili stwierdzenia naruszenia - za właściciela pojazdu o numerze rejestracyjny [...], a co za tym idzie orzeczenia wobec niej kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Wymaga podkreślenia, że z art. 13k ust. 4 udp, który współstanowił materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanej przez Sąd decyzji wynika, że karę pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego (jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą), zaś jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to karę nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.
Przywołany przepis prawa – jak jednoznacznie wynika to z jego treści – ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego oznaczenia strony postępowania oraz adresata decyzji nakładającej sankcję pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd drogą płatną, a prawnie relewantna z tego punktu widzenia okoliczność, aż nadto jasno i wyraźnie opisana została w hipotezie normy prawnej dekodowanej z tego przepisu, co najogólniej rzecz ujmując wyraża się w tym, że odpowiedzialność za wskazany delikt może być egzekwowana wobec właściciela pojazdu lub – w warunkach określonych omawianym przepisem – wobec jego posiadacza.
W związku z powyższym, jeżeli za oczywiste uznać to, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają normy prawa materialnego, albowiem to one stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, albo – tak jak w rozpatrywanej sprawie – nałożenia obowiązku w postaci sankcji administracyjnej, wyznaczając tym samym zbiór prawnie relewantnych faktów koniecznych do załatwienia sprawy, to w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można zarzucić organowi administracji publicznej deficytu ustaleń faktycznych oraz deficytu ich oceny prawnej.
Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że z ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że przejazd odcinkiem drogi płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej był wykonywany przez właściciela pojazdu. W toku postępowania strony zgodnie oświadczyły, że umowa kupna – sprzedaży pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] została zawarta w dniu [...] kwietnia 2018 r. w trakcie spotkania (zbywcy z nabywcą), jakie odbyło się na placu zlokalizowanym przy ul. [...] w [...], gdzie znajdował się pojazd będący przedmiotem sprzedaży.
W zaskarżonej decyzji organ słusznie odwołał się do treści art. 535 k.c., bowiem w jego ujęciu zawarcie umowy sprzedaży wymaga zobowiązania się sprzedawcy względem kupującego do przeniesienia własności rzeczy i wydania mu jej oraz wzajemnego zobowiązania się kupującego względem sprzedawcy do odebrania rzeczy i zapłaty jej ceny. Istotą kreowanego przez zawarcie takiej umowy stosunku jest przejście własności w zamian za cenę wyrażoną w pieniądzu jako nośniku "uniwersalnej" wartości ekonomicznej (por. W.J. Katner, w: SPP, t. 7, 2011, s. 8 i n.).
Charakteryzując umowę sprzedaży, przyjmuje się zwykle, że jest to umowa, która dochodzi do skutku, kiedy strony uzgodnią przedmiot oraz cenę, co stanowi jej elementy przedmiotowo istotne (essentialia negotii); jest umową konsensualną, odpłatną, dwustronnie zobowiązującą i wzajemną, która jednak, jeśli dotyczy rzeczy oznaczonej co do tożsamości, wywołuje skutek rozporządzający – art. 155 § 1 k.c.
Cechę konsensualności umowy sprzedaży wyjaśnia się poprzez wskazanie, że stosunek zobowiązaniowy (w zakresie skutków obligacyjnych), który kreuje – dochodzi do skutku solo consensu, czyli przez samo porozumienie stron. W szczególności nie jest konieczne dopełnienie innych właściwych czynnościom realnym wymogów – zasadniczo wydania (przeniesienia posiadania) rzeczy (v. komentarz do art. 535 k.c. - E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 9, Warszawa 2019.).
Jak słusznie podkreśla organ treść umowy nie zawierała zastrzeżenia własności zbywanego przedmiotu na rzecz sprzedającego, co w świetle powyższych rozważań oznacza, że własność sprzedanego pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przeszła na nabywcę (skarżącą) z chwilą zawarcia umowy. Przeniesienie posiadania nastąpiło przed stwierdzeniem naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej a nie później. Organ prawidłowo zatem przyjął, że skarżąca stała się właścicielem pojazdu przed godziną [...], a wydanie pojazdu jak i zapłata były zdarzeniami będącymi wyłącznie przejawem wykonania umowy zgodnie z istotą umowy konsensualnej.
Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 upd korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d.
Sąd stwierdza, że ustalenia poczynione w sprawie stanowiącej przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia niewątpliwie nakazują zastosowanie względem skarżącej, jako właściciela pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] sankci w postaci kary pieniężnej w wysokości określonej treścią art. 13k ust. 1 pkt 2 upd tj. 1 500 złotych.
Za prawidłową Sąd uznał ponadto ocenę organu, że powyższe okoliczności nie dawały podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, w myśl art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Sąd oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. S. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, co wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.