VI SA/Wa 1580/20

VI SA/Wa 1580/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Joanna Wegner
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Sygn. powiązane
II GSK 1107/21 - Wyrok NSA z 2024-11-05
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art.97 par.1 pkt4, art.101 par.1 i 3,144,138,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 868
art.38 ust.1 pkt2, 24 ust.1 pkt2, art.26,
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. A. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji 1. uchyla zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego L. A. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 6 listopada 2019 r. wpłynęło do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] oświadczenie L. A. z dnia [...] sierpnia 2019 r. skierowane do A. C. o rozwiązaniu umowy dzierżawy z dnia [...] grudnia 2014 r. nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie nr [...] [...] , gmina [...] z winy dzierżawcy, bez zachowania okresu wypowiedzenia, ze skutkiem natychmiastowym.
Wobec powyższego oświadczenia, Marszałek Województwa [...] pismem z dnia [...] listopada 2019 r. wezwał A. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "P. ", dalej: "koncesjonariusz", do zajęcia stanowiska.
Odpowiadając na powyższe wezwanie koncesjonariusz wskazał, że nadal dysponuje prawem do nieruchomości, które objęte są koncesją na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]". Zaprzeczył, by kiedykolwiek doręczono mu powyższe oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2019r. Nadmienił, że otrzymał pismo z dnia [...] sierpnia 2019 r. podpisane przez adw. A. K. o rozwiązaniu umowy dzierżawy wraz z wezwaniem do wydania nieruchomości i dokumentów oraz wezwaniem do zapłaty i pełnomocnictwem, jednakże pełnomocnictwo to obejmowało jedynie umocowanie do reprezentowanie w sprawie o zapłatę należności z tytułu umowy dzierżawy z dnia [...] grudnia 2014 r. dlatego też (zdaniem koncesjonariusza) oświadczenie o rozwiązaniu umowy dzierżawy złożone przez pełnomocnika nie było skuteczne i tym samym nie rozwiązuje ww. umowy. Wskazał również, że w dniu [...] lutego 2018 r., została zawarta umowa przedwstępna sprzedaży działek objętych ww. umową dzierżawy (w formie aktu notarialnego). W świetle tej umowy najpóźniej do 21 lutego 2020r. Pan L. A. miał sprzedać grunty przedsiębiorstwu P. Sp. z o.o., (którą reprezentuje i jedynym udziałowcem jest koncesjonariusz), nadto, kwota z tytułu umowy sprzedaży została już zapłacona. Na potwierdzenie powyższego koncesjonariusz przedłożył kopię ww. aktu notarialnego, kopię oświadczeń i bankowe dowody wpłaty. Przedstawił również opisane wyżej oświadczenie o rozwiązaniu umowy złożone przez adw. A. K.. Zaznaczył jednak, że wbrew treści tego oświadczenia, w otrzymanej korespondencji nie było żadnych załączników.
Z powyższym nie zgodził się pełnomocnik L. A., który do pisma z dnia [...] grudnia 2019 r. załączył odpisy: ww. oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2019r. o rozwiązaniu umowy (złożonego przez pełnomocnika) wraz
z pełnomocnictwem, oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2019 r. o rozwiązaniu umowy dzierżawy (z podpisem notarialnie poświadczonym) oraz odpisem potwierdzenia odbioru ww. przesyłki i wnosił o dopuszczenie tych dowodów do materiału dowodowego. Wskazał również, że koncesjonariusz nie kwestionował skuteczności doręczenia oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2019 r. Jego zdaniem twierdzenia koncesjonariusza o brakach korespondencji są gołosłowne.
Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2019r. Marszałek Województwa [...] wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji udzielonej koncesjonariuszowi na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]" położonego na działkach numer [...], [...], [...], [...] obręb [...] , gmina [...] decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2015 r. (znak: [...] ), dalej: "koncesja". W piśmie tym poinformował o treści art 10 § 1 k.p.a.
W aktach niniejszej sprawy występuje oświadczenie z dnia [...] grudnia 2019 r. złożone przez spółkę P., iż po nabyciu prawa własności działek objętych koncesją (w tym samym dniu) wydzierżawi ona te nieruchomości koncesjonariuszowi.
Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. koncesjonariusz odniósł się do ww. zawiadomienia. Stwierdził, że nadal dysponuje prawem do nieruchomości objętych koncesją, zatem (w jego ocenie) wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji jest niezasadne. Ponownie podniósł, że nigdy nie zapoznał się z treścią oświadczenia złożonego przez L. A. o rozwiązaniu umowy dzierżawy, bowiem nie zostało mu ono doręczone. Wskazał również, że oświadczenie o rozwiązaniu umowy złożone przez pełnomocnika nie było skuteczne, bowiem zakres umocowania nie obejmował tego rodzaju oświadczeń. Ponownie powołał się na umowę przedwstępną z dnia [...] lutego 2018 r. Zaznaczył, że zapłata za grunty objęte tą umową już nastąpiła, a spółka jest wierzycielem hipotecznym (na dowód tego przedstawił zawiadomienia o wpisie/zmianie/wykreśleniu hipoteki z ksiąg wieczystych). Nadmienił również, że wystąpi do sądu o powództwem o zawarcie umowy przyrzeczonej.
Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Marszałek Województwa [...] poinformował o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. koncesjonariusz zapowiedział, że wniesie powództwo o ustalenie istnienia stosunku dzierżawy z dnia [...] grudnia 2014 r. gruntów objętych koncesją, celem ustalenia, że nadal dysponuje tym prawem.
Stanowisko zajął również pełnomocnik L. A., który w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. podtrzymał stanowisko, iż koncesjonariusz nie posiada tytułu prawnego do gruntów objętych koncesją. Jego zdaniem oświadczenie (z dnia [...] sierpnia 2019 r.) L. A. o rozwiązaniu umowy dzierżawy (z podpisem notarialnie poświadczonym) było doręczone koncesjonariuszowi (wskazał numer przesyłki pocztowej) i tym samym skuteczne, a także że nie zostało ono zakwestionowane przez koncesjonariusza. Co istotne, wskazał również na postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt: [...] , którym Sąd ustanowił zarządcę na ww. nieruchomości, na czas toczącego się postępowania egzekucyjnego ([...] ) i zobowiązał koncesjonariusza do wydania nieruchomości zarządcy, zaprzestania działalności oraz usunięcia wszystkich maszyn i urządzeń (na poparcie tego załączył wezwanie Pana J. N.- doradcy restrukturyzacyjnego - z dnia [...] czerwca 2017 r., do koncesjonariusza do wydania nieruchomości, objętych koncesją, zaprzestania działalności i usunięcie sprzętu). Pełnomocnik wskazał ponadto, że w postanowieniu tym Sąd stwierdził również, że umowa dzierżawy z dnia [...] grudnia 2014 r. została zawarta bez zgody Sądu, zatem jest nieważna. Zauważył również, że koncesjonariusz nie wniósł do Sądu powództwa o ustalenie istnienia ww. umowy dzierżawy.
W aktach niniejszej sprawy znajduje się również postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 2017 r. (sygn. akt: [...]) w przedmiocie wprowadzenia pana J. N. ustanowionego zarządcą nieruchomości w zarząd nieruchomości objętych koncesją a także nakazanie koncesjonariuszowi zaprzestania korzystania z tych nieruchomości w jakikolwiek sposób (w szczególności w drodze wydobycia kruszywa) i demontażu oraz usunięcia z ww. gruntów wszelkich maszyn i urządzeń (w tym służących do eksploatacji kopalin). W pkt II opisanego postanowienia Sąd zobowiązał L. A. do złożenia sprawozdania obejmującego wysokość wpływów uzyskanych z tytułu nieważnej z mocy prawa umowy dzierżawy (z dnia [...] grudnia 2014 r.) do dnia 15 stycznia 2018 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. koncesjonariusz ustosunkował się do ww. postanowienia Sądu wskazując, że od chwili zawarcia opisanej wyżej umowy dzierżawy z [...] grudnia 2014r. tylko on jest w posiadaniu gruntów objętych koncesją, a L. A. nigdy nie kwestionował ważności tej umowy. Potwierdzeniem ważności tej umowy (zdaniem koncesjonariusza) jest oświadczenie złożone przez L. A. w § 1 ust. 2 pkt 7 opisanej wyżej przedwstępnej umowy sprzedaży ww. działek z dnia [...] lutego 2018 r. Koncesjonariusz stwierdził, że działania podejmowane przez Pana L. A. mają na celu udaremnienie zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży gruntów, pomimo uzyskania zapłaty. Według jego wiedzy, żadnych innych postanowień stwierdzających nieważność ww. umowy dzierżawy nie wydano.
Kolejnym pismem z dnia [...] lutego 2020 r. koncesjonariusz wnosił o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji (na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w S. powództwa o ustalenie istnienia stosunku dzierżawy. Załączył również kopię pozwu.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] na podstawie art 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 i 3 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na wydobywanie piasku ze żwirem ze złoża "[...]" położonego na działkach numer [...], [...], [...], [...] obręb [...] , gmina [...] udzielonej Panu A. C. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. z siedzibą w miejscowości [...] [...], [...] [...] decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] .
W uzasadnieniu ww. postanowienia organ przedstawił przebieg postępowania i wskazał, że rozstrzygnięcie sporu pomiędzy właścicielem gruntów objętych koncesją a koncesjonariuszem odnośnie prawa koncesjonariusza do tych gruntów stanowi istotną kwestię dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji i wpłynie na to rozstrzygnięcie. W ocenie organu, po uprawomocnieniu się wyroku rozstrzygającego kwestię posiadania przez koncesjonariusza tytułu prawnego do gruntów objętych koncesją będzie możliwe wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W ocenie organu powyższa okoliczność stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sporu przez sąd powszechny.
Przed doręczeniem postanowienia stanowisko zajął pełnomocnik L. A.. W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. poinformował on, że w jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji
w niniejszej sprawie. Zauważył, że oświadczenie L. A. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie wymaga akceptacji drugiej strony i wywołało skutek prawny z chwilą doręczenia dzierżawcy, co uprzednio podnosił. Podkreślił, że Sąd Rejonowy w S. nie wydał odrębnego orzeczenia w przedmiocie oceny skuteczności prawnej ww. umowy dzierżawy, a stwierdzenie o nieważności umowy zostało zamieszczone jedynie w treści postanowienia Sądu o odebraniu zarządu L. A. i ustanowieniu zarządcy sądowego. Jest ono oparte na art. 930 k.p.c., tym samym jest prawomocne. Pełnomocnik wskazał, że koncesjonariusz nie podporządkował się temu postanowieniu, a wobec cofnięcia wniosków egzekucyjnych postępowanie to zostało umorzone, zaś zarząd nad gruntami wrócił do właściciela (L. A.). Pełnomocnik zauważył, że pozew koncesjonariusza o ustalenie istnienia umowy dzierżawy nie ma charakteru kształtującego prawo "erga omnes", a jedynie między stronami. Zaznaczył, że w pozwie tym nie ma żądania stwierdzenia bezskuteczności oświadczenia o rozwiązaniu ww. umowy dzierżawy, zatem nie utrwala ono umowy dzierżawy na okres od września 2019 r. Dlatego też, w jego ocenie, rozstrzygnięcie sądu nie będzie miało znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania administracyjnego. Zatem nie ma przeszkód do wydania decyzji merytorycznej.
Zażalenie wniósł L. A.. Zarzucił mu naruszanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W jego ocenie, przesłanka do zawieszenia postępowania nie wystąpiła. Wskazał, że spór odnośnie prawa koncesjonariusza do gruntów objętych koncesją nie istnieje, nadto przed Sądem nie toczy się postępowanie, którego wynik miałby wpływ na wydanie decyzji. Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie dalszego prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji. W uzasadnieniu wskazywał, że umowa dzierżawy gruntów objętych koncesją została rozwiana w oparciu o jego jednostronne oświadczenie. Zaznaczył, że koncesjonariusz nie kwestionuje jego prawa do rozwiązania tej umowy, jedynie zaprzecza, by otrzymał to oświadczenie, choć w żaden sposób nie wykazał, że nie otrzymał tej przesyłki. Podkreślił, że sprawa odnośnie istnienia umowy dzierżawy jeszcze w Sądzie nie zawisła. Ponadto, pozew koncesjonariusza dotyczy ważności umowy w kontekście postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 2017 r. nakazującego komornikowi sądowemu wprowadzenie zarządcy sądowego w zarząd nieruchomości objętych koncesją oraz zakazującej koncesjonariuszowi korzystania z nieruchomości. Jego zdaniem pozew nie odnosi się do oświadczenia o rozwiązaniu ww. umowy dzierżawy. Ponadto koncesjonariusz nie domaga się ustalenia bezskuteczności tego oświadczenia. Wskazał również, że wobec nieopłacenia pozwu nie wywołał on skutków prawnych. Nie ma zatem podstaw do zawieszenia postępowania. W ocenie L. A. organ mógł samodzielnie wystąpić o wydanie interpretacji prawnej (na podstawie art. 100 § 1 k.p.a.) lub zobowiązać o to strony, jednak tego nie uczynił.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2020r. nr [...] Minister Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r, poz. 256 ze zm.), dalej: "kpa", po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez L. A. na postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2020 r. znak: [...] , w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji na wydobywanie piasku ze żwirem ze złoża "[...] " położonego na działkach numer [...], [...], [...], [...] obręb [...] , gmina [...] udzielonej A. C. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. z siedzibą w miejscowości [...] [...], [...] [...] decyzją Marszalka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] , orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu organ wskazał, że sporną kwestią warunkującą wydanie zaskarżonego postanowienia jest zaistnienie przesłanek stanowiących podstawę zastosowania norm prawnych zawartych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stosownie do wskazanego art, 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie kwestią warunkującą wydanie decyzji merytorycznej jest uprzednie prawomocne rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sporu pomiędzy właścicielem nieruchomości - L. A. a koncesjonariuszem, w przedmiocie istnienia po stronie koncesjonariusza tytułu prawnego do nieruchomości w postaci stosunku dzierżawy.
Stosownie bowiem do art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r., poz. 868 ze zm.), dalej: "p.g.g.", koncesja wygasa jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 p.g.g., we wniosku o udzielenie koncesji, poza wymaganiami przewidzianymi przepisami z zakresu ochrony środowiska i działalności gospodarczej, określa się prawa wnioskodawcy do nieruchomości (przestrzeni), w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność, lub prawo, o ustanowienie którego ubiega się wnioskodawca. Stosownie do. art. 26 ust. pkt 2 p.g.g., do wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, dołącza się dowody istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do nieruchomości gruntowej, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność w zakresie wydobywania kopaliny metodą odkrywkową, lub dowód przyrzeczenia jego ustanowienia. Tym samym uzyskanie koncesji na wydobywanie kopaliny bez tytułu prawnego do nieruchomości jest niemożliwe. Przyjmuje się zatem, że brak władztwa nad nieruchomością gruntową położoną w obszarze górniczym może być uznany za trwałą i w praktyce nieusuwalną przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie działalności koncesyjnej, co w konsekwencji prowadzi do uznania, iż koncesja stała się bezprzedmiotowa. Jeśli bowiem cel udzielonej koncesji - wydobywanie kopaliny - jest niemożliwy do realizacji, to koncesja jest bezprzedmiotowa.
Zatem brak tytułu prawnego do nieruchomości objętej koncesją stanowi przesłankę do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji z uwagi na jej bezprzedmiotowość. To zaś oznacza, że rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sporu w przedmiocie istnienia stosunku dzierżawy gruntów objętych koncesją jest niezbędne do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji z uwagi na jej bezprzedmiotowość lub wydania decyzji o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji.
Organ nie zgodził ze stroną skarżącą, iż przesłanka wymieniona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie zaistniała. Przeciwnie, organ I instancji był zobowiązany zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie, bowiem rozstrzygnięcie sporu odnośnie tytułu prawnego koncesjonariusza do gruntów objętych koncesją przekracza jego właściwość. Wydanie decyzji merytorycznej, zgodnie z wnioskiem o wygaśnięcie koncesji zawierającej samodzielne rozstrzygnięcia przez organ I instancji w przedmiocie istnienia stosunku dzierżawy oznaczałoby de facto przypisanie sobie kompetencji, których organ nie posiada. Tym samym organ I instancji nie mógł rozstrzygnąć samodzielnie kwestii istnienia stosunku dzierżawy, bez uprzedniego prawomocnego rozpatrzenia sprawy przez sąd powszechny.
Organ stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie pomiędzy stronami istnieje spór dotyczący istnienia stosunku dzierżawy stanowiący tytuł prawny do nieruchomości objętych koncesją, to obowiązkiem organu I instancji było zawiesić toczące się postępowanie administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny tej kwestii. Dopiero bowiem prawomocne ustalenia poczynione w tym zakresie przez sąd powszechny będą mogły stanowić podstawę do rozstrzygnięcia sprawy ma podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 p.g.g.
Zdaniem organu to sąd oceni skuteczność oświadczenia L. A. z dnia [...] sierpnia 2019 r. o rozwiązaniu umowy dzierżawy (w tym jego ewentualną bezskuteczność) i wpływ tego oświadczenia na istnienie stosunku dzierżawy (również w aspekcie okoliczności wskazanych w postanowieniu Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 2017 r.).
Pismem z dnia 15 lipca 2020r. L. A. wniósł skargę do WSA w Warszawie, zarzucając:
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, wobec nieprawidłowego zastosowania wynikające z utrzymania w mocy postanowienia Marszałka Województwa [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wygaśnięcia koncesji na wydobywanie piasku ze żwirem ze złoża [...], obręb [...] , gm. [...] udzielonej przedsiębiorcy A. C. prowadzącemu działalność pod nazwą P., pomimo, że wniesione przez skarżącego odwołanie okazało się zasadne, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie wymagało określenia na nowo do podstaw zawieszenia postępowania w w/w sprawie,
- art. 97 § 1 pkt 4 kpa wobec błędnej wykładni przesłanek do zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego przez Marszałka Województwa [...] w sprawie wygaśnięcia koncesji na wydobywanie piasku ze żwirem ze złoża [...], obręb [...] , gm. [...] udzielonej przedsiębiorcy A. C. prowadzącemu działalność pod nazwą P., wynikającej z przyjęcia, iż orzeczenie Sądu Rejonowego w S.
w sprawie wskazanej przez koncesjonariusza warunkuje wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie wygaśnięcia w/w koncesji, pomimo, iż przedmiotem postępowania w sprawie sygn. akt [...] jest roszczenie o ustalenie istnienia stosunku dzierżawy na podstawie umowy z dn. [...] .12.2014 r., co wobec rozwiązania umowy dzierżawy jednostronnym oświadczeniem L. A. z dnia [...].08.2019 r, wskazuje na bezprzedmiotowość takiego ustalenia, a w konsekwencji nieprawidłowego zastosowania w/w przepisu, a nadto
- art. 6 kpa wobec wydania postanowienia wbrew treści obowiązującej normy prawnej przewidzianej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 7 a § 1 kpa, art. 9 kpa, art. 10 kpa,
- art. 10 § 1 kpa wobec nie zapewnienia stronie udziału w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Środowiska, pomimo dokonania merytorycznej zmiany orzeczenia organu pierwszej instancji.
W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Środowiska oraz postanowienia Marszałka Województwa [...] w całości oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Stwierdził, że postępowanie sądowe na jakie powołuje się organ, a mianowicie sprawa przed Sądem Rejonowym w S. pod sygn. akt [...] nie ma wpływu na aktualną sytuację, przede wszystkim dlatego, że wobec złożenia przez L. A. jednostronnego oświadczenia o rozwiązaniu umowy z A. C., bez znaczenia pozostaje kwestia umowy zawartej przez strony dnia [...] .12.2014 r., skoro powód nie dochodzi stwierdzenia bezskuteczności oświadczenia o rozwiązaniu umowy. Ta okoliczność stanowi jedyną przesłankę do wypowiedzenia się merytorycznie przez Marszałka Województwa [...] w przedmiocie wygaśnięcia koncesji.
Dodatkowo skarżący podniósł, że organ nie zapewnił stronie możliwości wzięcia czynnego udziału w sprawie, co ma istotny wpływ na wynik postępowania odwoławczego, skoro organ dokonał istotnej modyfikacji w określeniu przesłanek zawieszenia, a więc wyrażenie przez stronę stanowiska i przedstawienie nowych argumentów, a także dowodów mogło mieć wpływ na końcowe stanowisko.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, obowiązującymi w dacie jego wydania.
W świetle powyższych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Minister Środowiska utrzymujące
w mocy postanowienia Marszałka Województwa [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji udzielonej przedsiębiorcy A. C. na wydobywanie piasku ze żwirem ze złoża [...] Obręb [...] , gmina [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Minister stwierdził, że po dokonaniu modyfikacji poprzez rozwinięcie przesłanki zawieszenia decyzja w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji zależna jest od uprzedniego rozstrzygnięcia sporu co do istnienia stosunki dzierżawy nieruchomości przez sąd powszechny.
W ocenie sądu stwierdzić należy, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia
w przedmiocie zawieszenia postępowania są przedwczesne, albowiem organy nie ustaliły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Zdaniem sądu organy dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, oraz sporządzenie uzasadnień niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa.
Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1pkt 2 ustawy z dnia z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze Dz.U. 2020 poz.1064, dalej jako " p.g.g") we wniosku o udzielenie koncesji, poza wymaganiami przewidzianymi przepisami z zakresu ochrony środowiska, określa się prawa wnioskodawcy do nieruchomości (przestrzeni), w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność, lub prawo, o ustanowienie którego ubiega się wnioskodawca. Jednym z warunków udzielenia koncesji jest więc legitymowanie się przez wnioskodawcę prawem wnioskodawcy do nieruchomości (przestrzeni), w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność. Stosownie do postanowień art. 26 ust. pkt 2 p.g.g., do wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, dołącza się dowody istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do nieruchomości gruntowej, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność w zakresie wydobywania kopaliny metodą odkrywkową, lub dowód przyrzeczenia jego ustanowienia. Tym samym uzyskanie koncesji na wydobywanie kopaliny bez tytułu prawnego do nieruchomości jest niemożliwe.
A zatem na etapie rozpoznawania wniosku o udzielenie koncesji, organ zobowiązany jest ocenić czy ubiegający się o udzielenie koncesji legitymuje się przez wnioskodawcę prawem wnioskodawcy do nieruchomości.
Utrata prawa przysługującego wnioskodawcy do nieruchomości gruntowej której ma być wykonywana zamierzona działalność w zakresie wydobywania kopaliny, jak zauważył organ, stanowi podstawę do wydania decyzji w przedmiocie wygaśnięcia jeżeli stała się bezprzedmiotowa.
Orzekające w sprawie organy uznały, że w niniejszej sprawie zaistniał spór dotyczący istnienia stosunku dzierżawy stanowiący tytuł prawny do nieruchomości objętych koncesją i zachodzi konieczność rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sporu w przedmiocie istnienia stosunku dzierżawy gruntów objętych koncesją, co jest niezbędne do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji lub wydania decyzji o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia koncesji. Zaistniała zatem przesłanka do zawieszenia postępowania ma podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie sądu jednak skoro organ na etapie rozpoznawania wniosku
o udzielenie koncesji jest uprawniony do dokonania oceny czy wnioskodawca legitymuje się prawem do nieruchomości, w tym do oceny przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, to tym bardziej takiej oceny może dokonać wówczas gdy pojawi się uzasadniona wątpliwość czy posiadacz koncesji legitymacji do nieruchomości nie utracił. Dlatego też, zdaniem sądu, wbrew twierdzeniom Ministra, organ w pierwszej kolejności powinien ocenić skuteczność oświadczenia L. A. z dnia [...] sierpnia 2019r. skierowanego do A. C.
o rozwiązaniu umowy dzierżawy z dnia [...] grudnia 2014r. nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...], [...] położonych
w obrębie nr [...] [...] , gmina [...] z winy dzierżawcy, bez zachowania okresu wypowiedzenia, ze skutkiem natychmiastowym. Organ powinien ocenić czy oświadczenie to wywołało skutek prawny z chwilą doręczenia go dzierżawcy. Wbrew twierdzeniom organu, zdaniem sądu, do uprawnień organu koncesyjnego należy samodzielne rozstrzygnięcie kwestii istnienia stosunku dzierżawy, bez uprzedniego prawomocnego rozpatrzenia sprawy przez sąd powszechny.
Pomimo, że uczestnik postępowania kwestionował okoliczność otrzymania powołanego oświadczenia o rozwiązaniu umowy dzierżawy, to zauważyć należy, że pełnomocnik L. A., w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. wyjaśnił, że oświadczenie z dnia [...] sierpnia 2019 r. L. A. o rozwiązaniu umowy dzierżawy (z podpisem notarialnie poświadczonym) było doręczone koncesjonariuszowi (wskazał numer przesyłki pocztowej) i tym samym skuteczne, a także, że nie zostało ono zakwestionowane przez koncesjonariusza.
Organ powinien wezwać stronę do przedstawienia dowodu doręczenia wskazanej przesyłki i dokonać oceny zgormadzonych dowodów na podstawie art. 80 kpa.
Niezależnie od powyższego organy wskazały na konieczność rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sporu w przedmiocie istnienia stosunku dzierżawy gruntów objętych koncesją. Zauważyć jednak należy, że nie ustalono czy powództwo takie zostało skutecznie wniesione do sądu i jakie ma znaczenie w świetle powołanego wcześniej oświadczenia o rozwiązaniu umowy dzierżawy. Uczestnik załączył wprawdzie do akt sprawy kserokopię pozwu o ustalenie stosunku prawnego skierowanego do Sądu Rejonowego w S. Brak jednak adnotacji, że pozew taki został złożony. Natomiast z wyjaśnień skarżącego wynika, że nastąpił zwrot pozwu
z sądu z powodu jego nienależytego opłacenia. Organy nie podjęły w tej sprawie jakichkolwiek działań mających na celu ustalenia powyższych okoliczności.
Mając na uwadze, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń
w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko
w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne sąd uznał uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wyrażone powyżej stanowisko Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz kwotę 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018 poz.265).