VI SA/Wa 1484/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2008-10-31
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowytowary niebezpieczneADRinstrukcja pisemnakara pieniężnaodpowiedzialność przewoźnikaodpowiedzialność nadawcykontrola drogowapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przewóz towarów niebezpiecznych z nieprawidłową instrukcją dla kierowcy, wskazując na konieczność rozróżnienia odpowiedzialności nadawcy i przewoźnika za treść instrukcji.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika za wykonywanie przewozu towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzoną instrukcją pisemną dla kierowcy. Kontrola wykazała, że instrukcje nie zawierały wykazu wyposażenia niezbędnego do czynności dodatkowych i były przeznaczone do przewozu w sztukach, a nie cysternie. Organy administracji nałożyły karę na przewoźnika, uznając jego odpowiedzialność. Sąd pierwszej instancji początkowo oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok, wskazując na potencjalną kolizję przepisów krajowych z umową ADR i konieczność rozróżnienia odpowiedzialności nadawcy za treść instrukcji od odpowiedzialności przewoźnika za jej formę i zakres.

Sprawa rozpoczęła się od kontroli drogowej, podczas której stwierdzono, że instrukcje pisemne dla kierowcy przewożącego towary niebezpieczne (paliwo silnikowe i olej opałowy) były sporządzone niezgodnie z umową ADR. W szczególności, instrukcje nie zawierały wykazu wyposażenia niezbędnego do czynności dodatkowych i dotyczyły przewozu w sztukach, podczas gdy faktycznie odbywał się przewóz cysterną. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 200 zł, argumentując, że przewoźnik ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo przewozu i zgodność z przepisami ADR. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając, że kierowca musi mieć przy sobie instrukcje zgodne z ADR, a przewoźnik ponosi odpowiedzialność za działania swoich pracowników. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 92 ustawy o transporcie drogowym i przepisu 5.4.3.3 umowy ADR, który wskazuje na odpowiedzialność nadawcy za treść instrukcji. WSA początkowo oddalił skargę, uznając odpowiedzialność przewoźnika. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że kara pieniężna powinna być nakładana za naruszenia dotyczące zakresu, formy lub języka instrukcji, a nie jej treści, za którą odpowiada nadawca. Inne rozumienie prowadziłoby do kolizji z Konstytucją RP i umową międzynarodową. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA, związany wykładnią NSA, uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego przez organy administracji, które nie zbadały charakteru naruszeń instrukcji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za treść instrukcji, za którą odpowiada nadawca. Kara pieniężna może być nałożona za naruszenia dotyczące zakresu, formy lub języka instrukcji, ale nie za jej treść.

Uzasadnienie

NSA wskazał na kolizję przepisów krajowych z umową ADR. Za treść instrukcji odpowiada nadawca (pkt 5.4.3.3 ADR). Kara pieniężna nałożona na przewoźnika za nieprawidłowości w treści instrukcji byłaby sprzeczna z umową międzynarodową i Konstytucją RP. Przewoźnik odpowiada za zapewnienie, że kierowca ma instrukcję i ją rozumie, ale nie za jej merytoryczną poprawność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.t.d. art. 92 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis ten stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów ustawy, ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych oraz przepisów wspólnotowych. NSA wskazał, że jego interpretacja w kontekście treści instrukcji musi uwzględniać umowę ADR.

u.p.d.t.n. art. 28 § ust. 1

Ustawa o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych

Określa obowiązki kierującego pojazdem przewożącym towary niebezpieczne, w tym posiadanie instrukcji pisemnych zgodnych z umową ADR.

ADR art. 5.4.3

Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR)

Przepisy dotyczące instrukcji pisemnych dla kierowców, w tym ich zawartości, sporządzania i odpowiedzialności za nie.

ADR art. 5.4.3.3

Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR)

Wskazuje, że za treść instrukcji pisemnej odpowiada nadawca.

Konstytucja RP art. 91 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada pierwszeństwa ratyfikowanej umowy międzynarodowej nad ustawą, jeżeli ustawy nie da się pogodzić z umową międzynarodową.

Pomocnicze

u.t.d. art. 87 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Obowiązek posiadania przy sobie i okazywania dokumentów wymaganych przy przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.

