VI SA/Wa 152/09

VI SA/Wa 152/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-04-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Ewa Frąckiewicz
Magdalena Bosakirska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 739/09 - Wyrok NSA z 2010-09-03
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
art. 2 ust. 2a i 2b, art. 2 ust. 3
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 grudnia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o grach i zakładach wzajemnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant apl. prok. Olga Kudanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o uznaniu gier za gry na automatach oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...], którą rozstrzygnął, że gry prowadzone na automatach [...], będących w posiadaniu firmy R. Sp. z o.o. z siedzibą w G., ul. H., są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.).
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] września 2007 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo Urzędu Celnego w S. z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 4, poz. 27 ze zm. dalej zwana "ustawą o grach...") charakteru gier urządzanych na automatach, znajdujących się w lokalu [...] w B., w którym przeprowadzona została kontrola przez pracowników Referatu Szczególnego Nadzoru Podatkowego Urzędu Celnego.
W związku z powyższym Minister Finansów w dniu [...] marca 2008 r. pismem nr [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. W toku postępowania J. M. prezes zarządu spółki R. Sp. z o.o. wyjaśnił, że badane gry nie są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach..., bowiem automaty nie realizują wypłat, a gry mają charakter zabawy. Automaty są zaopatrzone w wyłącznik czasowy, który wyłącza się po upływie opłaconego czasu gry niezależnie od sytuacji punktowej. Uzyskane punkty nie przedłużają czasu gry, a automaty nie wypłacają żadnych pieniędzy. Organ odmówił sporządzenia i doręczenia kopii znajdujących się w aktach sprawy opinii biegłych i protokołów oględzin urządzeń.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], organ uznał, iż gry prowadzone na automatach [...], znajdujące się w posiadaniu R. Sp. z o.o. są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca1992r. o grach i zakładach wzajemnych.
Uzasadniając powyższą decyzję, Minister Finansów podał, że gry na przedmiotowych automatach są grami na urządzeniach elektromechanicznych. Wyposażone są one w zestawy ruchomych (obrotowych) bębnów, na których umieszczone są określone symbole. Automaty te wyposażone są we wrzutniki monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł. Po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może prowadzić grę. W przypadku wygranej tj. uzyskania określonego układu symboli na ruchomych bębnach automatów grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, za które może prowadzić dalszą grę.
Minister Finansów oparł się na materiale dowodowym, zgromadzonym w aktach postępowania karnego skarbowego [...], a w szczególności na znajdującej się w nich opinii biegłego z dnia [...] stycznia 2008 r. wydanej przez P. Minister uznał, że celem i wygraną w badanych automatach jest kontynuowanie (przedłużenie gry), jednakże nie dłużej niż pozwala na to wbudowany ogranicznik maksymalnego czasu gry. Przegraną jest krótsza gra a wygraną możliwość jej kontynuowania. Fakt ograniczenia maksymalnego czasu gry w żadnym wypadku nie powoduje, że taka wygrana traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych.
Organ podkreślił również, że w przypadku wygranej grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, które są zapisywane na liczniku automatu. W sytuacji, gdy po upływie określonego czasu gracz posiada większą od zera liczbę punktów, automat blokuje dalszy proces gry, pozostawiając na liczniku liczbę zdobytych punktów. Ponowne wrzucenie monety powoduje, że gracz ma do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze. Tak więc, przeniesione z poprzedniej gry wygrane punkty kredytowe dają szansę pełnego wykorzystania opłaconego czasu następnej gry. Na poparcie zajętego stanowiska, Minister Finansów przytoczył orzecznictwo Sądu Najwyższego tj. uchwałę z dnia 24 listopada 1999 r., I/KZP39/99-OSNKW2000/1-2/9, wyrok z 31 sierpnia 2005 r. (V KK 28/05, OSNwSK2005/1/1596), uchwałę z 15 czerwca 2007 r., sygn. akt I KZP 14/07, postanowienie z 26 kwietnia 2007 r., I KZP 8/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. wyrok z 6 września 2000 r., II SA 1779/99, wyrok z dnia 3 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 373/02.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła R. Zarzuciła, iż zaskarżona decyzja została wydana:
- z rażącym naruszeniem przepisów art. 109 § 1 kpa w zw. z art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 28 kpa, mającym oczywiście wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia i prowadzącym do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa;
- z rażącą obrazą przepisów art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, 78 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i § 2 kpa, art. 10, 80, 84 § 1 kpa mającą oczywiście wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia;
- rażącą obrazę przepisu 107 § 3 kpa uniemożliwiającą kontrolę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia;
- błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych
Wskazując na powyższe rażące uchybienia, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji stwierdzającej, że gry prowadzone na automatach [...], nie są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach.
Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżąca wskazała, że R. nie jest właścicielem, lecz wyłącznie dzierżawcą wszystkich urządzeń objętych niniejszym postępowaniem, natomiast właścicielem jest F. W tym stanie rzeczy oba te podmioty, a nie tylko skarżąca spółka powinny brać udział w niniejszym postępowaniu. Obarczenie postępowania administracyjnego wadliwym oznaczeniem stron jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji.
Organ przy wydawaniu decyzji wziął pod uwagę tylko i wyłącznie akta postępowania karno - skarbowego, toczącego się pod sygn. akt [...]. Materiały zawarte w tych aktach nie zostały zebrane przez Ministra Finansów w toku postępowania administracyjnego, w związku z czym, pozbawiono skarżącą prawa czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz związanych z tym uprawnień.
W zaskarżonym rozstrzygnięciu dokonano oczywiście błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, pozostających w opozycji do zgromadzonego materiału dowodowego. Konsekwencją powyższego jest wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W szczególności skarżąca spółka podkreśliła, że celem samej gry jest satysfakcja, nie ma wygranej, albowiem urządzenie stanowi symulator czasowy. Gracz może wyłącznie odczuwać satysfakcję używania urządzenia przez wykupiony ściśle określony czas. W powyższym opłaconym czasie klient ma możliwość używania urządzenia do prowadzenia gry zręcznościowej. Zatem, skoro klient zapłacił za ten czas, natomiast jakiekolwiek punkty uzyskane w grze nie przedłużają czasu gry, to oczywistym jest, że punkty nie stanowią wygranej rzeczowej w postaci uzyskania uprawnienia do korzystania z urządzenia na podstawie innego tytułu prawnego. Czas używania urządzenia zależy wyłącznie od wysokości pierwotnie uiszczonej opłaty. Bez uiszczenia opłaty nie jest możliwe ani rozpoczęcie, ani kontynuowanie gry.
Naczelną zasadą gry jest reguła, że kończy się ona w każdym razie po upływie czasu, za który zapłacił gracz. Po upływie wyznaczonego z góry czasu konieczne jest uiszczenie kolejnej opłaty.
Ocena charakteru gry przez odniesienie się do konkretnego automatu nie wykazała, że gra przynosi graczowi wymierną korzyść materialną. Organ nie wykazał jak można uznać wykorzystywanie już opłaconego przez gracza czasu gry za jakąkolwiek korzyść. Organ nie wykazał na czym polega materialny charakter wygranej i jaka jest jej wartość, skoro została uznana za wymierną. Do wniosku strona dołączyła dwie opinie biegłych zawierające ocenę innych automatów o podobnym charakterze, sporządzone na użytek innych spraw: opinię biegłego M. S. z [...] Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych m.in. na temat automatu [...] oraz opinię inż. M. J. na temat m.in. automatu [...]. Badane automaty zawierały ogranicznik czasu gry, a wygrane w tych automatach stanowiły zdobyte punkty kredytowe, które mogły być wykorzystane po wykupieniu kolejnego czasu gry.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister Finansów postanowił utrzymać w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r.
Zarzuty strony uznał za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem było rozstrzygnięcie charakteru gier na automatach, jest podmiot, który organizował gry na automatach tj. R., a nie właściciel tych urządzeń tj. firma F., więc decyzja prawidłowo została skierowana do podmiotu, będącego stroną postępowania.
Organ nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie. Podkreślił, iż przedmiotowe postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadami k.p.a.: praworządności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8) poprzez zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10), należyte i wyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9), z wyjaśnieniem stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11). Przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. organ zapoznał się z całością zgromadzonych materiałów, co znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji. Zgodnie z art. 7 kpa podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie.
Jednocześnie w zaskarżonej decyzji organ wyraźnie wskazał uzasadnienie faktyczne i prawne dla podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając stronie przesłanki, jakimi kierował się rozstrzygając przedmiotową sprawę.
W tym stanie rzeczy organ uznał, że wszystkie zarzuty przedstawione przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są nieuzasadnione i nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
Organ podniósł, że spór dotyczy w istocie interpretacji przepisów materialnoprawnych art. 2 ust. 2 a ustawy o grach.... O tym, czy w rozumieniu tych przepisów mamy do czynienia z grą na automatach, nie decyduje sposób i forma wypłacania (realizacji) wygranej przez sam automat, czy przez pracownika obsługi. Jest to okoliczność drugorzędna. Tak samo bez znaczenia jest postać wygranej, która w myśl ustawy może być pieniężna lub rzeczowa. Przedmiotowa ustawa nie zawiera definicji wygranej rzeczowej, nie określa też cech umowy gry, co uzasadnia odwołanie się w tym względzie do odpowiednich przepisów prawa cywilnego i ich wykładni doktrynalnej.
W świetle powyższego, w ocenie Ministra Finansów wygraną jest możliwość kontynuowania uprzednio rozpoczętej gry przy zwiększonym poziomie trudności, wymagającym większych umiejętności bez konieczności dokonywania nowej opłaty. W badanych automatach ponownie wrzucając monetę gracz miał do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze. Przeniesione z poprzedniej gry wygrane punkty kredytowe dawały szansę pełnego wykorzystania czasu gry przy kolejnym uruchomieniu automatu. Nie ma znaczenia czy wygraną można skonsumować w tej samej grze, czy też grając dalej w tę samą grę. W istocie gracz otrzymuje wygraną w postaci punktów o określonej wartości, które może przeznaczyć na dalszą grę. Stan faktyczny sprawy był jasny i bezsporny i nie było potrzeby sporządzania kolejnych opinii biegłych ani też przeprowadzania rozprawy administracyjnej, o które to dowody wnioskowała skarżąca spółka.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła na powyższą decyzję spółka R.
Skarżąca zarzuciła:
rażącą obrazę przepisów art. 109 § 1 kpa w zw. z art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 28 kpa, poprzez ewidentnie wadliwe oznaczenie stron postępowania, w wyniku którego pominięto w toku postępowania stronę, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, co stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a.;
rażącą obrazę przepisu art. 61 § 1 kpa, poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek innego podmiotu aniżeli strony - na wniosek Urzędu Celnego w S., co stanowi rażące naruszenie prawa, którego konsekwencją zgodnie z przepisami art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w zw. z art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a., winno być stwierdzenie nieważności decyzji;
rażącą obrazę przepisów art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 85 § 1 kpa poprzez zaniechanie podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy;
rażącą obrazę przepisów art. 79 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 81 kpa, poprzez całkowite pozbawienie strony ustawowego prawa udziału w przeprowadzaniu dowodów, co nie tylko miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, ale również stanowi wadę kwalifikowaną, polegającą na uniemożliwieniu stronie wzięcia udziału w postępowaniu, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa i stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a.,
rażącą obrazę przepisu art. 10 kpa, poprzez uniemożliwienie stronie wyrażenia ostatecznego stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, co dowodzi, iż strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jakie to uchybienie stanowi podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, co stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a.,
rażącą obrazę przepisu art. 80 kpa, poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy,
rażącą obrazę przepisu art. 84 § 1 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy wymagane są wiadomości specjalne, co oczywiście miało wpływ na wynik przedmiotowej sprawy,
rażącą obrazę przepisu art. 107 § 3 kpa, poprzez nie sprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia;
9. błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych oraz nie uwzględnienie przy dokonywaniu wykładni dyspozycji przepisu art. 42 pkt 6 wskazanej ustawy, mającą oczywiście wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że będące przedmiotem niniejszego postępowania urządzenia do gry, umożliwiają prowadzenie gier o wygrane rzeczowe.
Wskazując na powyższe uchybienia skarżąca spółka wniosła o:
- stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej jej decyzji Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] z powodu rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. lub
- o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej jej decyzji Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając zarzuty skargi strona powtórzyła swoją argumentację z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącą wadliwego określenia strony postępowania.
W uzasadnieniu zarzutów procesowych podniosła, że nie miała możliwości w sposób pełny uczestniczyć w postępowaniu dowodowym, bowiem organ oparł się na dowodach przeprowadzonych na użytek postępowania karno skarbowego. Strona nie uczestniczyła w przeprowadzaniu tych dowodów i nie miała okazji wypowiedzieć się na ich temat.
Minister zignorował sprzeczność między opiniami biegłych znajdującymi się w aktach sprawy i nie dostrzegł, że stan faktyczny sprawy jest sporny.
Strona nie została zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego i nieuwzględnieniu jej wniosków dowodowych.
Ustalenia faktyczne organu są dowolne. Skarżąca wskazała, że maksymalny czas trwania gry jest stały i jest z góry określony oraz nie ulega przedłużeniu w żaden sposób związany z wynikiem gry. Tylko w razie niezręcznego prowadzenia gry klient będzie miał możliwość używania urządzenia przez krótszy czas. Krótszy czas gry jest immanentnym elementem każdej zabawy. Chociażby w grze w "Chińczyka" czy "Monopoly", czas gry nie jest zawsze taki sam. Celem samej gry jest satysfakcja, która pozostaje w oczywistej opozycji do wygranej rzeczowej, poza tym nie można uznać za wygraną rzeczową wykorzystania czasu, który się wcześniej wykupiło. Klient nie osiąga w tym przypadku wymiernej korzyści.
Cytowane przez organ orzeczenia SN i sądów administracyjnym nie dotyczą niniejszej sprawy, albowiem odnoszą się do sytuacji, gdy wygrana umożliwia przedłużenie czasu gry.
W orzecznictwie podkreślano niejednokrotnie, że grą na automacie są takie gry, które umożliwiają pozyskanie przez gracza wymiernej korzyści majątkowej (wyrok WSA, sygn. akt VI SA/Wa 2121/2006, uchwała SN z 15 czerwca 2007, sygn. akt I KZP 14/07). Tymczasem w niniejszej sprawie organ nie wykazał, jak można uznać wykorzystywanie już opłaconego przez siebie czasu za jakąkolwiek korzyść rzeczową ponad wynikającą z zawartej umowy, na czym polega jej materialny charakter, jaka jest jej wartość, skoro jest uznana za wymierną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2008 r. jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. odpowiadają prawu.
W pierwszej kolejności należy uznać, że organ w sposób prawidłowy określił stronę niniejszego postępowania. Jest nią spółka R. Sp. z o.o. z siedzibą w G.
Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie prezentowane są dwie teorie dotyczące pojęcia interesu prawnego: jako pojęcia z dziedziny prawa procesowego (teoria subiektywna) lub materialnego (obiektywna). Zdaniem zwolenników pierwszej z nich, do przyznania interesu prawnego konkretnej osobie wystarczy samo przekonanie tej osoby (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory, formularze, Warszawa 1970). Zwolennicy teorii obiektywnej przyjmują natomiast, że musi istnieć określony przepis prawa materialnego, który chroni interes danej osoby (por. J. Pokrzywnicki, Postępowanie administracyjne. Komentarz – Podręcznik, Warszawa 1948).
Interes prawny musi być osobisty (dotyczyć bezpośrednio sytuacji prawnej tej osoby), konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny. W nowszym piśmiennictwie przeważa obiektywna teoria interesu prawnego. Podkreśla się, że interes prawny jest konkretną, indywidualną potrzebą ochrony prawnej, dającą się zaspokoić przez wydanie decyzji administracyjnej. Istotą interesu prawnego jest przede wszystkim jego związek z konkretną normą prawa materialnego. Norma ta nie musi wywodzić się z prawa administracyjnego, musi być ona jednak określona i wyodrębniona spośród innych norm. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego również przeważa obiektywna teoria interesu prawnego. Dominuje pogląd, że interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Podkreślając bezpośredni związek pomiędzy sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego NSA przyjął, że nie można wywodzić interesu prawnego wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeśli pomiędzy oboma podmiotami istnieją powiązania prawne (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 3157/00 niepubl.). Podobny pogląd wyraził NSA w uchwale siedmiu sędziów z 3 lutego 1997 r. (OPS 9/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 102) stwierdzając, że nie budzi wątpliwości, iż interes prawny strony postępowania administracyjnego opiera się na normie prawa materialnego, która w określonym stanie faktycznym i wobec określonego podmiotu przewiduje możliwość wydania decyzji administracyjnej. Interes prawny ma tylko taka osoba, której praw i obowiązków bezpośrednio dotyczyć będzie decyzja administracyjna.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zważyć należy, że automaty [...] nr fabryczny usunięty, znajdowały się w posiadaniu skarżącej zgodnie z umową dzierżawy z [...] lipca 2005 r. Na podstawie tej umowy na skarżącą przeszło faktyczne władztwo nad tymi automatami. To skarżąca, co jest okolicznością w sprawie niesporną, organizowała na tych automatach gry. Decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia rozstrzyga, w oparciu o przepis art. 2 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, czy gry organizowane na tych automatach są grami na automatach w rozumieniu powołanej ustawy. Rozstrzyga zatem charakter gry prowadzonej na konkretnym urządzeniu. Wydane rozstrzygnięcie dotyczy zatem bezpośrednio praw i obowiązków skarżącej, jako podmiotu urządzającego te gry. W sytuacji bowiem gdy organ przesądzi, że gry prowadzone na spornych automatach, są grami na automatach w rozumieniu ustawy, skarżąca będzie mogła urządzać i prowadzić działalność w zakresie gier na automatach wyłącznie na zasadach określonych w ustawie (art. 3 u.g.z.w.). Nie ma ona natomiast przełożenia na prawa i obowiązki F. które jest wprawdzie właścicielem tych automatów, ale przekazało władztwo nad nimi innemu podmiotowi i nie organizuje na nich jakichkolwiek gier. Skarżąca wywodząc, że to właściciel konkretnego automatu winien być stroną niniejszego postępowania, nie odwołuje się do jakiegokolwiek przepisu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że postępowanie nie dotyczy interesu prawnego ani też obowiązku ww. podmiotu, a zatem nie przysługuje mu przymiot strony.
Oceniając zarzut wszczęcia postępowania na wniosek podmiotu nieuprawnionego (Urzędu Celnego w [...]) uznać należy, że nie jest on trafny. Jak wynika z treści wysłanego do strony zawiadomienia o wszczęciu postępowania Minister Finansów wszczął postępowanie w sprawie niniejszej z urzędu w celu sprawdzenia czy gry urządzane przez skarżącą na automatach w [...] są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach... Okoliczność, że impulsem do podjęcia przez Ministra działania z urzędu była informacja Urzędu Celnego o wynikach kontroli przeprowadzonej we wspomnianym barze oraz wątpliwość, co do charakteru gier, nie zmienia postaci rzeczy, że organ działał z urzędu, do czego jest uprawniony w świetle ustawy o grach ..., bowiem ustawa ta nie wprowadza żadnych ograniczeń, co do działania z urzędu w trybie art.2 ust.3.
Odnosząc się do podniesionych przez stronę zarzutów procesowych wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ocena możliwości przyczynienia się środka prawnego do wyjaśnienia sprawy dokonywana jest przez organ administracji publicznej, który powinien przy tym uwzględnić dyrektywy wynikające z zasady prawy obiektywnej. Na gruncie przepisów kpa nie występują żadne ograniczenia w możliwości wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodów zgromadzonych w toku postępowania karnego lub karno-skarbowego.
Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący przeprowadzenia przez organ administracji wybiórczego postępowania dowodowego. Postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, sprowadzało się ono m. in. do dopuszczenia dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania karno-skarbowego [...]. W postępowaniu tym zarzuty postawiono J. M. jako Prezesowi Zarządu R. Sp. z o.o., a dotyczyły one urządzania gier na przedmiotowych automatach, wbrew warunkom ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Co oczywiste zarzuty te nie mogły być przedstawione skarżącej spółce, jako osobie prawnej. Organ powołał się m.in. na znajdującą się w tych aktach opinię techniczną nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. wydaną przez K.
Automaty były badane przez biegłego w obecności przedstawiciela skarżącej. Powyższe dowody zgromadzone w toku postępowania karno - skarbowego zostały uwzględnione i ocenione przez Ministra Finansów. Dokonana przez organ ocena dowodów była zgodna z dyrektywą zawartą w art. 80 kpa, tzn. była ona swobodna, lecz nie dowolna. Pamiętać przy tym należy, że to Minister Finansów jest organem uprawnionym do rozstrzygania, czy gry na określonych automatach są grami w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych (por. art. 2 ust. 3 u.g.z.w.). Rolą biegłego jest natomiast jedynie określenie, jakie są zasady działania tych automatów tak, aby możliwe było dokonanie powyższego rozstrzygnięcia przez organ. Pamiętać bowiem należy, że opinie czy też ekspertyzy wydawane w tego typu sprawach dotyczą wyłącznie kwestii technicznych, nie mogą natomiast rozstrzygać zagadnień prawnych.
W ocenie Sądu oparcie rozstrzygnięcia o dowody zgromadzone w postępowaniu przygotowawczym [...] nie pozbawiło strony należnych jej praw, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Prezes skarżącej spółki J. M., upoważniony do jej jednoosobowego reprezentowania uczestniczył czynnie w postępowaniu karno-skarbowym i w prowadzonym w jego ramach postępowaniu dowodowym, bowiem postępowanie to toczyło się przeciwko niemu, zatem choć występował tam w innej roli procesowej nie może podnosić, iż postępowanie to toczyło się bez jego wiedzy. W szczególności dopuszczony przez organ dowód z opinii biegłego z P. był prezesowi skarżącej spółki znany już na etapie postępowania karno-skarbowego. Zauważyć przy tym trzeba, że spółka została powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego i mogła zapoznać się z całym materiałem dowodowym sprawy oraz podnieść zastrzeżenia co do prawidłowości poszczególnych dowodów. Tak się jednak nie stało. Prezes skarżącej spółki w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. opisał jedynie zasady działania skontrolowanych automatów do gier i wskazał, że posiada opinie i ekspertyzy innych biegłych działających w innych postępowaniach w ramach różnych instytucji państwowych i firm prywatnych. Opinie te strona dołączyła do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zatem organ mógł się z nimi zapoznać.
W toku postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca, pismem organu z dnia [...] sierpnia 2008 r., została pouczona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Z prawa tego skorzystała składając pismo z dnia [...] września 2008 r., w którym zakwestionowała prawidłowość całego przeprowadzonego postępowania dowodowego i wskazała na konieczność przeprowadzenia ponownego dowodu z opinii biegłego oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Skarżąca nie wyjaśniła jednak, jakie jeszcze okoliczności sprawy wymagają ustalenia, co ma wyjaśnić opinia biegłego, jakie pytania w stosunku do niego pozostają dotychczas bez odpowiedzi oraz czemu ma służyć przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem świadka Z. - właściciela [...], przesłuchanego na początku postępowania karno-skarbowego. W tym stanie rzeczy nie jest uzasadniony zarzut, iż wnioskowane przez stronę dowody nie zostały przeprowadzone, bowiem strona nie wskazała, czemu miały one służyć, ani jakie okoliczności pozostają niejasne bez ich przeprowadzenia. Postępowanie dowodowe służy wyjaśnieniu stanu sprawy i aby podnosić zarzut jego wadliwego przeprowadzenia należy wykazać, że z powodu naruszeń przepisów o postępowaniu dowodowym i nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów, sprawa nie jest wyjaśniona należycie, gdyż pozostają zagadnienia niewyjaśnione. W sprawie niniejszej strona takich zarzutów nie sformułowała i nie wskazała w skardze, co pozostaje niejasne.
Kontrolując poczynione przez organ ustalenia faktyczne Sąd uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, są one kompletne i prawidłowe, a wyprowadzone z nich wnioski co do charakteru gier prowadzonych na badanych automatach, są właściwe.
Zgodnie z ustaleniami organu gry prowadzone na automatach "[...], są grami na urządzeniach elektromechanicznych. Automaty te są wyposażone w zestawy ruchomych (obrotowych) bębnów, na których umieszczone są określone symbole oraz we wrzutniki monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł. Po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może prowadzić grę (1 zł - 4 min., 2 zł - 8 min., 5 zł - 20 min.). W przypadku wygranej, tj. uzyskania określonego układu symboli na ruchomych bębnach automatów, grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, za które może prowadzić dalszą grę. Po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na wynik gry. Dokonawszy dodatkowej opłaty grę można kontynuować, a niewykorzystane w poprzedniej grze kredyty zostają przeniesione na poczet kolejnej gry, sumując się z nowymi kredytami. Tym samym gracz rozpoczyna nową grę ze zwiększoną pulą punktów kredytowych.
Powyższe ustalenia organu nie pozostają w sprzeczności z przedstawioną przez stronę opinią biegłego z [...] Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych nr [...]. Zauważyć przy tym należy, że opinię należy czytać całościowo, a udzielone odpowiedzi odnosić do zadanych pytań. Istota gier na przedmiotowych automatach sprowadza się do tego, że nie ma możliwości prowadzenia gry ponad wykupiony czas, pomimo posiadania kredytów. Możliwe jest też zakończenie gry przed wykupionym czasem, wtedy gdy dojdzie do wyczerpania kredytów. Takie właśnie są konkluzje biegłego, który stwierdza, że nie istnieje możliwość przedłużenia czasu gry ponad "wykupiony" czas gry. Istotne jest tu określenie "wykupiony czas gry" i właśnie do tak określonego czasu gry odnosi się organ, który nie stwierdza, że wygraną jest możliwość kontynuowania gry ponad zapłacony czas. W ocenie Sądu opinie biegłych znajdujące się w aktach sprawy nie są ze sobą sprzeczne, a przeciwnie uzupełniają się wzajemnie, a każda z nich kładzie nacisk na inny aspekt zagadnienia, zaś ustalenia poczynione przez organ w żadnym punkcie nie są z nimi sprzeczne.
Organ prawidłowo ustalił, że gra może być kontynuowana w wykupionym czasie gry, gdy gracz może grać dalej już nie dzięki kredytom uzyskanym na starcie za uiszczoną opłatę, a dzięki punktom zdobytym za sprawą swojej sprawności w grze. Gra ta toczy się na drugim rzędzie bębnów, gdzie punkty są korzystniej naliczane. W wyniku tego, skoro gracz ma możliwość zdobycia większych punktów, ma też szansę wykorzystania całego czasu gry. Jak wskazał biegły korzyścią dla grającego jest możliwość gry o większe punkty, niż na dolnej części pulpitu. Ilość zdobytych punktów jest też istotna i z tego względu, że po upływie opłaconego czasu gry, gracz może opłacić kolejną grę, w której zdobyte wcześniej punkty zostaną mu doliczone.
W przypadku przedmiotowych automatów występują dwa rodzaje wygranych. Pierwszy to możliwość prowadzenia gry w wykupionym czasie, ale nie za przyczyną kredytów uzyskanych na starcie, a przy wykorzystaniu punktów zdobytych w grze, dzięki którym gracz przechodzi na wyższy poziom bębnów, na którym punkty są liczone korzystniej. Za sprawą tych dodatkowych, zdobytych punktów gracz może kontynuować grę w czasie wykupionym. Korzyścią dla niego jest prowadzenie dłuższej gry, bez ponoszenia dodatkowej opłaty. I mimo, że dzieje się to w opłaconym wcześniej czasie tej gry, to gracz korzysta ze zdobytych punktów dalszą grą, gdyż w sytuacji gdyby tych punktów nie zdobył, grę by zakończył nawet wówczas, gdyby nie upłynął wykupiony czas gry. Korzyścią dla niego jest większa szansa pełnego wykorzystania opłaconego czasu gry. W tej sytuacji wprowadzenie ogranicznika czasowego nie powoduje, że taka wygrana traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych.
Drugim rodzajem wygranej jest możliwość zaliczenia punktów zdobytych w już zakończonej, z powodu upływu opłaconego czasu gry, w kolejnej grze uruchomionej po wrzuceniu następnej monety. Wygraną są zdobyte punkty, które można przeznaczyć na dalszą grę na automacie, co stwarza możliwość wydłużenia tej gry, przy założeniu że wydłużenie to będzie mieściło się w ponownie wykupionym czasie gry. Ta szansa wydłużania czasu gry jest także i w tym przypadku korzyścią, którą uzyskuje gracz.
Biegły z P. trafnie wskazał, że tzw. "czasówka" (ogranicznik czasu gry) nie ma w istocie żadnego znaczenia dla oceny charakteru gry. Z wszystkich opinii biegłych wynika, że realny czas gry zależy od liczby zakupionych lub wygranych, dzięki sprawności gracza, punktów kredytowych. Gracz niesprawny gra krócej niż to przewiduje zakupiony czas gry, zaś gracz sprawny może wykorzystać cały zakupiony czas, a nawet zgromadzić punkty kredytowe, które wykorzysta w kolejnej grze. Punkty kredytowe są więc wygraną rzeczową, bo to od ich ilości zależy rzeczywisty czas gry.
Takie rozumienie wygranej rzeczowej w odniesieniu do gry na automatach jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stanowisko Sądu Najwyższego w tej kwestii wyznaczyła powołana w decyzji -Ministra Finansów uchwała I KZP 39/99, z 24 listopada 1999 r., OSNwSK 2005/1/1596, w myśl której "pojęcia "wygranej rzeczowej" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych (...) nie można sprowadzać do wygrania rzeczy, lecz obejmować nim trzeba także uzyskanie uprawnienia do korzystania z rzeczy w sposób określony umową gry. Mieści się w tym również to, co w umowie gry na automacie określono jako wygraną - tj. uprawnienie do kontynuowania gry." Podobne stanowisko zajął SN w przywołanym przez Ministra wyroku z 31 sierpnia 2005 r., V KK 28/05, OSNwSK 2005/1/1596, w którym uznał, że "pojęcia "wygranej rzeczowej" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych (...) nie można sprowadzać do wygrania rzeczy, lecz obejmować nim trzeba także uzyskanie uprawnienia do korzystania z rzeczy w sposób określony umową gry. Mieści się w tym również to, co w umowie gry na automacie określono jako wygraną - tj. uprawnienie do kontynuowania gry." Kontynuując tę linię orzecznictwa SN w uchwale z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt: I KZP 14/07, wskazał ponadto, iż "Wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 2a oraz ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych mogą być również punkty, tzw. kredyty (punkty kredytowe), bonusy czy też inaczej nazwane premie, uzyskane w trakcie gry na automacie, pod warunkiem, że ich pozyskanie przez gracza wiąże się z uzyskaniem przezeń wymiernej korzyści materialnej, choćby korzyść ta była niższa od uiszczonej stawki za grę".
Natomiast w orzeczeniu z 26 kwietnia 2007 r. (sygn. akt I KZP 8/07) Sąd Najwyższy odnosząc się do stanu faktycznego sprowadzającego się do tego, że w grze prowadzonej na danym automacie zdobyte punkty kredytowe nie dawały uprawnienia do kontynuowania gry bez uiszczenia nowej opłaty, zwrócił uwagę, że w ponownej grze gracz uzyskuje zwiększoną pulę punktów kredytowych, stwarzającą większą szansę pełnego wykorzystania opłaconego czasu gry. W istocie – jak podkreślił SN – gracz otrzymuje wygraną w postaci punktów o określonej wartości, które może przeznaczyć na dalszą grę na automacie, co stwarza możliwość wydłużenia czasu tej gry.
Konsekwentne w tym przedmiocie jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym "gra o wygraną, która ma postać prawa do kontynuowania gry bez konieczności wnoszenia nowej opłaty, jest grą na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 2a ustawy z 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych" (m.in. wyroki NSA: z 18 lutego 2003 r., II SA 4197/01 – niepubl., z 3 kwietnia 2004 r., II SA 2509/01, Lex nr 194496, z 30 listopada 2004 r., II GSK 967/04, ONSA i WSA 2005, nr 5, poz. 104, nadto wyrok WSA z 13 lipca 2004 r., II SA 1438/03, Lex nr 159782).
Odnosząc powyższe orzeczenia do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd podzielił stanowisko Ministra Finansów, że pojęcie wygranej obejmuje każdą korzyść wynikającą z przebiegu gry, w tym możliwość jej kontynuowania. Możliwość kontynuowania gry oznacza w gruncie rzeczy sposobność korzystania z automatu do gier o czas dłuższy, związany z przyznaną wygraną (uprawnieniem do bezpłatnego korzystania z rzeczy). Nie idzie tu zatem o większą lub mniejszą satysfakcję grającego z udanego wyniku gry, lecz o możliwość bezpłatnego prowadzenia gry, równoznacznego z przedłużonym korzystaniem z automatu do gier, będącym następstwem wygranej. Tym samym Sąd uznał, że Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni art. 2 ust. 2a o grach i zakładach wzajemnych i zasadnie rozstrzygnął, że przedmiotowe gry podlegają przepisom ww. ustawy. Dla ustawowego pojęcia gry na automatach, zarówno satysfakcja grającego, jak i jego umiejętności i doświadczenie, nie mają prawnego znaczenia. Organ – wbrew twierdzeniom skargi – prawidłowo przyjął, że czas trwania gier na przedmiotowych automatach nie jest stały i nie jest z góry określony. Określona jest jedynie maksymalna granica czasu, przez jaki będą prowadzone gry, zależna od wniesionej opłaty. W przypadku niekorzystnego przebiegu gry, który zależy od zręczności gracza, grający kończy grę przed upływem opłaconego czasu gry tj. w momencie utraty wszystkich punktów kredytowych. Oznacza to, że nie jest wskazany stały czas gry, przez który grający będzie miał na pewno możliwość prowadzenia gry.
W konsekwencji Sąd uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 kpa. Organ ustalił stan faktyczny, podał dowody, w oparciu o które ustalenia te uczynił i które zostały poddane jego ocenie. Nie można przy tym zarzucić, że organ wyciągnął błędne wnioski z opinii biegłych, diametralnie różne od zaprezentowanych przez biegłych, bowiem to do właściwości organu należy ocena charakteru gier prowadzonych na automatach.
W tym stanie rzeczy organ prawidłowo zinterpretował przepisy art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, a zatem także zarzut naruszenia prawa materialnego należy uznać za chybiony.
Z tych wszystkich względów wobec bezzasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.