VI SA/Wa 1494/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2008-09-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
koncesjaprawo geologiczne i górniczewznowienie postępowaniainteres prawnynieruchomośćteren górniczyMinister ŚrodowiskaWSA

WSA uchylił decyzję Ministra Środowiska odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie surowca skaleniowego, uznając, że właściciele nieruchomości położonej w sąsiedztwie terenu górniczego mieli interes prawny do jej wznowienia.

Skarżący L.B. i W.B. domagali się wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie surowca skaleniowego, twierdząc, że ich nieruchomość, choć znalazła się poza nowym terenem górniczym, nadal odczuwa negatywne skutki działalności kopalni. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając brak interesu prawnego skarżących. WSA uchylił decyzje organów, stwierdzając, że właściciele nieruchomości położonej w sąsiedztwie terenu górniczego, nawet po jego zmniejszeniu, posiadają interes prawny do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji.

Sprawa dotyczyła skargi L.B. i W.B. na decyzję Ministra Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie surowca skaleniowego. Skarżący domagali się wznowienia postępowania, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując, że ich nieruchomość, choć po zmianie koncesji znalazła się poza terenem górniczym, nadal odczuwa negatywne skutki działalności kopalni, co wpływa na ich prawa, w tym możliwość inwestowania. Organy administracji uznały, że skarżący nie posiadają interesu prawnego, ponieważ ich nieruchomość leży poza terenem górniczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa. Sąd uznał, że właściciele nieruchomości położonej w sąsiedztwie terenu górniczego, nawet po jego zmniejszeniu, posiadają interes prawny oparty na prawie materialnym do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji, zwłaszcza w kontekście potencjalnych negatywnych oddziaływań kopalni. Sąd podkreślił, że przepisy prawa geologicznego i górniczego kształtują sytuację prawną nie tylko koncesjonariuszy, ale także osób narażonych na szkodliwe skutki eksploatacji. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co mogło ograniczać prawa skarżących w zakresie możliwości inwestycyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, posiadają interes prawny, ponieważ nawet po zmniejszeniu terenu górniczego, nieruchomość może nadal odczuwać negatywne skutki działalności kopalni, co wpływa na prawa właścicieli.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy prawa geologicznego i górniczego kształtują sytuację prawną osób narażonych na szkodliwe skutki eksploatacji górniczej, a zatem właściciele nieruchomości w sąsiedztwie terenu górniczego mają interes prawny do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji, nawet jeśli ich nieruchomość formalnie znalazła się poza tym terenem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.g.g. art. 25 § ust. 3

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Umożliwia domaganie się przez strony konkretnych uprawnień i obowiązków w postępowaniu koncesyjnym.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego, w tym pojęcie interesu prawnego.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna do wznowienia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez WSA.

Pomocnicze

u.p.g.g. art. 6 § pkt 8, pkt 9

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Definicja obszaru górniczego i terenu górniczego. Teren górniczy jest szerszy od obszaru górniczego i obejmuje przewidywany szkodliwy wpływ robót górniczych.

u.p.g.g. art. 16 § ust. 5, 5a

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Wymóg uzgodnienia decyzji o zmianie koncesji z organami samorządu i Prezesem WUG.

u.p.g.g. art. 25 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Kształtowanie sytuacji prawnej osób narażonych na szkodliwe skutki eksploatacji górniczej.

u.p.g.g. art. 91

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Tryb rozpoznawania roszczeń odszkodowawczych przez sądy powszechne.

u.p.g.g. art. 97

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Tryb rozpoznawania roszczeń odszkodowawczych przez sądy powszechne.

k.p.a. art. 149 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna do odmowy wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna do uchylenia własnej decyzji.

p.u.s.a. art. 1 § § 1, § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postanowienie o niewykonalności uchylonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.z.p. art. 36 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Roszczenia właścicieli nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego.

u.p.g.g. art. 53 § ust. 1, 2, 3

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze

Wymóg posiadania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściciele nieruchomości sąsiadujących z terenem górniczym posiadają interes prawny do udziału w postępowaniu o zmianę koncesji, nawet jeśli ich nieruchomość formalnie znalazła się poza tym terenem. Negatywne skutki działalności kopalni mogą nadal wpływać na prawa właścicieli nieruchomości, uzasadniając ich udział w postępowaniu. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ograniczał prawa skarżących i uzasadniał ich udział w postępowaniu o zmianę koncesji.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie posiadają interesu prawnego, ponieważ ich nieruchomość znajduje się poza terenem górniczym. Właściciel nieruchomości znajdującej się poza terenem górniczym nie może być stroną postępowania o udzielenie koncesji. Skarżący nie wykazali negatywnego oddziaływania kopalni na ich nieruchomość.

Godne uwagi sformułowania

Teren górniczy jest więc przestrzennie zakresowo większy od obszaru górniczego i obejmuje przewidywany szkodliwy wpływ zakładu górniczego w tym obszarze. Sąd orzekający w sprawie, a także mając na uwadze art. 25 ust. 3 ustawy strona skarżąca wykazała swój interes prawny w realizacji wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zmiany koncesji. Organy administracji zawęziły pojęcie interesu prawnego skarżących uznając, że formalne zmniejszenie granic terenu górniczego, skutkiem czego ich nieruchomość znalazła się poza jego granicami, nie daje im legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Skład orzekający

Andrzej Czarnecki

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Marcinkowska

sędzia

Andrzej Wieczorek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach dotyczących koncesji na wydobywanie kopalin, zwłaszcza w kontekście interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiadujących z terenem górniczym oraz wpływu braku planu miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem geologicznym i górniczym oraz brakiem planu miejscowego. Interpretacja interesu prawnego może być szersza w innych obszarach prawa administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak szeroko można interpretować 'interes prawny' w postępowaniach administracyjnych, nawet gdy formalne granice terenu górniczego zostały zmienione. Podkreśla znaczenie ochrony praw właścicieli nieruchomości przed negatywnymi skutkami działalności przemysłowej.

