VI SA/Wa 1584/25

VI SA/Wa 1584/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Pawłowska /przewodniczący/
Honorata Łopianowska
Iwona Kozłowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 2795/25 - Wyrok NSA z 2026-03-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 w zw. z art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie: Sędzia WSA Honorata Łopianowska Asesor WSA Iwona Kozłowska (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi W. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 25 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na rzecz skarżącej W. M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą z [...] listopada 2020 r., nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej: organ, Komisja Egzaminacyjna II stopnia), działając na podstawie art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2020 r., poz. 1651; dalej: ustawa Prawo o adwokaturze; u.p.a.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania W. M. (dalej: skarżąca, strona) od uchwały z [...] lipca 2020 r., nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzania egzaminu adwokackiego w 2020 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego (dalej: Komisja Egzaminacyjna I stopnia, organ I instancji), utrzymała w mocy ww. uchwałę.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Uchwałą z [...] lipca 2020 r., nr [...] Komisja Egzaminacyjna I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu. Z uzasadnienia uchwały wynika, że zdająca za rozwiązanie zadań: z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dostateczną, z zakresu prawa cywilnego – ocenę dostateczną, z zakresu prawa gospodarczego – ocenę niedostateczną, z zakresu prawa administracyjnego – ocenę dostateczną, z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki – ocenę dostateczną. Powołując się na treść art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną, organ I instancji wskazał, iż zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu.
Skarżąca wniosła odwołanie od uchwały organu I instancji, kwestionując ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa gospodarczego.
Komisja II stopnia uchwałą z [...] listopada 2020 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającą rozwiązanie z zakresu prawa gospodarczego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, na ocenę niedostateczną. Organ wskazał, że ta część egzaminu adwokackiego polegała na sporządzeniu umowy spółki jawnej, w ramach świadczenia pomocy prawnej na rzecz spółki z o.o., zgodnie z podanymi założeniami. Uchybienia popełnione przez zdającą zostały wykazane w 22 punktach w uzasadnieniu uchwały, w ten sposób, że po wskazaniu błędu następowało jego omówienie, wskazanie prawidłowego rozwiązania, podanie podstawy prawnej oraz w razie potrzeby przytoczenie poglądu doktryny i orzecznictwa (v. k. 11 – 17 zaskarżonej uchwały). Dokonując podsumowania wskazanych błędów organ uznał, że przedstawionych w zadaniu egzaminacyjnym problemów zdająca nie rozwiązała w sposób prawidłowy w istotnej ich części. Niezasadne było twierdzenie o elementach umowy "bezspornie" prawidłowych, gdyż egzaminatorzy część z nich również zakwestionowali (np. prawo prowadzenia spraw spółki). Wymienione błędy albo uniemożliwiłyby wpisanie spółki do KRS, albo skutkowałyby wszczęciem postępowania, o jakim mowa w art. 19 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. W ocenie organu, naraziłoby to strony na konieczność podjęcia dodatkowych czynności, które mogłyby pociągnąć za sobą dodatkowe koszty i nakład czasu, a także oczywiste opóźnienie w rejestracji spółki oraz ryzyko zwrotu wniosku, gdyby nie udało się uzupełnić braków wniosku we wskazanym przez sąd terminie. Popełnione przez zdającą uchybienie opisane w pkt 3 jako rażące, dotyczące podstawowej wiedzy, obniża ocenę pracy przynajmniej o stopień w stosunku do pracy, która mogłaby być oceniana jako bardzo dobra. Błędy opisane w punktach 2, 5, 6, 7, 9 i 15 obniżają ocenę o przynajmniej 1,5 stopnia. Pozostałe liczne błędy i uchybienia, a także niezrealizowanie szeregu założeń powodują, że praca nie może zostać oceniona na ocenę chociażby dostateczną, stosując właściwą gradację ocen. Wniosek byłby