ADR art. 5.4.3.8

Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR)

Dotyczy wykazu wyposażenia potrzebnego do wykonania czynności dodatkowych i specjalnych.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 190

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądu wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Konstytucja RP art. 89 § ust. 1 pkt 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 92 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji. Niewłaściwa wykładnia prawa materialnego, w szczególności art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i przepisu 5.4.3.3 umowy ADR, poprzez przyjęcie odpowiedzialności przewoźnika za treść instrukcji, podczas gdy za treść odpowiada nadawca. Kolizja przepisów krajowych z umową ADR i Konstytucją RP w zakresie odpowiedzialności za treść instrukcji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji o obiektywnej odpowiedzialności przewoźnika za naruszenia przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych, w tym za nieprawidłowo sporządzoną instrukcję.

Godne uwagi sformułowania

"za treść instrukcji odpowiada nadawca" "nieprawidłowości instrukcji z wyłączeniem nieprawidłowości w zakresie jej treści" "pozostawałoby w kolizji [...] z treścią art. 91 ust. 2 Konstytucji RP" "kara pieniężna [...] bez uprzedniej analizy, czy ta nieprawidłowość dotyczy samej treści instrukcji [...] czy też innych okoliczności" "nie sposób jednak przyjąć, aby na wykonującym przewóz towarów niebezpiecznych spoczywał obowiązek sprawdzenia prawidłowości informacji zawartych w instrukcji pod względem merytorycznym."

Skład orzekający

Dorota Wdowiak

przewodniczący

Ewa Frąckiewicz

sprawozdawca

Magdalena Maliszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności przewoźnika i nadawcy za instrukcje pisemne w transporcie drogowym towarów niebezpiecznych oraz interpretacja przepisów ADR w kontekście prawa krajowego i Konstytucji RP."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów ADR dotyczących instrukcji pisemnych dla kierowców w transporcie drogowym towarów niebezpiecznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność odpowiedzialności w transporcie towarów niebezpiecznych i konflikt między przepisami krajowymi a międzynarodowymi, co jest istotne dla branży i prawników.

Kto odpowiada za błąd w instrukcji? Sąd rozstrzyga spór między przewoźnikiem a nadawcą towarów niebezpiecznych.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1484/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Wdowiak /przewodniczący/
Ewa Frąckiewicz /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
art. 28, art. 92
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2008 r. sprawy ze skargi P. Sp. J. [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej P. Sp. J. [...], kwotę 175 (sto siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
P. Spółka Jawna z siedzibą w Z. (dalej także jako strona skarżąca) wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzoną instrukcją pisemną dla kierowcy.
Do wydania niniejszego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym:
W dniu 5 października 2006 r. na drodze krajowej nr [...] w m. S. przeprowadzono kontrolę samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] należącego do strony skarżącej, którym wykonywany był przewóz drogowy na potrzeby własne towarów niebezpiecznych. W pojeździe znajdował się ładunek UN 1202 - paliwo silnikowe oraz UN 1203 - olej opałowy lekki. W czasie kontroli stwierdzono, że okazane przez kierowcę instrukcje pisemne dla materiałów UN 1202 i UN 1203 są sporządzone w sposób niezgodny z przepisem 5.4.3. Umowy europejskiej dotyczącej przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 178, poz. 1481) - dalej "umowa ADR", gdyż nie zawierają wyposażenia niezbędnego do wykonywania czynności dodatkowych lub specjalnych, a ponadto dotyczą przewozu towarów w sztukach przesyłki, natomiast kontrolowany przewóz był wykonywany cysterną. Kierowca podpisał protokół kontroli, nie zgłaszając do niego żadnych uwag ani zastrzeżeń.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] października 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 200 zł na podstawie Ip. 6.1.3. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) - dalej "ustawa o transporcie drogowym", za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzoną instrukcją pisemną dla kierowcy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż jako przewoźnik ma on obowiązek wyposażenia kierowcy we wszystkie wymagane elementy wynikające z przepisów umowy ADR, a także zadbać o bezpieczeństwo przewozu i jego organizację w taki sposób, aby nie naruszać przepisów. W przypadku natomiast stwierdzenia nieprawidłowości strona ma obowiązek odmówić wykonania przewozu.
Następnie strona skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu drogowego. W odwołaniu zarzuciła organowi I instancji rażące naruszenie przepisów 5.4.3.2. oraz 5.4.3.3. umowy ADR wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz anulowanie nałożonej kary pieniężnej. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że za treść instrukcji odpowiada nadawca, czyli w tym wypadku P. SA, a więc ewentualne restrykcje karne powinny być skierowane do tego podmiotu. Zarzucono też stronniczość inspektorowi D. C. podnosząc, że w czasie wcześniejszej kontroli przeprowadzonej w dniu 3 listopada 2005 r. inspektor ten nie kwestionował treści tych samych instrukcji.
Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu odwołania strony skarżącej, decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 199, poz. 1671 ze zm.) kierujący pojazdem przewożącym towary niebezpieczne, oprócz dokumentów wymaganych odrębnymi przepisami i wiążącymi umowami międzynarodowymi, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organów lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli m.in. instrukcje pisemne na wypadek awarii dotyczące wszystkich przewożonych towarów niebezpiecznych, zgodne z zakresem, formą i językiem określonymi przez umowę ADR. Zgodnie zaś z Ip. 5.4.3.8 umowy ADR w instrukcji należy podać odpowiednie polecenia oraz wykaz wyposażenia potrzebnego kierowcy do wykonania czynności dodatkowych i specjalnych stosownie do klasy (klas) przewożonych towarów (np. szufla, pojemnik itp.). W instrukcjach pisemnych okazanych przez kierowcę do kontroli nie znalazły się natomiast zapisy dotyczące wykazu wyposażenia potrzebnego kierowcy do wykonania czynności dodatkowych i specjalnych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. W uzasadnieniu wskazał na art. 28 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, który określa obowiązki nałożone na kierującego pojazdem. Organ przypomniał ustalenia faktyczne poczynione w czasie kontroli, zgodnie z którymi w instrukcji pisemnych nie znalazły się zapisy dotyczące wykazu wyposażenia potrzebnego kierowcy do wykonania czynności dodatkowych i specjalnych. Ponadto organ odnosząc się do zarzutu strony, iż za treść instrukcji odpowiada nadawca towaru wskazał, iż na gruncie ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, umowy ADR oraz ustawy o transporcie drogowym, stanowisko to jest bezzasadne. Zgodnie bowiem z treścią art. 92 ustawy o transporcie drogowym sankcje zawarte w tym przepisie, odnoszą się do podmiotów wykonujących przewozy drogowe, a wysokość kary za dane wykroczenie jest obligatoryjna i nie może być dowolnie zmieniana. Jak zwrócił uwagę organ odwoławczy, za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca, który je prowadzi. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. W związku z tym nie jest możliwe, postulowane przez stronę skarżącą, ukaranie nadawcy przewożonego towaru niebezpiecznego.
Organ uznał również za bezpodstawny zarzut dotyczący stronniczości postawionego prowadzącemu postępowanie inspektorowi z WITD w B. D. C. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że nie stanowi on przedmiotu postępowania w zakresie ukarania przedsiębiorcy karą administracyjna.
Następnie strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. przez niewłaściwe powołanie i uzasadnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz brak powołania i uzasadnienia podstawy prawnej w zakresie wskazania naruszenia konkretnego obowiązku lub warunku uzasadniającego wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej jak również w zakresie jej wysokości;
2) prawa materialnego, tj. art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez niewłaściwą jego wykładnię i przyjęcie, że w zakresie przewozu materiałów niebezpiecznych treść przepisu 5.4.3.3 umowy ADR, przewidującego odpowiedzialność nadawcy towaru za treść pisemnej instrukcji dotyczącej każdego przewożonego materiału lub przedmiotu niebezpiecznego lub każdej grupy towarów charakteryzujących się takimi zagrożeniami, nie zwalnia podmiotu dokonującego przewozu materiałów niebezpiecznych z odpowiedzialności za wykonywanie przewozu z nieprawidłowo sporządzoną instrukcją pisemną dla kierowcy, wydaną przez nadawcę towaru.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2007 r. r., sygn. akt VI SA/Wa 231/07, orzekł o jej oddaleniu. Sąd pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu drogowego na potrzeby własne kierowca (kontrolowany) jest obowiązany mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi dokumenty wymagane przy przewozie drogowym towarów niebezpiecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych kierujący pojazdem przewożącym towary niebezpieczne, oprócz dokumentów wymaganych odrębnymi przepisami i wiążącymi umowami międzynarodowymi, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organów lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli instrukcje pisemne na wypadek awarii, dotyczące wszystkich przewożonych towarów niebezpiecznych, zgodne z zakresem, formą i językiem określonymi przez umowę ADR. Informacje jakie powinna zawierać taka instrukcja pisemna określa przepis Ip. 5.4.3.1 umowy ADR.
Sąd wskazał również, że niesporne jest, że kontrolowany przewóz drogowy towarów niebezpiecznych w dniu 5 października 2006 r. był wykonywany przez stronę skarżącą oraz że okazane przez kierowcę w czasie kontroli drogowej instrukcje dla materiałów niebezpiecznych UN 1202 i UN 1203 nie zawierały informacji o wyposażeniu niezbędnym do wykonywania czynności dodatkowych lub specjalnych oraz były przeznaczone do przewozu w sztukach przesyłki, a kontrolowany przewóz był wykonywany cysterną. Stosowanie zatem do przepisu Ip. 5.4.3.2 umowy ADR instrukcje powinny być dostarczone przez nadawcę i wręczone kierowcy najpóźniej w chwili załadunku towarów niebezpiecznych do pojazdu.
Informacje o treści instrukcji powinny być natomiast dostarczone przewoźnikowi najpóźniej w chwili zlecenia przewozu, aby mógł on zapoznać z tymi instrukcjami zainteresowanych pracowników oraz upewnić się, że są oni w stanie prawidłowo je wykonać, a także zapewnić wyposażenie pojazdu w potrzebny sprzęt. Za treść instrukcji, zgodnie z przepisem Ip. 5.4.3.3 umowy ADR, odpowiedzialny jest nadawca.
Art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi natomiast wyraźnie, że karze pieniężnej na podstawie tej ustawy podlega ten, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz m.in. przepisów ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych i przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych. Odpowiedzialność za skutek w postaci naruszenia powyższych przepisów ponosi więc przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Wysokość kar za poszczególne rodzaje naruszeń jest natomiast ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym i organ nie ma możliwości miarkowania jej wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organ prawidłowo nałożył na stronę skarżącą - jako podmiot wykonujący przewóz drogowy towarów niebezpiecznych - karę pieniężną w wysokości 200 zł na podstawie Ip. 6.1.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie przewozu drogowego z nieprawidłowo sporządzonymi instrukcjami pisemnymi dla kierowcy. Sąd zaznaczył również, że przepis Ip. 5.4.3.3 umowy ADR, który przewiduje odpowiedzialność nadawcy za treść instrukcji, daje natomiast podstawę prawną do wystąpienia przez przewoźnika drogowego z roszczeniem regresowym w stosunku do nadawcy w przypadku, gdy przewoźnik poniesie szkodę z powodu niewłaściwego sporządzenia instrukcji przez nadawcę.
Sąd wskazał, że z treści przepisu Ip. 5.4.3.3 umowy ADR nie można wyciągnąć wniosku, że to nadawca powinien być stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, gdyż przepisy ustawy o transporcie drogowym nie dają podstawy do nałożenia kary pieniężnej na nadawcę towaru nie będącego jednocześnie przewoźnikiem drogowym.
Podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność, że w toku innych kontroli drogowych funkcjonariusze inspekcji transportu drogowego, w tym także inspektor D. C., nie kwestionowali treści takich samych instrukcji pisemnych dla kierowców, nie może być podstawą do zakwestionowania prawidłowości nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie. Strona skarżąca w wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania administracyjnego sama przyznała, że treść okazanych do kontroli w dniu 5 października 2006 r. instrukcji zawierała drobne błędy. Zachodziły więc w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie w pełni uzasadnione podstawy do nałożenia na stronę kary pieniężnej na podstawie Ip. 6.1.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
Od powyższego wyroku strona skarżąca złożyła skargę kasacyjną, w której wniosła o jego uchylenie w całości oraz poprzedzających decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Strona skarżąca podniosła, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na:
1) braku zastosowania art. 91 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 241 ust.1 i art. 89 ust.1 pkt 5 Konstytucji RP w celu rozstrzygnięcia kolizji pomiędzy treścią art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz Ip. 6.1.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym z przepisem Ip. 5.4.3.3. umowy ADR, w zakresie odpowiedzialności przewoźnika nie będącego nadawcą towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzoną instrukcją pisemną dla kierowcy,
2) niewłaściwej wykładni art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i Ip. 6.1.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym przez przyjęcie, że w zakresie przewozu materiałów niebezpiecznych treść przepisu 5.4.3.3. umowy ADR przewidującego odpowiedzialność nadawcy towaru za treść pisemnej instrukcji dotyczącej każdego przewożonego materiału lub przedmiotu niebezpiecznego lub każdej grupy towarów charakteryzujących się takimi zagrożeniami nie zwalnia podmiotu dokonującego przewozu materiałów niebezpiecznych od odpowiedzialności za wykonywanie przewozu z nieprawidłowo sporządzoną instrukcją pisemną dla kierowcy, wydaną przez nadawcę towaru.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca podniosła, że z zestawienia art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym i Ip. 6.1.3. załącznika do ustawy z przepisem Ip. 5.4.3.3. umowy ADR wynika, iż pomiędzy tymi przepisami istnieje kolizja. Przewoźnik nie będący nadawcą towaru ponosi odpowiedzialność w postaci obowiązku zapłaty kary pieniężnej za wykonywanie przewozu towaru niebezpiecznego z nieprawidłową instrukcją dla kierowcy, mimo że nie ponosi odpowiedzialności za treść tej instrukcji. Nadawca jest odpowiedzialny za przygotowanie instrukcji, a pomimo to brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej bezpośrednio na niego, ponieważ przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują takiej sankcji. Roszczenie regresowe przysługujące przewoźnikowi wobec nadawcy nie jest w ocenie strony właściwym rozwiązaniem z uwagi na to, że karze podlega osoba, która nie naruszyła nałożonego na nią przez ustawę prawnego obowiązku lub innego warunku wykonywania przewozu drogowego. Przepis Ip. 5.4.3.3. umowy ADR przewidujący odpowiedzialność nadawcy za treść instrukcji oznacza w ocenie skarżącej wyłączenie odpowiedzialności w tym zakresie przewoźnika nie będącego nadawcą towaru.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje na uwzględnienie, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu, NSA wskazał na brzmienie mających zastosowanie w sprawie niniejszej przepisów art. 92 ust. 1 pkt 1 i 8, art. 87 ust. 1 pkt 2b ustawy o transporcie drogowym, art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych oraz pkt 5.4.3. i 5.4.3.3. umowy ADR. Jednocześnie NSA stwierdził, że pkt 6.1.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym należy rozumieć w ten sposób, że naruszenia obowiązku w postaci przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzoną instrukcją pisemną dla kierowcy należy interpretować w ten sposób, iż dotyczy to nieprawidłowości instrukcji z wyłączeniem nieprawidłowości w zakresie jej treści i może dotyczyć jej zakresu, formy czy też języka, o których to wymogach jest mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych. Inne rozumienie przepisu pkt 6.1.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, a mianowicie, iż za nieprawidłowości instrukcji w zakresie jej treści odpowiedzialność ponosi osoba wykonująca transport drogowy, która nie jest jednocześnie nadawcą towaru, pozostawałoby w kolizji - jak trafnie zarzuca się w skardze kasacyjnej - z treścią art. 91 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 241 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 5 Konstytucji.
W takiej zaś sytuacji na podstawie art. 92 ust. 2 Konstytucji ratyfikowana umowa międzynarodowa miałaby pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową międzynarodową.
NSA stwierdził, że organy transportu drogowego ustaliły i oceniły, a Sąd I instancji tę ocenę zaaprobował, iż sama nieprawidłowość w sporządzeniu okazanej do kontroli instrukcji jest wystarczającą przesłanką do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej bez uprzedniej analizy, czy ta nieprawidłowość dotyczy samej treści instrukcji, o jakiej mowa w pkt 5.4.3.3. umowy ADR, czy też innych okoliczności, o jakich mowa w pkt 5.4.3. umowy ADR. NSA zauważył, że zgodnie z pkt 5.4.3.2. tej umowy instrukcje powinny być dostarczone przez nadawcę i wręczone kierowcy najpóźniej w chwili załadunku towarów niebezpiecznych do pojazdu. Informacje o treści instrukcji powinny być dostarczone przewoźnikowi najpóźniej w chwili zlecenia przewozu, aby mógł on zapoznać z tymi instrukcjami zainteresowanych pracowników oraz upewnić się, że są oni w stanie prawidłowo ją wykonać, a także zapewnić wyposażenie pojazdu w potrzebny sprzęt. Zakres informacji, który powinien być zawarty w instrukcji został określony w pkt 5.4.3.1., przy czym instrukcje powinny być sporządzone zgodnie z wzorem, o jakim mowa w pkt 5.4.3.8. umowy ADR. Poza tym przewoźnik powinien zapewnić, aby kierowca zrozumiał instrukcje i był w stanie je wykonać (pkt 5.4.3.6. umowy ADR).
W świetle tych przepisów, w ocenie NSA nie ulega wątpliwości, iż przewoźnik i kierowca zapoznając się z treścią instrukcji powinni sprawdzić, czy otrzymana instrukcja zawiera informacje przewidziane w tych przepisach. Trudno bowiem byłoby przyjąć, iż przewoźnik, który powinien zapewnić, aby kierowca zrozumiał instrukcję nie był obowiązany sprawdzić, czy otrzymana instrukcja dotyczy przewożonego materiału, czy wymieniono w niej rodzaj zagrożenia dotyczącego tego materiału oraz czy zawarto w niej informacje dotyczące środków zaradczych, które powinien podjąć kierowca. Na tle powyższych przepisów nie sposób jednak przyjąć, aby na wykonującym przewóz towarów niebezpiecznych spoczywał obowiązek sprawdzenia prawidłowości informacji zawartych w instrukcji pod względem merytorycznym. Jak już to bowiem powiedziano na wstępie niniejszych rozważań, za treść instrukcji odpowiedzialny jest nadawca (pkt 5.4.3.3. umowy ADR).
W decyzjach organów transportu drogowego podano, że w okazanych do kontroli instrukcjach wymieniono jedynie czynności dodatkowe, bez określenia sprzętu jakim powinny być wykonane, co stanowi naruszenie Ip. 5.4.3.8. umowy ADR. Zgodnie w tym przepisem dotyczącym "Dodatkowych i specjalnych czynności kierowcy" należy podać odpowiednie polecenia i wykaz wyposażenia potrzebnego kierowcy do wykonania czynności dodatkowych i specjalnych stosownie do klasy (klas) przewożonych towarów (np. szufla, pojemnik itp.) Ponadto w przepisie tym przyjęto, że jakiekolwiek czynności specjalne zalecane przez nadawcę wymagają specjalnego przeszkolenia kierowcy. O ile ma to zastosowanie, należy podać odpowiednie polecenia oraz wykaz wyposażenia potrzebnego do wykonywania takich czynności.
Za wyżej opisane naruszenia w zakresie prawidłowości sporządzonej instrukcji nałożono na stronę skarżącą (przewoźnika) karę pieniężną, uznając, że za nieprawidłowo sporządzoną instrukcję odpowiada wykonujący przewóz drogowy materiałów niebezpiecznych.
Nie dokonano jednak analizy powołanych wyżej przepisów, a taka analiza była niezbędna, skoro w myśl pkt 5.4.3.3. omawianej umowy ADR za treść instrukcji odpowiedzialny jest nadawca.
Mając powyższe na uwadze, NSA stwierdził, że w toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą Sądu I instancji będzie dokonanie oceny, że zarzucane stronie skarżącej naruszenia w zakresie sporządzonej instrukcji mieszczą się w pojęciu "treść instrukcji", o jakiej mowa w umowie ADR, czy też są to inne naruszenia wykraczające poza to pojęcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie wykładnię prawa, zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2008 r., którą zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji jest związany, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę spółki za zasadną albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mającym wpływ na wynik sprawy.
Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, natomiast nie orzeka co do istoty sprawy, zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji podlega uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.
Uchybieniem ze strony organów administracyjnych było to, iż nie wyjaśniły sprawy należycie, naruszając art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji skutkowało naruszeniem prawa materialnego tj. art. 92 ust. 1 i lp. 6.1.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Organy orzekające niesłusznie nałożyły na skarżącą spółkę karę pieniężną nie zbadawszy uprzednio, jaki charakter mają naruszenia, zarzucane spółce w zakresie sporządzonej instrukcji, a w szczególności czy mieszczą się one w pojęciu "treści instrukcji", o jakiej mowa w przepisie lp. 5.4.3.3. umowy ADR, czy też są to inne naruszenia dotyczące zakresu, formy i języka, a za nie odpowiadałby nie nadawca towaru, lecz wykonujący transport drogowy.
W dalszym toku sprawy, organ administracyjny przeprowadzi postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie i w zależności od poczynionych ustaleń wydadzą decyzje merytoryczną w sprawie.
Z tych to względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 152, 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI