VI SA/Wa 1494/12

VI SA/Wa 1494/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6174 Komornicy
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sek. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako "Kpa.") w związku z art. 31h ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
o komornikach sądowych i egzekucji (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.; dalej jako "ukse."), po rozpatrzeniu odwołania D. C. od uchwały
nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego obejmującej obszar właściwości Izb Komorniczych w K., K. i R. z siedzibą
w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.
Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Komisja Egzaminacyjna przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego dla obszaru właściwości Izb Komorniczych w K., K. oraz R. z siedzibą w K. (zwana dalej "komisją egzaminacyjną") uchwałą z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] ustaliła negatywny wynik z egzaminu komorniczego D. C..
Komisja egzaminacyjna w swoim rozstrzygnięciu podał, że D. C. (dalej jako "skarżący") przystąpił do egzaminu komorniczego w dniu [...] marca 2012 r. Z pisemnej części egzaminu komorniczego, stanowiącej zestaw dwóch tematów: pierwszego i drugiego do opracowania, zdający otrzymał łącznie 15 punktów,
co stanowi ocenę negatywną. W związku z niespełnieniem przesłanek z art. 31e
ust. 1 ukse., tj. aby zdać część pisemną trzeba otrzymać co najmniej 30 punktów. zdający nie został dopuszczony do części ustnej egzaminu komorniczego. Jak zauważono, zgodnie z treścią art. 31f ukse. pozytywny wynik egzaminu komorniczego otrzymuje zdający, który uzyskał łącznie z części pisemnej
i ustnej co najmniej 60 punktów. Mając na uwadze uzyskaną przez D. C. liczbę punktów, komisja egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik z egzaminu.
W dniu 12 kwietnia 2012 r. skarżący złożył odwołanie od ww. uchwały, wnosząc o jej uchylenie w całości, uwzględnienie zarzutów podniesionych co do merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej i orzeczenie, że zdał część pisemną egzaminu komorniczego z wynikiem pozytywnym.
Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie prawa materialnego,
tj. art. 31c ust. 1 ukse., poprzez jego niezastosowanie, a polegające na zobowiązaniu zdającego do opracowania trzech tematów z zakresu czynności wchodzących
w zakres ustawowych zadań komornika, co przejawiało się, zobowiązaniem zadającego, w ramach opracowania tematu drugiego, do dokonania opracowania postępowania zabezpieczającego oraz postępowania egzekucyjnego, a więc dwóch niezależnych i odrębnych postępowań. Nadto wskazał na sprzeczność istotnych ustaleń komisji egzaminacyjnej z treścią pracy egzaminacyjnej, polegającą na przyjęciu, iż nie powinien uzyskać pozytywnego wyniku egzaminu, w szczególności
z uwagi na to, że ocena opracowanych przez niego tematów egzaminacyjnych dokonana przez egzaminatora J. S. nie spełniała wymagań formalnych z art. 31d ust. 1 zd. 3 ukse. ze względu na brak uzasadnienia wskazującego na przesłanki przyznania mu określonej w petitum oceny ilości punktów i ograniczenie się do ogólnikowych stwierdzeń dotyczących rzekomych uchybień oraz z uwagi na błędne zdyskwalifikowanie opracowania pierwszego tematu egzaminacyjnego za przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości w trybie zwykłym, zamiast w uproszczonym. Skarżący zarzucił także, że ww. egzaminator błędnie uznał, że wydanie przez zdającego postanowienia o kosztach w toku opracowywania drugiego tematu przy skierowaniu czynności egzekucyjnych do rachunku depozytowego (będącego wierzytelnością innego rodzaju, zgodnie z dyspozycją 895 k.p.c.) i zaspokojenie wierzyciela ze środków na nim zgromadzonych, było działaniem nieprawidłowym.
Skarżący wobec oceny jego pracy dokonanej przez egzaminatora W. G. wskazał, że "błędnie dyskwalifikuje" ona opracowanie pierwszego tematu egzaminacyjnego ze względu na przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego
z nieruchomości w trybie zwykłym, zamiast w uproszczonym. Zarzucił, że niezasadne są wytknięte przez tego egzaminatora uchybienia dotyczące wezwania o zaliczkę na koszty związane z opłatą w postępowaniu wieczystoksięgowym. Zdaniem skarżącego, egzaminator ten błędnie uznał, że w toku opracowywania drugiego tematu, w zakresie postępowania zabezpieczającego w treści zawiadomienia
o zajęciu rachunku bankowego nieprawidłowo zobowiązano bank do przekazania zgromadzonych środków na rachunek komornika. Skarżący argumentował, że
w przypadku postępowania zabezpieczającego, realizacja wypłat oraz przekazanie sum znajdujących się na rachunku komornika, a po pobraniu tych sum, stosownie do treści art. 752 § 2 zd. 2 k.p.c., uzyskane środki powinny zostać złożone na wydzielony rachunek depozytowy sądu. W ocenie skarżącego, błędnym był również zarzut postawiony przez egzaminatora, że częściowe postanowienie
o kosztach postępowania egzekucyjnego winno zostać dokonane przed sporządzeniem planu podziału uzyskanych sum egzekucyjnych. Skarżący wskazał, że zawierający się w ocenie ww. egzaminatora zarzut dotyczący nieprawidłowego sporządzenia planu podziału nie został w żaden sposób sprecyzowany. Skarżący
w odwołaniu odniósł się także do niewspółmiernej obszerności zadań
do opracowania do przewidzianego czasu trwania części pisemnej tego egzaminu oraz braku jednolitych kryteriów dla oceny prac zdających.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na wstępie na stosowne przepisy ukse., które determinują przebieg egzaminu.
Minister Sprawiedliwości wskazał, że z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji egzaminacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 31g ukse. Protokół nie wskazuje, aby w trakcie egzaminu wystąpiły nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik egzaminu odwołującego się. Potwierdza to również treść protokołu Nr [...] egzaminu komorniczego sporządzony przez komisję egzaminacyjną na podstawie § 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie trybu i sposobu powoływania i działania komisji egzaminacyjnych oraz przeprowadzania egzaminów konkursowego i komorniczego (Dz. U. Nr 244, poz. 1802).
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, poza uwagą skarżącego pozostawał przepis art. 31 ust. 3 ukse., z treści którego jednoznacznie wynika cel egzaminu komorniczego. Celem tego egzaminu jest sprawdzenie przygotowania osoby przystępującej do egzaminu komorniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Jak podkreślił Minister Sprawiedliwości, ustawodawca (art. 2 ust. 3 i 4 ukse.) powierzył komornikom wykonywanie czynności egzekucyjnych w sprawach cywilnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w innych ustawach, a także inne czynności przekazane na podstawie odrębnych przepisów. W szczególności komornikom powierzono następujące zadania:
1) wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz o zabezpieczenie roszczeń;
2) wykonywanie innych tytułów wykonawczych wydanych na podstawie odrębnych przepisów oraz tytułów egzekucyjnych, które zgodnie z odrębnymi przepisami podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej bez zaopatrywania ich w klauzulę wykonalności;
3) sporządzanie protokołu stanu faktycznego przed wszczęciem procesu sądowego lub przed wydaniem orzeczenia na zarządzenie sądu lub prokuratora.
Nadto komornik, poza zadaniami określonymi wyżej, ma prawo:
1) doręczania zawiadomień sądowych, obwieszczeń, protestów i zażaleń oraz innych dokumentów za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty;
2) na wniosek organizatora licytacji - sprawowania urzędowego nadzoru nad dobrowolnymi publicznymi licytacjami, z przybiciem najniższej lub najwyższej oferty;
3) weryfikowania istnienia i treści tytułów wykonawczych wydanych w postępowaniach elektronicznych.
Minister Sprawiedliwości podniósł również, że istotą postępowania o ustalenie wyniku egzaminu komorniczego jest ocena opracowania tematów egzaminacyjnych i odpowiedzi na pytania na części ustnej egzaminu w kontekście umiejętności zawodowych wymaganych na stanowisku komornika sądowego, do którego aspiruje dana osoba. Egzamin komorniczy stanowi formę weryfikacji umiejętności wykonywania powierzonych przez ustawodawcę zadań i czynności. Zgodnie z wymogiem art. 31c ust. 1 ukse., część pisemna egzaminu komorniczego polega na opracowaniu przez zdającego dwóch tematów dotyczących czynności wchodzących w zakres ustawowych zadań komorników, zgodnie z podanym stanem faktycznym, co wiąże się z koniecznością opracowania tematu pod względem merytorycznym, biurowym i rozliczeniowym.
Minister Sprawiedliwości ocenił, że tematy do opracowania na część pisemną egzaminu przygotowane przez powołany zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. zespół do przygotowania pytań na egzaminy konkursowy i komorniczy, zostały sformułowane w sposób umożliwiający sprawdzenie przygotowania zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika, w tym posiadanej wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Potwierdza to, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, treść stanów faktycznych, zawierająca się w temacie pierwszym i drugim, dołączone do każdego z tematów załączniki oraz treść informacji dla zdającego, zawierających się na stronie drugiej każdego z tematów. W punkcie 1 informacji dla zdającego zawarte zostało polecenie: "Temat należy opracować, podejmując czynności w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z podanym stanem faktycznym (wynikającym z wniosku, tytułu wykonawczego i stanu faktycznego zadania) oraz stanem prawnym obowiązującym na dzień egzaminu, poczynając od założenia akt i opisania okładki do zakończenia postępowania, opracowując temat pod względem merytorycznym, biurowym i rozliczeniowym."
Minister Sprawiedliwości za nieuzasadniony uznał zarzut wskazujący na "naruszenie przepisu art. 31c ust. 1 ukse." i podał, że temat drugi wchodzący
w zakres części pisemnej egzaminu obejmuje wyłącznie jedno zadanie, polegające na przeprowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego. Ten sposób egzekucji jest uregulowany w sposób jednoznaczny w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego - Część trzecia Tytuł II Dział III Egzekucja z rachunków bankowych od art. 889 do art. 8934 i składa się z kilku czynności egzekucyjnych wykonywanych przez komornika sądowego. Komornik dokonuje zajęcia, następnie nadzoruje bank
w wykonaniu obowiązków polegających na złożeniu informacji o skuteczności zajęcia, a po otrzymaniu od banku kwoty pieniężnej zajętej na rachunku, komornik dokonuje czynności związanych z zaspokojeniem wierzyciela i rozliczeniem kosztów egzekucji. Zadanie objęte tematem drugim - dla sprawdzenia wiedzy zdających - zostało skonstruowane w ten sposób, że czynność komornika polegająca na zajęciu rachunku bankowego przypadła w fazie wykonywania zabezpieczenia. Nie zmieniło to faktu, iż temat obejmował jedno zadanie, które polegało na przeprowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego, uregulowanej w przepisach w sposób jednoznaczny i składający się z niewielkiej ilości czynności. To, że zajęcie rachunku bankowego w fazie wykonywania zabezpieczenia przekształca się w egzekucję
z rachunku bankowego, wynika jednoznacznie z art. 7541 § 2 k.p.c. Przepis ten ustanawia zasadę kontynuacji postępowania, w którym dokonano zajęcia rachunku bankowego na zabezpieczenie, jeżeli wierzyciel w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie złożył do komornika wniosek o przeprowadzenie dalszych czynności egzekucyjnych, składając tytuł wykonawczy. Jak podano, powyższa sytuacja faktyczna i prawna została przedstawiona w temacie drugim egzaminu komorniczego, co wynika z treści zadania oraz z dokumentów, które zostały dołączone i dostarczone zdającemu do tego tematu. Obowiązek przeprowadzenia tych czynności w jednej sprawie wynika również, jak zaznaczył Minister Sprawiedliwości z art. 49 ust. 6 ukse., gdyż
w wypadku opisanym w zadaniu, komornik ma obowiązek zaliczenia opłaty uzyskanej od wnioskodawcy za wykonanie zabezpieczenia na poczet opłaty egzekucyjnej. Tym samym, celem zadania było również sprawdzenie, czy zdający zna i przestrzega przepisy obowiązującego prawa, które sprzeciwiają się temu, aby
w opisanym w zadaniu przypadku przeprowadzać dwie sprawy oraz pobierać dwie opłaty. Z tych względów Minister Sprawiedliwości podał, że w świetle art. 7541 § 2 k.p.c. temat drugi stanowi jedną sprawę, nie zaś dwa zadania (dwie sprawy egzekucyjne), jak to zrozumiał skarżący.
Minister Sprawiedliwości podzielił w całości zawierające się w ocenie egzaminatora W. G. ustalenie, że dla prawidłowego opracowania drugiego tematu egzaminacyjnego zdający - działając jako komornik - powinien dokonać następujących czynności, a mianowicie między innymi:
- wezwać pełnomocnika uprawnionego do uiszczenia opłaty od zabezpieczenia
w wysokości 2 % wartości roszczenia - art. 45 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji;
- oddalić wniosek o zabezpieczenie odnoszący się do nieruchomości, bo nie ma go w zamkniętym katalogu art. 747 k.p.c.;
- zająć rachunek bankowy dla zabezpieczenia, a więc bez nałożenia obowiązku przekazania środków komornikowi - art. 7522 k.p.c.; przesłać pełnomocnikowi uprawnionego zawiadomienie wysłane do banku - art. 889 § 1 i 2 w związku z art. 743 § 1 k.p.c.;
- zawiadomić obowiązanego o wszczęciu egzekucji w celu wykonania tytułu zabezpieczającego - art. 805 k.p.c. w związku z art. 743 § 1 k.p.c.; wydać postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania, ale tylko w zakresie opłaty, ewentualnie wynagrodzenia adwokata, oddalić wniosek uprawnionego o obciążenie tymi kosztami obowiązanego - art. 745 § 1 k.p.c.;
- dokonać zajęcia rachunku bankowego dla potrzeb egzekucyjnych - ponowne zajęcie i wezwanie do przekazania środków zajętych na zabezpieczenie z przesłaniem pisma kierowanego do banku pełnomocnikowi wierzyciela - art. 889 § 1 i § 2 k.p.c.; zawiadomić dłużnika o wszczęciu egzekucji - art. 805 k.p.c.; przekazać wierzycielowi środki uzyskane z rachunku bankowego po potrąceniu kosztów egzekucji;
- wystąpić do centralnej informacji o zastawach rejestrowych w trybie art. 8051 § 2 k.p.c.;
Jak wskazał Minister Sprawiedliwości, zadanie objęte tematem pierwszym egzaminu komorniczego polegało na udokumentowaniu czynności egzekucyjnych
w ramach uproszczonej egzekucji z nieruchomości, a następnie sporządzeniu planu podziału wraz z rozliczeniem kosztów egzekucji oraz udokumentowaniu wypłaty przyznanych sum podlegających wypłacie podmiotom wymienionym w planie podziału i odnotowaniu wyniku egzekucji na tytule wykonawczym. W informacjach dla zdającego w punkcie 1 - analogicznie jak przy temacie drugim - zawarte zostało polecenie: "Temat należy opracować, podejmując czynności w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z podanym stanem faktycznym (wynikającym z wniosku, tytułu wykonawczego i stanu faktycznego zadania) oraz stanem prawnym obowiązującym na dzień egzaminu, poczynając od założenia akt i opisania okładki do zakończenia postępowania, opracowując temat pod względem merytorycznym, biurowym i rozliczeniowym." Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, powyższe pouczenie zawiera wyjaśnienie co do tego, w jaki sposób należy temat opracować ale zwraca również uwagę na przepisy obowiązującego prawa. Podkreślono, że komornik sądowy, zgodnie z art. 797 § 1 k.p.c., prowadzi egzekucję sposobami wskazanymi we wniosku wierzyciela. W tej sprawie wniosek wskazywał na żądanie przeprowadzenia uproszczonej egzekucji z nieruchomości. Wierzyciel nie wnosił
o przeprowadzenie egzekucji innymi sposobami egzekucji świadczeń pieniężnych
z innych składników majątkowych dłużnika. Tymczasem zdający przeprowadził inną egzekucję, aniżeli wynika to z wniosku i stanu faktycznego zadania.
Zgodnie ze stanem faktycznym podanym w temacie pierwszym oraz poleceniami zawartymi w tym temacie, komornik po przeprowadzeniu pierwszej licytacji dokonał przybicia nieruchomości na rzecz nabywcy za cenę wywołania, którą określa przepis zawarty w art. 10136 § 1 w zw. z art. 877 § 2 k.p.c. (egzekucja uproszona i egzekucja zwykła), a następnie, jak jednoznacznie wynika z treści tego tematu, sąd przysądził własność tej nieruchomości na nabywcę. Oznaczało to konieczność sporządzenia planu podziału przez komornika, gdyż jest to czynność obligatoryjna, zgodnie z art. 10136 § 2 k.p.c. Równocześnie ze sporządzeniem planu podziału (czynności te mogły zostać objęte jednym postanowieniem) komornik, zgodnie z art. 770 k.p.c. w związku z art. 49 pkt 1 ukse. powinien ustalić koszt egzekucji. Ponadto komornik powinien dokonać wypłaty kwoty należnej wierzycielowi egzekwującemu, złożyć do depozytu (zgodnie z treścią postanowienia o planie podziału) kwotę, która przypadła wierzycielowi hipotecznemu, odnotować przeprowadzone operacje finansowych i zapisać je na karcie rozliczeniowej. Zgodnie z treścią art. 816 k.p.c., komornik po odnotowaniu na tytule wykonawczym wyniku egzekucji, powinien dokonać zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi. Zwrócono uwagę na konieczność uwzględnienia polecenie: "Proszę przeprowadzić stosowne czynności przyjmując, że egzekucja okazała się skuteczna, a postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości zostało wydane na rzecz nabywcy wyłonionego" - przy wskazaniu, że komornik przybija nieruchomość na rzecz wyłonionego na 1 licytacji publicznej nabywcy,
"a postanowienie o przysądzeniu własności zostało wydane na rzecz wyłonionego nabywcy". Powyższe wskazuje, że czynności egzekucyjne podejmowane przez komornika, zgodnie z przepisami o uproszczonej egzekucji z nieruchomości spowodowały uzyskanie sumy ze sprzedaży nieruchomości dłużnika, którą następnie komornik powinien podzielić, aby zaspokoić wierzyciela.
W świetle powyższego, Minister Sprawiedliwości podzielił ocenę egzaminatora W. G., że dla prawidłowego opracowania pierwszego tematu egzaminacyjnego zdający - jako komornik - powinien między innymi dokonać następujących czynności:
- dokonać zajęcia nieruchomości (na które składa się wezwanie dłużnika do zapłaty - art. 923 k.p.c.) i przesłać wniosek do sądu wieczystoksięgowego o dokonanie wpisu o wszczęciu egzekucji - art. 924 k.p.c.; doręczyć dłużnikowi zawiadomienie
o wszczęciu egzekucji z podaniem treści tytułu wykonawczego i wymienieniem sposobu egzekucji oraz pouczeniem o prawach i obowiązkach zarządcy - art. 805 oraz art. 931 i nast. k.p.c.;
- zawiadomić o terminie opisu i oszacowania nieruchomości uczestników postępowania - art. 922 k.p.c., tj. wierzyciela, dłużnika i wierzyciela hipotecznego - art. 945 § 1 k.p.c.;
- wezwać uczestników, o których nie ma wiadomości i inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości przez publiczne obwieszczenie - art. 945 § 2 k.p.c.;
- dokonać opisu i oszacowania i sporządzić protokół tej czynności - art. 947 § 1 k.p.c. oraz art. 948 § 1 k.p.c. w zw. z art. 10132 k.p.c.; dokonać obwieszczenia publicznego o licytacji - art. 10136 § 1 w związku z art. 868 k.p.c. w zw. z art. 10136 § 1 k.p.c.,
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, przyjęcie, że zdający uzyskał wynik pozytywny z części pisemnej egzaminu komorniczego możliwe jest tylko wówczas, jeśli po dokonaniu merytorycznej analizy ocen prac egzaminacyjnych z części pisemnej egzaminu komorniczego zdającego i stawianych w odwołaniu zarzutów można ustalić, że zostały przekroczone granice uznania administracyjnego, z jakiego korzysta komisja egzaminacyjna dokonując oceny prac egzaminacyjnych. Do powyższego stwierdzenia doprowadziła Ministra Sprawiedliwości analiza licznych orzeczeń sądów administracyjnych, wydawanych w związku z rozpoznaniem skarg od ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2008 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1217/07, wyrok z dnia 21 czerwca 2011 r. - sygn. akt VI SA/Wa 708/11), które znajdują, jak wskazał, zastosowanie do ustalenia wyniku egzaminu komorniczego, ponieważ - co do zasady - sposób oceny prac egzaminacyjnych w obydwu przypadkach jest zbieżny. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości dokonując analizy oceny pracy zdającego nie stwierdził, by doszło
w ocenie tej pracy do przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Minister Sprawiedliwości nie odmówił zasadności stwierdzeniu skarżącego, że dokonane przez członków komisji egzaminacyjnej oceny opracowanych przez niego dwóch tematów egzaminacyjnych różnią się zakresem zastosowanej punktacji liczbowej, jak również sposobem redakcji uzasadnienia. Z załączonej oceny egzaminatora W. G. wynika, że zdający za opracowanie pierwszego tematu otrzymał 12 punktów, za opracowanie drugiego tematu 14 punktów, a ocena łączna wskazuje 26 punktów w sytuacji, gdy drugi egzaminator – J. S. przyznał za opracowanie każdego tematu po 2 punkty i jako ocenę łączną wskazał 4 punkty. Zdaniem skarżącego, świadczy to "o daleko posuniętej arbitralności
w ferowaniu ocen", co w sytuacji, gdy "egzaminator posłużył się jedynie ogólnikowymi stwierdzeniami" wskazuje na lakoniczność uzasadnienia oceny tematów egzaminacyjnych i nie daje uzasadnionych podstaw do kwestionowania jego wiedzy z zakresu postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, a tym samym daje podstawę do stwierdzenia pozytywnego wyniku z części pisemnej egzaminu komorniczego i dopuszczenia do części ustnej egzaminu.
Jak podał Minister Sprawiedliwości, pomimo istniejącej różnicy
w zastosowanej punktacji, w istocie obaj egzaminatorzy dokonali jednakowej, bo negatywnej oceny opracowania przez skarżącego każdego z dwóch tematów, jak również wystawione przez nich oceny łączne są tożsame - negatywne, jakkolwiek liczba przyznanych punktów istotnie się różni. Analiza wystawionych przez egzaminatorów ocen każdego z dwóch tematów wskazuje jednoznacznie, na co zwrócił uwagę Minister Sprawiedliwości, że zasadnicze motywy tych ocen w swej istocie są zbieżne, co bezpodstawnie pomija skarżący. Obaj egzaminatorzy wskazują na uchybienia merytoryczne, które są tego rodzaju, że zdecydowały o negatywnych ocenach za poszczególne tematy oraz o negatywnych ocenach łącznych,
a ostatecznie o negatywnym wyniku części pisemnej egzaminu komorniczego.
Uzasadniając ocenę opracowania pierwszego tematu egzaminacyjnego, obaj członkowie komisji egzaminacyjnej stwierdzili jednoznacznie, że czynności podejmowane przez zdającego nie uwzględniały czynności egzekucyjnych w ramach uproszczonej egzekucji z nieruchomości, której przeprowadzenie było przedmiotem tego tematu egzaminacyjnego, zaś zdający dokonał czynności egzekucyjnych według przepisów o zwykłej egzekucji z nieruchomości oraz, że pominięte zostało całkowicie jedno stadium egzekucji - opis i oszacowanie.
Stwierdzone przez obu egzaminatorów uchybienie, polegające na przeprowadzeniu przez zdającego egzekucji z nieruchomości w niewłaściwym trybie jest uchybieniem o charakterze fundamentalnym i wskazuje na brak znajomości przepisów dotyczących uproszczonej egzekucji z nieruchomości i nieumiejętności ich praktycznego zastosowania. Również pozostałym uchybieniom, odnotowanym przez egzaminatora W. G., Minister Sprawiedliwości nie odmówić słuszności. Jego zdaniem, wydanie przez zdającego - jako komornika - postanowienia
o ustaleniu kosztów egzekucji (choćby częściowych), powinno nastąpić przed planem podziału, skoro obejmuje on również te koszty.
Sporządzone przez egzaminatorów uzasadnienia negatywnych ocen dotyczących drugiego tematu eksponują popełniony przez skarżącego błąd
w postępowaniu zabezpieczającym. Za błędną uznano czynność zdającego polegającą na tym, że dokonując zajęcia rachunku bankowego dla zabezpieczenia, nałożył na bank obowiązek przekazania pieniędzy na konto komornika.
W konsekwencji - w ocenie egzaminatorów - zdający nie dokonał w postępowaniu egzekucyjnym czynności, do których należał obowiązek ponownego zajęcia rachunku bankowego lub wezwania do przekazania środków na rachunku bankowym zajętych na zabezpieczenie. Odwołując się do przedstawionego wyżej omówienia istoty drugiego tematu egzaminacyjnego, jako obejmującego zadanie polegające na przeprowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego, Minister Sprawiedliwości uznał powyższe uchybienia jako świadczące o braku po stronie skarżącego znajomości regulacji prawnych dotyczących prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego, jak też braku umiejętności zastosowania sposobu egzekucji w praktyce.
Minister Sprawiedliwości ustosunkowując się do podnoszonej przez skarżącego kwestii braku jednolitych kryteriów oceny prac zdających stwierdził, że zasady dokonywania ocen zarówno na części pisemnej, jak też na części ustnej egzaminu komorniczego określone są we wskazanej wyżej ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Obowiązujące przepisy dotyczące przygotowania przez zespół egzaminacyjny tematów na część pisemną egzaminu komorniczego oraz zestawów pytań na część ustną tego egzaminu nie przewidują przygotowania przez zespół klucza odpowiedzi, jak też zespół ten nie ma kompetencji do opracowania kryteriów ocen prac zdających, o jakich mowa w odwołaniu.
Mając na uwadze całokształt elementów podlegających ocenie i dokonując analizy opracowanych przez skarżącego tematów egzaminacyjnych, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że wystawione przez egzaminatorów oceny negatywne - mimo występujących różnic w zastosowanej punktacji oraz obszerności uzasadnień - są zasadne. Waga popełnionych przez skarżącego i wytkniętych przez egzaminatorów błędów wykazuje na brak po jego stronie umiejętności zawodowych do wykonywania powierzonych przez ustawodawcę komornikowi sądowemu zadań.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości skarżący podniósł następujące zarzuty, a mianowicie:
1. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 31c ust. 1 ukse., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że egzamin komorniczy został przeprowadzony
w sposób prawidłowy w przypadku, gdy zdający w toku zdawania egzaminu był zobowiązany do opracowania trzech tematów z zakresu ustawowych zadań komornika, bowiem w zakresie opracowania tematu drugiego zdający miał opracować postępowanie zabezpieczające oraz postępowanie egzekucyjne;
2. naruszenia prawa procesowego, tj art. 7 Kpa., poprzez zaniechanie przeprowadzenia ustaleń w zakresie dotyczącym:
a) określenia, czy ocena sporządzona przez egzaminatora J. S. spełnia wymagania przewidziane w art. 31d ust. 1 zd. 2 ukse., tj. czy może stanowić podstawę do obliczenia średniej ocen, będącej podstawą oceny ostatecznie otrzymywanej przez skarżącego w przypadku, gdy ocena wskazanego egzaminatora zawiera lakoniczne i ogólnikowe stwierdzenia dotyczące rzekomych błędów popełnionych przez skarżącego w toku opracowywania tematów egzaminacyjnych, bez przeprowadzenia analizy, jak rzekomo stwierdzone błędy wpływały na obniżenie punktacji;
b) przyczyn, dla których formułowane przez obu egzaminatorów oceny pracy skarżącego były diametralnie różne (różnice w punktacji wynosiły średnio 10 punktów, przy 20 punktowej skali ocen każdego z zadań), przy czym wskazał, że treść żadnej z ocen cząstkowych, formułowanych przez egzaminatorów nie zawierała określenia, jaka punktacja była przyznawana za poszczególne czynności wykonane w toku opracowywania tematów, ani też jakie argumenty doprowadziły do przyznania skarżącemu danej ilości punktów za opracowanie zadania;
c) powstałych sprzeczności w ocenach sporządzonych przez egzaminatorów sporządzających oceny pracy skarżącego;
3. naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7 Kpa. w zw. z art. 11 Kpa., poprzez nieuwzględnienie przy dokonywaniu oceny pracy skarżącego oraz analizy uchwały organu I instancji, popieranych przez orzecznictwo i doktrynę interpretacji
i możliwości różnego stosowania przepisów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego w zakresie opracowywanych tematów,
w zakresie dotyczącym analizy prawidłowości oceny sformułowanej przez egzaminatora J. S., co do:
- nieuwzględnienia faktu w zakresie dotyczącym opracowywania II tematu,
iż określony w zadaniu wniosek o zakaz zbywania, a więc sposób zabezpieczenia roszczenia właściwy dla roszczeń niepieniężnych - art. 755 § 1 pkt 5 k.p.c., wykraczał poza katalog dopuszczalnych na gruncie KPC sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, określonych w art. 747 k.p.c.;
- nieuwzględnienia faktu, że zgodnie z dyspozycją art. 8051 § 2 k.p.c. w zw. z art. 743 § 1 k.p.c. komornik prowadząc postępowanie zabezpieczające obowiązany jest do wystąpienia do rejestru zastawów celem uzyskania informacji, czy obowiązany jest zastawcą zastawu rejestrowego, a zatem skarżący dokonując opracowania tegoż tematu, jak wskazał, prawidłowo dokonał tej czynności;
- analizy oceny dokonanej przez ww. egzaminatora opracowanego przez skarżącego postanowienia o kosztach w toku opracowywania II tematu, nieuwzględnienie pojawiających się w doktrynie oraz orzecznictwie rozbieżności stanowisk dotyczących sposobu naliczenia opłaty stosunkowej w oparciu o dyspozycje art. 49 ust. 1 zd. 1 ukse. w przypadku, gdy w toku opracowywania tego tematu, skarżący, jak podał, skierował czynności do rachunku depozytowego (będącego wierzytelnością innego rodzaju, zgodnie z dyspozycją art. 895 k.p.c.), i ze środków na nim zgromadzonych zaspokoił w części roszczenia wierzyciela;
- analizy prawidłowości oceny sformułowanej przez egzaminatora W. G. co do rzekomo nieprawidłowego sporządzenia planu podziału.
Skarżący poddał również w wątpliwość analizę dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości oceny wystawionej przez egzaminatora W. G.. Zarzucił jej między innymi nieuwzględnienie, że wezwanie wierzyciela do uiszczenia zaliczki w poczet kosztów związanych z opłatą sądową, w postępowaniu wieczystoksięgowym, zostało dokonane przez skarżącego w oparciu o fakt, że koszty związane z dokonaniem wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji uznać należy za niezbędne dla efektywnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto pobieranie zaliczki w poczet poniesienia tej opłaty jest uzasadnione zasadą efektywności i szybkości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, bowiem po otrzymaniu odpowiedniej wpłaty komornik, co do zasady dokonuje kompleksowego zawiadomienia stron o wdrożonym postępowaniu egzekucyjnym, bez konieczności, wzywania wierzyciela do uzupełnienia opłaty, bezpośrednio na rachunek sądu wieczystoksięgowego. Skarżący nadmienił, że powszechna praktyka w okręgu działania apelacji [...], w rejonie której odbywał on aplikację, przyjmowała, że komornik ma prawo żądać zaliczki w poczet opłaty sądowej przed sądem wieczystkoksięgowym.
Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchwały Komisji egzaminacyjnej w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie decyzji i uchwały w całości i przekazanie sprawy
do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się szczegółowo do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny
w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.").
Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2012 r. utrzymującą w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego
i komorniczego obejmującej obszar właściwości izb komorniczych w K., K. i R. z siedzibą w K. w sprawie wyniku egzaminu komorniczego, Sąd doszedł do przekonana, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Na gruncie niniejszej sprawy skarżący nie zgodził się z ustalonym uchwałą Komisji Egzaminacyjnej negatywnym wynikiem egzaminu komorniczego, któremu został poddany w dniu [...] marca 2012 r., kwestionując prawidłowość oceny z pisemnej części egzaminu komorniczego, stanowiącej zestaw dwóch tematów: pierwszego
i drugiego do opracowania. Zarzuty skarżącego w tym względzie determinowały zakres rozpatrzenia sprawy w II instancji przez Ministra Sprawiedliwości, jak
i obecnie określają ramy kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie.
Szczegółowy tryb składania egzaminu komorniczego został uregulowany
w przepisach od art. 31 do art. 31i ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (dalej "ukse.") oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z 19 grudnia 2007 r. w sprawie trybu i sposobu powoływania i działania komisji egzaminacyjnych oraz przeprowadzania egzaminów konkursowego i komorniczego (Dz. U. Nr 244, poz. 1802).
Zgodnie z art. 31 ust. 3, 4 i 5 ukse., egzamin komorniczy polega na sprawdzeniu przygotowania osoby przystępującej do egzaminu komorniczego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Egzamin ten składa się z części pisemnej i ustnej, rozpoczynających się równocześnie w tych samych dniach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z przepisu art. 31c ust. 1 ukse. wynika, że część pisemna egzaminu polega na opracowaniu przez zdającego dwóch tematów dotyczących czynności wchodzących w zakres ustawowych zadań komorników, natomiast zgodnie z art. 31d ust. 1, oceny tematów - przy zastosowaniu skali od 0 do 20 punktów - dokonują, niezależnie od siebie, dwaj członkowie komisji egzaminacyjnej. Każdy z nich przedstawia na piśmie ocenę łączną, wskazując liczbę punktów uzyskanych przez zdającego wraz z uzasadnieniem. Liczba punktów uzyskanych przez zdającego z egzaminu pisemnego jest średnią ocen wystawionych przez członków komisji egzaminacyjnej za poszczególne tematy. Przepis art. 31d ust. 2 ukse. stanowi zaś, że pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu komorniczego uzyskuje zdający, który uzyskał co najmniej 30 punktów.
Stosownie do art. 31e ust. 1 ukse., do części ustnej egzaminu komorniczego dopuszczeni zostają tylko zdający, którzy uzyskali pozytywną ocenę z części pisemnej egzaminu. Z treści ust. 2 tego przepisu wynika natomiast, że w części ustnej egzaminu komorniczego zdający odpowiada na losowo wybrany przez siebie zestaw 8 pytań, a każda odpowiedź oceniana jest osobno przez członków komisji egzaminacyjnej przy zastosowaniu skali od 0 do 5 punktów; zdający może uzyskać maksymalnie 40 punktów. Zgodnie zaś z art. 31f ukse. pozytywny wynik z egzaminu komorniczego otrzymuje zdający, który uzyskał łącznie z części pisemnej i ustnej co najmniej 60 punktów. Jak wynika z przepisu art. 31h ust. 1 i 2 ukse., niezwłocznie po przeprowadzeniu egzaminu komorniczego komisja egzaminacyjna w drodze uchwały, której odpisy podlegają doręczeniu, ustala wyniki egzaminu uzyskane przez zdających, wskazując liczbę punktów uzyskanych za całość egzaminu oraz za jego poszczególne części, a odwołanie do Ministra Sprawiedliwości przysługuje zdającemu w części dotyczącej uzyskanego wyniku.
Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności wskazać należy, że każda decyzja w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego jest decyzją administracyjną wydaną w warunkach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne w indywidualnej sprawie dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu komorniczego wyposaża organy orzekające w prawo wyboru konsekwencji prawnych. Innymi słowy, organy orzekające mają prawo, po dokonaniu subsumpcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia (vide: J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005, s. 364). Wybór danego rozwiązania, które jest równowartościowe prawnie wobec innych dopuszczalnych przez ustawę, nie jest rzecz jasna zupełnie dowolny i swobodny. Ograniczony jest on przez przepisy prawa materialnego przede wszystkim przez przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji oraz akty normatywne wydane na jej podstawie, jak i przepisy proceduralne, w tym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie wskazanych wyżej przepisów ocena pracy z części pisemnej egzaminu komorniczego skarżącego została ustalona w granicach w nich przewidzianych i była oceną nie dowolną, lecz swobodną.
Podkreślenia wymaga, że korzystanie przez organy orzekające w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu komorniczego ze swoistego luzu decyzyjnego wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Skoro przepis prawa daje organowi administracji możliwość wyboru rozwiązania, to każdy wybór mieszczący się w ustawowych granicach jest zgodny z prawem i on sam nie może zostać zakwestionowany co do zasady przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, do których zaliczyć trzeba uchwały komisji egzaminacyjnych oraz decyzje Ministra Sprawiedliwości ustalające wynik egzaminu komorniczego, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy podjęte rozstrzygnięcie nie było dowolne (vide: Jan Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005, s. 371). Sądowa kontrola uchwał i decyzji ustalających wynik egzaminu komorniczego polega więc na zbadaniu, czy organy
w takich sprawach nie dopuściły się rażących uchybień, czy dysponowały niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonały wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały oraz decyzji i ich zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Sądowa kontrola decyzji administracyjnej podjętej w ramach uznania administracyjnego ma zatem zakres ograniczony co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (vide: np. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r. I SA/Kr 1227/97, wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r. I SA/Gd 1507/00). W konsekwencji wskazać należy, że sądowoadministracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych i decyzji Ministra Sprawiedliwości ustalających wynik egzaminu komorniczego, dokonywana
w myśl art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, sprawowana jest wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i powinna przebiegać w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł kompetencji (vide: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2006 r. I GSK 1421/05).
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skarżącego stwierdzić należy, że wbrew jego stanowisku temat drugi części pisemnej egzaminu komorniczego obejmował wyłącznie jedno zadanie, polegające na przeprowadzeniu egzekucji
z rachunku bankowego. Ten bowiem sposób egzekucji jest uregulowany w sposób jednoznaczny w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego - Część trzecia,
Tytuł II, Dział III Egzekucja z rachunków bankowych od art. 889 do art. 8934 - i składa się z kilku czynności egzekucyjnych wykonywanych przez komornika sądowego. Komornik dokonuje zajęcia, następnie nadzoruje bank w wykonaniu obowiązków polegających na złożeniu informacji o skuteczności zajęcia, a po otrzymaniu od banku kwoty pieniężnej zajętej na rachunku, komornik dokonuje czynności związanych z zaspokojeniem wierzyciela i rozliczeniem kosztów egzekucji. Podkreślenia wymaga, że zadanie objęte tematem drugim, dla sprawdzenia wiedzy zdających, zostało skonstruowane w ten sposób, iż czynność komornika polegająca na zajęciu rachunku bankowego przypadła w fazie wykonywania zabezpieczenia. Nie zmieniło to oczywiście faktu, że temat obejmował jedno zadanie, które polegało na przeprowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego, uregulowanej w przepisach
w sposób jednoznaczny i składający się z niewielkiej ilości czynności. To, że zajęcie rachunku bankowego w fazie wykonywania zabezpieczenia przekształca się
w egzekucję z rachunku bankowego, wynika wprost z art. 7541 § 2 k.p.c. Przepis ten ustanawia zasadę kontynuacji postępowania, w którym dokonano zajęcia rachunku bankowego na zabezpieczenie, jeżeli wierzyciel w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie złożył do komornika wniosek o przeprowadzenie dalszych czynności egzekucyjnych, składając tytuł wykonawczy. W warunkach określonych w zadaniu egzaminacyjnym, komornik miał obowiązek zaliczyć opłatę uzyskaną od wnioskodawcy za wykonanie zabezpieczenia na poczet opłaty egzekucyjnej. Tym samym, celem zadania było również sprawdzenie, czy zdający zna i przestrzega przepisy obowiązującego prawa, które sprzeciwiają się temu, aby w opisanym w zadaniu przypadku przeprowadzać dwie sprawy oraz pobierać dwie opłaty. W rezultacie uznać należy, że temat drugi egzaminu komorniczego obejmował jedno zadanie, polegające na przeprowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego, która na potrzeby egzaminu przybrała taką formę, że w odróżnieniu od najczęstszych przypadków egzekucji z rachunku bankowego, zajęcie rachunku nastąpiło w takiej fazie tego postępowania, w której komornik podejmował czynności na podstawie tytułu zabezpieczającego, a następnie na skutek działań wierzyciela zakończył czynności egzekucyjnie w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego. W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że w świetle art. 7541 § 2 k.p.c. temat drugi części pisemnej stanowił jedną sprawę, tak więc część pisemna egzaminu komorniczego polegała na opracowaniu dwóch tematów, nie zaś trzech, na co wskazywał skarżący.
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż w zakresie drugiego tematu egzaminacyjnego: "w przypadku postępowania zabezpieczającego realizacja zajęcia dokonywana jest poprzez zablokowanie możliwości dokonywania wypłat oraz przekazanie sum znajdujących się na rachunku na rzecz Komornika. Po pobraniu tych sum, stosownie do treści art. 752 § 1 zd. 2 k.p.c., uzyskane środki pieniężne winny zostać złożone na wydzielony rachunek depozytowy sądu". Stanowisko to nie znajduje uzasadnienia z uwagi na obowiązującą w tym przedmiocie regulację prawną, dotyczącą zabezpieczenia na rachunku bankowym obowiązanego - prowadzącego działalność gospodarczą - w art. 7522 k.p.c. Nałożenie przez komornika na bank obowiązku przekazania środków komornikowi może mieć miejsce w sytuacji przewidzianej w § 3 tego przepisu. Z treści drugiego tematu egzaminacyjnego nie wynika zaś, aby obowiązany wydał polecenie przekazania zajętej kwoty na rachunek depozytowy sądu w celu wypłacenia sumy zabezpieczenia. Zatem brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do uznania za prawidłowej czynności skarżącego, który zażądał przekazania środków pieniężnych na rachunek komornika. Z tej przyczyny, jak podała komisja egzaminacyjna, nastąpiła wadliwość pracy skarżącego w tej części z powodu braku zajęcia rachunku bankowego dla potrzeb postępowania egzekucyjnego, do czego obliguje przepis art. 889 § 1 k.p.c. Zaniechanie skarżącego w tym względzie spowodowało, że dalszych podejmowanych czynności egzekucyjnych co do rachunku depozytowego celem zaspokojenia z nich należności wierzyciela, nie można uznać było za prawidłowe.
Jeżeli chodzi o zadanie pierwsze, które polegało na udokumentowaniu czynności egzekucyjnych w ramach uproszczonej egzekucji z nieruchomości, to należy zauważyć, że również w tym zadaniu zdający nie ustrzegł się licznych uchybień, które skutkowały wystawieniem stosownej punktacji.
Przede wszystkim w niniejszym postępowaniu skarżący przedstawił czynności egzekucyjne według przepisów o zwykłej egzekucji z nieruchomości, a nie uproszczonej co było tematem zadania, ponadto pominął całkowicie jedno stadium egzekucji - opis i oszacowanie. Już powyższe błędy uzasadniały, w ocenie Sądu, wystawienie ocen punktowych, odpowiednio w wysokości 14 i 12 punktów przez egzaminatora W. G. oraz 2 i 2 punktów przez egzaminatora J. S..
Przechodząc do innych nieprawidłowości związanych z tematem pierwszym egzaminu należy wskazać, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ukse. na pokrycie wydatków, o których mowa w art. 39 ukse., komornik może żądać zaliczki od strony lub innego uczestnika postępowania, który wniósł o dokonanie czynności, uzależniając czynność od jej uiszczenia. Co istotne, w art. 39 tej ustawy wymieniono enumeratywnie przypadki, w których komornikowi przysługuje zwrot wydatków gotówkowych poniesionych w toku postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego. Katalog wydatków podlegających zwrotowi jest zupełny i zamknięty, stanowi wyjątek od określonej w art. 35 ukse. zasady, zgodnie z którą komornik pokrywa koszty działalności egzekucyjnej z uzyskanych opłat egzekucyjnych. W myśl zasady exceptiones non sunt extendendae ww. art. 39 nie można interpretować rozszerzająco (vide: P. Bieżuński, Komentarz do art. 39 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, LEX 2010). Oznacza to, iż wydatki związane z opłatą sądową w postępowaniu wieczystoksięgowym nie zostały wymienione w opisanym katalogu, a więc na pokrycie tych wydatków komornik nie może żądać zaliczki od wierzyciela. W rezultacie wezwanie skarżącego skierowane do wierzyciela o wpłacenie tej zaliczki, nie znajduje podstaw ustawowych. Argumenty zaś skarżącego o prawidłowości tego wezwania dotyczące efektywności i szybkości postępowania oraz praktyki stosowanej w okręgu działania w apelacji [...] nie negują twierdzenia, zgodnie z którym na pokrycie przedmiotowych wydatków komornik nie może żądać zaliczki od wierzyciela, skoro takie działanie nie znajduje umocowania w obowiązujących regulacjach prawnych i wpływa negatywnie na pozycję wierzyciela.
Podzielić nadto należy stanowisko zajęte przez Ministra Sprawiedliwości wobec wydanego przez skarżącego postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego (choćby częściowych) po sporządzeniu planu podziału, że tak wydane postanowienie nie jest działaniem prawidłowym. Nie można przy tym zaakceptować poglądu skarżącego, że "wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego jest niejako ustalana w ramach planu podziału, bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie, ponieważ koszty postępowania egzekucyjnego ustala się odrębnym postanowieniem. Wbrew poglądowi zaprezentowanemu w skardze, plan podziału sporządzony przez skarżącego nie spełnia wszystkich wymogów formalnych, w tym z art. 1024 § 1 k.p.c., co zostało uzasadnione w zaskarżonej do Sądu decyzji, rozważania te Sąd
w pełni podziela.
Odnieść należy się również do uzasadnienia ocen pracy skarżącego dokonanych przez egzaminatorów W. G. i J. S.. Pomimo faktu, że oceny opracowane przez egzaminatorów różnią się co do zastosowanej punktacji liczbowej, niemniej jednak pozwalają poznać ich motywy. Z załączonej oceny egzaminatora W. G. wynika, że skarżący za opracowanie pierwszego tematu otrzymał 12 punktów, za opracowanie drugiego tematu 14 punktów, a ocena łączna wskazuje 26 punktów w sytuacji, gdy drugi egzaminator J. S. przyznał za opracowanie każdego tematu po 2 punkty i jako ocenę łączną wskazał 4 punkty. Zaznaczyć należy, że Minister Sprawiedliwości nie był uprawniony do badania przyczyn takich ocen, czy odnotowanych różnic pomiędzy nimi, bowiem egzaminatorzy oceniają prace niezależnie od siebie, w sposób autonomiczny i mają prawo do ferowania własnych ocen, byleby oceny te nie wykraczały poza granice luzu decyzyjnego, tj. by nie były dowolne. Przeprowadzona zaś przez Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie analiza wykluczyła tego rodzaju sytuację i pozwala przyjąć, że oceny każdego tematu opracowanego przez skarżącego zostały zrealizowane przez egzaminatorów zgodnie z wymogami określonymi przepisem
art. 31d ust. 1 ukse.
Podkreślić należy, że pomimo istniejącej różnicy w zastosowanej punktacji oraz pewnych odmienności w ocenie czynności podjętych przez skarżącego,
w istocie obaj egzaminatorzy dokonali jednakowej, bo negatywnej oceny opracowania przez skarżącego każdego z dwóch tematów, jak również wystawione przez nich oceny łączne są tożsame, a mianowicie negatywne, czemu dała wyraz
w swojej uchwale zarówno komisja egzaminacyjna, jak i Minister Sprawiedliwości
w zaskarżonej do Sądu decyzji.
Dodać wypada, że jakkolwiek zarzut skarżącego co do niesłusznego wykazania przez oceniającego J. S. jako błędnej czynności zdającego, polegającej na oddaleniu wniosku uprawnionego o udzielenie zabezpieczenia przez wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej (z uwagi na to, że brak takiego sposobu zabezpieczenia w zamkniętym katalogu sposobu zabezpieczenia roszczeń pieniężnych z art. 747 k.p.c.) uznać należy za uzasadniony, to okoliczność ta nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania negatywnej oceny drugiego tematu egzaminacyjnego za pozbawioną waloru rzetelności i wnikliwości. Pozostałe bowiem uchybienia, odnotowane przez obu egzaminatorów były tej wagi, a w szczególności J. S., że skutkować musiały wystawieniem skarżącemu oceny negatywnej z egzaminu.
Ustosunkowując się z kolei do podnoszonej przez skarżącego kwestii braku jednolitych kryteriów oceny prac zdających należy stwierdzić, że zasady dokonywania ocen zarówno na części pisemnej, jak też na części ustnej egzaminu komorniczego określone zostały we wskazanych na wstępie przepisach ustawy
o komornikach sądowych i egzekucji. Obowiązujące przepisy dotyczące przygotowania przez zespół egzaminacyjny tematów na część pisemną egzaminu komorniczego oraz zestawów pytań na część ustną tego egzaminu nie przewidują przygotowania przez zespół klucza odpowiedzi, jak też zespół ten nie ma kompetencji do opracowania kryteriów ocen prac zdających, czego oczekuje skarżący.
Mając na względzie przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego, do którego przystąpił skarżący, stwierdzić należy, że zapoznały się one z całością zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego, a w podjętych rozstrzygnięciach zawarły wszystkie wymagane przez przepisy prawa elementy pozwalające na zapoznanie się z ich motywami. Minister Sprawiedliwości w sposób wszechstronny i dokładny zbadał sprawę, czemu w sposób jasny i wyczerpujący dał wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji, a przytaczając na ten temat argumentację odniósł się do wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.
Taka całościowa analiza jest konieczna, zwłaszcza w świetle zasady związania organu rygorami procedury administracyjnej, zgodnie z którą jest on zobowiązany między innymi do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa.). Z zasady wyrażonej w art. 8 Kpa. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, w celu realizacji powyższej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany
w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 Kpa.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych
w przepisie art. 107 § 3 Kpa.
W świetle powyższego uznać należy, że nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 31c ust. 1 ukse., czy też naruszenia zasad wynikających z przepisów prawa procesowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak
w sentencji wyroku.