Czy sąsiad kopalni zawsze ma prawo głosu? Sąd administracyjny rozszerza pojęcie interesu prawnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1494/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2008-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Koncesje
Sygn. powiązane
II GSK 62/09 - Wyrok NSA z 2009-09-28
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
art. 6 pkt 9, art. 16 ust. 5, art. 25 ust. 1-3
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2008 r. sprawy ze skargi L.B. i W. B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżących L. B. i W. B. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
VI SA/Wa 1494/08
Uzasadnienie
Minister Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmawiającą L. i W. B. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany koncesji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] maja 1996 r. nr [...]– w brzmieniu ustalonym decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] września 1997 r. i decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2001 r. – na wydobywanie surowca skaleniowego ze złoża "[...]", położonego na terenie gminy M., powiat J., województwo [...]. Zmiana dokonana decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany koncesji nastąpiła na skutek wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], ponieważ decyzja ta została wydana bez wymaganego prawem stanowiska Ministra Gospodarki. W wyniku dokonanej zmiany koncesji decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] zmniejszono m. in. teren górniczy kopalni "[...]". Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Marszałek Województwa [...], na skutek wniosku P. sp. z o.o. z siedzibą w K. (uprawnionej z koncesji), na podstawie art. 111 k.p.a. uzupełnił swoją decyzję z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] o rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...].
Stan sprawy przestawiał się następująco;
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2007 r. (złożonym w dniu [...] listopada 2007 r.) L. i W. B. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego wyżej opisaną decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany koncesji, powołując jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując, że są właścicielami działki nr ew. [...], położonej we wsi K. znajdującej się w odległości 300 m od granic obszaru górniczego, co daje im tytuł prawny do wznowienia postępowania.
Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania uznając, że wnioskujący o wznowienie nie wykazali interesu prawnego. Według organu administracji nieruchomość wskazana przez wnioskujących o wznowienie postępowania leży, na skutek wydania decyzji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], zarówno poza obszarem jak i poza teren górniczym zatem przedmiotowa decyzja nie odnosi się do ich nieruchomości.
Od decyzji tej L. i W. B. złożyli odwołanie żądając stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], gdyż w ocenie odwołujących się decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] nie została uchylona, a dotyczy ona tej samej sprawy. W związku z tym decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] jest nieważna. Jako drugi wniosek postawiono żądanie wznowienia postępowania w sprawie decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], gdyż zdaniem odwołujących się w przedmiocie wznowienia postępowania w tej sprawie nie zapadła żadna decyzja.
W uzasadnieniu odnoszącym się do stanu faktycznego dotyczącego nieruchomości L. i W. B. podali, że ich interes prawny wynika z tego, że bezpośrednie sąsiedztwo kopalni wpływa na ich prawa w zakresie możliwości inwestowania w działkę nr [...]w celach budowlanych czy turystycznych.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Minister Środowiska, powołując się na stan faktyczny i orzecznictwo sądów administracyjnych oraz doktrynę stwierdził, że L. i W. B. nie mają, w rozumieniu art. 28 k.p.a., interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Ich uprawnienia właścicielskie do działki nr [...] nie dają im przymiotu strony, gdyż działka ta leży poza terenem górniczym kopalni "[...]". Mogą mieć co najwyżej interes faktyczny lecz ten nie uprawnia ich do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania.
Na decyzję tą L. B. i W. B. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.
Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez uznanie, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w sprawie o wznowienie postępowania oraz naruszenie art. 6 pkt 9, art. 25 ust. 1, 2 i 3 ustawy prawo geologiczne i górnicze.
W uzasadnieniu podnoszono, że zbudowany dom mieszkalny na działce nr [...] znajdował się częściowo na terenie górniczym kopalni K., określonym w koncesji nr [...] z dnia [...] maja 1996 r. przed jej zmianą. Zatem przysługiwało im prawo strony w postępowaniu zmieniającym przedmiotową koncesję. Nieruchomość skarżących jest położona, jak podali w skardze, w odległości 300 m od obszaru górniczego co uzasadnia ich interes prawny chociażby w zakresie uzyskania pozwolenia na budowę czy prowadzenia działalności turystycznej. Działalność kopalni powoduje naruszenie stosunków wodnych, a roboty strzałowe stwarzają zagrożenie życia i mienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wnosił o jej oddalenie. Wskazując na argumenty powołane w zaskarżonej decyzji organ podkreślał, że na skutek przesunięcia (zmniejszenia) terenu górniczego nieruchomość skarżących znalazła się poza teren górniczym. Zdaniem organu brak jest podstaw do uznania, że właściciel nieruchomości znajdującej się na terenie górniczym może być stroną postępowania o udzielenie koncesji, a zatem tym bardziej nie może być stroną właściciel nieruchomości, która znalazła się poza tym terenem. Uznanie za zasadne odmienne stanowisko prowadziłoby do paraliżu postępowań administracyjnych w sprawach koncesji.
W ocenie organu skarżący nie wykazali na czym polegać ma negatywne oddziaływanie kopalni, natomiast za bezzasadne uznano sugestie, jakoby sąsiedztwo kopalni i jej ruch miało wpływać na prawa skarżących w zakresie możliwości inwestowania czy nawet działalności turystycznej. Skarżący stali się właścicielami nieruchomości nr [...] już w okresie obowiązywania koncesji nr [...], a nieruchomość ich jest poza zasięgiem rozrzutu odłamków powstających na skutek prowadzonych robót strzałowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.
Powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (nie branie udziału w postępowaniu bez własnej winy) skarżący żądali wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany koncesji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] – w brzmieniu ustalonym decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] września 1997 r. i decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2001 r. – na wydobywanie surowca skaleniowego ze złoża "[...]", położonego na terenie gminy M., powiat J., województwo [...]. Decyzja ta uzupełniona decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], uchylającą decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], została wydana na skutek wznowienia postępowania z powodu wadliwego wydania tej ostatniej. Zatem zarzut skarżących co do pozostawania decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w obrocie prawnym i żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] nie był trafny.
Decyzja o zmianę koncesji została pozytywnie uzgodniona, stosownie do art. 16 ust. 5 i 5a i art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) – powoływanej dalej jako "ustawa" - z Wójtem Gminy M. i z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego. Ponieważ dla terenu objętego decyzją brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uzgodnienia z organem samorządu dokonano w oparciu o studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M., zatwierdzone uchwałą nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] lutego 2001 r. ze zm. W pkt 8 Kierunki rozwoju przemysłu i eksploatacji zatwierdzono kontynuację wydobywania surowców mineralnych ze złoża surowca skaleniowego w K. wraz z prowadzeniem bieżącej rekultywacji zgodnie z opracowanym projektem rekultywacji.
Organ administracji, utrzymując decyzję organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania przyjął, że strona skarżąca nie posiadała interesu prawnego uprawniającego do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z tego powodu, że na skutek zmiany koncesji nieruchomość skarżących znalazła się poza terenem górniczym. Zatem istota zarzutów skargi sprowadzała się do tego, że organ administracji dokonał błędnej, w ocenie skarżących, wykładni art. 28 k.p.a. opierając swoje stwierdzenie o braku interesu prawnego na tym, że skutkiem zmiany decyzji koncesyjnej uległ zmniejszeniu teren górniczy, poza którym znalazła się nieruchomość skarżących, a więc nie mają uprawnienia do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji. Natomiast w myśl art. 6 pkt 9 ustawy terenem górniczym jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego. Teren górniczy jest więc przestrzennie zakresowo większy od obszaru górniczego i obejmuje przewidywany szkodliwy wpływ zakładu górniczego w tym obszarze.
Strona skarżąca podnosiła, że uprzednio ich nieruchomość znajdowała się na terenie górniczym, jednakże zmiana tego terenu zaskarżoną decyzją faktycznie nie zmniejszyła szkodliwego wpływu kopalni na ich nieruchomość, a w konsekwencji na prowadzoną przez nich działalność związaną z posiadaną nieruchomością. Wskazując zatem na art. 25 ust. 3 ustawy wywodziła, że celem ich udziału w postępowaniu o zmianę koncesji, między innymi zmniejszającej teren górniczy było dążenie do takiego przesunięcia jego granic, które zminimalizowałyby odczuwanie negatywnych skutków działalności kopalni, a w rezultacie co umożliwiłoby im normalne korzystanie z nieruchomości, zgodne z jej przeznaczeniem.
W świetle tych okoliczności, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, a także mając na uwadze art. 25 ust. 3 ustawy strona skarżąca wykazała swój interes prawny w realizacji wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zmiany koncesji. Jak podkreślał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 4 października 2006 r. – sygn. akt II GSK 146/06 – podobnie wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. – sygn. akt II GSK 59/06, czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2008 r. – sygn. akt VI SA/Wa 686/08) w postępowaniu o zmianę koncesji w części dotyczącej zmiany granic terenu górniczego osoby, których nieruchomości zmiana tych granic dotyczy, posiadają interes prawny oparty na prawie materialnym (art. 25 ust. 3 i art. 26b ustawy). Przepisy te bowiem kształtują nie tylko sytuację prawną samych koncesjonariuszy ale również innych osób narażonych na szkodliwe działanie skutków eksploatacji górniczej. Wymienione przepisy należą do norm prawa materialnego, kształtujących sytuację prawną skarżących, dając im prawo domagania się konkretyzacji ich uprawnień i obowiązków, mimo przewidzianego w art. 91 i art. 97 ustawy trybu rozpoznawania roszczeń odszkodowawczych przez sądy powszechne z uwzględnieniem unormowań zawartych w przepisach Kodeksu cywilnego. Roszczenia odszkodowawcze, o których mowa w art. 91 dotyczą naprawienia szkody spowodowanej ruchem zakładu górniczego posiadającego uprawnieniami wynikającymi z udzielonej koncesji na wydobywanie kopalin. Natomiast postępowanie w sprawie wydania koncesji, lub jej zmiany, dotyczy oceny, czy zakres tych uprawnień udzielonych przedsiębiorcy został dokonany z uwzględnieniem interesów osób, których nieruchomość znajdująca się na terenie górniczym, jest (lub będzie nadal) narażona na szkodliwy wpływ robót górniczych zakładu górniczego.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu k.p.a., to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, sąd ten przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu może wyrażać się w tym, że w wyniku postępowania organ administracji wydaje decyzję, która rozstrzygając o prawach lub obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa lub obowiązki innego podmiotu (por. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 258-259; podobnie: H. Knysiak-Molczyk /w:/ glosa do wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II GSK 59/06, OSP 2007/4/42).
Dokonując wykładni przepisu art. 28 k.p.a., w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, organy administracji zawęziły pojęcie interesu prawnego skarżących uznając, że formalne zmniejszenie granic terenu górniczego, skutkiem czego ich nieruchomość znalazła się poza jego granicami, nie daje im legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w celu przeprowadzenia przez organ administracji postępowania co do przyczyn wznowienia.
Nie bez znaczenia dla skarżących w rozpoznawanej sprawie jest ta okoliczność, że zarówno koncesja jak i decyzja ją zmieniająca zostały wydane bez wymaganego art. 53 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wymieniony plan, zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy, może w szczególności określać obiekty lub obszary, dla których wyznacza się obszar ochronny, w którego granicach, ze względu na ochronę oznaczonych dóbr, wydobywanie kopalin nie może być prowadzone albo może być dozwolone tylko w sposób zapewniający ochronę tych dóbr. Faktem jest, iż z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego decyzja o zmianie koncesji została pozytywnie uzgodniona, stosownie do art. 16 ust. 5 i 5a i art. 25 ust. 2 ustawy z Wójtem Gminy M. Nie zmienia to jednak tego, iż dla skarżących owo uzgodnienie nie dawało im prawa wynikającego z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) – dalej powoływanej jako p.z.p. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w związku z uchwaleniem takiego planu albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, mogliby żądać od gminy odszkodowania, a nawet wykupienia nieruchomości lub jej części. Zatem i ta okoliczność, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, uzasadniała udział skarżących w postępowaniu o zmianę koncesji celem ewentualnej obrony posiadanych praw właścicielskich.
Dawna koncesja miała wygasnąć z dniem [...] grudnia 2008 r., natomiast decyzja ją zmieniająca przedłużała termin działania koncesji do dnia [...] grudnia 2046 r. Przy braku więc miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i możliwości skorzystania z art. 36 ust. 1 p.z.p., skarżący, nie biorąc udziału w postępowaniu o zmianę koncesji, nie mogli przedstawiać żadnych zastrzeżeń co do określenia nowego zakresu terenu górniczego i ewentualnego jego negatywnego oddziaływania na zgodne z przeznaczeniem korzystanie z posiadanej nieruchomości.
Podkreślenia wymaga, iż organ administracji wyprowadził brak interesu prawnego skarżących w postępowaniu o zmianę koncesji z tego, że skarżący nie uczestniczyli w postępowaniu o udzielenie koncesji pierwotnej. Stanowisko to jest, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, o tyle chybione, że powołanie się na niedopuszczenie uprzednich właścicieli nieruchomości, obecnie stanowiącej własność skarżących, do postępowania o udzielenie koncesji nie można postrzegać jako normy prawnej. To, że skarżący nabyli nieruchomość w dacie obowiązywania koncesji z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] nie umniejsza ich praw do uczestniczenia w postępowaniu o zmianę koncesji. Jest bowiem poza sporem, że nieruchomość skarżących w dacie wszczęcia postępowania o zmianę koncesji znajdowała się w terenie górniczym. Nie jest istotne to, że wszczęcie postępowania nastąpiło skutkiem wniesienia wniosku przez spółkę uprawnioną z koncesji, która chciała ograniczyć zakres terenu górniczego. Jej wniosek zmierzał również do wydłużenia okresu funkcjonowania posiadanego uprawnienia. Zatem organ administracji procedował w sprawie koncesji, której przedmiotem były co najmniej te dwie kwestie, lecz nie tylko. Jak wynika bowiem z wniosku spółki (uczestnika postępowania w sprawie) przedłożyła ona szereg dokumentów i opinii dotyczących zakresu i sposobu funkcjonowania zakładu górniczego. W związku z tym skarżący, których nieruchomość znajdowała się wówczas na terenie górniczym powinni zostać zawiadomieni o wszczęciu postępowania o zmianę koncesji, gdyż posiadali interes prawny oparty na prawie właścicielskim do nieruchomości, którą w tym okresie obejmował zakres przedmiotowy koncesji, bowiem nieruchomość ich znajdowała się w przestrzeni objętej przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego. Naczelny Sąd Administracyjny w tej kwestii zajął jednoznaczne stanowisko (wymieniony wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II GSK 59/06, OSP 2007/4/42), zgodnie z którym fakt funkcjonowania nieruchomości w strefie terenu górniczego stanowi o interesie prawnym ich właścicieli, określającym ich status strony w postępowaniu dotyczącym legalności decyzji koncesyjnej.
Decyzja z roku 1996 była wydana w nieco innym stanie prawnym oraz w okresie, kiedy pojęcie interesu prawnego było rozumiane wąsko. Od roku 1996 zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie nastąpiła znaczna ewolucja pojęcia interesu prawnego m. in. przez kształtowanie sytuacji prawnej podmiotu także na podstawie przepisów materialnych prawa cywilnego czy prawa działalności gospodarczej, a nie wyłącznie na podstawie przepisów materialnych prawa administracyjnego. Należy również zauważyć, co podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 2006 r. (sygn. akt II GSK 146/06), iż skutki prawne działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie koncesji mogą niekiedy w istotny sposób dotykać interesów prawnych osób trzecich, zatem ocena przesłanek materialno-prawnych, które mogą decydować o przyznaniu innym podmiotom niż sam tylko koncesjonariusz , praw strony w postępowaniu dotyczącym zmiany koncesji, musi być dokonywana z dołożeniem szczególnej staranności i wnikliwości.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI