VI SA/WA 1506/24

VI SA/Wa 1506/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maciej Borychowski /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska
Urszula Wilk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Skarżony organ
Rada Radców Prawnych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt.2 w zw. z art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Maciej Borychowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 5 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej również: WSA") w Warszawie jest uchwała z dnia [...] marca 2024 r. nr [...]Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej: "Prezydium", "Organ"), którą po rozpoznaniu wniosku A. C. (dalej: "Strona", "Skarżący") odmówiono uchylenia uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymującej w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] (dalej: "zaskarżona uchwała").
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona uchwała została podjęta w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. Skarżący złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o radcach prawnych, wskazując, że ukończył studia prawnicze, zdał egzamin prokuratorski i odbył 3 - letnią praktykę zawodową w pełnym wymiarze czasu pracy w kancelarii adwokackiej.
Uchwałą z dnia [...] stycznia 2013 roku nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych (dalej: "Rada OIRP") w S. odmówiła Stronie wpisu na listę radców prawnych. Uchwała ta została uchylona i przekazana Radzie OIRP w S. do ponownego rozpoznania uchwałą Prezydium z dnia [...] marca 2013 roku nr [...].
Uchwałą z dnia [...] maja 2013 roku nr [...] Rada OIRP w S. ponownie odmówiła Stronie wpisu na listę radców prawnych. Uchwała ta została utrzymana w mocy przez Prezydium uchwałą z dnia [...] lipca 2013 roku nr [...].
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2013 roku nr [...] uchylił uchwałę Prezydium z dnia [...] lipca 2013 roku nr [...] i utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady OIRP w S. z dnia [...] maja 2013 roku nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Radzie OIRP w S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prezydium KRRP na powołaną decyzję Ministra Sprawiedliwości oddalił skargę.
Uchwałą z dnia [...] października 2014 roku nr [...] Rada OIRP w S. odmówiła wpisania Skarżącego na listę radców prawnych. Uchwała ta została utrzymana w mocy przez Prezydium uchwałą z dnia [...] listopada 2014 roku nr [...].
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2015 roku nr [...] utrzymał w mocy uchwałę Prezydium z dnia [...] listopada 2014 roku nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady OIRP w S. z dnia [...] października 2014 roku nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 725/15 oddalił skargę Strony od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2015 roku nr [...].
Pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. Skarżący wniósł do Rady OIRP w S. o zmianę w trybie art. 154 § 1 k.p.a. uchwały Rady OIRP w S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w S.. Powołana uchwała została utrzymana w mocy przez uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...].
Zaskarżaną uchwałą Prezydium nie uwzględniło wniosku Strony i odmówiło uchylenia uchwały Prezydium z dnia [...] listopada 2014 roku nr [...] utrzymującej w mocy uchwałę Rady OIRP w S. z dnia [...] października 2014 roku nr [...].
Zgodnie z art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Po przytoczeniu ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Prezydium wskazało, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Rozpoznając sprawę w trybie postępowania nadzwyczajnego uregulowanego w art. 154 k.p.a. organ nie prowadzi ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a przedmiotem tego trybu jest wyłącznie ustalenie spełnienia przesłanek dopuszczalności zmiany lub uchylenia decyzji. Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jako przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, nie może polegać na badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. Gdyby tak było, postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (postępowania odwoławczego), a więc byłoby niedopuszczalnym rozpoznaniem sprawy w trzeciej instancji, stanowiąc naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).
Odnosząc się do wniosku Strony Organ zauważył, że uchwałą Prezydium z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymano w mocy uchwałę Rady OIRP w S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu Strony na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w S. ze względu na niespełnianie przesłanki wpisu na tę listę tj. nieskazitelnego charakteru i dawania swoim dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wobec powyższego uchwała Prezydium z dnia [...] listopada 2014 r., o której zmianę w trybie art. 154 k.p.a. wnioskuje Pan A. C., jako decyzja związana nie może być zmieniona na podstawie art. 154 k.p.a. Stanowisko dopuszczające zmianę decyzji odmawiającej wpisu na listę radców prawnych na podstawie art. 154 k.p.a. tj. ze względu na słuszny interes społeczny lub słuszny interes strony zakładałoby możliwość dokonania wpisu na listę radców prawnych mimo niespełniania przez osobę wnioskującą o wpis na listę radców prawnych przesłanki warunkującej dokonanie tego wpisu tj. nieskazitelnego charakteru i dawania swoim zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a wiec stanowiłaby w istocie obejście art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.
Z rozstrzygnięciem Prezydium nie zgodził się Skarżący, wnosząc do WSA w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium, zaskarżając ją w całości oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej i pozostałych decyzji w całości odmawiających wpisu na listę radców prawnych.
Uzasadniając skargę wskazał, że uchwałą z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Prezydium utrzymało w mocy uchwałę Rady OIRP w S. z dnia [...] października 2014r nr [...]r., którą to uchwałą Rada odmówiła wpisu na listę radców prawnych, wskazując że nie posiada nieskazitelnego charakteru i rękojmi niezbędnej do wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżący wskazując na znaczny upływ czasu, za podstawę uchylenia uchwał odmawiających mu wpisu na listę radców prawnych, powołał się na prawo odbudowy rękojmi jako emancypacji konstytucyjne zasady nienaruszalności i poszanowania godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP) jak również możliwością odbudowy rękojmi w orzecznictwie. Wskazał, że Jego zachowanie, postawa moralna i etyczna, cechy osobowości, nie budzą zastrzeżeń. W związku z czym ma prawo do odzyskania dobrego imienia, społecznego zaufania i szacunku czyli prawo do odbudowy rękojmi. Końcowo wskazał, że spełnia przesłankę rękojmi, wynikającą z art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych.
Prezydium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. Skarżący wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (k. 16 akt sądowych).
Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. Skarżący został wezwany do sprecyzowania, w terminie 7 dni, co oznacza zawarte w skardze sformułowanie: "wnoszę o uchylenie zaskarżonej i pozostałych decyzji", pod rygorem uznania, że intencją było wyniesienie o uchylenie zaskarżonej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2024 r., nr [...] (k. 21 akt sądowych).
Skarżący pozostawił przedmiotowe wezwanie bez odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Kontrola sądowa sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek w sprawie nie zachodzi. Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej uchwały pod względem jej celowości czy słuszności.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a), Sąd w składzie rozpoznającym stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sądowej kontroli jest uchwał Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], którą odmówiono uchylenia uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymującej w mocy uchwałę Rady OIRP w S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...]. Uchwałami z 2014 organów samorządu radcowskiego odmówiono Skarżącemu wpisu na listę radców prawnych. Kontrola sądowa sprowadza się zatem do rozsądzenia czy w sprawie może mieć zastosowanie art. 154 k.p.a., który w zamierzeniu Skarżącego miał skutkować uchyleniem uchwały Rady OIRP w S. z [...] października 2014 r. i uchwały Prezydium z [...] listopada 2014 r. o odmowie wpisu na listę radców prawnych i dokonanie wpisu Strony na listę radców prawnych.
W realiach rozpatrywanej sprawy racje należy przyznać Prezydium, albowiem wniosek Strony, złożony na podstawie art. 154 k.p.a. nie mógł przynieść zamierzonego efektu.
Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2).
Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Nie jest to zatem dalsze postępowanie w sprawie rozstrzygniętej taką decyzją (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 264). Organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1476/22 wskazał, że "Przedmiotem postępowania w trybie art. 154 k.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Brak spełnienia którejkolwiek z nich, wyklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 154 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 k.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem." (te i pozostałe orzeczenia przywołane w uzasadnieniu dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W orzecznictwie nie budzi również wątpliwości, że decyzja wydawana na podstawie art. 154 k.p.a. jest decyzją uznaniową i można nią zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko w takich sprawach, w których przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną jej wydania, przewidują dla organu administracji pewien luz decyzyjny, lub gdy przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 833/19; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 148/17). Konsekwencją wyłączenia trybu przewidzianego w tym przepisie w odniesieniu do decyzji "związanych" (to jest takich w których nie występuje luz decyzyjny ani wybór w zakresie rozstrzygnięcia) jest też to, że zmiana decyzji w trybie art. 154 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z obowiązującymi przepisami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1440/13).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zgadza się z Prezydium, że uchwała, której zmiany w trybie art. 154 k.p.a. domaga się Skarżący jako decyzja związana nie może być zmieniona na podstawie art. 154 k.p.a. Stanowisko dopuszczające zmianę decyzji odmawiającej wpisu na listę radców prawnych na podstawie art. 154 k.p.a., tj. ze względu na słuszny interes społeczny lub słuszny interes strony zakładałoby możliwość dokonania wpisu na listę radców prawnych mimo niespełniania przez osobę wnioskującą o wpis na listę radców prawnych przesłanki warunkującej dokonanie tego wpisu tj. nieskazitelnego charakteru i dawania swoim zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a wiec stanowiłaby w istocie obejście art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 499). Ustawa o radcach prawnych w art. 24 ust. 1 zawiera przesłanki, których spełnienie przez wnioskującego warunkuje możliwość uzyskania wpisu na listę radców prawnych. Badanie ich spełnienia następuje w ramach postępowania wpisowego, a stwierdzenie, iż kandydat nie spełnia którejkolwiek z nich stanowi podstawę odmowy wpisu. Decyzja tak, jak słusznie zauważa Prezydium ma charakter "związany". Z tego też właśnie powodu organom samorządu radcowskiego przyznane zostało prawo oceny kandydata pod kątem spełnienia przesłanek formalnych (np. ukończenie studiów wyższych, odbycia aplikacji i złożenia egzaminu radcowskiego), ale również postawy etyczno-moralnej. Zatem uznanie, że kandydat nie spełnia łącznie wszystkich przesłanek, właściwy organ samorządu radcowskiego podejmuje uchwałę o odmowie dokonania wpisu. Taka uchwała (jak w rozpatrywanej sprawie) nie może być zmieniona w trybie art. 154 k.p.a., bowiem do zmiany lub uchylenia decyzji (uchwały) wymagane jest ustalenie, że przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Natomiast uchwała o wpisie (odmowie wpisu) podejmowana jest po ustaleniu, że kandydat spełnia albo nie spełnia ustawowe przesłanki. Organ samorządu zawodowego związany jest dokonanym w toku rozpoznawania wniosku o wpis ustaleniem.
Na marginesie Sąd wskazuje, że właściwą drogą uzyskania przez Skarżącego wpisu na listę radców prawnych jest tryb wnioskowy – wniosek o wpis na listę radców prawnych. W tej procedurze właściwy organ samorządu radcowskiego dokona całościowej oceny kwalifikacji Skarżącego, w szczególności przez pryzmat art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Natomiast pozytywnego dla siebie skutku Skarżący nie może osiągnąć składając wniosek, na podstawie art. 154 k.p.a., o zmianę niekorzystnej uchwały Rady OIRP w S. z dnia [...] października 2014 r. utrzymanej w mocy uchwałą Prezydium z dnia [...] listopada 2024 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącego. W sprawie, zdaniem Sądu, Organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń, które winien wziąć pod rozwagę z urzędu.
Mając na uwadze powyższe, wobec uznania, że zaskarżona uchwał nie narusza prawa, w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Należy również wskazać, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a., z uwagi na spełnienie ustawowych przesłanek. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpatrzona w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sprawa w takim przypadku rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – art. 120 P.p.s.a.