taki sam, gdyby powyższe obniżenia liczyć od oceny celującej (co nie ma uzasadnienia). Organ wskazał, że zdająca miała problemy z profesjonalnym skonstruowaniem umowy, co skutkowało tym, że interes strony nie zostałby należycie zabezpieczony. Nie potrafiła również, choćby w stopniu dostatecznym, diagnozować problemów związanych z umową spółki jawnej i instytucjami kodeksu spółek handlowych. Komisja zauważyła, że praca egzaminacyjna zdającej zawierała także pozytywne aspekty, jednak uchybienia i błędy, a więc aspekty negatywne, zdecydowanie przeważają nad aspektami pozytywnymi, mając na uwadze wagę i liczbę tych błędów. W ocenie organu, bez znaczenia pozostaje przy tym, że niektóre błędy zostały wytknięte tylko przez jednego z egzaminatorów (a nie przez obydwu), gdyż każda praca egzaminacyjna podlega sprawdzeniu niezależnie przez każdego z egzaminatorów. Komisja podkreślała, że o ile w ustawie przewidziana jest gradacja ocen, to aby uzyskać ocenę przynajmniej dostateczną, osoba zdająca egzamin zawodowy powinna wykazać się wiedzą na poziomie przynajmniej dostatecznym. W ocenie organu, skarżąca nie spełniła tego warunku. Nie potrafiła bowiem sporządzić pracy egzaminacyjnej, stosując właściwe przepisy prawa.
Na powyższą uchwałę skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1) naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i niewzięcie pod uwagę przy ocenie pracy skarżącej z zakresu prawa gospodarczego wszystkich pozytywnych aspektów pracy, mimo braku jakichkolwiek przepisów prawa, wskazujących kryteria oceny, które stałyby na przeszkodzie ustaleniu oceny pozytywnej, w wyniku czego nie uwzględniono słusznego interesu obywatela, o którym mowa w przepisie art. 7 k.p.a., a w tym wypadku interesu skarżącej, polegającego na ustaleniu pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, a tym samym, umożliwieniu jak najszybszego rozpoczęcia wykonywania zawodu zaufania publicznego;
2) przepisu art. 7 i 8 k.p.a. w związku z art. 78 lit. e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ocenienie sporządzonego przez skarżącą rozwiązania zadania egzaminacyjnego z części trzeciej egzaminu adwokackiego (prawo gospodarcze) w sposób znacznie mniej korzystny od rozwiązań innych zdających, którzy sporządzone przez siebie rozwiązania tego zadania egzaminacyjnego opierali na analogicznych lub zbliżonych założeniach do tych wskazanych w rozwiązaniu sporządzonym przez skarżącą, co stoi w sprzeczności z zasadami praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz równego traktowania;
3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 140 k.p.a., polegające na przekroczeniu przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z trzeciej części egzaminu adwokackiego bez należytego odniesienia jej do celu przeprowadzenia tego egzaminu, wskazanego w treści art. 78 lit. d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, który polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu zawodowego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, a w konsekwencji wystawienie oceny niedostatecznej z tej części egzaminu na podstawie podniesionych w uzasadnieniach ocen cząstkowych błędów, które nie uzasadniały wystawienia takiej oceny w pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w art. 78d ust. 10 cytowanej ustawy;
4) przepisów art. 7, art. 77 ust. 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez jednostronne i nieobiektywne rozpoznanie sprawy, nieuwzględniające słusznego interesu skarżącej, polegające na zastosowaniu kryteriów arbitralnych, dopuszczających za prawidłowe tylko takie rozwiązanie zadania z części trzeciej egzaminu, które w pełni pokrywa się z opisem istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa gospodarczego (zwanym dalej opisem istotnych zagadnień albo wytycznymi) i uznanie za prawidłowe tylko takich prac, w których znajdą się wszystkie założenia wskazane w wytycznych, pomimo, iż w zadaniu egzaminacyjnym z prawa gospodarczego właściwe było również takie rozwiązanie zadania, w którym nie muszą się znaleźć wszystkie elementy zgodne z kluczem zawartym we wskazanym opisie. Przy czym należy podkreślić, iż skarżąca w istocie rozwiązała przedmiotowe zadanie w sposób zgodny z wytycznymi, sporządzając umowę spółki jawnej, poprawną zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym, oraz zawarła większość założeń wynikających z treści zadania egzaminacyjnego, które także według wytycznych były zasadne;
5) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania to jest art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § k.p.a., które w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez niezasadne ustalenie, że zmiana oceny cząstkowej z zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego na ocenę pozytywną nie jest uzasadniona oraz na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego w sprawie;
6) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wnikliwego rozważenia stanu faktycznego sprawy na tle zmiany oceny cząstkowej z zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego na ocenę pozytywną;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) nieprawidłowe ustalenie oceny cząstkowej pracy z zakresu prawa gospodarczego wystawionej wbrew dyspozycji art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze i w konsekwencji niesłuszne podjęcie uchwały o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego, pomimo spełniania przez pracę skarżącej z zakresu prawa gospodarczego warunków do wystawienia oceny pozytywnej. Przede wszystkim z uwagi na fakt, iż skarżąca wybrała prawidłowy sposób rozwiązania zadania, sporządzając projekt umowy spółki jawnej. Ponadto sporządzony przez skarżącą w ramach rozwiązania zadania projekt umowy spełnia wymogi formalne, przewidziane przez ustawę, a ponadto opiera się na założeniach dopuszczalnych na gruncie przepisów prawa i orzecznictwa, założeniach w znacznej mierze zbieżnych z opisem istotnych zagadnień, a także spełnia wymogi, co do skuteczności oraz uwzględnia interes reprezentowanej strony, co stanowi o właściwym przygotowaniu prawniczym skarżącej do wykonywania zawodu adwokata;
2) naruszenie art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze - poprzez bezpodstawne i arbitralne przyjęcie, iż analiza sporządzonego przez skarżącą projektu umowy spółki jawnej upoważnia do wniosku, iż skarżąca nie jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, podczas gdy prawidłowy sposób rozwiązania zadania z prawa gospodarczego, świadczył wprost przeciwnie - że skarżąca jest przygotowana do należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (adwokata);
3) naruszenie art. 78d ust. 10 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze - poprzez jej niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie zadania z zakresu prawa gospodarczego pełnej skali ocen i ustalenie oceny niedostatecznej, pomimo, iż w świetle wymienionej w tym przepisie skali ocen, stwierdzone w projekcie umowy spółki jawnej uchybienia nie dawały podstaw do wystawienia oceny niedostatecznej. Praca skarżącej spełnia bowiem wymogi formalne oraz prezentuje poprawny sposób rozwiązania zadania, uwzględnia interes strony, którą reprezentuje oraz zawiera trafne założenia, wynikające z treści zadania egzaminacyjnego;
4) art. 78dust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez uznanie, iż praca zasługuje na ocenę niedostateczną, podczas gdy rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą jest prawidłowe, pokrywa się z opisem istotnych zagadnień, a także judykaturą i doktryną prawa. Skarżąca sporządziła bowiem poprawną umowę spółki jawnej, spełniającą wymogi formalne, w której sformułowała trafne założenia, zbieżne z wytycznymi oraz wynikające z treści zadania egzaminacyjnego;
5) art. 78d ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez uznanie, iż skarżąca nie uwzględniła niezbędnych przepisów prawa oraz założeń egzaminacyjnych, podczas gdy skarżąca zawarła w projekcie umowy spółki jawnej wymagane treścią zadania założenia;
6) art. 78eust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez bezzasadne przyjęcie do oceny pracy z zakresu prawa gospodarczego dodatkowego kryterium, nie wskazanego w ustawie Prawo o adwokaturze, tj. kryterium języka, stylu i staranności pracy, będących indywidualną cechą każdego człowieka, i z uwagi na powyższe, kryterium to nie powinno stanowić jednej z podstaw oceny pracy.
Wskazując powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżanej uchwały i zobowiązanie organu do wydania nowej uchwały w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie; zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 24 marca 2021 r., VI SA/Wa 152/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji wskazał, że Komisja – uwzględniając cel, jaki ma spełniać egzamin adwokacki – prawidłowo oceniła stwierdzone mankamenty pracy, ich skalę oraz wagę i słusznie uznała, że zdająca nie jest przygotowana do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej w sposób przewidziany w ustawie Prawo o adwokaturze. Stwierdzone uchybienia, zdaniem Sądu, świadczą o niewystarczającym opanowaniu przez egzaminowaną materiału prawniczego i umiejętności stosowania prawa w praktyce.
Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z 19 marca 2025 r., II GSK 1817/21 - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że niemal bezkrytyczne podzielenie przez Sąd I instancji jednoznacznie negatywnej oceny Komisji Egzaminacyjnej II stopnia co do sposobu rozwiązania zadań egzaminacyjnych, o których mowa w pkt 2, 5, 7 i 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s. 14-22), budzi istotne zastrzeżenia. W ocenie NSA, istotna w sprawie była weryfikacja przedstawionego przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia (oraz – pośrednio – także przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia) uzasadnienia oceny negatywnej (niedostatecznej) części trzeciej egzaminu skarżącej w zakresie formalnej prawidłowości (w tym spójności i logiczności) przyjętego przez ten organ systemu punktowego (ilościowego) oceniania i jego zastosowania do spornej pracy egzaminacyjnej. Weryfikacja tego rodzaju powinna w pierwszej kolejności zmierzać do kontroli przyporządkowania do skali ocen odpowiednich wartości punktowych za określone części zadania egzaminacyjnego, powiązanych z ustawowymi kryteriami ocen egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 1 u.p.a. oraz art. 78e ust. 2 u.p.a.), a następnie do kontroli prawidłowości zastosowania tego systemu do pracy skarżącej. Niezastosowanie się do powyższej zasad prowadzi – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku (s. 14, 22-23) – do formułowania wymagających specjalistycznej wiedzy prawniczej (co stanowi domenę komisji egzaminacyjnych) sądów, które ze względu na swoją ogólnikowość i zasadniczo afirmatywny charakter są pozbawione samodzielnej i właściwej wartości kontrolnej. Zdaniem NSA, WSA nie wyjaśnił dostatecznie oraz w sposób pozwalający na efektywną weryfikację kasacyjną podstaw uznania, że ocena końcowa części składowych zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 u.p.a.) nie była dowolna, a organ odwoławczy przyjął spójny, weryfikowalny i skwantyfikowany system oceniania przez przyporządkowanie do skali ocen (art. 78e ust. 4 pkt 1 i 2 u.p.a.) odpowiednich wartości punktowych za określone części zadania egzaminacyjnego, powiązanych z ustawowymi kryteriami ocen egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 1 u.p.a. oraz art. 78e ust. 2 u.p.a.), z możliwością przypisania im określonej wagi (np. procentowej).
NSA podkreślał, że uwzględniając specjalistyczny charakter składu osobowego obu Komisji Egzaminacyjnych oraz charakter samego postępowania egzaminacyjnego jako egzaminu zawodowego kontrola/ocena Sądu administracyjnego nie powinna prowadzić do wtórnej ewaluacji zaproponowanego przez zdającego rozwiązania lub oceny przyjętego przez komisję wzorca prawidłowości odpowiedzi, nawet jeśli oczekuje tego sama skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Ponownej kontroli Sądu podlegała uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z [...] listopada 2020 r., którą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej I stopnia do przeprowadzania egzaminu adwokackiego z [...] lipca 2020 r. stwierdzającą, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu, bowiem z zadania z zakresu prawa gospodarczego uzyskała ocenę niedostateczną.
Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Wysoka jakość świadczonej pomocy prawnej jest wartością, która ma kluczowe znaczenie dla każdego, kto korzysta z tej pomocy. Nie ma wątpliwości, że od kandydata do zawodu adwokata należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości. Kwalifikacje te winny – co do zasady – gwarantować prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata, a więc realizację ustawowego zobowiązania gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania przez niego obowiązków (por. wyroki NSA: z 10 lutego 2022 r., II GSK 1738/18; z 14 grudnia 2011 r., II GSK 83/11; z 13 lipca 2017 r., II GSK 3111/15 – dostępne w CBOSA). Wiedza i umiejętności niezbędne do wykonywania zawodu adwokata podlegają sprawdzeniu w trakcie egzaminu adwokackiego. Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Stosownie do art. 78d ust. 7 ustawy Prawo o adwokaturze trzecia część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Jak wynika z art. 78d ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o adwokaturze, egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen: oceny pozytywne: celująca (6), bardzo dobra (5), dobra (4), dostateczna (3); ocena negatywna - niedostateczna (2). Zgodnie z art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze).
Sąd orzekając w niniejszej sprawie związany jest wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2025 r., II GSK 1817/21, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2021 r., VI SA/Wa 152/21 oddalający skargę W. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z [...] listopada 2020 r., nr [...].
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., oznacza zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również zakaz odstępowania od wskazań co do dalszego postępowania. Pojęcie "wykładni prawa", użyte w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" obejmuje interpretację przepisów materialnych i procesowych oraz ocenę zasadności ich zastosowania jako podstawy wydania decyzji administracyjnej. Przez ocenę prawną rozumie się natomiast wykładnię istotnych treści przepisów oraz sposób ich stosowania w konkretnej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję tej oceny i określają sposób działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy, ukierunkowany na uniknięcie wcześniejszych uchybień (v. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 listopada 2017 r., II SA/Wr 598/17 - Lex nr 2403827). Moc wiążąca wyroku oznacza również, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak wynika z prawomocnego orzeczenia. Obejmuje to zarówno wykładnię i zastosowanie prawa w konkretnym stanie faktycznym, jak i ocenę samego tego stanu (v. wyrok NSA z 20 września 2018 r., II FSK 2370/18 - Lex nr 2571956).
W wyroku uchylającym wyrok WSA w Warszawie z 24 marca 2021 r., VI SA/Wa 152/21, NSA wyraźnie wskazał, że rola organu odwoławczego w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego nie sprowadza się tylko do oceny zasadności zarzutów odwołania lub ogólnych konstatacji ewaluacyjnych co do niewadliwości lub wadliwości oceny z kwestionowanej części egzaminu adwokackiego oraz ocen cząstkowych wchodzących w jej skład. Komisja II stopnia jest zobowiązana przede wszystkim do szczegółowej i kwantytatywnie sparametryzowanej (przez przyjęcie określonego systemu punktacji odpowiadającej skali ocen, o której mowa w art. 78d ust. 10 u.p.a.) weryfikacji ocen cząstkowych oraz oceny końcowej zakwestionowanej części egzaminu w świetle ustawowych kryteriów ogólnych i szczególnych oraz w sposób, który umożliwi przeprowadzenie następczej kontroli sądowoadministracyjnej. Nie jest zatem w tym zakresie wystarczające abstrakcyjne odwołanie się do kryterium ogólnego pozytywnej oceny egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 1 u.p.a. – zdający ma wykazać zdolność do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata w zakresie przygotowania prawniczego) oraz szczegółowych kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej określonych w sposób niewyczerpujący w art. 78e ust. 2 u.p.a. (oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego mają uwzględniać w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje). Oznacza to, że zarówno każdy z dwóch egzaminatorów komisji egzaminacyjnej I stopnia sprawdzających pracę (art. 78e ust. 3 w zw. z art. 78e ust. 1 u.p.a.), jak i Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości – w granicach zaskarżenia odwoławczego – są zobowiązane do szczegółowego i weryfikowalnego wyjaśnienia – w pisemnych uzasadnieniach wystawionych ocen cząstkowych oraz oceny końcowej lub uzasadnieniu ponownej oceny zakwestionowanej części egzaminu – sposobu dojścia do ustalenia określonej oceny pozytywnej albo oceny negatywnej przez wskazanie wartości punktowych przypisanych za rozwiązanie określonych problemów lub części zadania egzaminacyjnego w świetle ustawowych kryteriów oceny. O ile zatem nie ulega wątpliwości, że w zakresie ewaluacji rozwiązania określonych zagadnień w ramach ocenianego zadania egzaminacyjnego egzaminatorzy oraz Komisja Egzaminacyjna II stopnia dysponuje swobodą oceny stanu faktycznego (oceny eksperckiej), o tyle wyniki tej oceny muszą zostać ujęte w spójny i porównywalny układ ilościowy (kwantytatywny), aby można było dokonać zewnętrznej i zobiektywizowanej kontroli, czy dokonana ocena końcowa danego zadania lub zagadnienia egzaminacyjnego nie była – niezależnie od przytoczonej argumentacji prawniczej – dowolna. Biorąc pod uwagę, że ustawodawca nakazuje ustalać ocenę ostateczną danego zadania z określonej części egzaminu adwokackiego jako średnią arytmetyczną ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów (art. 78e ust. 4 u.p.a.), konieczne jest zatem przyporządkowanie do tych ocen przyjętej przez oceniającego skali punktowej zestawionej ze skalą ocen, o których mowa w pkt 1 i 2 ust. 4 art. 78e u.p.a.
Z treści zaskarżonej uchwały wynika, że Komisja dokonując ponownej oceny zakwestionowanej części egzaminu (zadania z prawa gospodarczego) nie wyjaśniła sposobu dojścia do ustalenia oceny negatywnej, w sposób opisany przez NSA w wyroku z 19 marca 2025 r., II GSK 1817/21, poprzez wskazanie wartości punktowych przypisanych za rozwiązanie określonych problemów lub części zadania egzaminacyjnego w świetle ustawowych kryteriów oceny. Nie można zatem uznać, że ocena końcowa części składowych zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 u.p.a.) nie była dowolna, a organ odwoławczy przyjął spójny, weryfikowalny i skwantyfikowany system oceniania przez przyporządkowanie do skali ocen (art. 78e ust. 4 pkt 1 i 2 u.p.a.) odpowiednich wartości punktowych za określone części zadania egzaminacyjnego, powiązanych z ustawowymi kryteriami ocen egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 1 u.p.a. oraz art. 78 e ust. 2 u.p.a.), z możliwością przypisania im określonej wagi (np. procentowej).
Samo wyszczególnienie w punktach oraz omówienie w treści uchwały popełnionych w pracy egzaminacyjnej zdającej uchybień oraz stwierdzenie, że "uchybienie opisane w pkt 3 jako rażące dotyczące podstawowej wiedzy, obniża ocenę pracy przynajmniej o stopień w stosunku do pracy, która mogłaby być oceniona jako bardzo dobra", "[b]łędy opisane w punktach 2, 5, 6, 7, 9 i 15 obniżają ocenę o przynajmniej 1,5 stopnia", "[p]ozostałe liczne błędy i uchybienia, opisane powyżej, a także niezrealizowanie szeregu założeń powodują, że praca nie może zostać oceniona na ocenę chociażby dostateczną, stosując właściwą gradację ocen" nie może zostać uznane za wypełniające kryteria prawidłowej oceny pracy egzaminacyjnej. Takie działanie organu, w ocenie Sądu, narusza przepisy ustawy Prawo o adwokaturze regulujące zasady oceniania pracy egzaminacyjnej poprzez ich błędną wykładnię.
Ponownie rozpoznając sprawę, kierując się oceną prawną przedstawioną przez NSA w wyroku z 19 marca 2025 r. (II GSK 1817/21), organ dokona ponownej oceny pracy zdającej, w zakwestionowanym przez skarżącą zakresie. Wynik tej oceny organ przedstawi w sposób szczegółowy i weryfikowalny w uzasadnieniu uchwały, wyjaśniając sposób dojścia do ustalenia określonej oceny pozytywnej albo negatywnej przez wskazanie wartości punktowych przypisanych za rozwiązanie określonych problemów lub części zadania egzaminacyjnego w świetle ustawowych kryteriów oceny.
Dodać jedynie należy, że postanowieniem wydanym na rozprawie Sąd oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego jako niezasadny.
W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną uchwałę.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.