VI SA/Wa 1564/20

VI SA/Wa 1564/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Grażyna Śliwińska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Nowecki
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
II GSK 1571/21 - Wyrok NSA z 2025-02-13
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 156 § 1 pkt 4  w związku art. 153 ust.3-5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego oddala skargę
Uzasadnienie
[...]Spółka z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "skarżąca", zgłaszająca") złożyła skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w zakresie punktu 2, stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. o przedłużeniu prawa ochronnego o nr [...] na kolejny dziesięcioletni okres ochrony.
Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] listopada 2016 r. Urząd Patentowy RP wydał decyzję, którą uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. o przedłużeniu prawa ochronnego o numerze [...] na kolejny dziesięcioletni okres ochrony. Decyzja została wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 7960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz.23) – dalej "kpa" w związku art. 153 ust.3-5 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U.2013 poz.1410 ze zm.) – dalej "pwp".
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 107§ 1 i § 3 w zw. z art. 6, art.8 i art. 11 kpa poprzez wydanie decyzji o sentencji rzecznej z jej uzasadnieniem;
2) art. .110 w zw. z art. 6, art.8, art.16 § 1 kpa poprzez uchylenie wiążącej Urząd decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., mimo niewniesienia przez stronę środka odwoławczego oraz braku podstaw do nadzwyczajnego wzruszenia decyzji;
3) art.156 ust 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 235 pwp oraz art.7 kpa poprzez błędne przyjęcie, że decyzja z dnia [...] listopada 2016 r. została skierowana do osoby niebędącej stroną postępowania i przez to naruszona została zasada prawdy obiektywnej.
4) art.61 § 4 kpa w zw. z art.10 kpa poprzez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania z urzędu i uniemożliwieniu stronie udziału w postępowaniu.
5) art.153 ust.3-6 pwp w związku z art.6, art.8 i art.9 kpa poprzez niewezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przedłużenie prawa ochronnego do znaku towarowego [...] i przyjęcia, że brak ten stanowi podstawę do zastosowania nadzwyczajnego środka rewizji decyzji.
Rozpoznając wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2020 r., po pierwsze: uchylił zaskarżoną decyzję z [...] listopada 2016 r. w całości; po drugie: stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. o przedłużeniu prawa ochronnego o numerze [...] na kolejny dziesięcioletni okres ochrony.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji UP RP wskazał art. 245 ust. 1 pkt 2 pwp w związku z art. 156 ust. 1 pkt 4 kpa i w związku z art. 252 pwp oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku art. 252 pwp.
W ustaleniach faktycznych organ powołał się na okoliczności złożenia wniosku i jego rozpatrzenia decyzją z [...] listopada 2016 r. orzekającą o przedłużeniu prawa ochronnego o numerze [...] na kolejny dziesięcioletni okres ochrony z powodu ustalenia, że skarżąca, łącznie z wnioskiem wniosła opłatę od wniosku o przedłużenie prawa ochronnego wraz z opłatą dodatkową od wniosku złożonego po upływie podstawowego terminu, jak również opłatę za kolejny dziesięcioletni okres ochrony znaku towarowego wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30 % należnej opłaty za ochronę.
Następnie podał, że decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Urząd Patentowy uchylił decyzję z dnia [...] listopada.2016 r., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 kpa w związku art. 153 ust.3-5 pwp.
Zdaniem organu, złożony w ustawowym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji z [...] listopada 2016 r. i domaganie się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, obligował organ do zastosowania art. 245 ust. 1 pkt 2 pwp, ponieważ zaskarżona decyzja zawiera liczne wady, a część zarzutów podniesionych przez skarżącą zasługuje na uwzględnienie. Wskazał na wadliwą podstawę prawną analizowanej decyzji - art. 156 §1 pkt 4 kpa, który nie ma związku ze stanem faktycznym sprawy, ponieważ w decyzji z [...] listopada 2016 r. strona została oznaczona prawidłowo tj. jest nią uprawniony do przedmiotowego znaku towarowego. Ponadto, uchylenie decyzji zawarte w rozstrzygnięciu było sprzeczne z dyspozycją normy art. 156 §1 pkt 4 kpa, na podstawie której organ stwierdza nieważność decyzji. Uznał, że rozstrzygnięcie decyzji jest błędne i nie wynika z zastosowanego przepisu, a także uzasadnienie decyzji nie ma związku z jej rozstrzygnięciem. Uzasadnienie dotyczy naruszenia przepisów art. 153 pwp. Z tego względu uznał, że zaszły przesłanki do uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2016 r.
Z drugiej strony stwierdził, że istniały podstawy do rozstrzygnięcia istoty sprawy, zgodnie z art. 245 ust.1 pkt. 2 pwp, którą było wadliwe przedłużenie prawa do znaku towarowego [...] i przyjął, że Urząd miał podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu.
Ustalił, że [...] października 2015 r. mijał podstawowy okres ochrony prawa do znaku towarowego [...]. Przed końcem upływającego okresu ochrony uprawniony powinien złożyć wniosek o przedłużenie ochrony wraz z opłatą od wniosku w wysokości 200 zł, oraz opłatę za ochronę w wysokości 1200 zł- z uwagi na to, że zakresem ochrony objęte są 3 klasy towarowe. Uprawniony w terminie podstawowym wniosku nie wniósł ani opłat za ochronę nie uiścił. Zgodnie z art. 153 ust.5 pwp, wniosek o przedłużenie ochrony może zostać złożony za dodatkową opłatą, również w ciągu sześciu miesięcy po upływie okresu ochrony. Dodatkowa opłata za wniosek wynosi 300 zł. i powinna być uiszczona z góry. Termin ten nie podlega przywróceniu. Zgodnie z art. 224 ust.4 pwp opłaty z dalsze okresy ochrony można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu podstawowego, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu.
Z tych względów Urząd Patentowy nie zgodził się z twierdzeniem strony, że brak opłaty ma charakter formalny i powinien wezwać stronę do jego uzupełnienia bez ograniczeń czasowych.
Uprawniony złożył wniosek o przedłużenie ochrony w dniu [...] kwietnia.2016 r., czyli w terminie dodatkowym. Był zobowiązany do uiszczenia następujących opłat:
200 zł - za wniosek o przedłużenie ochrony,
300zł - za złożenie wniosku po terminie,
1200 zł - za ochronę za 3 klasy towarowe oraz 360 zł - za wniesienie opłaty za ochronę po terminie
Tymczasem uprawniony wniósł opłatę w wysokości 200 zł za wniosek oraz 1560 zł za kolejny okres ochrony wraz z opłatą dodatkową. Nie wniósł natomiast opłaty 300 zł, tj. dodatkowej opłaty za złożenie wniosku o przedłużenie po terminie. Termin do założenia wniosku oraz uiszczenia opłaty mijał w dniu [...] kwietnia 2016r.
Urząd stwierdził, że w art. 153 ust.5 pwp mowa jest tylko o jednej opłacie tj. opłacie za wniosek złożony po upływie okresu ochrony. Jak wynika z treści przepisu, kwalifikacja opłaty dodatkowej od wniosku jest zupełnie inna, niż opłaty za wniosek złożony w terminie. Konsekwencje niewniesienia opłaty dodatkowej są takie jak te przy braku wniosku, czyli wydanie decyzji negatywnej. Nieprzywracalność terminu, o której mowa w ostatnim zdaniu tego przepisu odnosi się nie tylko do wniosku lecz także do opłaty za złożenie wniosku po terminie.
Urząd stwierdził, że był zobligowany na podstawie art. 153 ust. 6 pwp wydać decyzję o odmowie przedłużenia prawa do znaku, bowiem przepis ten określa trzy przesłanki wydania decyzji odmownej:
wpływ wniosku po terminie,
brak należnych opłat, o których mowa w ust. 4 i
brak należnych opłat, o których mowa w ust. 5.
Wymagana dla pozytywnego załatwienia sprawy dodatkowa opłata za wniosek złożony po terminie o nie została przez stronę uiszczona, stąd Urząd nie miał podstawy do przedłużenia prawa do znaku towarowego. Dlatego uznał, że decyzja z [...].11.2016 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co spowodowało konieczność usunięcia jej z obrotu prawnego.
W skardze złożonej do tut. Sądu, skarżąca zarzuciła zaskarżonej w zakresie pktu 2 decyzji z [...] marca 2020r.:
1) nieważność poprzez naruszenie:
a) art. 6 w zw. z art. 138 ust. 1 pkt 2 kpa poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej;
b) naruszenie art. 15 kpa poprzez wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności, tj. decyzji pierwszoinstancyjnej, przez organ odwoławczy w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (w ramach postępowania odwoławczego), wykraczając poza zakres sprawy odwoławczej, co przesądza o braku tożsamości spraw i godzi w zasadę dwuinstancyjności a przez to stanowi rażące naruszenie prawa i powoduje, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ r a wynik sprawy, tj. naruszenie art. 158 w zw. z art. 156 ust. 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 153 ust. 5 i 6 pwp (w brzmieniu na dzień złożenia wniosku przedłużenie prawa, tj. [...] września 2016 r.), art. 223 ust. 1 i ust. 4 pwp oraz ajrt. 8 § 1, art. 9 i 16 kpa poprzez błędne przyjęcie, że decyzja z [...] listopada 2016 r. o przedłużeniu prawa ochronnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa uwagi na brak wniesienia dodatkowej opłaty za złożenie wniosku po terminie, podczas gdy brak ten nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa i mógłby zostać usunięty przez stronę w wyniku wezwania do usunięcia braku (art. 223 ust. 4 pwp), co doprowadziłoby do wydania decyzji o takiej samej treści jak decyzja z [...] listopada 2016 r., a brak wezwania skarżącej do jego uzupełnienie leży po stronie organu i skarżąca nie może ponosić jego negatywnych konsekwencji, bo stanowiłoby to naruszenie zasady zaufania, zasady informowania stron i zasady trwałości decyzji administracyjnych;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 153 ust. 5 pwp (w brzmieniu na dzień złożenia wniosku o przedłużenie prawa, tj. [...] września 2016 r.) w zw. z art. 223 ust. 1 oraz ust. 4 pwp poprzez błędne przyjęcie, że termin na wniesienie dodatkowej opłaty za złożenie wniosku o przedłużenie prawa ochronnego po terminie upłynął bezpowrotnie [...] kwietnia 2016 r., podczas gdy zgodnie z art. 223 ust. 1 oraz ust. 4 pwp w razie nieuiszczenia w terminie opłat jednorazowych za wnioski, które powinny być uiszczone z góry, Urząd Patentowy RP wzywa do wniesienia tych opłat w terminie 14 dni, przy czym, jako że organ nie wezwał skarżącej do wniesienia opłaty, to termin na uzupełnienie nie rozpoczął biegu.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie punktu 2 na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ppsa; ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie punktu 2 na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c ppsa; oraz w każdym przypadku: umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 ppsa i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Urząd Patentowy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Analizując pod tym kątem skargę, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych norm
Wobec postawienia zaskarżonej części decyzji z [...] marca 2020r. – punktowi 2 – najdalej idącego zarzutu nieważności postępowania wobec rażącego naruszenia prawa, tj. art. 6 w zw. z art. 138 ust. 1 pkt 2 kpa poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz art. 15 kpa poprzez wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności, tj. decyzji pierwszoinstancyjnej, przez organ odwoławczy w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zważyć należy, że brak jest podstaw dla uznania zasadności tego zarzutu.
I.
Przepis art. 6 kpa statuuje zasadę praworządności (legalności) jako przestrzeganie prawa przez organy administracji publicznej. Takie rozumienie tej zasady najbardziej odpowiada konstytucyjnemu ujęciu zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy administracji działają na podstawie i w granicach prawa. W tym ujęciu praworządność oznacza zgodność z normami (przepisami) prawa obowiązującego (J. Wróblewski, Wartości a decyzje sądowe, Ossolineum 1973, s. 65). Chodzi tu więc o zakres, w jakim normy prawne regulują procedurę podejmowania decyzji administracyjnej. Do norm tych należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej (podstawa normatywna decyzji) i normy proceduralne regulujące poszczególne fazy postępowania (podstawa proceduralna decyzji). [A. Wróbel w Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, LEX/el. 2020, art. 6. ].
W postępowaniu zgłoszeniowym, jak i rejestrowym, za postępowanie "odwoławcze", wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy odpowiadają przepisy szczególne p.w.p. Od decyzji Urzędu Patentowego stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu Kodeksu postepowania administracyjnego, zgodnie z art. 244 ust. 1 pwp. Do postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 12-14, przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego dotyczące rozpatrywania odwołania od decyzji. (art. 244 ust. 1 11 pwp).
Urząd Patentowy nie stosował zatem, bo nie miał podstaw do stosowania art. 138 ust. 1 pkt 2 kpa. Pwp ma własną, analogiczną regulację w art. 245 ust. 1 pwp.
Art. 245 ust. 1 pwp stanowi, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją w całości lub w części i rozstrzyga co do istoty sprawy.
Należy jednak podkreślić, że w orzecznictwie wypracowana została zasada, by na etapie postępowania odwoławczego były usunięte wszelkie mankamenty postępowania w pierwszej instancji. Jak bowiem stwierdził NSA, w wyroku II GSK 78/13 z dnia 24 kwietnia 2014 r., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ może wydać jedynie orzeczenie o charakterze reformatoryjnym. Oznacza to, że na etapie postępowania odwoławczego muszą być usunięte wszelkie ewentualne mankamenty postępowania w pierwszej instancji. Organ jest jednocześnie obowiązany po raz drugi rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę co do istoty.(LEX nr 1481834).
Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji, obecnie kontrolowanej przez Sąd, są dwie - "pierwszoinstancyjne" decyzje Urzędu Patentowego: zaskarżona, wydana z urzędu decyzja z [...] listopada 2016r. i prawomocna decyzja z [...] listopada 2016r. Obie dotyczą istoty sprawy, jaką jest wniosek o przedłużenie prawa ochronnego o nr [...] na kolejny 10-letni okres ochrony.
Problemem jaki pojawił się w sprawie, jest zasięg postępowania odwoławczego. Czy, jak twierdzi skarżąca, organ mógł jedynie orzekać w zakresie decyzji z [...] listopada 2016r. – przez nią zaskarżonej; czy – był także uprawniony do działania jako organ wyższego stopnia właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 – zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 157 § 1 kpa w związku z art. 244 ust. 11 pwp.
W ocenie Sądu, Urząd Patentowy orzekając jako organ odwoławczy od decyzji uchylającej inna decyzję, był uprawniony do zajęcia się merytorycznie decyzją z [...] listopada 2016r., a uchylając ją w całości nie miał podstaw do umorzenia postępowania, czego oczekuje skarżąca. Do umorzenia postępowania przez organ odwoławczy przed organem I instancji zastosowanie mają przepisy o postępowaniu przed organem I instancji, czyli art. 105 k.p.a. W okolicznościach tej sprawy, decyzją z [...] listopada 2016r., której skarżąca nie kwestionuje, organ uchylił z urzędu decyzję z [...] listopada 2016r. o przedłużeniu prawa ochronnego. Poprzestanie na rozstrzygnięciu z pktu 1 decyzji z [...] marca 2020r. i brak działania organu względem istoty sprawy, spowodowałby skutek w postaci powrotu do obrotu prawnego decyzji z [...] listopada 2016r.
Po pierwsze zatem, na gruncie kontroli sądowej decyzji z [...] marca 2020r. istniały nie tylko materialno-procesowe podstawy uchylenia w pkt 1 decyzji z [...] listopada 2016r. wydanej z urzędu - z powodu wadliwie wskazanej podstawy prawnej - art. 156 § 1 pkt 4 kpa, która - obok art. 153 ust. 3-5 pwp i w przeciwieństwie do tej ostatniej - nie znalazła wyrazu ani w sentencji ani w uzasadnieniu, ani nie została zastosowana w stanie faktycznym sprawy. Co więcej, Urząd nie wskazał w niej podstawy prawnej uchylenia decyzji ostatecznej z [...] listopada 2016r. Należy podkreślić, że okoliczności tych skarżąca nie podnosiła. Nie kwestionowała pktu 1 zaskarżonej obecnie decyzji z [...] marca 2020r. Uchylenie decyzji uchylającej z[...] listopada 2016r., jest bowiem dla niej korzystne. Prowadziłoby do przywrócenia decyzji z[...]listopada 2016r, o ile w pkt 2 nie stwierdzona byłaby jej nieważność.
Po drugie, Sąd nie zgadza się z twierdzeniem skarżącej, że zzaskarżona decyzja w pkt 2 rozstrzyga inną sprawę niż sprawa będąca przedmiotem postępowania odwoławczego od decyzji z [...] listopada 2016r. Taka forma rozstrzygnięcia, w którym UPRP uchylił tę decyzję w pkt 1, a w pkt 2 stwierdził nieważność decyzji [...] listopada 2016r., nie jest wprawdzie literalnie przewidziana w katalogu rozstrzygnięć w trybie odwoławczym art. 245 ust. 1 pkt 2 pwp (analogicznym do regulacji art. 138 § 1 pkt 2 kpa), ale zasadniczo sentencja w tym punkcie dotyczy "istoty sprawy" . Przepis art. 245 ust. 1 pkt 2 pwp przewiduje bowiem po uchyleniu decyzji – rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Tymczasem pkt 1 decyzji z [...] marca 2020r. nie obejmował całości sprawy, skoro w obrocie pozostałaby decyzja z [...] listopada 2016r., która rozstrzygała o istocie sprawy.
Z tego względu kontrolując legalność zaskarżonej decyzji z [...] marca 2020r. Sąd nie mógł stwierdzić rażącego naruszenia prawa. Orzekając bowiem o istocie sprawy, objętej decyzją z [...] listopada 2016r., organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić rażące naruszenie prawa. Nie mógł pozostawić poza zakresem swojego rozstrzygnięcia tej kluczowej kwestii, skoro to ona stanowiła o "istocie sprawy". Co więcej, celem organu odwoławczego było objęcie zaskarżonym rozstrzygnięciem całości sprawy dotyczącej wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na kolejny okres i usunięcie z obrotu prawnego mankamentów postępowania w pierwszej instancji dotkniętego nieważnością.
Wbrew zarzutom skargi, o prawnej możliwości zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (analogicznego do art. 245 ust. 1 pwp) - także w postępowaniu nieważnościom - stanowi wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r. wydany w sprawie II OSK 309/19. NSA stwierdził, że stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących uprawnień organu odwoławczego w zakresie możliwości reformatoryjnego orzekania w sprawie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) nie jest wyłączone w postępowaniu nieważnościowym (LEX nr 3040914). NSA stwierdził m.in., że uchylenie (na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji możliwe jest jedynie wtedy, gdy objęta wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 kpa) (LEX nr 3040914).
Po trzecie uznać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, zaskarżoną decyzją z [...] marca 2020r. Urząd Patentowy korzystał z uprawnień organu odwoławczego względem decyzji z [...] listopada 2016r. i z uprawnień organu wyższego stopnia względem organu wydającego decyzję z [...] listopada 2016r.
Dla rozstrzygnięcia występujących w tym zakresie wątpliwości podstawowe znaczenie ma fakt, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest formą nadzoru, do której sprawowania powołany jest organ wyższego stopnia nad tym, który wydał decyzję dotkniętą wadą nieważności. Należy dodać, że Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach z zakresu własności przemysłowej (art. 259 pwp). Podlega Radzie Ministrów. Nadzór nad działalnością Urzędu Patentowego, z mocy aktu jednorazowego - zmiany ustawy Prawo własności przemysłowej (Dz.U.2019.2309) z dnia 2019.11.26, która weszła w życie 27 lutego 2020r. sprawuje z ramienia Rady Ministrów minister właściwy do spraw gospodarki (art. 260 ust. 1 pwp). Art. 260 ust. 11 pkt 1 pwp stanowi, że w ramach nadzoru nad działalnością Urzędu Patentowego minister właściwy do spraw gospodarki: sprawuje kontrolę nad Urzędem Patentowym na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 224). Kontrola ta nie dotyczy orzekania w sprawach.
Reasumując powyższe rozważania, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z [...] marca 2020r, czego domaga się skarżąca. Należy bowiem uznać, że. Urząd Patentowy zajął się całościowo rozstrzyganym problemem ze względu zarówno na właściwość, jak i na zakres stwierdzonych uchybień zaistniałych w obu postępowaniach, które objął rozstrzygnięciem, stosując wypracowaną w orzecznictwie zasadę, by na etapie postępowania odwoławczego były usunięte wszelkie mankamenty postępowania w pierwszej instancji, a w niniejszej sprawie – powiązanych ze sobą obu postępowaniach.
Jak wskazał NSA w wyroku I OSK 1632/20 z dnia 13 października 2020 r., jeżeli organ drugiej instancji w całości uchyla zaskarżoną decyzję (nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.), to nie może pozostawić poza zakresem rozstrzygnięcia wydanego na skutek takiego uchylenia jakiejś części sprawy załatwionej decyzją organu pierwszej instancji. W takiej sytuacji decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania nie rozstrzyga bowiem o całości sprawy zakończonej decyzją "pierwszoinstancyjną", co jest równoznaczne z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. (lex nr 3083655).
Zasadniczym argumentem, przemawiającym za prawidłowością zaskarżonej decyzji jest celowość takiego działania. Zarzuty procesowe dotyczące braku wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2016r. nie mają istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Na taki wpływ nie powołuje się także skarżąca. Co więcej, zarzuty są bez znaczenia, skoro sama skarżąca upatruje podstawy prawnej wydania zaskarżonej przez nią decyzji z [...] listopada 2016r.w trybie nadzwyczajnym - art. 154 lub 155 kpa.(pkt 1 uzasadnienia skargi str. 3). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył zaskarżenia decyzji wydanej z urzędu, wzruszającej decyzję ostateczną z [...] listopada 2016r. Tymczasem stwierdzenie nieważności decyzji może dotyczyć wyłącznie decyzji "ostatecznych", a taką jest decyzja o przedłużeniu prawa ochronnego.
Powyższe oznacza, że istotą sprawy, w rozumieniu art. 245 ust. 1 pwp i przy uwzględnieniu jej stanu faktycznego i prawnego, jest usunięcie z obrotu prawnego mankamentów postępowania w pierwszej instancji, na skutek którego doszło do przedłużenia prawa ochronnego z rażącym naruszeniem prawa. Stanowią o tym obie decyzje: zarówno zaskarżona wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja z [...] listopada 2016r., jak i niezaskarżona przez skarżącą decyzja z [...] listopada 2016r., która odzyskała byt prawny po uchyleniu przez organ decyzji z [...] listopada 2016r.
Dlatego także, w zaskarżonej decyzji z [...] marca 2020r., nie doszło do rażącego naruszenia art. 15 kpa, bowiem działanie organu zostało wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzyganej z urzędu, w której organ w trybie nadzwyczajnym zakwestionował własne rozstrzygnięcie, a organ działający w trybie odwoławczym, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy merytorycznie ma szersze uprawnienia, niż organ działający w trybie nadzwyczajnym.
2.
Także alternatywne żądania skargi nie mają podstaw do uwzględnienia..
Jak wyżej wskazano, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 245 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Urząd Patentowy RP mógł uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części, ale przy tym zobligowany był do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
Zasadniczo bowiem wydane rozstrzygnięcie stanowi o istocie sprawy: braku podstaw do przedłużenia prawa ochronnego.
Na gruncie sprawy niniejszej wniosek o przedłużenie prawa ochronnego nie został uwzględniony. Jednakże ostatecznie, jego formę: w poprzednim stanie prawnym stanowiła decyzja o odmowie przedłużenia prawa ochronnego, natomiast obecnie, jest to forma postanowienia o wykreśleniu z rejestru znaków towarowych błędnego wpisu dotyczącego przedłużenia prawa ochronnego – musi uwzględniać aktualny w dacie orzekania stan prawny.
Uwzględniając stan prawny z daty jego rozstrzygania, istotą wniosku było przedłużenie prawa ochronnego stwierdzone na mocy decyzji z [...] listopada 2016r. i uchylone z urzędu na mocy decyzji z [...] listopada 2016r.
W listopadzie 2016r, kiedy wydawane były ww. decyzje, art. 153 ust. 3- 6 pwp (opubl. Dz.U. 2013.1410 t.j. ze zm.) przewidywał inną procedurę w zakresie przedłużenie prawa ochronnego, niż obecnie. Postępowanie to regulował art. 153 ust. 3-6 pwp wskazując, że:
3. Prawo ochronne na znak towarowy może zostać, na wniosek uprawnionego, przedłużone dla wszystkich lub części towarów, na kolejne okresy dziesięcioletnie.
4. Wniosek, o którym mowa w ust. 3, powinien być złożony przed końcem upływającego okresu ochrony, jednak nie wcześniej niż na rok przed jego upływem. Wraz z wnioskiem należy wnieść należną opłatę za ochronę.
5. Wniosek, o którym mowa w ust. 3, może zostać złożony, za dodatkową opłatą, również w ciągu sześciu miesięcy po upływie okresu ochrony. Termin ten nie podlega przywróceniu.
6. Urząd Patentowy wydaje decyzję o odmowie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy, jeżeli wniosek wpłynął po terminie, o którym mowa w ust. 5, albo nie zostały wniesione należne opłaty, o których mowa w ust. 4 i 5.
Finalnie procedura kończyła się wówczas decyzją o przedłużeniu prawa ochronnego lub odmowie tego prawa, jeżeli wniosek wpłynął po terminie, o którym mowa w ust. 5, albo nie zostały wniesione należne opłaty, o których mowa w ust. 4 i 5.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, Urząd Patentowy prawidłowo ustalił, że wniosek o przedłużenie ochrony złożony został [...] kwietnia.2016 r., czyli w terminie dodatkowym i okoliczność ta jest bezsporna. Tymczasem termin do złożenia wniosku oraz uiszczenia opłaty minął w dniu [...] kwietnia 2016r.
Sąd nie zgadza się z twierdzeniem skarżącej, że w omawianym wyżej stanie prawnym, brak opłaty miał charakter formalny i Urząd powinien wezwać stronę do jego uzupełnienia bez ograniczeń czasowych.
Wykładnia językowa art. 153 ust. 6 pwp w zw. z art. 224 ust. 2 – 4 pwp – obowiązujących w dacie wydania decyzji z 21 i 9 listopada 2016r. (Dz.U.2013.1410 t.j. – ze zm.) nie budzi jakichkolwiek wątpliwości.
Art. 153 ust. 6 pwp jasno precyzował trzy przesłanki wydania decyzji o odmowie przedłużenia prawa. Należą do nich: wpływ wniosku po terminie; brak należnych opłat "za ochronę", o których mowa w ust. 4; oraz brak należnych opłat, o których mowa w ust. 5, czyli złożenie wniosku "za dodatkową opłatą, również w ciągu sześciu miesięcy po upływie okresu ochrony. Termin ten nie podlega przywróceniu".
Co więcej, wraz z wnioskiem o przedłużenie należało uiścić opłatę za ochronę, na zasadach określonych w art. 224 ust. 2-4 pwp. Przepisy te korespondowały z art. 153 pwp.
Art. 224 ust. 2-4 pwp stanowi bowiem: "2. Opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane, z zastrzeżeniem ust. 1, z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. 3. Opłaty okresowe, o których mowa w ust. 2, mogą być uiszczone w ciągu jednego roku przed terminem określonym w ust. 2. Opłaty te podlegają zwrotowi, jeżeli przed tym terminem udzielone prawo zostanie unieważnione lub wygaśnie. Opłaty za okresy ubiegłe i za okres bieżący nie podlegają zwrotowi. 4. Opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu."
Innymi słowy, przepisy te wskazywały zatem wprost, że opłaty za dalsze okresy ochrony są uiszczane nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony lub w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie po upływie poprzedniego okresu ochrony przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Ustanowienie zasady, że termin ten nie podlega przywróceniu, co oznacza, że jest to termin prawa materialnego.
Wbrew twierdzeniu organu, w obu przypadkach: w art. 153 ust. 6 i art. 224 ust. 4 terminy tam określone są terminami prawa materialnego i nie podlegają przywróceniu. Oznacza to, że w sytuacji uchybienia dodatkowemu terminowi, jak również niewniesienia należnych opłat z góry, Urząd Patentowy, zgodnie z art. 153 ust. 6 ustawy p.w.p., wydawał decyzję o odmowie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy. Na tym tle ukształtowało się, przed zmianą art. 153 i 224 pwp z dniem 15 marca 2019 roku na mocy Dz.U.2019.501, orzecznictwo, które jednolicie stało na stanowisku, że opłata ma być uiszczona z góry. (wyr. NSA z 4.2.2014 r., II GSK 1730/12, Legalis; wyr. NSA z 13.4.2007 r., II GSK 304/06, ONSAiWSA 2008, Nr 3, poz. 47; wyr. WSA w Warszawie z 22.4.2009 r., VI SA/WA 1473/08, Legalis; wyr. NSA z 5.4.2011 r., II GSK 405/10, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 8.10.2013 r., VI SA/WA 636/13, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 22.10.2008 r., VI SA/WA 1418/08, Legalis).
Nie podlega przywróceniu termin do uiszczenia opłaty okresowej "w sytuacji, w której upłynęło sześć miesięcy od dnia upływu poprzedniego okresu ochrony, jak wyraźnie stanowi przepis art. 224 ust. 4 p.w.p.
W konsekwencji należy uznać, iż termin, o którym mowa w tym przepisie należy do terminów prawa materialnego, które nie podlegają przywróceniu bez względu na przyczynę uchybienia. W orzecznictwie podkreśla się, że "termin dodatkowy uiszczenia opłaty, przewidziany w art. 224 ust. 4 (...) spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego)" (wyr. WSA w Warszawie z 31.10.2006 r., VI SA/WA 243/06, Legalis; zob. też: wyr. WSA w Warszawie z 2.11.2006 r., VI SA/WA 237/06, Legalis; wyr. NSA z 13.4.2007 r., II GSK 306/06, niepubl.; wyr. WSA w Warszawie z 22.4.2009 r., VI SA/WA 1473/08, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 9.11.2007 r., VI SA/WA 2191/06, Legalis), wyrok WSA w Warszawie z 28, 11. 2017 w sprawie VI SA/Wa 1304/17 ( http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/F1E47FF52F).
Powyższe oznacza, że w zaskarżonej obecnie decyzji z [...] marca 2020r. Urząd Patentowy prawidłowo ustalił, że skarżąca była obowiązana do uiszczenia następujących opłat:
1) 200 zł - za wniosek o przedłużenie ochrony,
2) 300zł - za złożenie wniosku po terminie,
3) 1560 zł w tym: 1200 zł - za ochronę trzech klas towarowych oraz 360 zł - za wniesienie opłaty za ochronę po terminie
Skoro skarżąca nie wniosła 300 zł dodatkowej opłaty za złożenie wniosku o przedłużenie ochrony po terminie, bowiem wniosła wyłącznie opłatę w wysokości 200 zł za wniosek oraz 1560 zł za kolejny okres ochrony wraz z opłatą dodatkową, to oznacza, że organ powinien odmówić przedłużenia prawa ochronnego – reżimie prawnym obowiązującym od [...] listopada 2013 r. Mimo to, w decyzji z [...] listopada 2016r. Urząd Patentowy, z rażącym naruszeniem prawa uznał, że zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy na kolejny dziesięcioletni okres ochrony określone w art. 153 ust. 3-6 pwp Z tych przyczyn prawidłowo decyzję uchylił, co uwzględnił Sąd w pkt I wyroku, nieskarżonym przez stronę.
Podobnie prawidłowo organ orzekł w zaskarżonej części pktu 2 wyroku, szczegółowo uzasadnionej w części 1 uzasadnienia, a dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 2016r., że było to rozstrzygnięcie co do istoty postępowania. Pozostająca w mocy, po uchyleniu przez organ decyzji z [...] listopada 2016r., decyzja z [...].11.2016r. została bowiem wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Co do zasady bowiem, stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie przesłanki rażącego naruszenia prawa możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią wtedy zaprzeczenie stanu prawnego. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w rozumieniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana.
Należy zaznaczyć, że zmiana ustawy Prawo własności przemysłowej od [...] marca 2019r. spowodowała, że Urząd Patentowy aktualnie jest zobowiązany do zawiadomienia o upływie terminu ochronnego, natomiast taki obowiązek nie istniał w momencie wydawania decyzji o przedłużeniu i kolejnej decyzji uchylającej uprzednią. Nawet obecnie, zawiadomienie o upływie okresu ochrony wysyłane przez Urząd nie zwalnia strony z obowiązku wniesienia wszystkich opłat w wyznaczonych terminach. Obowiązek ustawowy wniesienia opłat za ochronę spoczywa na stronie i konsekwencje jego niewypełnienia ponosi strona.
Ponadto dla oceny, czy doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym nie bez znaczenia jest zbadanie skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga. O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04). Rażące naruszenie prawa od zwykłego naruszenia przepisów prawa różni się takimi cechami, jak gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których istnienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy państwowe w praworządnym państwie.
Przenosząc powyższe na okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że pozostawienie nieuprawnionego przedłużenia prawa ochronnego powoduje utrzymanie prawa wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej z ograniczeniem prawa dla innych. Ma rację Urząd Patentowy, że w rozpatrywanej sprawie, w dacie wydania decyzji z [...] listopada 2016r., nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy na kolejny dziesięcioletni okres ochrony określone w art. 153 ust. 3-5 pwp. Niewniesienie opłaty dodatkowej od wniosku złożonego w sześciu miesięcznym terminie dodatkowym w wysokości 300 zł, uzasadniało wówczas odmowę przedłużenia prawa ochronnego, a została wydana decyzja z dnia [...] listopada 2016 r. ([...]) o przeciwnej treści o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy [...].
Rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność decyzji z [...] listopada 2016r.to pośrednio daje wyraz braku podstaw do wydania decyzji o przedłużeniu prawa ochronnego. Pośrednio, bowiem na skutek zmiany ustawy Prawo własności przemysłowej w zakresie art. 153 ust. 3- 6 pwp od 16 marca 2019 roku, następuje to w drodze postanowienia, wydanego z urzędu. lub na wniosek uprawnionego z prawa ochronnego lub osoby przez niego upoważnionej, w którym organ wykreśla z rejestru znaków towarowych błędny wpis dotyczący przedłużenia prawa ochronnego. Zmiana reżimu prawnego spowodowała, że organ nie mógł orzec w tym zakresie w decyzji. Obecnie bowiem także przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy, na mocy art. 153 ust. 5 pwp podlega wpisowi do rejestru znaków towarowych. W konsekwencji art. 153 ust. 6 pwp uprawnia Urząd Patentowy, z urzędu lub na wniosek uprawnionego z prawa ochronnego lub osoby przez niego upoważnionej, w drodze postanowienia, do wykreślenia z rejestru znaków towarowych błędnego wpisu dotyczącego przedłużenia prawa ochronnego.
Reasumując, w niniejszej sprawie, zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy dokonał dwóch czynności: w pierwszej - uchylając zaskarżoną decyzję z [...] listopada 2016r. w całości, porządkuje naruszenie prawa wywołane działaniem z urzędu, w drugiej czynności, orzekając w poprzednim reżimie prawnym co do istoty sprawy, przedłużeniu prawa ochronnego lub odmowie, nie mógł pominąć:
po pierwsze, że decyzja z [...] listopada 2016r. wydana została w warunkach rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, czego konsekwencją być musi stwierdzenie nieważności tego postępowania i to uwzględnił;
po drugie, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd obowiązany był uwzględnić aktualny stan prawny, który nie przewiduje już - jak w art. 153 ust. 6 pwp według Dz.U.2013.1410 t.j. ze zm. - wydania decyzji o odmowie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy (jeżeli wniosek wpłynął po terminie, o którym mowa w ust. 5, albo nie zostały wniesione należne opłaty, o których mowa w ust. 4 i 5).
. Z powyższych względów Sad nie podziela zarzutu na ruszenia przepisów prawa procesowego podniesionych w skardze: art. 158 w zw. z art. 156 ust. 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 153 ust. 5 i 6 pwp (w brzmieniu na dzień złożenia wniosku przedłużenie prawa, tj. 19 września 2016 r.), art. 223 ust. 1 i ust. 4 pwp oraz ajrt. 8 § 1, art. 9 i 16 kpa, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, art. 153 ust. 5 pwp w zw. z art. 223 ust. 1 oraz ust. 4 pwp, które miało wpływ na wynik sprawy, (w brzmieniu na dzień złożenia wniosku o przedłużenie prawa, tj. 19 września 2016 r.)
Z tych wszystkich względów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekając w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 t.j.).