VI SA/Wa 1553/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-11-05
NSAinneŚredniawsa
patentprawo własności przemysłowejUrząd Patentowyopłata za ochronęwygaśnięcie decyzjibrak winynależyta starannośćpełnomocnikspółka z o.o.

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Urzędu Patentowego stwierdzającą wygaśnięcie patentu z powodu nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony, uznając brak winy strony za nieuprawdopodobniony.

Skarżąca Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP, która utrzymała w mocy decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia patentu na wynalazek z powodu nieuiszczenia w terminie opłaty za pierwszy okres ochrony. Spółka argumentowała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, powołując się na problemy zdrowotne prezesa zarządu oraz ograniczony zakres umowy z pełnomocnikiem. Sąd uznał jednak, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy, a okoliczności takie jak choroba jednego z prezesów czy ustalenia z pełnomocnikiem nie zwalniały spółki z obowiązku należytej staranności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] Sp. z o.o. na decyzję Urzędu Patentowego RP utrzymującą w mocy postanowienie o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek. Przyczyną wygaśnięcia było nieuiszczenie w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony. Sąd podkreślił, że decyzja o udzieleniu patentu ma charakter warunkowy i wymaga uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. Skarżąca argumentowała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wskazując na problemy zdrowotne prezesa zarządu, które miały wpłynąć na jej funkcje poznawcze, oraz na ograniczony zakres umowy z rzecznikiem patentowym, który nie obejmował monitorowania opłat. Sąd, podzielając stanowisko organu, uznał te argumenty za nieprzekonujące. Stwierdzono, że choroba jednego z prezesów zarządu nie stanowiła przeszkody nie do przezwyciężenia dla profesjonalnie działającej spółki, która powinna zapewnić ciągłość realizacji obowiązków. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że profesjonalny pełnomocnik, mimo wewnętrznych ustaleń, miał obowiązek czuwać nad terminowością czynności, a zakres pełnomocnictwa w relacjach zewnętrznych obejmował działania związane z ochroną wynalazku. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieuiszczenie opłaty za pierwszy okres ochrony patentu, nawet w przypadku choroby prezesa zarządu i specyficznych ustaleń z pełnomocnikiem, nie może być uznane za uchybienie terminu bez winy strony, jeśli strona nie uprawdopodobniła braku winy i nie wykazała, że przeszkoda była niemożliwa do przezwyciężenia przy zachowaniu należytej staranności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choroba jednego z prezesów zarządu nie stanowiła przeszkody nie do przezwyciężenia dla profesjonalnie działającej spółki, która powinna zapewnić ciągłość realizacji obowiązków. Również ustalenia z pełnomocnikiem, ograniczające jego rolę, nie zwalniały spółki z obowiązku należytej staranności w relacjach zewnętrznych. Brak winy wymaga wykazania, że czynność była niemożliwa do wykonania mimo najwyższej staranności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.w.p. art. 52 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 224 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

p.w.p. art. 225 § ust. 3

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

Umożliwia uchylenie decyzji o wygaśnięciu patentu na wniosek strony, jeśli uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu i uiści zaległą opłatę.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID art. 15zzzzzn § 2

Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

Nie miał zastosowania, gdyż stan epidemii zakończył się przed upływem terminu do uiszczenia opłaty.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące braku winy w uchybieniu terminu, oparte na chorobie prezesa zarządu i ograniczonym zakresie umowy z pełnomocnikiem, zostały uznane za niezasadne. Zarzut naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 został uznany za niezasadny z uwagi na upływ terminu po zakończeniu stanu epidemii. Zarzuty naruszenia przepisów KPA dotyczących postępowania dowodowego i czynnego udziału strony zostały uznane za niezasadne lub nie mające wpływu na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o udzieleniu patentu ma, co do zasady, naturę warunkową. Jest opatrzona warunkiem zawieszającym. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Spółka jako podmiot funkcjonujący profesjonalnie w obrocie gospodarczym powinna starannie dbać o swoje interesy. W relacjach zewnętrznych skuteczna jest treść pełnomocnictwa, a nie wewnętrzne ustalenia pomiędzy stronami tego stosunku prawnego.

Skład orzekający

Danuta Szydłowska

sędzia

Dorota Dziedzic-Chojnacka

przewodniczący

Szczepan Borowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'brak winy' w kontekście uchybienia terminu do uiszczenia opłaty patentowej, odpowiedzialność spółki za działania swoich organów i pełnomocników, zakres obowiązków profesjonalnego pełnomocnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony patentu i oceny braku winy w tym kontekście. Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA w zakresie oceny winy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony patentowej – terminowego uiszczania opłat, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą w obszarze własności intelektualnej. Pokazuje, jak sąd ocenia argumenty o braku winy w kontekście profesjonalnego działania spółki i jej pełnomocnika.

Czy choroba prezesa i niejasna umowa z pełnomocnikiem uratują patent przed wygaśnięciem? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Dane finansowe

WPS: 480 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1553/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Dorota Dziedzic-Chojnacka /przewodniczący/
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1170
art. 52 ust. 2, art. 224 ust. 1, art. 225 ust. 3
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 par. 1, art. 79a, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134,  art. 133 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 568
art. 15zzzzn in. 2
Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 marca 2024 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako organ lub Urząd) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 8 grudnia 2022 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia 11 kwietnia 2022 r. o udzieleniu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej także jako skarżąca) patentu na wynalazek zgłoszony za numerem [...] z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz skarżącej patentu na wynalazek pt. "Sposób wytwarzania powłok dźwiękoszczelnych i powłoka dźwiękoszczelna" pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 480 złotych za I okres ochrony wynalazku rozpoczynający się w dniu 22 sierpnia 2022 r. i obejmujący 1-3 rok ochrony. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącej rz. pat. M. K. w dniu 11 kwietnia 2022 r. wraz z pouczeniem o konsekwencjach niewywiązania się z obowiązku uiszczenia w terminie wymienionej opłaty.
Skarżąca uiściła zaległą opłatę za pierwszy okres ochrony wynalazku w dniu 19 sierpnia 2022 r.
Decyzją z dnia 8 grudnia 2022 r. Urząd działając na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 324 ze zm., obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 1170, dalej jako: p.w.p.) stwierdził wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek numer [...] na rzecz skarżącej.
Od tej decyzji pełnomocnik skarżącej złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując m.in., że informację o konieczności uiszczenia opłaty przekazała M. P.pełniącej funkcję prezesa zarządu skarżącej Spółki, która miała problemy ze zdrowiem, objawiające się m.in. zaburzeniami funkcji poznawczych i pamięci. W rezultacie zrozumiała treść decyzji warunkowej w taki sposób, że wymaganą opłatę należy uiścić przed 23 sierpnia 2022 r. Pełnomocnik podkreśliła, że umowa zawarta ze skarżącą dotyczyła wyłącznie przygotowania dokumentacji zgłoszeniowej i zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym i nie obejmowała monitorowania wnoszenia opłat. Powołała się również na utrudnienia w skontaktowaniu się ze skarżącą ze względu na znaczną odległość miejscowości w której znajduje się jej kancelaria. W ocenie pełnomocnika w przytoczonych okolicznościach nie można się doszukać winy zgłaszającej w uchybieniu terminu.
Wspomnianą na wstępie decyzją organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku. Bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu na uiszczenie opłaty za ochronę przedmiotowego wynalazku było błędne przekonanie prezesa zarządu Spółki o tym, że wymagana opłata za ochronę powinna być wniesiona przed 23 sierpnia 2022 r., a nie do 11 lipca 2022 r. Organ uznał, że argumenty o niezrozumieniu treści decyzji warunkowej przez osobę wymienioną we wniosku, tj. prezesa zarządu Spółki (związane z jej problemami zdrowotnymi wynikającymi m.in. z obciążenia pracą i zaangażowania w pomaganie uchodźcom) nie mogły zostać uwzględnione. Organ zwrócił uwagę, że skarżąca Spółka od początku była i jest zastępowana w toku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika. Rzecznik patentowy powinien zdawać sobie sprawę z warunkowego charakteru decyzji o udzieleniu patentu i konsekwencji, jakie powoduje nieuiszczenie opłaty we wskazanym terminie. Natomiast strona, która ustanowiła pełnomocnika, ponosi wszelkie konsekwencje wyboru swojego reprezentanta, zarówno te pozytywne, jak i negatywne. Z tych względów organ uznał, że spóźnienie skarżącej z uiszczeniem opłaty nie mogło zostać uznane za niezawinione.
Zdaniem organu przedłożone przez stronę dokumenty (zaświadczenie lekarskie, umowa z pełnomocnikiem) nie są w niniejszym przypadku potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminowi. Zakres załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa z dnia 7 sierpnia 2020 r. obejmuje umocowanie do zastępowania zgłaszającej w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w związku ze zgłoszonym wynalazkiem, bez wyłączenia czynności związanych z wnoszeniem i wycofywaniem opłat. Tak ujęte umocowanie nakłada na pełnomocnika obowiązek czuwania nad terminowością i skutecznością czynności dotyczących ochrony przedmiotowego wynalazku.
Od tej decyzji skargę złożyła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego z dnia 8 grudnia 2022 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 7 oraz art. 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: k.p.a.) poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, bez oparcia jej na przekonujących podstawach i z przekroczeniem granic uznania administracyjnego;
2. art. 6, 8, 9,10 i 79a k.p.a. poprzez zakończenie postępowania bez dania skarżącej możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co pozbawiło ją możliwości czynnego udziału w sprawie i podważyło zaufanie do organu;
3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie decyzji i nie odniesienie się do wszystkich argumentów skarżącej;
4. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 1842 ze zm. dalej jako ustawa COVID) poprzez jego niezastosowanie;
5. art. 225 ust. 3 p.w.p. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.
W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej przedstawiła argumenty świadczące o zasadności podniesionych zarzutów.
Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Urzędu Patentowego stwierdzająca wygaśnięcie patentu na wynalazek z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony.
Zgodnie z art. 52 ust. 2 p.w.p. udzielenie patentu następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie, Urząd Patentowy stwierdza wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Decyzja o udzieleniu patentu ma, co do zasady, naturę warunkową. Jest opatrzona warunkiem zawieszającym. Polega on na tym, że patent zostaje udzielony pod warunkiem uiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony (A. Niewęgłowski [w:] T. Demendecki, J. Sitko, J. Szczotka, G. Tylec, A. Niewęgłowski, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2015, art. 52.)
W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy, jak wspomniano, decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r. udzielił na rzecz skarżącej patentu na wynalazek pt. "Sposób wytwarzania powłok dźwiękoszczelnych i powłoka dźwiękoszczelna". Decyzja ta zawierała informację, że udzielenie patentu uzależnione jest od uiszczenia opłaty w wysokości 480 zł oraz stosownie do art. 224 ust. 1 p.w.p. wezwanie do uiszczenia tej opłaty w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia wezwania. Poinformowano także skarżącą, że w razie nieuiszczenia wskazanej opłaty w terminie organ stwierdzi wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu jej wydania tj. 11 kwietnia 2022 r.
Okoliczności te nie są sporne, podobnie jak to, że skarżąca nie uiściła opłaty za pierwszy okres ochronny w ustawowym trzymiesięcznym terminie, który upływał z dniem 11 lipca 2022 r.
Stosownie do art. 225 ust. 3 p.w.p. jeżeli została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 223 ust. 2, albo decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 1, decyzja taka może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. Pozytywną przesłanką zastosowania art. 225 ust. 3 p.w.p. jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie powinno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście nastąpiło. Do strony należy przedstawienie argumentacji, dowodów potwierdzających opisywane okoliczności i powinno to nastąpić wraz ze złożeniem wniosku. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi powinno się przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie (por wyrok NSA z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt II GSK 800/20).
Skarżąca opłatę w wysokości 480 zł uiściła w dniu 19 sierpnia 2022 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonym przez pełnomocnika skarżącej, wskazano, że do uchybienia terminowi do uiszczenia opłaty doszło w sposób przez skarżącą niezawiniony. Pełnomocnik skarżącej, której doręczono decyzję o udzieleniu patentu wskazał, że przekazała ją prezesowi zarządu skarżącej Spółki (M. P.) która w okresie od marca do lipca 2022 r. była zaangażowana w pomoc uchodźcom z Ukrainy, co spowodowało u niej problemy z sercem i stan ciągłego zmęczenia. Te okoliczności spowodowały u niej zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia pamięci i zdolności postrzegania. Jako dowód strona skarżąca przedstawiła zaświadczenie lekarskie z dnia 29 listopada 2022 r., z którego wynika, że M. P.w okresie od maja do czerwca 2022 r. korzystała z opieki przychodni lekarskiej z powodu zaostrzenia choroby. Ponadto skarżąca wskazała, że zawarła z pełnomocnikiem umowę zobowiązującą pełnomocnika wyłącznie do przygotowania dokumentacji zgłoszeniowej i zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym. Nie obejmowała ona zaś innych czynności m.in. monitorowania terminowości wniesienia opłaty lub jej samodzielnego wniesienia.
Organ, w zaskarżonej decyzji uznał, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia opłaty, zaś Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko organu w pełni aprobuje.
Zasadniczym argumentem świadczącym o braku winy w uchybieniu terminowi była okoliczności zaburzeń poznawczych prezesa zarządu skarżącej spółki, spowodowanych m.in. długotrwałym stresem, przemęczeniem i innymi chorobami. Dodatkowo zdaniem strony skarżącej umowa zawarta między pełnomocnikiem, a Spółką nie obejmowała czynności związanych z uiszczeniem opłaty za udzielenie patentu.
Zdaniem Sądu przedstawione przez skarżącą okoliczności na poparcie stanowiska o braku winy w uchybieniu terminu, nie zasługiwały na uwzględnienie, zaś organ prawidłowo przyjął, że były wynikiem braku dochowania należytej staranności.
W orzecznictwie wskazuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. m.in. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 278/18). O braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. m.in. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3163/15).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że choroba M. P., która zgodnie z oświadczeniem skarżącej była odpowiedzialna w Spółce za prowadzenie księgowości i dokonywanie różnego rodzaju płatności, w tym odpowiedzialna za terminową realizację wymaganej opłaty patentowej, nie może być okolicznością przemawiającą za brakiem winy Spółki w uchybieniu terminu. Sąd zwraca uwagę, że wymieniona osoba pełniła funkcję jednego z dwóch prezesów Spółki. Ewentualna wina jednego z prezesów spółki lub brak takiej winy nie jest tożsama z winą Spółki. Spółka jako podmiot funkcjonujący profesjonalnie w obrocie gospodarczym powinna starannie dbać o swoje interesy. Skoro z różnych względów jeden z członków organu spółki lub jej pracownik nie może wykonywać swoich obowiązków, powinna ona tak zorganizować pracę, aby te obowiązki zrealizowała inna osoba, a jej brak nie paraliżował działalności spółki, szczególnie w sytuacji, jak w niniejszej sprawie, gdy funkcję prezesa zarządu pełnią dwie osoby. Tego typu sytuacja z całą pewnością nie stanowi niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody w terminowej realizacji obowiązku ciążącego na skarżącej (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1143/14). Innymi słowy, nawet gdyby przyjąć, że choroba M. P. uniemożliwiała jej podjęcie działań w terminie (co jak słusznie zauważył organ nie zostało w sprawie wykazane stosownymi dowodami), to nie była ona jedyną osobą w Spółce, która w sytuacji prawidłowej organizacji pracy mogła w terminie uiścić opłatę.
Ponadto rację miał organ, wskazując, że nie bez znaczenia pozostaje fakt ustanowienia przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika, który - z uwagi na chorobę jednego z członków zarządu mógł również podjąć działania zmierzające do uiszczenia opłaty związanej z udzieleniem patentu. Z treści pełnomocnictwa z dnia 7 sierpnia 2020 r. wynika, że skarżąca Spółka udzieliła pełnomocnictwa rzecznikowi patentowemu M. K. w zakresie postępowań przed Urzędem Patentowym dotyczących zgłaszania i utrzymania ochrony wynalazków. Pełnomocnictwo to, jak słusznie uznał organ, nie wyłączało kwestii związanych z uiszczeniem opłaty za I okres ochrony wynalazku. Taki zakres umocowania pełnomocnika nakłada na pełnomocnika obowiązek czuwania nad terminowością i skutecznością czynności dotyczących uzyskania ochrony na wynalazek, a więc również terminowego wniesienia opłaty za I okres ochrony wynalazku.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, która wskazując na umowę o dokonanie zgłoszenia wynalazku do opatentowania z dnia 3 sierpnia 2020 r., stwierdziła, że zakres udzielonego pełnomocnictwa nie obejmował czynności związanych z uiszczeniem opłaty, należy zwrócić uwagę, że stosunek prawny będący podstawą pełnomocnictwa (stosunek podstawowy, stosunek wewnętrzny pełnomocnictwa) to inny niż stosunek pełnomocnictwa stosunek prawny, z którego mogą wynikać obowiązki oraz uprawnienia w relacji pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem (np. obowiązek dokonania oznaczonej czynności prawnej, uprawnienie do wynagrodzenia z tego tytułu) wiążące się z wykonaniem pełnomocnictwa (A. Sylwestrzak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. II, red. M. Balwicka-Szczyrba, Warszawa 2024, art. 96.). Sąd podziela stanowisko organu, że w relacjach zewnętrznych skuteczna jest treść pełnomocnictwa, a nie wewnętrzne ustalenia pomiędzy stronami tego stosunku prawnego. Ustalenia, że pełnomocnik nie będzie podejmował żadnych czynności bez wcześniejszej akceptacji mocodawcy, a jego rola będzie ograniczała się do czynności technicznych, informowania klienta o działaniach podjętych przez organ, są indywidualnymi ustaleniami pomiędzy stronami. Tego typu ustalenia nie mają wpływu na ocenę miernika należytej staranności strony działającej przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika w zakresie dotrzymania terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu administracyjnym. Z faktu ustanowienia profesjonalnego przedstawiciela wynika dla pełnomocnika obowiązek nie tylko przekazywania skarżącej informacji o działaniach podjętych przez organ administracji w toku postępowania, lecz także do czuwania nad prawidłowym i terminowym dokonywaniem czynności ze strony swojego mocodawcy.
Stąd też, w ocenie Sądu, argumenty dotyczące braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia opłaty leżące zarówno po stronie Spółki (choroba jednego z członków zarządu), jak też jej pełnomocnika (ograniczony zakres pełnomocnictwa) nie stanowią uzasadnionej przesłanki do uznania ich za usprawiedliwione.
Wobec tego zarzut naruszenia art. 225 ust. 3 p.w.p. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie należało uznać za niezasadny. Organ prawidłowo uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w przekroczeniu terminu do uiszczenia opłaty.
Nie jest zasadny również zarzut naruszenia przez organ art. 15 zzzzn2 ustawy COVID, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów wskazanych w pkt 1-6 organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Sąd zwraca uwagę, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie albowiem stan epidemii spowodowanej wirusem Covid-19 trwał w Polsce do 15 maja 2022 r., zaś termin do uiszczenia opłaty upływał z dniem 11 lipca 2022 r., a zatem w okresie gdy stan ten w Polsce już nie obowiązywał.
Zdaniem Sądu organ nie naruszył także przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6, 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 79a, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., w tym została prawidłowo uzasadniona. Uzasadnienie decyzji zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Organ wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowo także na podstawie materiału dowodowego ustalił stan faktyczny oraz zastosował przepis art. 225 ust. 3 p.w.p., a swoje stanowisko umotywował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ w sposób całościowy ocenił dowody przedstawione przez skarżącą świadczące o braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty za udzielenie patentu na wynalazek. Zaznaczyć należy, że ciężar wykazania takich okoliczności spoczywał w niniejszej sprawie na skarżącej, a rolą organu była wyłącznie ich ocena, a nie poszukiwanie dowodów z urzędu. Stąd też niezasadny jest również zarzut naruszenia przez organ art. 79a § 1 k.p.a., który zobowiązuje organ do wskazania niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony celem przedłożenia przez nią dodatkowych dowodów. Przepis ten w sprawie w ogóle nie miał zastosowania, gdyż przedmiotem niniejszego postępowania nie było rozpoznanie wniosku strony o udzielenie patentu, a kwestia stwierdzenia jego wygaśnięcia z uwagi na nieuiszczenie w terminie należnej opłaty. Organ, co prawda, nie poinformował skarżącej o zakończeniu postępowania, do czego obliguje go art. 10 k.p.a. jednakże w ocenie Sądu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zaznaczyć należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05). W niniejszej sprawie skarżąca takich okoliczności nie wykazała.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI