VI SA/WA 1493/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-06-17
NSAinneWysokawsa
prawo farmaceutycznezezwolenie na prowadzenie aptekizmiana zezwoleniapołączenie spółeksukcesja prawnaprawo administracyjnekodeks spółek handlowychinspekcja farmaceutycznanowelizacja prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki farmaceutycznej na decyzję odmawiającą zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki, uznając, że nowelizacja Prawa farmaceutycznego wyklucza sukcesję prawną zezwolenia w drodze połączenia spółek.

Spółka B. Sp. z o.o. wniosła o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki po połączeniu z inną spółką, która posiadała to zezwolenie. Organy Inspekcji Farmaceutycznej odmówiły zmiany, powołując się na nowelizację Prawa farmaceutycznego (art. 99 ust. 2a), która wyłączyła stosowanie przepisów Kodeksu spółek handlowych o sukcesji praw w przypadku zezwoleń na prowadzenie aptek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że nowa regulacja prawna, obowiązująca od daty złożenia wniosku, wyklucza możliwość automatycznego przejścia zezwolenia na spółkę przejmującą, nawet jeśli połączenie nastąpiło przed wejściem w życie nowelizacji.

Przedmiotem sprawy była skarga B. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego odmawiającą zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki. Zmiana dotyczyła podmiotu prowadzącego aptekę oraz nazwy apteki, w związku z połączeniem spółek, które miało miejsce w 2014 roku. Organy administracji uznały, że wniosek o zmianę zezwolenia, złożony w lipcu 2017 roku, podlegał już nowym przepisom Prawa farmaceutycznego (art. 99 ust. 2a), wprowadzonym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. Przepis ten wyłączył stosowanie art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych, który przewidywał przejście zezwolenia na spółkę przejmującą w drodze sukcesji generalnej. W konsekwencji, organy odmówiły zmiany zezwolenia, uznając, że spółka przejmująca nie może automatycznie nabyć praw wynikających z zezwolenia, jeśli nie spełnia warunków do jego uzyskania na podstawie aktualnych przepisów. Skarżąca podnosiła naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oraz błędne zastosowanie przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć połączenie spółek nastąpiło przed nowelizacją, to wniosek o zmianę zezwolenia został złożony już po wejściu w życie nowych przepisów, które wykluczają sukcesję prawną zezwolenia w drodze połączenia. Sąd podkreślił, że zezwolenia na prowadzenie działalności reglamentowanej podlegają kontroli organów, a zmiana zezwolenia nie jest jedynie formalnością. Wskazał, że nowelizacja Prawa farmaceutycznego wyeliminowała możliwość przejęcia zezwolenia na prowadzenie apteki w drodze sukcesji generalnej, co czyni żądanie strony niedopuszczalnym w świetle aktualnego stanu prawnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nowelizacja Prawa farmaceutycznego wyklucza możliwość zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki w drodze sukcesji generalnej, jeśli wniosek o zmianę został złożony po wejściu w życie nowych przepisów, nawet jeśli połączenie spółek miało miejsce wcześniej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie w przedmiocie zmiany zezwolenia jest postępowaniem administracyjnym, które podlega prawu obowiązującemu w dacie jego wszczęcia. Wniosek o zmianę zezwolenia został złożony po wejściu w życie art. 99 ust. 2a Prawa farmaceutycznego, który wyłączył stosowanie art. 494 § 2 KSH dotyczącego sukcesji praw w drodze połączenia spółek. Zezwolenie na prowadzenie apteki jest działalnością reglamentowaną i nie podlega automatycznej sukcesji prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.f. art. 99 § ust. 2a pkt 1

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

k.s.h. art. 494 § § 2

Ustawa - Kodeks spółek handlowych

Przepis wyłączony przez art. 99 ust. 2a Prawa farmaceutycznego w odniesieniu do zezwoleń na prowadzenie aptek.

Dz. U. z 2017 r., poz. 1015

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne

Wprowadziła art. 99 ust. 2a do Prawa farmaceutycznego.

Pomocnicze

u.p.f. art. 112 § 1 pkt 1 i ust. 3

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

u.p.f. art. 115 § 1 pkt 4

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

u.p.f. art. 99 § ust. 2

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

u.p.f. art. 2 § ust. 1

Ustawa - Prawo farmaceutyczne

Dotyczy postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje z dniem doręczenia wniosku organowi.

k.p.a. art. 155

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej.

k.s.h. art. 492 § § 1 pkt 1

Ustawa - Kodeks spółek handlowych

Dotyczy połączenia spółek przez przejęcie.

k.s.h. art. 531 § § 2

Ustawa - Kodeks spółek handlowych

Przepis wyłączony przez art. 99 ust. 2a Prawa farmaceutycznego w odniesieniu do zezwoleń na prowadzenie aptek.

k.s.h. art. 553 § § 2

Ustawa - Kodeks spółek handlowych

k.c. art. 860

Ustawa - Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowelizacja Prawa farmaceutycznego (art. 99 ust. 2a) wyklucza możliwość zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki w drodze sukcesji generalnej po połączeniu spółek, jeśli wniosek o zmianę został złożony po wejściu w życie nowych przepisów. Zastosowanie nowych przepisów do wniosku złożonego po ich wejściu w życie nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Zezwolenie na prowadzenie apteki jest działalnością reglamentowaną i podlega kontroli organów, a nie automatycznej sukcesji prawnej.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 99 ust. 2a Prawa farmaceutycznego do oceny skutków połączenia spółek, które nastąpiło przed wejściem w życie tego przepisu, narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Przepis art. 494 § 2 KSH powinien znaleźć zastosowanie do oceny skutków połączenia spółek, które miało miejsce przed wejściem w życie nowelizacji Prawa farmaceutycznego. Zezwolenie na prowadzenie apteki powinno przejść na spółkę przejmującą automatycznie na podstawie art. 494 § 2 KSH.

Godne uwagi sformułowania

Wbrew zarzutom Skarżącej nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego... Istota sporu w tej sprawie dotyczyła dopuszczalności zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w związku z przejęciem innego podmiotu w postaci połączenia skarżącej oraz beneficjenta zezwolenia – C. Sp. z o. o. W odróżnieniu jednak od zobowiązań o charakterze prywatno-prawnym, w przypadku tych, regulowanych przez przepisy prawa publicznego o automatyzmie nie może być tu mowy... Powierzona właściwym organom administracji kontrola i nadzór nad wykonywaniem działalności reglamentowanej stanowić ma z kolei wyraz troski państwa o prawidłowość dostarczania istotnych dla społeczeństwa i jego bezpieczeństwa dóbr. Nie można się zatem zgodzić z tezą skargi, iż wraz z przejęciem spółek na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. automatycznie dochodzi do wstąpienia w prawa uprawnionego z zezwolenia. Innymi słowy przejmujący spółkę nie staje się beneficjentem zezwolenia, jeżeli nie spełnia warunków do jego otrzymania. Nowelizacja Prawa farmaceutycznego polegająca na wprowadzeniu doń art. 99 ust. 2a weszła w życie 26 czerwca 2017 r. [...] Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. zostało – w myśl art. 61 § 3 k.p.a. – wszczęte z dniem doręczenia wniosku organowi, a więc [...] lipca 2017 r. Nastąpiło to zatem już po wejściu w życie wspomnianej zmiany normatywnej.

Skład orzekający

Grażyna Śliwińska

sprawozdawca

Joanna Wegner

przewodniczący

Tomasz Sałek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie farmaceutycznym, zasady stosowania nowych przepisów do wniosków złożonych po ich wejściu w życie, dopuszczalność zmiany zezwoleń na prowadzenie aptek po połączeniu spółek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia spółek i zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki, ale zasady interpretacji przepisów intertemporalnych mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z fuzjami i przejęciami w sektorze farmaceutycznym oraz interpretacji przepisów intertemporalnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie gospodarczym i farmaceutycznym.

Połączenie spółek nie gwarantuje przejęcia zezwolenia na aptekę – sąd wyjaśnia zasady stosowania nowych przepisów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1493/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /sprawozdawca/
Joanna Wegner /przewodniczący/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Sygn. powiązane
II GSK 1015/20 - Wyrok NSA z 2023-12-19
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki w zakresie podmiotu prowadzącego oraz nazwy apteki oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "Skarżąca", "Spółka") jest decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej "GIF") z [...] lipca 2018 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją utrzymał on w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w S. (dalej "WIF") z [...] listopada 2017 r., nr [...], którą odmówił Spółce zmiany zezwolenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., znak: [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]", położonej w C. przy ul. R. [...] w części dotyczącej podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki ogólnodostępnej oraz poprzez zmianę nazwy apteki w brzmieniu "[...]" na nazwę "[...]".
Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art, 112 ust 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 99 ust. 2, art. 99 ust, 2a pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017, poz. 2211 ze zm.) - dalej jako "Prawo farmaceutyczne", "u.p.f." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017. poz, 1257) – dalej jako "kpa" .
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem, który wpłynął do organu I instancji [...] lipca 2017r. Spółka wystąpiła do WIF o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w C. przy ul. R. [...], poprzez:
zmianę oznaczenia zezwoleniobiorcy na: B. sp. z o.o. z siedzibą w W., ul. K. [...], KRS: [...],
zmianę nazwy apteki na "[...]".
We wniosku wskazała, że nie zachodzi sytuacja prowadzenia przez nią, z uwzględnieniem podmiotów powiązanych, więcej niż 1% aptek w województwie [...], co było uprzednio przyczyną odmowy przez organy Inspekcji Farmaceutycznej zmiany przedmiotowego zezwolenia na prowadzenie ww. apteki ogólnodostępnej. Dołączyła kopie wyciągów z umów zbycia udziałów z dnia [...] czerwca 2017 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] WIF w S.:
1. odmówił dokonania zmiany zezwolenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r.. znak: [...], zmienionego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" w C. przy ul. R. [...], w części dotyczącej podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki ogólnodostępnej na rzecz B. sp, z o.o. w W.,
2, odmówił dokonania zmiany zezwolenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., znak: [...], zmienionego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r, na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" w C. przu ul. R. [...], poprzez zmianę nazwy apteki na: "[...]".
Wskazał, że Spółka przejęła w wyniku połączenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W., w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. (połączenie przez przejęcie). Tym samym przejęła spółkę, która prowadziła aptekę na terenie województwa [...] na podstawie zezwolenia nr [...] z dnia [...].01.2004 r. znak: [...], zmienionego decyzją z dnia [...].11.2009r. znak: [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" w C. przy ul. R. [...].
WIF uznał, że w świetle obecnie obowiązującego art. 99 ust. 2a pkt 1 u.p.f., do powyższego zezwolenia nie stosuje się art. 494 § 2 k.s.h. dotyczącego przejścia zezwolenia z dniem połączenia na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną. Wskazał, że Spółka zwraca się o zmianę zezwolenia w związku z dokonaniem połączenia spółek, które miało miejsce przed ww. nowelizacją ustawy Prawo farmaceutyczne. Powyższe połączenie nie spowodowało przejścia zezwolenia na prowadzenie ww. apteki ogólnodostępnej na stronę jako spółkę przejmującą. Co więcej, poprzedni wniosek strony, złożony przed ww. nowelizacją ustawy, w którym strona wystąpiła o zmianę przedmiotowego zezwolenia poprzez zmianę podmiotu uprawnionego do prowadzenia tej apteki na jej rzecz w związku z połączeniem spółek został rozstrzygnięty. Decyzją z dnia [...].12.2015r. znak: [...] WIF odmówił zmiany ww. zezwolenia z powodu niespełnienia przez stronę wszystkich wymogów niezbędnych do prowadzenia działalności objętej zezwoleniem wynikających z wówczas obowiązujących przepisów Prawa farmaceutycznego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego i jest ostateczna.
Obecnie złożony wniosek o zmianę zezwolenia nr [...] poprzez zmianę podmiotu uprawnionego do prowadzenia tej apteki na rzecz Spółki oraz zmianę nazwy apteki złożony został [...] lipca 2017 r., a zatem po dniu wejścia w życie ww. ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1015) i mają zastosowanie znowelizowane przepisy prawa w pełnym zakresie. Art. 2 ust. 1 tej ustawy zobowiązuje organ do stosowania dotychczasowych przepisów Prawa farmaceutycznego, w ich brzmieniu sprzed nowelizacji, wyłącznie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.
Do wnioskodawcy ubiegającego się o zmianę przedmiotowego zezwolenia ma zastosowanie także obowiązujący przepis art. 99 ust. 2a pkt 1 u.p.f. i do zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów art. 494 § 2 i art. 531 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1577). Nie jest zatem możliwe dokonanie zmiany przedmiotowego zezwolenia poprzez zmianę podmiotu uprawnionego do prowadzenia tej apteki na rzecz wnioskodawcy, a w konsekwencji zmiany nazwy.
Spółka w terminie złożyła odwołanie. M.in. podnosiła w uzasadnieniu, ze z art. 2 ust. 1 Ustawy z 7 kwietnia 2017 roku wynika jedynie nakaz stosowania znowelizowanych przepisów, w tym art. 99 ust. 2a u.p.f., do postępowań o udzielenie zezwolenia wszczętych po wejściu w życie ustawy, a nie nakaz stosowania znowelizowanych przepisów do oceny skutków prawnych zdarzeń, do których doszło przed ich wejściem w życie.
Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania nie zgodził się z powyższą argumentacją i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ponowił dotychczasowe ustalenia co do okoliczności złożenia wniosku [...] lipca 2017r. Odwołując się do zasady określonej w art. 99 ust. 1 u.p.f. wskazał, że apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na jej prowadzenie. Nowe brzmienie art. 99 ust. 2a wskazuje, że aktualnie do zezwoleń w zakresie prowadzenia apteki ogólnodostępnej nie stosuje się przepisów:
art. 494 § 2 i art. 531 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1577);
art. 553 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych w przypadku przekształcenia spółki, o której mowa w art. 860 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 r. poz. 459, 933 i 1132) w spółkę handlową, oraz przekształcenia, o którym mowa w art. 551 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, chyba że spółka powstała w wyniku przekształcenia, spełnia warunki, o których mowa w ust. 4 pkt 2 a nie zachodzą przesłanki z ust. 3a
Odwołując się do normy intertemporalnej w art. 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. wskazał, że zobowiązuje ona organ do stosowania dotychczasowych przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne w ich brzmieniu sprzed nowelizacji do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy. Tymczasem przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Spółki złożonym [...] lipca 2017 r. Oznacza to, że do strony, która ubiega się o zmianę zezwolenia należy zastosować obowiązujący art. 99 ust. 2a pkt 1 u.p.f., ponieważ datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia go organowi administracji publicznej ( art. 61 §.3 k.p.a.).
GIF wskazał, że wprawdzie art. 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 roku dotyczy spraw z zakresu wniosków o wydanie zezwolenia, a nie w zakresie zmiany zezwolenia, ale Spółka. jest następcą prawnym C. sp. z o.o., która posiadała zezwolenie na prowadzenie apteki w C. przy ul. R. [...]. Oznacza to, że po wejściu w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. do zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie ma zastosowania przepis art. 494 § 2 ks.h. Nie podzielił poglądu Spółki, że ocena skutków czynności, w wyniku której mogło dojść do przejścia zezwolenia, powinna być dokonana w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w momencie dokonania czynności. Nie można rozszerzać i dokonywać oceny skutków zdarzeń prawnych zaistniałych, tak jak w przedmiotowej sprawie w 2014 roku (połączenie spółek), w oparciu o dotychczasowe przepisy, skoro wniosek wpłynął do organu [...] lipca 2017 roku. Niezłożenie przez Stronę wniosku przed ww. zmianą przepisów prawa farmaceutycznego spowodowało, że postępowanie nie zostało wszczęte.
GIF uznał, że złożenie wniosku [...] lipca 2017r. oznacza, że ustawę nową należy stosować także co do stosunków zaistniałych wcześniej - wg zasady bezpośredniego działania ustawy nowej od daty jej wejścia w życie.
W świetle obecnie obowiązującego art. 99 ust. 2a pkt 1 u.p.f. do powyższego zezwolenia nie można zastosować przepisu art. 494 § 2 k.s.h. dotyczącego przejścia zezwolenia z dniem połączenia na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną i nie jest możliwe dokonanie zmiany zezwolenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 roku w żądanym zakresie. Skoro Spółka, na skutek odmowy organu, zezwolenia tego nie uzyskała, to w konsekwencji również nie może skutecznie domagać się zmiany jej nazwy w treści zezwolenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka zarzuciła naruszenie:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 99 ust. 2a pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne - poprzez jego zastosowanie do oceny, czy w wyniku połączenia Skarżącej i C. Sp. z o.o.. do którego doszło w 2014 toku, doszło do przejścia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w C. przy ulicy R. [...] na spółkę przejmująca - czyli do zastosowania przepisu art. 99 ust. 2a pkf 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne do oceny skutków prawnych sytuacji, która miała miejsce przed wejściem tego przepisu w życie, co pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zasadą lex retro non agit,
naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych - poprzez stwierdzenie, że przepis ten nie znajduje zastosowania do oceny skuteczności przejścia przedmiotowego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w C., przy ulicy R. [...] z C. Sp. z o.o. na Skarżącą podczas, gdy do połączenia spółek doszło w 2014 roku, gdy me istniała żadna regulacja prawna wyłączająca zastosowanie art. 494 § 2 Ksh w stosunku do zezwoleń na prowadzenie apteki ogólnodostępnej;
naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne - poprzez ocenę skutków czynności, w wyniku której mogło dojść przejścia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, tj. przejęcia przez spółkę przejmującą - spółki, której zostało udzielone zezwolenie, w świetle wymogów koniecznych do uzyskania zezwolenia wynikających ze znowelizowanych przepisów, które weszły w życie dopiero po przejęciu spółki, podczas gdy ocena skutków czynności, w wyniku której mogło dojść do przejścia zezwolenia, powinna być dokonywana w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w momencie dokonania czynności, zaś odmowa zmiany zezwolenia przez prowadzi do wniosku, iż zezwolenie Stronie nie przysługuje, co stoi w sprzeczności z ww. normą art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustany - Prawo farmaceutyczne, skoro na jej na mocy zezwolenia udzielone przed wejściem w ustawy nowelizującej w życie zachowują ważność.
Uzasadniając powyższe zarzuty wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
GIF w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej odwołując się do stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Wbrew zarzutom Skarżącej nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz.2325 t.j.) - dalej "p.p.s.a.", w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w tej sprawie dotyczyła dopuszczalności zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w związku z przejęciem innego podmiotu w postaci połączenia skarżącej oraz beneficjenta zezwolenia – C. Sp. z o. o.
Nie budzi wątpliwości to, że skarżąca przejęła w trybie określonym w art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.) – zwanej dalej "k.s.h." C. Sp. z o. o., adresata ostatecznej decyzji o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w C.. Wobec tego – co do zasady – w grę wchodzić mogła sukcesja praw i obowiązków wynikających z wymienionego zezwolenia, a to na podstawie art. 494 § 2 k.s.h. W odróżnieniu jednak od zobowiązań o charakterze prywatno-prawnym, w przypadku tych, regulowanych przez przepisy prawa publicznego o automatyzmie nie może być tu mowy, co wynika już z art. 494 § 2 k.s.h. in fine. W sformułowaniu "chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej" kryje się bowiem warunkowość owej sukcesji. Sens tego unormowania nie może budzić zresztą wątpliwości, jeżeli uwzględnimy charakter norm prawa publicznego stanowiących emanację władzy publicznej.
W przypadku zezwoleń na prowadzenie określonej działalności gospodarczej należy dodatkowo uwzględniać to, że wydawane są one w sferze objętej reglamentacją. Zezwolenie wszak wyraża adresowaną do przedsiębiorcy zgodę na prowadzenie pewnej działalności potwierdzając spełnienie przez tego przedsiębiorcę przesłanek do jej podjęcia. Stanowiące wyłom od konstytucyjnie gwarantowanej swobody gospodarowania zezwolenie zabezpieczać ma także legalność działalności prowadzonej w istotnych z perspektywy dobra wspólnego obszarach.
Powierzona właściwym organom administracji kontrola i nadzór nad wykonywaniem działalności reglamentowanej stanowić ma z kolei wyraz troski państwa o prawidłowość dostarczania istotnych dla społeczeństwa i jego bezpieczeństwa dóbr.
Nie można się zatem zgodzić z tezą skargi, iż wraz z przejęciem spółek na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. automatycznie dochodzi do wstąpienia w prawa uprawnionego z zezwolenia. Czynność ta podlega bowiem kontroli właściwego organu. Temu służy postępowanie w przedmiocie zmiany zezwolenia.
W przypadku działalności polegającej na prowadzeniu apteki ogólnodostępnej obowiązki te powierzono organom inspekcji farmaceutycznej, o czym stanowi art. 99 ust. 2 Prawa farmaceutycznego. Decyzja w przedmiocie zmiany zezwolenia nie stanowi więc tylko bezrefleksyjnego potwierdzenia sukcesji dokonanej na podstawie art. 494 § 2 k.s.h., lecz jej wydanie powinno być poprzedzone dopuszczalnością wykonywania zezwolenia przez nowy podmiot.
Rozumowanie przeciwne prowadziłoby do dwóch absurdalnych wniosków: po pierwsze takiego, że kompetencja nadzorcza organu inspekcji farmaceutycznej nad uzyskiwaniem zezwoleń przez podmioty do tego prawnie umocowane jest w istocie iluzoryczna, a ponadto takiego, że dekodowana z art. 494 § 2 k.s.h. norma działa bezpośrednio, a wydawanie decyzji w przedmiocie zmiany zezwolenia, poza ewentualną korektą oznaczenia uprawnionego, jest bezprzedmiotowe. Tak jednak nie jest, skoro mamy do czynienia z działalnością reglamentowaną. Innymi słowy, zmiana zezwolenia, o której mowa w art. 99 ust. 2 Prawa farmaceutycznego musi podlegać ocenie co do dopuszczalności takiej zmiany.
Co więcej, skoro ustawodawca przewiduje określone warunki podmiotowe uzyskania zezwolenia, to a maiori ad minus odnosić je należy do weryfikacji żądania zmiany decyzji. W przeciwnym razie mogłoby dojść bowiem do wyczerpujących pojęcie nadużycia prawa sytuacji wejścia w prawa uprawnionego z zezwolenia przez podmiot, który – gdyby ubiegał się o nie na zasadach ogólnych – nie mógłby go uzyskać.
Innymi słowy przejmujący spółkę nie staje się beneficjentem zezwolenia, jeżeli nie spełnia warunków do jego otrzymania. Kwestia ta musi zatem podlegać ocenie organów inspekcji farmaceutycznej we właściwym trybie. Ten zaś uregulowany jest w art. 155 k.p.a., który statuuje dodatkowe przesłanki wydania decyzji w takim postępowaniu, tj. uzależniając dokonanie zmiany od zgody strony oraz niesprzeczności decyzji interesem społecznym lub słusznym interesem strony.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca już podejmowała próbę dokonania zmiany zezwolenia we wnioskowanym obecnie zakresie, ale w grudniu 2015 r. wydano decyzję ostateczną odmawiającą uwzględnienia żądania, z uwagi na naruszenie przez wnioskodawcę przepisów antykoncentracyjnych. Wprawdzie nie ma przeszkód do tego, by decyzja ostateczna więcej niż raz podlegała modyfikacjom w trybie art. 155 k.p.a., a więc nie mamy tu do czynienia z formalnym rozumieniem res iudicata, jednak jego aspekty materialne obowiązują. A zatem, skoro poprzednio odmówiono spółce zmiany zezwolenia z uwagi na określone przeszkody, to nie można w nowej sprawie badać ich ponownie, o ile nie nastąpiła istotna zmiana modyfikująca ze skutkiem wstecznym sytuację faktyczną bądź prawną strony postępowania.
W szczególności nie ma podstaw, by obecnie ponownie weryfikować dopuszczalność zmiany zezwolenia z dniem przejęcia beneficjenta zezwolenia. Już z tego powodu zarzuty skargi, odnoszące się do naruszenia zakazu retroakcji uznać należy za nietrafne. Żądanie zmiany zezwolenia z powołaniem się na sukcesję generalną spowodowaną przejęciem innej spółki zostało już skonsumowane i w ocenie Sądu, nie można ponownie oceniać sytuacji skarżącej z dnia przejęcia czy dnia wydania wcześniejszej decyzji ostatecznej.
Nie ma natomiast przeszkód, by w związku ze zmianą stanu faktycznego strona ponownie ubiegała się o dokonanie zmiany zezwolenia, w szczególności po usunięciu przeszkód, które stały się powodem wcześniejszej decyzji odmownej. Ocena takiego żądania może jednak następować z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego i prawnego. Ten zaś może ulec tak daleko idącej modyfikacji, że czyni żądanie strony niedopuszczalnym. W literaturze i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. "dopuszczalna, jeżeli obowiązują nadal przepisy prawne, na podstawie których decyzja została wydana; to obowiązywanie powinno być rozumiane nie tylko jako pozostawanie aktu normatywnego w obrocie prawnym bądź jego wyeliminowanie w drodze ustawodawczej. W razie zmiany przepisów konieczne jest zbadanie zachowania ciągłości regulacji prawnej, która może wynikać z unormowań zawartych w przepisach przechodnich i końcowych postanowień nowych aktów prawnych" (zob. wyrok NSA z 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2254/14, LEX nr 2108467, z glosą Z. Kmieciaka, OSP 2018/9, poz. 96). Brak "ciągłości regulacji prawnej" wyklucza zatem korzystanie w omawianym trybie z dawnej instytucji prawnej.
Tak też się stało w niniejszej sprawie.
Według stanowiska Skarżącej, dokonała ona takich przesunięć majątkowych, doprowadzając do stanu, który nie narusza zakazu koncentracji na rynku aptek ogólnodostępnych. Jednakże w tej nowej sprawie, w stanie prawnym, który organ obowiązany był brać pod uwagę uwzględnienie żądania strony stało się niemożliwe z innego powodu, a mianowicie – wprowadzenia do obrotu przepisu art. 99 ust. 2a pkt 1 Prawa farmaceutycznego. Przepis ten eliminuje bowiem dopuszczalność przejęcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w drodze sukcesji generalnej przewidzianej w art. 494 § 2 k.s.h. A zatem nie ma już możliwości zmiany zezwolenia w oczekiwanym przez Skarżącą kierunku.
Nowelizacja Prawa farmaceutycznego polegająca na wprowadzeniu doń art. 99 ust. 2a weszła w życie 26 czerwca 2017 r. – na podstawie art. 3 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. poz. 1015 z 25 maja 2017 r.). Przepis ten stanowi, że ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. zostało – w myśl art. 61 § 3 k.p.a. – wszczęte z dniem doręczenia wniosku organowi, a więc [...] lipca 2017 r. Nastąpiło to zatem już po wejściu w życie wspomnianej zmiany normatywnej. Nie ma zatem żadnych wątpliwości co do tego, że organy stosujące prawo dokonały prawidłowych ustaleń walidacyjnych i przyjęły w tej sprawie za podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 99 ust. 2a pkt 1 Prawa farmaceutycznego.
Dodać należy, że w postępowaniu administracyjnym zasadą jest, że organ stosuje prawo według stanu prawnego na dzień wydawania decyzji, chyba że co innego wynika z norm intertemporalnych, bądź ugruntowanych zasad prawa, na przykład obowiązującej w zakresie przepisów o charakterze penalnym zasady lex mitrior agit. W tej sprawie przepisy intertemporalne nie przewidują odstępstw od wspomnianej zasady stosowania przepisów według stanu prawnego z dnia wydania decyzji.
Na ocenę tę nie wpływa treść art. 2 ust. 1 wspomnianej ustawy nowelizującej, odnoszący się bowiem jedynie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy. Okoliczność ta zatem, poza powyżej przywołanymi argumentami, również wyklucza możliwość sięgania w tej sprawie po dawny stan prawny.
Zaakcentować wypada, że stanowisko prezentowane przez Sąd w niniejszej sprawie nie pozostaje w sprzeczności z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 3025/17, LEX 2786036. Oczywiste wykluczenie wstecznego stosowania przepisu art. 99 ust. 2a Prawa farmaceutycznego nie oznacza jednak pozbawienia kompetencji organów inspekcji farmaceutycznej do oceny zasadności zgłoszonego żądania na podstawie relewantnych w danej sprawie podstaw wydania decyzji.
Nie można zatem powiedzieć, że zaskarżona decyzja narusza prawo; w szczególności nie doszło do naruszenia art. 494 § 2 k.s.h., art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej ani art. 99 ust. 2a pkt 1 Prawa farmaceutycznego.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI