VI SA/Wa 1501/12

VI SA/Wa 1501/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-01-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Urszula Wilk
Zdzisław Romanowski
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 1304/13 - Wyrok NSA z 2014-10-31
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1 art. 12 ust. 3
Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt 2 i 3, art. 17 ust. 1 i 2
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
art. 3 pkt 9, art. 40a ust. 1 pkt 4, ust. 5
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
art. 78, art. 97
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1219
art. 1 ust. 3, art. 27, art. 28, art. 29 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (w skrócie Prezes UOKiK) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, po. 1071 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), dalej: "u.I.H." oraz art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), dalej: "u.j.h.a.r.s.", po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy K. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...][...] "K." w G. (zwanej dalej "stroną, skarżącą"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w G. (w skrócie: [...]WIIH) z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] na podstawie której:
- umorzono postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu wprowadzenia do obrotu partii artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej o nazwie "masło śmietankowe stołowe" z datą minimalnej trwałości "07.11" i numerem partii produkcyjnej "l 34, oznaczonego nazwą producenta: "[...] M., ul. [...] [...],[...] W. [...] [...] w G., ul. [...][...],[...] G." (w skrócie: M.), z uwagi na niewłaściwe sformułowanie poprzedzające termin przydatności do spożycia oraz
- wymierzono wyżej wymienionemu przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 9.793 zł za wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego wyżej opisanego.
Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:
W toku kontroli przeprowadzonej w dniach [...] - [...] października 2011 r. przez inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w hurtowni przy ul. [...][...] w G. należącej do przedsiębiorcy K. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...][...] "K." w G. pobrano do badań laboratoryjnych, m.in. próbki produktu o nazwie "masło śmietankowe stołowe" (w skrócie: masło) o masie netto 200 g, wyprodukowanego przez [...] M. [...], ul. [...] [...],[...] W. [...] [...] w G., ul. [...][...],[...] G.
Badania przeprowadzone przez akredytowane Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. wykazały, że masło to nie odpowiadało wymaganiom zawartym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. (zał. XII i XV) ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. UE L 299 z 16.11.2007, s. 1 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie 1234/2007" z uwagi na obecność niedopuszczalnego tłuszczu obcego (steroli pochodzenia roślinnego) w ilości około 64,25%. Było to także niezgodne z wymaganiami jakościowymi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. L 88 z 29 marca 2008 r. s. 1), dalej: "rozporządzenie 273/2008", z uwagi na wyższą zawartość wody oraz niższą zawartość tłuszczu. Przebadana próbka nie odpowiadała wymaganiom rozporządzenia Komisji (WE) nr 445/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. ustanawiającego niektóre szczegółowe zasady w celu stosowania rozporządzenia Rady 2991/94 określającymi normy dla tłuszczów do smarowania oraz stosowania rozporządzenia Rady EWG nr 1898/87 w sprawie ochrony nazw stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. U. L 106 z dnia 24.04.2007 r.), dalej: "rozporządzenie 445/2007" z uwagi na wyższą zawartość tłuszczu wynoszącą 82 %, mimo deklarowanych 80 %. Stwierdzono w próbce również wady organoleptyczne: smak i zapach tłuszczowy z wyczuwalnym posmakiem tłuszczu roślinnego, konsystencję mazistą.
Powyższe ustalenia udokumentowano w Sprawozdaniu z badań Nr [...] z dnia [...] października 2011 r.
Przedmiotowy produkt zakwestionowano także z uwagi na niewłaściwe określenie poprzedzające termin przydatności do spożycia, gdyż podano: "należy spożyć przed", zamiast "najlepiej spożyć przed".
Stronę zapoznano z wynikami badań pismem z dnia [...] listopada 2011 r.; pouczając jednocześnie o prawie złożenia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej, zabezpieczonej podczas kontroli i pozostawionej u skarżącej. W odpowiedzi strona złożyła w dniu [...] listopada 2011 r. wniosek o przebadanie próbki kontrolnej jedynie we wskazanym przez siebie, akredytowanym laboratorium - Instytucie Biotechnologii Przemysłu Rolno – Spożywczego Oddział Technologii Mięsa i Tłuszczu Laboratorium Badania Żywności i Środowiska, ul. [...] [...], W. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej pismem z dnia [...] listopada 2011 r. poinformował stronę, że badania próbki kontrolnej zamierza przeprowadzić w akredytowanym laboratorium Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w G. Strona nie zgodziła się na przeprowadzenie badań w tym laboratorium. W piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. strona zrezygnowała z badania próbki kontrolnej i wniosła o zwolnienie tej próbki z zabezpieczenia. Wobec takiego stanowiska strony [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej pismem z dnia [...] listopada 2011 r. poinformował K. D., że uznaje wyniki badań ze Sprawozdania nr [...] za ostateczne.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego [...]WIIH powołaną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 104 i 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 3 u.I.H., art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 4 u.j.h.a.r.s. umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu wprowadzenia do obrotu partii artykułu rolno – spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej o nazwie "masło śmietankowe stołowe", z uwagi na niewłaściwe sformułowanie poprzedzające termin przydatności do spożycia oraz wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 9.793 zł za wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego wyżej opisanego.
Rozpatrując odwołanie K. D. Prezes UOKiK wskazał, iż zgodnie z art. 114 rozporządzenia 1234/2007 produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII tego rozporządzenia. Zgodnie z dodatkiem do załącznika nr XV wskazanego rozporządzenia, masło to produkt zawierający nie mniej niż 80 % i nie więcej niż 90 % tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16 % wody i nie więcej niż 2 % suchej masy beztłuszczowej mleka. Wyjątki od tej definicji wprowadza pkt I.2 załącznika XV do rozporządzenia 1234/2007.
Przepis art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s. stanowi, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.
Organ przytoczył treść art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002 oraz z art. 3 pkt. 9 u.j.h.a.r.s. wyjaśniając pojęcia "wprowadzenia na rynek" oraz "producenta". Zaznaczył, że wprowadzanie do obrotu dotyczy każdego obrotu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek. W świetle art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, obowiązek zapewnienia zgodności artykułów spożywczych z wymogami prawa żywnościowego spoczywa także na dystrybutorze tych artykułów.
Natomiast w myśl art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. każdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno - spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł.
Definicję produktu zafałszowanego zawiera art. 3 pkt 10 u.j.h.a.r.s.
Zdaniem organu odwoławczego wystarczające do przyjęcia, że omawiany produkt był zafałszowany, było wykazanie w maśle obecności tłuszczu obcego w ilości 64,25 %.
Prezes UOKiK stwierdził, iż zarówno pobranie, przechowywanie jak i wszelkie inne czynności związane z badaniem pobranych próbek przebiegło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Organ odwoławczy podkreślił, że z brzmienia art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. wynika, że odpowiedzialności podlega każdy, kto wprowadził do obrotu produkt zafałszowany. Stopień zawinienia nie ma wpływu na odpowiedzialność z powyższego tytułu. Stopień zawinienia jest jedną z przesłanek uwzględnianych dopiero na etapie określania wysokości kary pieniężnej.
W myśl art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. W rozpatrywanej sprawie [...]WIIH wymierzając karę w wysokości 9.793 zł, zdaniem organu II instancji, w sposób prawidłowy określił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Zdaniem Prezesa UOKiK powyższy sposób wymierzenia wysokości kary był zgodny z wytycznymi wskazanymi w art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Zdaniem Prezesa UOKiK orzeczona kara spełniała wymóg proporcjonalności. Oprócz art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. kryteria określania wysokości kar wskazuje art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, który mówi, ze kary winny być także proporcjonalne, skutecznie i odstraszające.
Prezes UOKiK nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przy ustalaniu stanu faktycznego. Zauważył, że strona sama zrezygnowała z przebadania próbki kontrolnej. Podkreślił, że w myśl art. 29 u.I.H. badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają laboratoria kontrolno – analityczne Inspekcji Handlowej. Zatem nie stanowiło naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. uznanie za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy przedstawienie przez skarżącą wyników sprawozdań z badań wykonanych na zlecenie producenta. Badania te zostały przeprowadzone w innym trybie aniżeli przewidziane przez przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej.
Co do wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę uznał je za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie koszów postępowania.
Skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj.:
- art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki,
- art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że ukaranie podmiotu wprowadzającego do obrotu produkt o niewłaściwej jakości może nastąpić bez przypisania mu jakiejkolwiek winy,
- art. 12 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L. 191 s. 1 z dnia 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie 882/2004" poprzez przyjęcie, że wyniki badań częściowo nie objęte akredytacją stanowią przesłankę do założenia, że produkt nie spełnia norm przepisanych,
- art. 29 u.I.H. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten dopuszcza jako jedyny obiektywny dowód w postępowaniu o wymierzenie kary pieniężnej za wprowadzenie produktu do obrotu dowód z badań laboratoryjnych przeprowadzanych przez laboratorium Inspekcji Handlowej i nie dopuszcza możliwości uznania wyników badań laboratoryjnych zleconych przez producenta,
oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj.:
- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów ze sprawozdań z badań nr [...] oraz [...],
- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez: błędne ustalenie stanu faktycznego, zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia faktycznego, arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i słusznego obywateli,
-art. 7 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki.
Ponadto w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2012 r., które wpłynęło do WSA w Warszawie w dniu [...] listopada 2012 r. skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego :
- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. i art. 97 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z późn. zm.), dalej: "u.b.ż.ż." poprzez przyjęcie, że jest możliwość nałożenia kary na skarżącą, z pominięciem okoliczności, iż ten sam czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa,
- art. 40a ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. poprzez nieprawidłowe ustalenie przychodu skarżącej, będącej z kolei jedną z przesłanek określenia wysokości kary pieniężnej,
- art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. w zw. z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 polegające na wymierzeniu kary w wysokości nieproporcjonalnej do przypisanego skarżącej czynu,
- umów międzynarodowych:
1) art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 2003 r. Nr 42, poz. 364) w zw. z art. 40a ust. 1 pkt 1 u.j.h.a.r.s. i art. 97 u.b.ż.ż.,
2) art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz.167) w zw. z art. 40a ust. 1 pkt 1 u.j.h.a.r.s. i art. 97 u.b.ż.ż.,
3) art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 poprzez jego błędną wykładnię, iż w ocenie organu odpowiedzialność za wprowadzenie produktu do obrotu ponosi nie tylko producent, ale i inne podmioty uczestniczące w procesie produkcji i dystrybucji,
4) art. 18 ust. 1 – 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przeprowadzenie postępowania z pominięciem jednej ze stron postępowania – producenta,
5) art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002 oraz art. 3 pkt 4 u.j.h.a.r.s. w zw. z art. 2 pkt 16 rozporządzenia 882/2004 oraz w zw. z art. 19 ust. 1 lit. b) ostatniego rozporządzenia i w zw. z art. 2 ust. 2 pkt a) rozporządzenia 854/2004 poprzez ich zastosowanie, pomimo że nie wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki.
Nadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. i [...] października 2009 r. na okoliczność, że ustalenie, iż produkt jest zafałszowany w rozumieniu art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. przesądza jednocześnie, iż doszło do przestępstwa opisanego w art. 97 u.b.ż.ż.
Skarżąca zawarła w powołanym piśmie także wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 97 u.b.ż.ż i art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. z art. 2 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nie podzielił również (w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r.) uzupełnionej argumentacji skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przede wszystkim odnosząc się do wniosku skarżącej o skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku i przedstawienia takiego pytania. W myśl art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Udzielenie odpowiedzi na zaproponowane przez skarżącą pytanie nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania, a ponadto jest przedwczesne przynajmniej na obecnym jego etapie. Przede wszystkim przepis art. 97 u.b.ż.ż.nie stanowił podstawy kwestionowanych rozstrzygnięć. Jak zauważył organ ewentualne postępowanie prowadzone w oparciu o art. 97 u.b.ż.ż. dotyczyłoby innego podmiotu, aniżeli skarżącej. Ponadto z mocy art. 2 ust. 1 pkt 3 u.b.ż.ż. ustawy tej nie stosuje się do artykułów rolno-spożywczych w zakresie jakości handlowej tych artykułów określonej przepisami ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Przy tym należy zauważyć niekonsekwencję skarżącej, która w skardze uznaje art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. jako przepis karny i podobny w konstrukcji do art. 97 u.b.ż.ż. (s. – 8 – 9 skargi), by w piśmie z dnia [...] listopada 2012r. zarzucać już kolizję obu wyżej powoływanych przepisów.
Co wniosków dowodowych skarżącej, sąd oddalił je na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." jako nie mające wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania, gdyż dotyczyły postępowania niezwiązanego z omawianym postępowaniem.
Przechodząc do merytorycznej oceny, zdaniem WSA skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. Zgodnie z powołanym przepisem kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 zł. Obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia 178/2002. Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05, opubl. curia.europa.eu, wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej do producenta. W rozumieniu powołanego przepisu skarżąca, co nie jest przez nią kwestionowane, wskazane w decyzji produkty wprowadziła do obrotu.
Powyższe stanowisko potwierdza także definicja "producenta" zawarta w art. 3 pkt 9 u.j.h.a.r.s., która nie zawęża tego pojęcia tylko do podmiotu produkującego artykuły rolno – spożywcze.
Podnieść przy tym należy, iż art. 40 a ust. 1 pkt 4 u.j.a.r.s. nie uzależnia nałożenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Przepis ten jest wyrazem odpowiedzialności administracyjnej, która ma charakter obiektywny, a więc już za sam fakt zachowania naruszającego taki przepis. Jak wskazywał Trybunał Konstytucyjny w szeregu orzeczeń, m. in. w wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 (OTK-A 2009/7/105; LEX nr 504061), w sprawie P 9/08 cechą charakterystyczną sankcji administracyjnej jest założenie stosowania jej automatycznie względem podmiotu ponoszącego odpowiedzialność obiektywną za naruszenie ustawowych przepisów. Sankcja administracyjna ma przede wszystkim funkcję prewencyjną, co nie wyłącza również jej charakteru dyscyplinująco - represyjnego. Adresat decyzji administracyjnej nakładającej sankcję administracyjną z tytułu naruszenia sankcjonowanego przepisu ustawowego ponosi więc odpowiedzialność obiektywną. Jak wskazano, odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Zatem samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy (umyślnej lub nieumyślnej) danego podmiotu, czy też nie. Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Jakości Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto zafałszowany artykuł. Zatem dowiedzenie, że jakiś podmiot – w tym przypadku skarżąca, wprowadzała do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze (masło) powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, która jest karą administracyjną. Dopiero na etapie ustalania wysokości kary uwzględnia się różne przesłanki, w tym związane z winą wprowadzającego na rynek produkt.
W rozpatrywanej sprawie ustalenia co do tego, iż ww. artykuły były zafałszowane zostały poczynione przez organ na podstawie protokołu kontroli nr [...] – [...] -[...] akt adm.) i stanowiących do niego załączniki protokołu pobrania próbki produktu nr [...] i protokołu pobrania próbki kontrolnej nr [...] (k. – [...],[...], akt adm.), sprawozdania z badań Nr [...] z dnia [...] października 2011 r. przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. (k. -[...] – [...] akt adm.), z których to dokumentów wynika, iż ich ocena została dokonana z uwzględnieniem zasady określonej w art. 80 k.p.a. i wyprowadzone wnioski prowadzące do stwierdzenia zafałszowania artykułów znajdują w tym materiale dowodowym potwierdzenie. Wspomniane protokoły nie były kwestionowane przez skarżącą.
Wprawdzie strona zarzuciła, iż ustalenia w powyższym zakresie oparte zostały na wynikach badań nie objętych zakresem akredytacji, ale zarzut ten jest zarzutem niezasadnym.
Przepis art. 78 u.b.ż.ż. (nakłada obowiązek wykonywania badań laboratoryjnych w ramach urzędowej kontroli żywności wyłącznie przez laboratoria akredytowane), a także art. 12 ust. 3 rozporządzenia 882/2004, w myśl którego akredytacja i ocena laboratoriów badawczych, mogą odnosić się do pojedynczych badań i zestawów badań nie dają podstaw dla przyjęcia stanowiska, iż konieczna jest akredytacja do poszczególnych metod badawczych. Natomiast jest możliwe ustanowienie takiej akredytacji. Jednakże, przynajmniej w stanie faktycznym sprawy, nie było takiego obligatoryjnego wymogu.
Laboratorium UOKiK w O. posiada stosowną akredytację przyznaną przez Polskie Centrum Akredytacji i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych pobranych podczas kontroli (informacja na sprawozdaniu z badań nr [...], k. - [...] akt adm.). Nie ma też podstaw, by kwestionować spójność przyjętych przez Laboratorium procedur badawczych z metodami określonymi w rozporządzeniu 273/2008.
Ponadto z mocy art. 29 ust. 1 u.I.H. badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają laboratoria kontrolno – analityczne Inspekcji Handlowej. Przepis art. 29 ust. 2 u.I.H. należy rozumieć w ten sposób, dopiero w sytuacji, gdy laboratorium Inspekcji nie może wykonać badań, to organ Inspekcji Hndlowej może zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranej próbki z innym wyspecjalizowanym laboratorium. Zatem, to nie strona, a organ decyduje o możliwości przeprowadzenia badań przez inne laboratorium, aniżeli to, należące do Inspekcji i może nastąpić tylko w wypadkach wskazanych w ustawie.
Wspomniane sprawozdanie laboratorium, jak to wynika z jego treści, zawiera wyniki badań objęte zakresem akredytacji AB 433 oraz badań nieakredytowanych.
Podstawą do przyjęcia, że produkt jest zafałszowany były właśnie wyniki badań objętych akredytacją (ujęte w pkt 1 – 6 sprawozdania Nr [...]). W świetle badań objętych zakresem akredytacji sporne masło bowiem nie spełniało wymagań jakościowych, gdyż średnia zawartość wody wynosiła 16,5%, podczas, gdy nie powinno być jej więcej niż 16%; zawierało niedopuszczalną obecność tłuszczu obcego w ilości 64,25 %. Z powyższych względów omawiane sprawozdanie, dotyczące badania spornego masła, jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., korzysta z domniemania wiarygodności stwierdzonych w nim ustaleń, a mianowicie w kwestii zafałszowania spornego masła.
W świetle powyższego nie ma również podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie, co do zafałszowania ww. artykułów.
Stwierdzić należy, iż skarżąca, mając możliwość wystąpienia z wnioskiem o przebadanie próbki kontrolnej, w końcu zrezygnowała z przysługującego jej prawa w ramach procedury kontrolnej, uznając tym samym prawidłowość przedstawionych jej wyników badań. Sąd podziela stanowisko organu, że tam gdzie obowiązują procedury kontrolne określone w prawie nie jest dopuszczalne przyjmowanie innych, gdyż wypaczałoby to sens prowadzonych kontroli. Dlatego też zasadnie Prezes UOKiK nie uznał żądania strony w kwestii dopuszczenia sprawozdań z badań wykonanych na zlecenie producenta jako dowodów mających istotne czy decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy strona zrezygnowała z badań próbek kontrolnych, poddając je następnie zniszczeniu.
Należy zauważyć, że zasady i cel pobierania próbek regulują art. 27 i 28 u.I.H. W myśl art. 27 próbki produktów pobiera się w celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe i bezpieczeństwa określone w przepisach odrębnych lub dokumentach normalizacyjnych lub czy jego jakość odpowiada jakości deklarowanej przez przedsiębiorcę (ust. 1) i w celu poddania badaniom, w ilościach i w sposób określony w przepisach odrębnych albo dokumentach normalizacyjnych, a w razie braku takiego określenia - w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań (ust. 2). Równocześnie z pobraniem próbki produktu należy, z zastrzeżeniem ust. 3, pobrać i zabezpieczyć dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań (próbka kontrolna), w myśl art. 28 ust. 1 u.I.H. Próbka kontrolna jest także pobierana w celu badań (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 2 u.I.H.). Ponadto próbka kontrolna ma być przechowywana przez kontrolowanego do czasu jej zwolnienia przez wojewódzkiego inspektora, w warunkach uniemożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu; w tym czasie nie może być wprowadzana do obrotu (art. 28 ust. 2 u.I.H.).
Zgodzić się bowiem należy z poglądem organu w kwestii istnienia procedury ukierunkowanej na podważenie wyników badań dotyczących jakości żywności wprowadzonej do obrotu, poprzez przeprowadzenie badań kontrolnych z wykorzystaniem próbki kontrolnej, o której mowa w art. 28 ust. 1 u.I.H. Takie jest bowiem zadanie próbki kontrolnej, którą pobiera się równocześnie z próbką produktu z tej samej partii towaru. Co więcej, uregulowanie z art. 28 ust. 1 i 2 u.I.H. można traktować jako nawiązanie do legalnej (formalnej) teorii dowodów, nakazującej w omawianej sytuacji wykorzystanie próbki kontrolnej jako materiału badawczego dla przeprowadzenia badań i ekspertyz mających na celu podważenie wcześniejszego badania organu. Skorzystanie przez stronę z tego samego źródłowego materiału dowodowego, z jakiego wcześniej skorzystał organ przeprowadzający badanie, jest rozwiązaniem racjonalnym, nie stwarzającym stronie zbędnych utrudnień dla dochodzenia swoich racji, a zarazem chroniącym zasadę prawdy materialnej. Takie podejście w pełni mieści się w ramach konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Ponadto nie stanowi naruszenia zasad postępowania przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego, albowiem w myśl art. 1 ust. 3 u.I.H. do postępowania przed organami Inspekcji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego tylko w zakresie nieuregulowanym omawianą ustawą.
Natomiast, gdyby miałoby być inaczej, jak tego domagała się skarżąca, wówczas nie ma żadnej pewności, w jaki sposób i z jakiej partii towaru została pobrana próbka na potrzeby przeprowadzenia badania kontrolnego, weryfikującego wcześniejsze badanie organu. Takie badania, gdyby miano je dopuścić jako materiał dowodowy w sprawie, jak można sądzić, powołując się na doświadczenie życiowe, byłyby obarczone znacznym ryzykiem niewiarygodności. Zresztą, niniejsza sprawa może być tutaj takim przykładem.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika również, że badanie było przeprowadzone na przeterminowanej próbce i mimo zapewnień producenta nie ma żadnej pewności, iż próbka pochodziła z partii masła skontrolowanej u strony.
Strona kwestionując dopiero w skardze sposób zabezpieczenia i dostarczenia do Laboratorium w O. próbki produktu, których to uchybień nie stwierdzono w sprawozdaniu Nr [...], nie wyjaśniła, w jaki sposób i w jakich warunkach dostarczyła w dniu [...] grudnia 2011 r. do Laboratorium w W. czyli po dwóch tygodniach od zwolnienia przez organ rzekomą próbkę kontrolną, która do tego obejmowała już produkt przeterminowany, do których to kwestii w ogóle nie odnosiło się sprawozdanie z badań nr [...] (k. – [...] akt adm.).
Zatem w zakresie pobrania, przebadania, udokumentowania badań pobranej próbki masła i dalszych czynności organu odnośnie próbki kontrolnej Sąd nie dopatrzył się naruszenia ani przepisów ustawy o Inspekcji Handlowej oraz rozporządzenia 882/2004 i rozporządzenia 273/2008.
Co do braku podstaw dla udziału producenta w postępowaniu kontrolnym u innego przedsiębiorcy wprowadzającego na rynek produkty owego producenta, szczególnie przy zabezpieczaniu próbek, jak i dalszym postępowaniu wobec kontrolowanego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1085/11, opubl.: orzeczenia.nsa. gov.pl.
Skoro zatem artykuły wprowadzone przez skarżącą do obrotu były zafałszowane, to tym samym spełnione zostały przesłanki określone w art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. do nałożenia kary pieniężnej o której w tym przepisie mowa.
Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczego w art. 40a ust. 5 wprowadza pewne kryteria, którymi muszą kierować się organy wymierzając karę przewidzianą w art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. Zatem dopiero na tym etapie – czyli na etapie określania wysokości kary pieniężnej, a nie na etapie stwierdzania czy w ogóle winna być wymierzona kara, ustawa przewiduje swoistego rodzaju miarkowanie i uzależnia już samą wysokość kary od uwzględnienia takich przesłanek jak: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu.
W ocenie Sądu Prezes UOKiK prawidłowo utrzymał w mocy decyzję [...]WIIH, który wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca dopuściła się naruszenia zakazu zawartego w art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. - wprowadziła do obrotu zafałszowany artykuł rolno-spożywczy - masło. Wobec tego należało nałożyć na nią karę administracyjną - karę pieniężną w wysokości wskazanej w tym artykule. Organy wymierzając karę prawidłowo uwzględniły wskazane w ust. 5 art. 40a u.j.h.a.r.s. przesłanki. Stopień szkodliwości czynu oraz zakres naruszenia oznaczyły na poziomie najwyższym. Zdaniem Sądu naruszenie praw i interesów konsumentów oraz wprowadzenie konsumenta w błąd nie mogło być oznaczone na innym poziomie jak najwyższy, bowiem ochrona interesów konsumenta jest nadrzędnym celem. Odniosły się także do pozostałych kryteriów; tj. stopnia zawinienia, dotychczasowej działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu – podając, że wymierzona kara pieniężna jest adekwatna i stanowi zaledwie 0,66 % możliwej do wymierzenia kary.
Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania stanowiska organu. Przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. zakreśla granice kary między 1.000 zł a 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Natomiast przepis art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. określający przesłanki uwzględniane przy wymiarze kary wymienia m.in. wielkość obrotów podmiotu podlegającego karze. Nadto należy zauważyć, że na etapie postępowania administracyjnego pełnomocnik skarżącej jednoznacznie wskazał wielkość obrotów i wysokość przychodów skarżącej (pismo z dnia [...] stycznia 2012 r., k. – [...] akt adm.).
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s., co zarzuciła skarżąca w skardze. Sposób wymierzenia i wyliczenia nałożonej kary był zgodny z art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r.s. i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. W tym zatem zakresie zaskarżona decyzja nie nosi również znamion wadliwości.
Nałożona kara była także proporcjonalna, który to wymóg nakłada art. 17ust. 2 zd. 3 rozporządzenia 178/2002 Przepis ten nakłada na Państwa Członkowskie ustanawiania zasad dotyczących środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary zaś powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Obowiązek nakładania przez państwa członkowskie skutecznych kar w przypadku naruszania przepisów załącznika nr XV do rozporządzenia 1234/2007 został także przewidziany w pkt VI tego załącznika.
Cel powyższych uregulowań i uregulowań określających odpowiednie wymagania co do artykułów rolno – spożywczych i ich producentów określa art. 8 rozporządzenia 178/2002, mówiący, iż: "prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie: oszukańczym lub podstępnym praktykom (lit. a), fałszowaniu żywności (lit.b) oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd (lit.c).
Obowiązki przestrzegania przepisów żywnościowych odnoszą się do wszystkich podmiotów działających na rynku żywnościowym (art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 2 i 3 rozporządzenia 178/2002) i pkt 12 Preambuły do rozporządzenia 178/2002: "W celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności, konieczne jest uwzględnienie wszystkich aspektów łańcucha produkcji żywności począwszy od produkcji podstawowej i produkcji pasz, aż do sprzedaży lub dostawy żywności do konsumenta, ponieważ każdy element może mieć potencjalny wpływ na bezpieczeństwo żywności.".
W toku postępowania – w ocenie Sądu – nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organ przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Prezes UOKiK w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił swoją decyzję, podając co wziął pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość.
Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się także naruszeń innych uregulowań – umów międzynarodowych, zwłaszcza że zarzuty te dotyczyły możliwości podwójnego karania na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.s. i art. 97 u.b.ż.ż.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.