VI SA/Wa 1544/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ, uznając umowę o opiekę nad osobą niepełnosprawną za umowę o świadczenie usług podlegającą ubezpieczeniu zdrowotnemu, a nie umowę o dzieło.
Sprawa dotyczyła kwalifikacji umowy zawartej między Powiatowym Zakładem Aktywności Zawodowej a wykonawcą jako umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług. Skarżący wnosił o uznanie umowy za umowę o dzieło, co oznaczałoby prawidłowe naliczenie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd administracyjny, analizując charakter umowy i obowiązki wykonawcy, uznał, że umowa miała charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, a zatem podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która ustaliła, że I. H. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy nazwanej umową o dzieło, zawartej z Powiatowym Zakładem Aktywności Zawodowej w L. Skarżący zarzucał organowi błędy w interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego, twierdząc, że umowa miała charakter umowy o dzieło, a nie umowy o świadczenie usług. Sąd, opierając się na przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz Kodeksu cywilnego, szczegółowo analizował różnice między umową o dzieło a umową o świadczenie usług (zleceniem). Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy umowa prowadziła do konkretnego, materialnego rezultatu (dzieło), czy też polegała na starannym działaniu (zlecenie). Sąd uznał, że czynności wykonywane przez wykonawcę, polegające na opiece nad osobą niepełnosprawną podczas wyjazdu, miały charakter starannego działania i nie prowadziły do wytworzenia samoistnego dzieła. W związku z tym, umowa została prawidłowo zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o opiekę nad osobą niepełnosprawną, polegająca na starannym działaniu, a nie na wytworzeniu konkretnego rezultatu, powinna być kwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, co rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Uzasadnienie
Sąd analizował kluczowe różnice między umową o dzieło (wymagającą konkretnego rezultatu) a umową o świadczenie usług (polegającą na starannym działaniu). Stwierdzono, że czynności związane z opieką nad osobą niepełnosprawną nie prowadzą do wytworzenia samoistnego dzieła, lecz są świadczeniem usług wymagającym staranności, co uzasadnia kwalifikację jako umowę podlegającą przepisom o zleceniu i obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
ustawa o świadczeniach art. 109 § 1 i 4
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
ustawa o świadczeniach art. 66 § 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
K.c. art. 750
Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze.
K.c. art. 627
Kodeks cywilny
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła. Umowa o dzieło jest umową o rezultat usługi.
K.c. art. 734 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowa zlecenia jest umową starannego działania.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 § 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
K.p.a. art. 104 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o świadczeniach art. 82 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
ustawa o świadczeniach art. 85 § 4
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o opiekę nad osobą niepełnosprawną, ze względu na charakter świadczonych czynności (staranne działanie, brak konkretnego rezultatu), powinna być kwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wynika z faktu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
Odrzucone argumenty
Umowa zawarta przez strony była umową o dzieło, a nie umową o świadczenie usług. Wysokość odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne od osoby wykonującej umowę była prawidłowo obliczona i odprowadzona przez Płatnika. Organ zaniechał analizy sprawy toczącej się przed ZUS w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Skarżącemu nie doręczono odrębnej decyzji, co naruszyło jego prawo do obrony.
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze. Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy. Umowa zlecenia jest umową starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu.
Skład orzekający
Barbara Kołodziejczak-Osetek
przewodniczący
Sławomir Kozik
sprawozdawca
Paweł Gorajewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna umów cywilnoprawnych (umowa o dzieło vs umowa o świadczenie usług/zlecenie) w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową o opiekę nad osobą niepełnosprawną, ale zasady interpretacji umów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki składkowe. Interpretacja sądu jest klarowna i oparta na utrwalonym orzecznictwie.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? Sąd wyjaśnia, kiedy opieka nad niepełnosprawnym rodzi obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.”
Dane finansowe
WPS: 952 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1544/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-09-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący/ Paweł Gorajewski Sławomir Kozik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Asesor WSA Paweł Gorajewski Protokolant ref. Agata Wiącek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2023 r. sprawy ze skargi P. w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 13 stycznia 2023 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ", "organ"), działając na podstawie art. 109 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach ustalił, że I. H. (dalej: "Zainteresowana", "Wykonawca", "Uczestniczka") podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu od 26 sierpnia 2018 r. do 30 sierpnia 2018 r. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia, nazwanej umową o dzieło, zawartej z Płatnikiem: Powiatowym Zakładem Aktywności Zawodowej w L.(dalej: "Płatnik", "Zakład", "Skarżący"). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że 7 listopada 2022 r. do Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynął wniosek ZUS o wydanie decyzji w sprawie objęcia Zainteresowanej ubezpieczeniem zdrowotnym od 26 sierpnia 2018 r. do 30 sierpnia 2018 r. z tytułu realizacji umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia, nazwanej umową o dzieło, zawartej z Płatnikiem. Organ wskazał, że w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w odniesieniu do okresu objętego żądaniem, ustalono, że 23 sierpnia 2018 r. Zainteresowana zawarła z Płatnikiem umowę nr [...], nazwaną umową o dzieło. Przedmiotem zawartej umowy było sprawowanie obowiązków opiekuna nad osobą niepełnosprawną zatrudnioną przez Płatnika, tj. A.H., w czasie wyjazdu rekreacyjnego G. – G. – S. – M., w dniach od 26 sierpnia 2018 r. do 30 sierpnia 2018 r. Za realizację umowy Wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie brutto 952,00 zł (dowód: wniosek ZUS, protokół kontroli, kopia zawartej umowy). Do obowiązków Wykonawcy z tytułu realizacji zawartej umowy należało: towarzyszenie osobie niepełnosprawnej w trakcie trwania podróży, troska o jej dobre samopoczucie, asystowanie przy przemieszczaniu się przy wejściach do zwiedzanych obiektów, udzielanie wsparcia w kwestiach związanych z codziennymi zadaniami (tj. utrzymanie higieny osobistej, ubieranie, jedzenie, picie, transport, gospodarowanie pieniędzmi), podstawowa opieka medyczna (przy pomocy pielęgniarki), czyszczenie i dezynfekcja sprzętu do opieki nad osobą niepełnosprawną (wózek inwalidzki, laski), dostosowanie się do programu wycieczki i podporządkowanie ogólnemu programowi wycieczki i kierownikowi grupy, udzielanie pomocy podopiecznemu w nawiązaniu i podtrzymaniu kontaktów społecznych, informowanie na bieżąco o problemach socjalnych, barierach i trudnościach osoby niepełnosprawnej na wyjeździe rekreacyjnym kierownikowi grupy, pomaganie w ubiorze osobie niepełnosprawnej zgodnie z prognozowanymi warunkami atmosferycznymi, pomoc w zakupach i właściwym wydatkowaniu kieszonkowego (dowód: kopia zawartej umowy). Wykonawca zobowiązał się do szczególnej staranności przy realizacji umowy (dowód: kopia zawartej umowy). W przypadku rażącego naruszenia obowiązków określonych umową oraz nieprzestrzegania zasad moralnych zgodnych z normami społecznymi, Płatnik mógł odmówić wypłaty wynagrodzenia Wykonawcy (dowód: kopia zawartej umowy). Wykonawca nie mógł powierzyć wykonania przedmiotu umowy osobie trzeciej (dowód: kopia zawartej umowy). Organ wskazał, że Zainteresowana podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym u innego płatnika składek (dowód: pismo ZUS z 9 grudnia 2022 r., dane zawarte w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych), Zainteresowana spełniała warunki do podlegania dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie zawartej umowy (dowód: pismo ZUS z 9 grudnia 2022 r.), Płatnik nie zgłosił Zainteresowanej do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy (dowód: wniosek ZUS, dane zawarte w CWU, protokół kontroli). Organ dokładnie opisał przebieg postępowania administracyjnego, przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa i stwierdził następnie, że umowa zawarta między stronami, nazwana umową o dzieło, faktycznie miała charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy K.c. dotyczące zlecenia, tak więc zrodziła obowiązek podlegania przez Wykonawcę ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie jej wykonywania. Organ stwierdził, że czynności wykonywane przez Wykonawcę w ramach zawartej umowy nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny, materialny rezultat. W przypadku opieki nad osobą niepełnosprawną nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Przedmiot umowy nie stanowi odrębnego, samoistnego i wcześniej nieistniejącego dzieła w myśl K.c. Wykonawca przy realizacji spornej umowy realizował czynności typowe i powtarzalne, choć wymagające odpowiedniego przygotowania i doświadczenia. Zdaniem organu, w przypadku spornej umowy brak jest rezultatu, który można poddać sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. W umowie nie wskazano w oparciu o jakie kryteria należało zweryfikować, czy dzieło zostało wykonane prawidłowo, zgodnie z zamówieniem Płatnika i czy nie posiada wad fizycznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zaskarżył w całości decyzję Prezesa NFZ z 13 stycznia 2023 r., wnosząc o jej zmianę i uznanie, że osoba wskazana w treści decyzji wykonywała umowę o dzieło i wysokość odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne od tej osoby była prawidłowo obliczona i odprowadzona przez Płatnika. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił: 1) zaniechanie poddanie analizie i znaczenia dla niniejszego postępowania sprawy toczącej się w tożsamym zakresie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych O/ Lublin, w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu (w tym zdrowotnemu) wskazanej powyżej osoby wykonującej umowę o dzieło na rzecz Płatnika jako świadczącą rzekomo usługi zlecenia, 2) zaniechanie dostarczenia Skarżącemu odrębnej i adresowanej do Skarżącego decyzji w sposób umożliwiający zapewnienie Skarżącemu prawa do należytej ochrony praw w postępowaniu, 3) naruszenie art. 750 K.c., poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia przez organ, że zainteresowani zawarli umowę o świadczenie usług, gdy tymczasem prawidłowa analiza wszystkich faktów i okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że zainteresowani zawarli umowę o dzieło, 4) naruszenie art. 627 K.c., poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie sprowadzające się do przyjęcia przez organ, że zainteresowani zawarli umowę o świadczenie usług, gdy tymczasem prawidłowa analiza wszystkich faktów prowadzi do wniosku, że zawarli oni umowę o dzieło, 5) pominięcie w treści uzasadnienia decyzji dowodów ujawnionych w toku postępowania przed Prezesem NFZ i znaczenia tychże dowodów dla postępowania i rozstrzygnięcia merytorycznego zajętego w sprawie, w szczególności w zakresie dokumentacji z postępowań kontrolnych i stanowisk Stron, 6) przeprowadzenie postępowania w sposób nierzetelny i naruszający prawa Skarżącego do należytej obrony Jego interesów, a to przede wszystkim nie informowania o przebiegu postępowania i uprawnieniach Strony w trakcie podejmowanych czynności, zakończenia postępowania zaniechania analizy i znaczenia postępowania toczącego się równolegle przed ZUS w zakresie podlegania ww osoby ubezpieczeniu społecznemu według zasad jak przy umowie zlecenie, możliwości i dopuszczalności zaskarżania przedmiotowych decyzji przez Płatnika. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił wskazane zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy umowa zawarta przez Skarżącego z Uczestniczką, była umową o dzieło, czy też inną umową o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy. Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami K.c., stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Natomiast na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Z kolei według art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z poźn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 K.c., stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, ..., s. 573 i nast.). Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy. Zgodnie z art. 734 § 1 K.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie. Natomiast zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391). Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło – "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy. Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36). Kwestia złożoności interpretacji tego rodzaju umów została wzięta pod uwagę przez organ przy wydawaniu decyzji i poddana analizie także z punktu widzenia bogatego orzecznictwa sądowego. Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia, przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). (...) Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)". Ponadto w wyroku z 28 sierpnia 2014 r. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje (sygn. akt II UK 12/14). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ prawidłowo ustalił, że Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy o świadczenie usług zawartej ze Skarżącym. Z akt sprawy i prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że przedmiotem spornej umowy był ciąg określonych czynności starannego działania. Wbrew przekonaniu Skarżącego sporna umowa nie mogła zostać zakwalifikowana jako wykonywana w ramach umowy o dzieło, gdyż jej wykonanie polegało na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Przedmiotem zawartej umowy było sprawowanie obowiązków opiekuna nad osobą niepełnosprawną zatrudnioną przez Płatnika, w czasie wyjazdu rekreacyjnego G. – G. – S. – M., w dniach od 26 sierpnia 2018 r. do 30 sierpnia 2018 r. Do obowiązków Wykonawcy z tytułu realizacji zawartej umowy należało: towarzyszenie osobie niepełnosprawnej w trakcie trwania podróży, troska o jej dobre samopoczucie, asystowanie przy przemieszczaniu się przy wejściach do zwiedzanych obiektów, udzielanie wsparcia w kwestiach związanych z codziennymi zadaniami (tj. utrzymanie higieny osobistej, ubieranie, jedzenie, picie, transport, gospodarowanie pieniędzmi), podstawowa opieka medyczna (przy pomocy pielęgniarki), czyszczenie i dezynfekcja sprzętu do opieki nad osobą niepełnosprawną (wózek inwalidzki, laski), dostosowanie się do programu wycieczki i podporządkowanie ogólnemu programowi wycieczki i kierownikowi grupy, udzielanie pomocy podopiecznemu w nawiązaniu i podtrzymaniu kontaktów społecznych, informowanie na bieżąco o problemach socjalnych, barierach i trudnościach osoby niepełnosprawnej na wyjeździe rekreacyjnym kierownikowi grupy, pomaganie w ubiorze osobie niepełnosprawnej zgodnie z prognozowanymi warunkami atmosferycznymi, pomoc w zakupach i właściwym wydatkowaniu kieszonkowego. Tak określonego przedmiotu umowy oraz zakresu jej wykonania nie można uznać za dzieło w rozumieniu art. 627 K.c. Czynności wykonywane przez Uczestniczkę nie zmierzały do wytworzenia nowego bądź zmodyfikowanego, określonego w sposób dokładny, stanowiącego o jego indywidualnym charakterze samoistnego dzieła, które zostało zdefiniowane w momencie zawierania umowy. Strony umowy określiły jej przedmiot jako opiekę nad osobą niepełnosprawną, szczegółowo opisały zakres obowiązków Wykonawcy umowy w ramach sprawowanej opieki, jednak w żaden sposób nie określiły rezultatu w rozumieniu art. 627 K.c., sprawowanej opieki. Samo bowiem sprawowanie opieki oraz staranne wykonywanie obowiązków z nią związanych nie prowadzi do wytworzenia dzieła jako samoistnego tworu materialnego, czy też niematerialnego, istniejącego samodzielnie niezależnie od jego twórcy. Tym samym organ prawidłowo zinterpretował charakter prawny spornej umowy, zaliczając ją do umów o świadczenie usług, a następnie właściwie zastosował w sprawie art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach uznając, że Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu jej wykonania. Praca Uczestniczki wykonana została bowiem nie na podstawie umów o dzieło, ale na podstawie innej umowy, tj. o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Odmienna ocena dowodów, do której Skarżący był uprawniony, nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Stanowisko Skarżącego stanowi jedynie polemikę z oceną dokonaną przez organ, przy czym jej skutecznie nie podważa. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził uchybień w zakresie stosowania przez organ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy lub których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Organ rozstrzygając o kwalifikacji prawnej spornej umowy oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem w szczególności zapisów zawartej umowy. Na podstawie jej treści oraz innych okoliczności sprawy organ dokonał merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w ar. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało uzasadnione w sposób wymagany przez normę prawa określoną w art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżona decyzja została Skarżącemu doręczona 13 stycznia 2023 r., o czym świadczy data wskazana na urzędowym poświadczeniu przedłożenia (UPP) i Skarżący w ustawowym terminie wniósł skargę do WSA w Warszawie. Nie można zatem uznać za skuteczne zarzuty skargi dotyczące niedoręczenia Skarżącemu zaskarżonej decyzji i związane z tym wątpliwości Skarżącego co do prawa do zaskarżenia spornej decyzji. W świetle powyższych wyjaśnień Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organ art. art. 627 jak i art. 750 K.c., poprzez ich błędną wykładnię. Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej kwalifikacji spornej umowy, co zostało wyjaśnione powyżej. Wyjaśnienia również wymaga, że rozstrzyganie spornych kwestii dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym stanowi w świetle art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, kompetencję Prezesa NFZ, w związku z czym organ prawidłowo rozstrzygnął niniejszą sprawę zainicjowaną zresztą wnioskiem ZUS, niezależnie od toczącego się wobec Zainteresowanej postępowania w kwestii podlegania jej ubezpieczeniu społecznemu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI