VI SA/Wa 1455/23

VI SA/Wa 1455/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Andrzej Nogal /sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 13k ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77, art. 189d, art. 189f par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Andrzej Nogal (spr.) Protokolant spec. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 listopada 2022 r. nr BP.702.786.2022.2108.BEPO.6003 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 marca 2022 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiot zaskarżenia stanowi decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zwanego dalej: "GITD" lub "organem", z [...] listopada 2022 r. nr [...], zwana dalej: "zaskarżoną decyzją", którą na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 13i ust. 4a w zw. z art. 13k ust. 2 pkt 1, art. 13k ust. 3 pkt 2, art. 13k ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm.), dalej: "u.d.p", oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 32), dalej: "Rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r.", art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 919 ze zm.), dalej: "u.t.d.", po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez D. K., zwanego dalej: "skarżącym" lub "kierującym pojazdem", od decyzji z [...] marca 2022 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 750 złotych, organ utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do Rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r., z naruszeniem obowiązku wprowadzenia do urządzenia viabox prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p.
Organ stwierdził, że [...] czerwca 2021 r. o godzinie 14.25 w W. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej pojazd samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] poruszający się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Na podstawie okazanych do kontroli dokumentów ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. pojazdu wynosiła 11990 kg, zaś dopuszczalna masa całkowita przyczepy 11500 kg a zatem łącznie dmc kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiło 23490 kg.
Kontrola wykazała, że w kontrolowanym pojeździe znajdowało się urządzenie viabox o numerze [...] służące do uiszczania opłaty elektronicznej, które funkcjonowało prawidłowo. Ustalono, że osobą kierującą kontrolowanym pojazdem był D. K.
GITD wskazał, że wygenerowano zapisy ewidencyjne o treści: "Niewłaściwa klasa pojazdu" albowiem do ww. urządzenia viaboxX wprowadzono nieprawidłowe dane o kategorii pojazdu. Podczas przejazdu za pośrednictwem ww. urządzenia viabox wnoszona była opłata elektroniczna dla pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, tj. według kategorii 1.
Przebieg kontroli mobilnej utrwalono w protokole nr [...] z [...] czerwca 2021 r.
Pismem z [...] czerwca 2021 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu wobec niego z urzędu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi, pismem z [...] czerwca 2021 r., skarżący złożył wyjaśnienia w sprawie i wniósł o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Skarżący podniósł iż:
– wykonuje zawód kierowcy od około 15 lat i w czasie wykonywanej pracy nigdy nie został ukarany przez Inspekcję Transportu Drogowego żadną karą pieniężną,
– w okresie kilku miesięcy poprzedzających przedmiotowe naruszenie nie stwierdził, aby zamontowane urządzenie sygnalizowało jakiekolwiek nieprawidłowości,
– do czasu przedmiotowej kontroli nie otrzymał żadnych sygnałów o jakichkolwiek nieprawidłowościach związanych z poborem opłat drogowych w związku z poruszaniem się pojazdem o ww. numerach rejestracyjnych,
– podczas mijania po drodze patroli Inspekcji Transportu Drogowego nie został zatrzymany w celu weryfikacji prawidłowości wprowadzonych danych do urządzenia viaToll, również podczas przejeżdżania pod bramownicami urządzenie nie sygnalizowało nieprawidłowości,
– niezwłocznie po przedmiotowej kontroli dokonał odpowiednich korekt wprowadzonych do urządzenia viaToll.
Ponadto strona złożyła wniosek o przesłuchanie na okoliczność zaistniałej sytuacji, a także wniosek o ustalenie przyczyn braku wykazywania przez urządzenie kontrolne nieprawidłowości związanych z poborem opłat drogowych dla kontrolowanego pojazdu. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnej wiedzy o jakichkolwiek nieprawidłowościach związanych z błędnie wprowadzonymi danymi, a brak reakcji ze strony służb, pomimo wielokrotnych sposobności do ich wykazania potwierdza jego przekonanie o prawidłowości wprowadzonych danych.
Decyzją z [...] marca 2022 r. GITD nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 750 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd drogą publiczną w dniu [...] czerwca 2021 r. na podstawie art. 13k ust. 3 pkt 2 u.d.p. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ, decyzją z [...] listopada 2022 r., utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję.
W uzasadnieniu decyzji GITD wyjaśnił, że od operatora Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS - Krajowej Administracji Skarbowej, otrzymał informację, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w elektronicznym systemie poboru opłat jako pojazd o dmc poniżej 12 t, ale powyżej 3,5 t /zespół pojazdów o dmc co najmniej 12 t (z możliwością zmiany w urządzeniu pokładowym viabox kategorii pojazdu w przypadku podłączenia przyczepy/naczepy i przekroczenia progu kategorii pojazdu) i klasie emisji spalin EURO 6 na umowie [...] zawartej w dniu [...] grudnia 2015 r. w trybie przedpłaconym. Operator poinformował, że użytkownik nie dokonywał wymiany ani zwrotu urządzenia pokładowego bezpośrednio przed i po naruszeniu. Z załączonego do ww. pisma wykazu transakcji wynika, że w momencie odnotowania naruszeń przez Skarżącego tj. na drodze krajowej nr [...] węzeł R. - węzeł W. została uiszczona opłata elektroniczna w wysokości 1,21 zł. Na podstawie danych dotyczących opłat drogowych będących w posiadaniu organu dla kontrolowanego zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t powinna zostać pobrana opłata w wysokości 1,64 zł. Do przedmiotowego pisma operator załączył kopie dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu wraz z dokumentami, na podstawie których ustalono klasę emisji spalin EURO.
Organ podkreślił, że w analizowanej sprawie opłata za przejazd odcinkiem drogi płatnej została uiszczona w kwocie skalkulowanej w oparciu o dane rejestracyjne pojazdu oraz kategorię drogi płatnej zarejestrowanej w danym momencie w systemie oraz aktualne ustawienie urządzenia viabox definiujące, czy podróżuje on z przyczepą czy bez przyczepy. Wysokość opłaty jaka została pobrana za ww. przejazdy znajduje się w wykazie transakcji w kolumnie "opłata uiszczona".
Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z [...] października 2021 r. organ ustalił, że na wskazanym odcinku drogi nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.
Powyższy stan faktyczny GITD przyjął w oparciu o następujące dowody: dokumenty okazane podczas kontroli, protokół z kontroli mobilnej wraz z załącznikami, zapis ewidencyjny, informacji przesłanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej Departamentu Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Ministerstwa Finansów, pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z [...] października 2021 r. oraz wyjaśnień strony złożonych w toku postępowania i we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ doszedł do wniosku, że pojazd podlegający obowiązkowi wnoszenia opłaty elektronicznej poruszał się po drodze krajowej uiszczając opłatę elektroniczną w niepełnej wysokości, jak za przejazd pojazdu o kategorii 1, ponieważ w chwili wykonywania kontrolowanego przejazdu urządzenie viabox nie zostało przełączone na działanie w tryb jazdy "pojazd z przyczepą". Jednocześnie, pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w sposób umożliwiający użytkownikowi uiszczanie opłaty elektronicznej podczas poruszania się ww. pojazdem po drogach płatnych bez przyczepy lub z przyczepą po jej prawidłowym zadeklarowaniu na urządzeniu viabox. Urządzenie viabox zainstalowane w pojeździe było sprawne o czym świadczy to, że podczas przejazdów łączyło się ono z punktem poboru opłat, a opłata była naliczana w zadeklarowanej przez kierującego wysokości. Natomiast naruszenie powstało z zaniechania kierującego pojazdem, który nie przełączył urządzenia viabox na działanie w tryb jazdy "pojazd z przyczepą".
Organ wyjaśnił stronie, iż w pojazdach poruszających się z przyczepą, które zostały zarejestrowane z możliwością zmiany w urządzeniu pokładowym viabox kategorii pojazdu w przypadku podłączenia przyczepy lub naczepy i przekroczenia progu kategorii pojazdu, należało przełączyć urządzenie viabox w tryb jazdy "pojazd z przyczepą". Użytkownik po zawarciu umowy w punkcie obsługi klienta, odbierając urządzenie viabox, otrzymuje instrukcję obsługi, która określa instalację i funkcjonowanie tego urządzenia w pojeździe. Należy zaznaczyć, iż w instrukcji obsługi urządzenia pokładowego viabox w punkcie F i G zawarta jest informacja, w jaki sposób można przełączyć urządzenie viabox na działanie w tryb jazdy z przyczepą. Zgodnie z punktem F poprzez naciśnięcie przycisku przez dłużej niż 2 sekundy wskaźnik "2" i "X" zaświeci się jednokrotnie. Oznacza to, że wskaźnik przyczepy jest włączony. Aby wyłączyć wskaźnik przyczepy należy ponownie nacisnąć przycisk przez dłużej niż 2 sekundy, aż wskaźnik "X" zaświeci się jednokrotnie. Natomiast punkt G tej instrukcji przedstawia w jaki sposób można sprawdzić status urządzenia viabox. Po naciśnięciu przycisku przez mniej niż 2 sekundy, włączy się wskaźnik "X". Jeżeli została zadeklarowana przyczepa, wskaźnik "2" oraz "X" będą świecić jednocześnie. Zatem urządzenie viabox informuje kierującego pojazdem poprzez sygnały świetlne, czy przyczepa została zadeklarowana.
GITD omówił przepisy prawa, które mają zastosowanie w sprawie oraz wskazał, że z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wyżej wymieniony zespół pojazdów poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej wymienionym w załączniku do Rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r. Organ zaznaczył, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że kierujący pojazdem nie zadeklarował prawidłowej kategorii pojazdu, którym poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej.
Ponadto, zdaniem GITD, nie było podstaw do zastosowania art. 189e k.p.a. albowiem należy mieć na uwadze, że obowiązki właściciela lub podmiotu który korzysta z pojazdu obejmują kwestie: zawarcia umowy z pobierającym opłatę, wyposażenia pojazdu w viabox, zapewnienie środków niezbędnych do uiszczenia opłaty za przejazd. Podstawowym obowiązkiem kierującego pojazdem jest natomiast wprowadzenie do urządzenia viabox, przed każdym przejazdem, danych dotyczących pojazdu, bądź zespołu pojazdów, którym będzie kierował w ramach realizacji konkretnego przewozu. Nie jest więc usprawiedliwione zachowanie, gdy kierowca ignoruje nałożony na niego prawny obowiązek. Kierowca winien był dokładnie sprawdzić ustawienie urządzenia pokładowego przed rozpoczęciem przejazdu. Poza tym sama instrukcja obsługi urządzenia dostępna była także na stronie internetowej vvww.viatoll.pl, a informacje na temat działania tego urządzenia kierowca mógł uzyskać w każdym punkcie Obsługi Klienta.
W odniesieniu do art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ stwierdził, że zastosowanie instytucji odstąpienia od ukarania wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek, tj. ustalenia, że waga naruszenia prawa jest znikoma i strona zaprzestała naruszania prawa. Wielokrotne popełnienie naruszenia jest argumentem, który przemawia przeciwko przyjęciu zaistnienia w sprawie przesłanki znikomości naruszenia. W ocenie organu ponownie rozpoznającego sprawę fakt, że przez dłuższy czas kierowca realizuje przejazdy pojazdem wraz z przyczepą i nie zadaje sobie trudu, żeby sprawdzić czy przyczepa została zadeklarowana, mimo, że obowiązek w tym zakresie wyraźnie wynika z przepisów powszechnie obowiązujących, a strona powołuje się na niedopatrzenie, świadczy jedynie o niedbałości strony. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Przez tego typu zaniedbanie miało miejsce wielokrotne naruszenie przepisów prawa, co sprawia, że skala naruszeń musi zostać oceniona jako znaczna.
Podsumowując, organ stwierdził, że jeżeli strona uchybiła obowiązkowi wskazanemu w art. 13i ust. 4a u.d.p., to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a.
Ponadto, mając na uwadze liczbę kar pieniężnych nałożonych na stronę oraz ich wysokość GITD uznał za stosowne zwrócenie uwagi, że ustawa o drogach publicznych nie przewiduje innej kary za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 13i ust. 4a u.d.p. Jednakże strona może złożyć do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniosek o udzielenie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej (art. 189k 1 k.p.a.).
Decyzja GITD z [...] listopada 2022 r. stała się w całości przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając organowi naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mających na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
2. art. 2 Konstytucji RP i art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
3. art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez nieprzesłuchanie skarżącego zgodnie z wnioskiem zawartym w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r.; [pic]
4. art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie podczas, gdy zostały spełnione przesłanki w przepisie tym wskazane;
5. art. 189f § 1 i § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie podczas gdy zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie tych przepisów.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Skarga złożona w tej sprawie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie zauważyć należy, że w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp ustawodawca określił, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z obowiązku tego zwolnione są jedynie pojazdy Sił Zbrojnych, określonych służb państwowych oraz zarządców dróg (zob. art. 13 ust. 3a udp). Z kolei z art. 13ha ust. 1 udp wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 udp. Rozporządzeniem tym jest rozporządzenie RM z 22 marca 2011 r., które - stosownie do jego § 2 - określa w załączniku nr 1 i załączniku nr 2 drogi krajowe lub ich odcinki, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Zgodnie natomiast z art. 13i ust. 3 udp, podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Na wysokość opłaty elektronicznej ma wpływ m.in. kategoria pojazdu, którym wykonywany jest przejazd. Z art. 13ha ust. 2 udp wynika bowiem, że opłatę elektroniczną ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu. Wspomniane kategorie pojazdów ustawodawca określił w art. 13ha ust. 3 udp. W świetle tego przepisu, kategoria 1 obejmuje pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, kategoria 2 – pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej co najmniej 12 ton, zaś kategoria 3 – autobusy.
W art. 13i ust. 4a udp ustawodawca określił, że kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym mowa w ust. 3 i 3a lub w art. 16l ust. 1, jest obowiązany do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3. Z przepisu tego wynika zatem, że kierujący pojazdem z zainstalowanym urządzeniem umożliwiającym uiszczanie opłaty elektronicznej z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat ma obowiązek ustawienia w tym urządzeniu właściwej kategorii tegoż pojazdu. Stosownie do art. 13k ust. 2 pkt 1 udp za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13i ust. 4a, wymierza się karę pieniężną. Z art. 13k ust. 5 udp wynika, że karę tę wymierza się kierującemu pojazdem samochodowym.
Wysokość tej kary została określona w art. 13k ust. 3 udp i wynosi 250 zł (w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy) lub 750 zł (w pozostałych przypadkach). Przy czym z art. 13k ust. 6 pkt 2 udp wynika, że na kierującego pojazdem nie może zostać nałożona więcej niż jedna kara pieniężna za naruszenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 (tj. niedopełnienie obowiązku określonego w art. 13i ust. 4a udp) stwierdzone w trakcie jednej doby. Karę tę nakłada się w drodze decyzji administracyjnej (art. 13k ust. 9 udp). Do jej wymierzenia właściwy jest GITD, co wynika z art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) utd, który stanowi, że w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego – w sprawach związanych z kontrolą uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Z przywołanych przepisów wynika, że przejazd pojazdów określonych kategorii wskazanych w rozporządzeniu RM z 22 marca 2011 r. po drogach publicznych lub ich odcinkach podlega opłacie elektronicznej, która może być uiszczana za pomocą zainstalowanego w pojeździe urządzenia oferowanego przez podmiot pobierający opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat. Wysokość tej opłaty zależy m.in. od kategorii pojazdu. W szczególności stawka opłaty za kilometr dla pojazdu kategorii 1 (tj. pojazdu o dmc większej niż 3,5 t, ale mniejszej niż 12 t) jest niższa niż stawka dla pojazdu kategorii 2 (tj. pojazdu o dmc co najmniej 12 t). Na kierującym pojazdem ciąży obowiązek ustawienia właściwej kategorii pojazdu na urządzeniu do poboru opłat znajdującym się w pojeździe. Za niedopełnienie tego obowiązku GITD w drodze decyzji administracyjnej nakłada karę pieniężną. Wysokość tej kary wynosi 750 zł, jeśli przejazd był wykonany pojazdem innym niż zespół pojazdów o łącznej dmc powyżej 3,5 t złożonym z samochodu osobowego o dmc nieprzekraczającej 3,5 t oraz przyczepy. Kara ta może zostać nałożona na kierującego pojazdem tylko za jedno naruszenie stwierdzone podczas jednej doby.
W świetle powyższej wykładni prawa materialnego, w trakcie postępowania administracyjnego konieczne było ustalenie, czy:
- przedmiotowy pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi, a jeśli tak, to czy odcinek ten był prawidłowo oznakowany,
- pojazd ten był wyposażony w urządzenie viabox służące do uiszczania opłaty elektronicznej,
- pojazd zaliczał się do jednej z trzech kategorii pojazdów, których przejazd po drodze publicznej wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, a jeśli tak, to czy kierujący pojazdem ustawił na urządzeniu viabox właściwą kategorię pojazdu,
- Skarżący był kierującym pojazdem w momencie przejazdu po płatnym odcinku drogi.
W ocenie Sądu, z lektury uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika, że GITD przyjął inne znaczenie powyższych przepisów. Wykładnia ta determinowała zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić w sprawie, aby zastosowanie tych przepisów mogło być uznane za prawidłowe.
Sąd, po zapoznaniu się z aktami sprawy, doszedł do przekonania, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych odnosi się do okoliczności istotnych z punktu widzenia przedstawionej wyżej wykładni prawa materialnego. Organ dokonał także prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, ustalając, że:
– w dniu wskazanym w zaskarżonej decyzji pojazd samochodowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] poruszał się płatnym odcinkiem drogi publicznej, wskazanym w załączniku nr 1 do Rozporządzenia z 22 marca 2011 r.;
– odcinki dróg, po których wykonano przejazdy były prawidłowo oznakowane tabliczkami T-34;
– w pojeździe było zainstalowane urządzenie viabox służące do uiszczania opłaty elektronicznej, które było sprawne, posiadało możliwość przejścia w tryb jazdy "pojazd z przyczepą" i nie było wymieniane, zaś w dniu przejazdu system do uiszczania opłat elektronicznych działał prawidłowo;
– w trakcie przejazdów na urządzeniu viabox nie została ustawiona prawidłowa kategoria pojazdu;
– w trakcie przejazdów kierującym pojazdem był skarżący.
W ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń, GITD prawidłowo zastosował art. 13i ust. 4a w zw. z art. 13k ust. 2 pkt 1, art. 13k ust. 3 pkt 2, art. 13k ust. 5 u.d.p. Przejazdy drogą publiczną pojazdem, którym kierował skarżący niewątpliwie podlegały opłacie elektronicznej a organ prawidłowo nałożył karę pieniężną tylko za jedno naruszenie zaistniałe 15 marca 2021 r. Obowiązek ustawienia prawidłowej kategorii w urządzeniu viabox spoczywał na skarżącym, stosownie do art. 13i ust. 4a u.d.p. Niedopełnienie tego obowiązku było zagrożone karą administracyjną, stosownie do art. 13k ust. 2 pkt 1 u.d.p. Adresatem tej kary prawidłowo – wobec treści art. 13k ust. 5 u.d.p. – uczyniono skarżącego, skoro to on był kierującym pojazdem w czasie przejazdu z nieprawidłowo ustawioną kategorią pojazdu.
W wyroku z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1386/19, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Nie jest warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. W szczególności nie ma znaczenia przy wymierzaniu kierującemu na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 tej ustawy kary za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej jego świadomość dopuszczenia się tego naruszenia. (...) Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie: 1) przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i 2) nieuiszczenie opłaty za ten przejazd.". W ocenie Sądu, pogląd ten należy analogicznie zastosować do kary wymierzonej na podstawie art. 13k ust. 2 pkt 1 u.d.p.
W rozpatrywanej sprawie, jak wyżej wskazano, obie okoliczności, tj. przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej oraz nieprzełączenie urządzenia viabox w tryb jazdy "pojazd z przyczepą", są niesporne. Nie zostały też zakwestionowane przez skarżącego.
Ponownie podkreślenia wymaga, że przedmiot postępowania determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń. W niniejszej sprawie są to przepisy u.d.p. Jak wynika z powyższego GITD nie uchybił regułom postępowania dowodowego i poczynił ustalenia faktyczne w zakresie wymaganym dla wydania zaskarżonej decyzji. Z tych też względów nie zasługuje na uznanie zarzut naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a.
Zdaniem Sądu, istota sporu sprawdza się jednak do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił zastosowania w niniejszej sprawie art. 189e, art. 189d i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., a także art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że w przypadku, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. W sprawie brak podstaw faktycznych aby stwierdzić, że taki stan rzeczy miał miejsce. Natomiast zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Stosownie zaś do art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
Zgodnie z art. 189f § 3 k.p.a. organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
Możliwość odstąpienia od nałożenia kary w oparciu o dział IVA kpa także w sprawach dotyczących braku należnej opłaty elektronicznej w trybie udp w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych nie budziła też wątpliwości Sądu w składzie rozpoznającym sprawę (vide: wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r. Sygn. akt II GSK 1856/18, wyrok NSA z 25 maja 2022 r. Sygn. akt II GSK 130/19, także uchwała NSA z 9 czerwca 2022 r. Sygn. III OPS 1/21).
Przechodząc natomiast do wskazania motywów Sądu uzasadniających uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia związanych z okolicznościami ujawnienia ocenianego naruszenia w ramach jednej kontroli wyjaśnić należy szerzej treść i wykładnię przepisów działu IVa kpa.
Zgodnie z art. 189a § 1 kpa, w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy tego działu. Z kolei § 2 powołanego artykułu stanowi że: "W przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
– przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się."
Powołany przepis został dodany do kpa z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Zgodnie z tą zmianą, do przepisów k.p.a. wprowadzono przepisy działu IVa – Administracyjne kary pieniężne, w tym wspomniany przepis art. 189a, a także art. 189f. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej kpa wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa kpa miały charakter ogólny i subsydiarny względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych (zob. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 69-72). Miały one stanowić uzupełnienie zidentyfikowanych niedostatków, a zatem także braków (luk) w ustawach prawa administracyjnego materialnego. W doktrynie przyjmuje się, że podstawowe znaczenie na etapie określania zakresu obowiązywania kodeksowych zasad nakładania, wymierzania i udzielania ulg w wykonaniu administracyjnych kar pieniężnych przypisać należy treści powołanego wyżej przepisu art. 189a § 2 kpa. Rozstrzygające znaczenie na etapie oceny, czy dany przepis odrębny wyłącza zastosowanie regulacji kodeksowej, należy przypisać istocie instytucji nim normowanej. Ustalenia zatem wymaga, czy pozakodeksowa instytucja jest tożsama z tą określoną w wyliczeniu z art. 189a § 2 kpa. Zauważa się, że na gruncie art. 189a § 2 kpa rzecz dotyczy tego, czy dany aspekt odpowiedzialności administracyjnej został w ogóle przez ustawodawcę w przepisach pozakodeksowych uregulowany (por. A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 1196).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 czerwca 2022 r. Sygn. III OPS 1/21 Z treści art. 189a § 2 kpa, obok zasadniczej jego funkcji, jaką jest oznaczenie pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, można wywieść wniosek o normatywnej petryfikacji zastanego na dzień wejścia w życie noweli z dnia 7 kwietnia 2017 r. stanu prawnego w przedmiocie zasad nakładania i wymierzania administracyjnych kar pieniężnych oraz udzielania ulg w ich wykonaniu. Kodeksowa reguła kolizyjna swym zakresem obejmuje każdy przepis odrębny normujący jedną z kodeksowych instytucji, o których mowa w art. 189d, 189f-189k, w tym także te przepisy, które obowiązywały w dniu wejścia w życie noweli z dnia 7 kwietnia 2017 r. Innymi słowy, przepisy działu IVa kpa nie modyfikują dotychczas obowiązujących rozwiązań materialnoprawnych, lecz je uzupełniają (por. P. Majczak, Uwagi na tle kodeksowej regulacji kar administracyjnych, AuWr, Wrocław 2017, s. 73). Przepisy działu IVa kpa stanowią zatem dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa kpa, w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 kpa Należy też podkreślić argument natury systemowej – przepisy działu IVa kpa są unormowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, a więc w ustawie podstawowej dla prawa administracyjnego. Przepisy kodeksowe ze swojej istoty mają charakter ogólny i porządkujący instytucje poszczególnych gałęzi prawa. Jak wynika z przytoczonego uzasadnienia projektu w/w ustawy, taki też cel przyświecał ustawodawcy wprowadzającemu dział IVa do kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej wyżej uchwale zwracał również uwagę, iż w art. 189f k.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych (na przykład: kary biegnące, kary miarkowane, kary określone sztywno) a w konsekwencji zgodnie z dyrektywą wykładni lege non distinguente nec nostrum est distinguere przyjąć należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych (szerzej uchwała NSA III OPS 1/21).
Zgodnie z treścią § 1 art. 189 f kpa organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Jak wynika natomiast z § 2 art. 189 kpa w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (tak § 3 art. 189 f kpa).
Powołany przepis przewiduje zatem cztery odrębne podstawy odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, a mianowicie:
- gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa;
- gdy za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna;
- gdy strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna;
- w przypadkach innych niż wymienione powyżej, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej może wyznaczyć termin do przedstawienia dowodów, o których mowa w art. 189f § 2 pkt 1-2, a strona - we właściwym trybie - przedstawi dowody potwierdzające usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia (A. Cebera, J.K. Firlus, w: Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019).
Mając na uwadze, iż w ustawie o drogach publicznych nie zawarto żadnych regulacji dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonej w przedmiotowej sprawie oraz kierując się treścią zasad ogólnych przedstawionych w dziale IVa kpa organ administracyjny winien w sposób szczególny zbadać zasadność wymierzenia kary w przedmiotowej sprawie gdzie w ramach jednej kontroli stwierdzono ponad dwadzieścia naruszeń w badanym okresie. W świetle klarownej treści art. 13 k ust. 6 udp (tj. maksymalnie jedna kara za naruszenia w czasie jednej doby) zaznaczyć należy, że okoliczność ta może mieć znaczenie jedynie przy ocenie przesłanek działu IVa kpa bowiem tutaj organ ma możliwość i obowiązek ocenić daną sprawę w jej całościowym ujęciu uwzględniającym cel wymierzanej kary oraz motywy wprowadzenia obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej.
W ocenie Sądu w sprawie w której mamy do czynienia z ujawnieniem wielu naruszeń w ramach jednej kontroli w kontekście powołanego działu IV a kpa zwrócić należy uwagę na funkcje kar pieniężnych określanych w drodze decyzji administracyjnej. Jak wskazują komentatorzy podstawowym celem kar pieniężnych nie jest represja czy retrybucja w drodze wyrównywania win czy odpłaty, lecz ochrona porządku prawnego (patrz. kom. do art. 189 J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz" Warszawa 2023). Tym samym uzyskaniu porządku prawnego sprzyjać ma oddziaływanie prewencyjne indywidualne i generalne wobec sprawcy deliktu administracyjnego. Okoliczność ta w świetle nałożenia wielu indywidualnych kar w oparciu o czyny wskazane stronie na skutek jednej kontroli wykazującej jednorodzajowe naruszenie jest kwestią kluczową dla oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary w oparciu o dział IV a kpa.
W ocenie Sądu, niektóre z okoliczności podnoszonych przez Skarżącego powinny zostać ocenione przez GITD w ramach analizowania, czy zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 lub § 2 kpa. Bez wnikliwego rozważenia przez organ takich okoliczności nie można mówić o dochowaniu zasady zaufania do organów władzy publicznej określonej w art. 8 § 1 kpa ("Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.").
Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie GITD naruszył art. 8 § 1 kpa i art. 189 f kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście nie można pominąć okoliczności, że zarówno naruszenie, za których popełnienie nałożono karę administracyjną w niniejszej sprawie, jak i ponad dwadzieścia innych naruszeń, za które Skarżącemu wymierzono kary pieniężne w innych sprawach - zostały ujawnione przez organ w trakcie jednej kontroli mobilnej w dniu 2 czerwca 2021 r. W trakcie tej kontroli z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o incydentach (naruszeniach) polegających na wskazaniu niewłaściwej klasy pojazdu przypisanego do urządzenia viabox. Ustalenia kontroli skutkowały wprawdzie wszczęciem postępowań administracyjnych odnośnie do każdego ze stwierdzonych naruszeń z osobna, niemniej jednak okoliczności ujawnienia tych naruszeń w sposób niejako "hurtowy" i to nawet na kilka miesięcy wstecz w stosunku do daty kontroli mobilnej uzasadniają w ocenie Sądu - na potrzeby oceny przesłanek z art. 189f kpa - traktowanie wszystkich tych naruszeń tak, jakby było to naruszenie wieloczynowe, które potencjalnie mogło być spowodowane jednym, wspólnym czynnikiem i które zostało zaprzestane, gdy tylko podmiot zobowiązany do określonego zachowania uświadomił sobie, że jego działanie lub zaniechanie naruszało prawo. Z uwagi na to nie ulega wątpliwości Sądu, że m.in. w niniejszej sprawie należało rozważyć, czy usprawiedliwione jest zastosowanie art. 189f § 1 lub § 2 kpa, czyli odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa i zaprzestanie przez stronę naruszania prawa ewentualnie czy usprawiedliwione może być odstąpienie od nałożenia kary po przedstawieniu dowodów usunięcia naruszenia prawa.
W ocenie Sądu, za co najmniej przedwczesne należy natomiast uznać wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko GITD, że w sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189 f. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wprawdzie, że GITD co do zasady (hipotetycznie) dopuścił możliwość zastosowania tego przepisu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku wprowadzenia prawidłowych danych do urządzenia służącego do uiszczania opłaty elektronicznej, jednak w swej ocenie pominął szersze okoliczności sprawy w postaci stwierdzenia w ramach jednej wstecznej kontroli wielu naruszeń.
Odnośnie oceny przesłanek przepisu art. 189 f § 1 kpa podnieść trzeba, iż wprawdzie ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy nie, jednakże - jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 marca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 70/22) - w piśmiennictwie trafnie przyjmuje się, że:
1) w tym zakresie można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorząd Terytorialny 2018, nr 6. s. 23-32); z kolei z art. 115 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1138 ze zm.) wynika, że przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia;
2) oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 kpa (por. A. Wróbel, komentarz do art. 189f kpa [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022), a zatem wagi i okoliczności naruszenia prawa;
3) przy ocenie wagi naruszenia prawa należy kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna,
- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna,
- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (A. Cebera, J. G. Firlus, komentarz do art. 189f kpa [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019).
W zaskarżonej decyzji organ przyjął, że:
1) opłata elektroniczna stanowi przychód Krajowego Funduszu Drogowego, który jest podstawowym źródłem finansowania inwestycji na drogach krajowych, zaś uszczuplanie dochodów państwa w zakresie środków przeznaczonych na inwestycje drogowe wywiera istotny wpływ w sferze dobra publicznego jakim jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego,
2) wielokrotne popełnienie naruszenia przemawia przeciwko przyjęciu zaistnienia w sprawie przesłanki znikomości naruszenia,
3) odnotowane zachowanie skarżącego nie zostało przerwane przez niego, tylko zakończyło się ingerencją kontrolną organu, uświadamiającą skarżącemu nieprawidłowe ustawienie urządzenia do poboru opłaty elektronicznej,
4) skontrolowanie skarżącego przez Inspekcję Transportu Drogowego dopiero po ponad 100 dniach nieprawidłowego używania urządzenia viabox było dopuszczalne w świetle art. 13n udp, a inspektorzy mają dostęp do informacji zarejestrowanych w systemie elektronicznego poboru opłat, w tym również do naruszeń wygenerowanych w systemie dla danego pojazdu,
5) przyczyny, z powodu których skarżący naruszył obowiązek wynikający z art. 13i ust. 4a udp, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy.
Zdaniem Sądu, powyższe podglądy GITD świadczą o przyjęciu przez ten organ błędnej wykładni art. 189f kpa, która z kolei zaważyła na ocenie wskazanych przez skarżącego okoliczności mogących świadczyć o znikomości naruszenia prawa w tej sprawie, w dodatku częściowo bez weryfikacji tych okoliczności, co naruszało również art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nieprawidłowe jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym, nie można mówić o znikomej wadze naruszenia, skoro opłaty elektroniczne mają na celu zapewnienie środków na zadania związane z rozbudową i utrzymaniem infrastruktury drogowej. Zdaniem Sądu, taka argumentacja nie jest trafna, ponieważ co do zasady każdy obowiązek administracyjnoprawny, którego naruszenie jest zagrożone karą pieniężną, ma na celu ochronę określonego dobra publicznego, a mimo to w art. 189f § 1 kpa ustawodawca przyjął, że od nałożenia kary pieniężnej należy odstąpić w razie spełnienia przewidzianych prawem przesłanek. Argumentacja przyjęta przez GITD prowadzi w istocie do wniosku, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nigdy nie będzie mogło nastąpić w odniesieniu do naruszenia obowiązków związanych z uiszczaniem opłat elektronicznych, co nie jest zgodne z ogólnym założeniem ustawodawcy przyjętym w art. 189f § 1 kpa.
Wskazana wyżej, prawidłowa wykładnia art. 189f § 1 pkt 1 kpa determinuje zakres okoliczności faktycznych, jakich organ administracji powinien dokonać, aby możliwa była zgodna z prawem ocena, czy naruszenie prawa przy popełnianiu deliktu administracyjnego zagrożonego administracyjną karą pieniężną było znikome. Zdaniem Sądu, mając na uwadze tę wykładnię należy przyjąć, że przy ocenie znikomości naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f kpa należy uwzględnić okoliczności popełnienia naruszenia, wagę naruszonych obowiązków, motywację sprawcy naruszenia, częstotliwość niedopełnienia przez sprawcę wcześniej (tu - przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej) obowiązku wprowadzenia do urządzenia viabox prawidłowych danych o kategorii pojazdu. Obowiązek poczynienia ustaleń w tym zakresie oraz dokonania oceny zgromadzonego w tym zakresie materiału dowodowego spoczywał na GITD.
W konsekwencji oceniane w całokształcie okoliczności, że naruszenie przez Skarżącego obowiązku wprowadzenia do urządzenia viabox prawidłowych danych o kategorii pojazdu: 1) nie zostało wytknięte skarżącemu przed naruszeniami stwierdzonymi w trakcie kontroli mobilnej 2) nie wiązało się z osiągnięciem przez Skarżącego jakiejkolwiek korzyści lub uniknięcia jakiejkolwiek straty - mogą świadczyć o znikomości naruszenia, uzasadniającej zastosowanie w danej sprawie art. 189f § 1 kpa. Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji GITD nie przeanalizował w ogóle, czy tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary, a w konsekwencji nie weryfikował, że zachodziły one w tej sprawie. Zasadniczym naruszeniem jest jednak tutaj okoliczność, iż GITD przy analizie spełnienia przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pominął okoliczność, że: 1) zarówno do naruszeń, których dotyczy postępowanie w niniejszej sprawie, jak i kilkudziesięciu innych naruszeń obowiązku z art. 13i ust. 4a udp przez Skarżącego, co do których również wszczęto postępowania administracyjne w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych – doszło w takich samych okolicznościach faktycznych, 2) organ informację o wszystkich tych uchybieniach pobrał opłaty w tym samym momencie (w trakcie kontroli mobilnej) z systemu elektronicznego poboru opłat, 3) za wszystkie te naruszenia (do których dochodziło w okresie kilku miesięcy) GITD wymierzył w zbliżonym czasie kilkadziesiąt administracyjnych kar pieniężnych.
Taka pełna weryfikacja powinna nastąpić w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Wskazując natomiast na brak rozważań organu co do oceny przesłanek przepisu art. 189 f § 2 i 3 kpa wskazać trzeba, iż w kontekście prewencyjnego charakteru kary pieniężnej ocena zasadności skorzystania z tej konstrukcji prawnej uwarunkowana jest osiągnięciem celów administracyjnej kary pieniężnej. Oczywiście nie można powiedzieć, że stronie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o zastosowanie tej instytucji jednakże organ nie może dowolnie uchylić się od rozważań w tym zakresie. Zważywszy na ujawnienie się wielu naruszeń w ramach jednej kontroli organu administracyjnego (kilkadziesiąt przejazdów w ciągu trzech miesięcy) rozważyć trzeba, czy wielokrotne ukaranie w ramach wszystkich postępowań wszczętych w oparciu o jedną kontrolę mimo fizycznej odrębności rozpoznawanych spraw nie przekroczy w sposób istotny celu tej kary. Jeżeli bowiem organ uznałby, iż po wymierzeniu części kar pieniężnych spełniona zostałaby przesłanka celowości a strona usunęłaby naruszenie prawa wówczas organ w oparciu o treść § 3 art. 189 f kpa winien odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Wyjaśnić tutaj należy, iż usunięcie naruszenia prawa jak wskazują komentatorzy (patrz. kom. do art. 189 f J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz" Warszawa 2023), obejmuje zarówno ustanie naruszenia jak i usunięcie jego skutków. Warunkiem odstąpienia od wymierzenia kary jest wykonanie przez stronę wystosowanego w drodze ewentualnego postanowienia wezwania do wykazania usunięcia naruszenia prawa. Mając na uwadze charakter popełnionego naruszenia oraz ustalenia organu nie ulega wątpliwości, iż Skarżący zaprzestał danych naruszeń w podanych w decyzji okresach. Organ pominął jednak możliwość wezwania do wykazania usunięcia naruszenia prawa poprzez wykazanie uiszczenia całości kwoty jakiej na skutek wielu wskazanych w protokole kontrolnym naruszeń Skarżącego nie wpłacono za wykonane przejazdy przedmiotowym zespołem pojazdów (wg. oświadczenia skarżącego 25,45 zł, przy 22 naruszeniach, przy czym suma nałożonych kar wyniosła 16.500 zł).
W związku z tymi okolicznościami należy mieć również na względzie stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który na przykład w uzasadnieniu wyroku z 1 marca 1994 r. o sygn. U 7/93 (OTK w 1994 r., cz. I, poz. 5) stwierdził, że administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te - stosowane automatycznie, z mocy ustawy mają bowiem przede wszystkim znaczenie prewencyjne (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 kwietnia 1998 r., sygn. K 17/97, OTK ZU nr 3/1998, poz. 30). Przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywują adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 stycznia 2007 r. o sygn. P 19/06; OTK-A 2007/1/2). Tym samym administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 października 2009 r., sygn. Kp 4/09, OTK ZU nr 9/A/2009, poz. 134), ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa. Organ administracyjny musi bowiem posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2010 r. o sygn. P 9/08; OTK-A 2010/3/26). Na przede wszystkim prewencyjną funkcję administracyjnej kary pieniężnej Trybunał Konstytucyjny położył również akcent w uzasadnieniu wyroku z 7 lipca 2009 r. o sygn. K 13/08 (OTK-A, 2009, nr 7, poz. 105), zaznaczając że nie ma rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że kara administracyjna ma również charakter dyscyplinująco-represyjny. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 6 czerwca 2019 r. (sygn. akt II GSK 1296/17), stwierdzając że o ile główną funkcją odpowiedzialności karnej jest funkcja represyjna, czyli odwet za popełniony czyn zabroniony, to główną funkcję odpowiedzialności administracyjnej stanowi szeroko pojęta prewencja.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 1 lipca 2014 r., sygn. SK 6/12, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 68, podkreślił następujące aspekty prawidłowego wymierzania kar pieniężnych. W ocenie Trybunału przesłanki stosowania kar pieniężnych oraz ich wysokość powinny być ukształtowane przez ustawodawcę w sposób odpowiadający zasadzie adekwatności ingerencji państwa w chronioną konstytucyjnie sferę jednostki (art. 2 Konstytucji). Ich surowość powinna być adekwatna do stopnia naruszenia dobra chronionego za pomocą kary. Ustawodawca, ustanawiając te sankcje, nie powinien również całkowicie abstrahować od sytuacji ekonomicznej osoby podlegającej ukaraniu, która ma istotne znaczenie dla rzeczywistego stopnia dolegliwości odczuwanej przez ukaranego; osobę o niskich dochodach wysoka kara może bowiem doprowadzić do degradacji finansowej. Uwzględnienie tej okoliczności należy jednak pozostawić ocenie organu podejmującego decyzję o ukaraniu oraz sądowi kontrolującemu tę decyzję, które powinny wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnego wypadku. Dalej, Trybunał podniósł, że prawo materialne powinno stwarzać, w szczególnych okolicznościach, organowi właściwemu do nakładania kar pieniężnych, możliwość miarkowania wysokości kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia. Konsekwencją takiej zmiany regulacji materialnoprawnej powinno być poddanie decyzji o ukaraniu kontroli sądu mającego odpowiednio ukształtowaną kognicję. Należy też mieć na uwadze, w ocenie Trybunału, że administracyjne kary pieniężne stanowią ingerencję państwa w prawa majątkowe jednostki, dlatego ich wysokość powinna być oceniana przez pryzmat zasady ochrony własności i innych praw majątkowych, w związku z zasadą proporcjonalności, ustanowioną w art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Z kolei zagadnienie dopuszczalności nakładania sztywnych kar pieniężnych rozważał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 grudnia 2022 r. SK 66/21, OTK-A 2023/1, LEX nr 3489598. Stwierdził w uzasadnieniu, że automatyzm wymierzania kary przewidziany w analizowanych przez TK przepisach nie pozwalał uwzględnić wagi naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. Znikomy jest przy tym związek naruszenia chronionego dobra z ciężarem kary pieniężnej, ale wymierzana kara stanowi ingerencję państwa w wolność wykonywania działalności gospodarczej i prawo własności. Trybunał wskazał dalej na wagę konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Ustanowiona w art. 31 ust. 3 Konstytucji zasada proporcjonalności zezwala na ograniczanie wolności i praw. Są dopuszczalne, jeżeli wprowadzona regulacja ustawowa jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków (kryterium przydatności), regulacja ta jest niezbędna do ochrony interesu publicznego, któremu służy (kryterium konieczności), korzyści z tej regulacji pozostają w odpowiedniej proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (kryterium proporcjonalności w ścisłym tego słowa znaczeniu). Zasada ta kładzie szczególny nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia.
Powyższa argumentacja Trybunału ma o tyle znaczenie w niniejszej sprawie, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, gdy wykładnia gramatyczna danej normy daje niejednoznacznego wyniku i daje możliwość wysnucia kilku, sprzecznych interpretacji, sąd powinien sięgnąć po konstytucyjne dyrektywy wykładni przepisów praw administracyjnego. Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 13 listopada 2012 r., II OPS 2/12, ONSAiWSA z 2013 r., nr 2, poz. 23 w której stwierdził, że w przypadku, gdy określony przepis daje kilka możliwości interpretacji należy przyjąć taki kierunek wykładni, który najpełniej odpowiada normom, zasadom i wartościom konstytucyjnym.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd uznał, że przyjęta przez niego wykładnia art. 189f k.p.a. trafniej odpowiada opisanym wyżej zasadom konstytucyjnym niż ta przyjmowana przez GITD (chociażby formalnie mieściła się w ramach dopuszczalnej wykładni przepisu). Sąd przyjął, że wymierzenie kary 750 zł za niedopłatę 43 groszy, byłoby rażąco nieproporcjonalne i naruszałoby wyżej opisane, konstytucyjne, standardy wymierzania kar pieniężnych i wykraczałoby poza cele kary pieniężnej.
Podkreślenia wymaga także, że taka wykładnia art. 189f k.pa. jest zgodna z intencjami projektodawców. W sejmowym uzasadnieniu uchwalonej ustawy (dostępnym pod adresem:
https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatposiedzeniatematy/3327/drukisejmowe/1183.pdf ), znalazł się następujący passus, z którego wynika, że nie było zamierzonym celem autorów projektu wyłączenie deliktów jednoczynowych, ani też rygorystyczna wykładnia wymienionej regulacji: "Powyżej wymienione okoliczności uzasadniające nienakładanie kary i poprzestanie na udzieleniu przez organ pouczenia stanowią zbiór przypadków, gdy naruszenie nie ma istotnego znaczenia bądź strona poniosła już odpowiedzialność za swoje działanie lub zaniechanie, ewentualnie ekskulpowała swoje niezgodne z prawem zachowanie, np. przywracając stan zgodny z prawem". I dalej "Obecnie przepisy nie zawierają także ogólnych wytycznych nakładania administracyjnych kar pieniężnych, zasad ich przedawnienia czy stosowania ulg. Często wymiar potencjalnie możliwej kary oznacza się natomiast tylko przez oznaczenie górnej granicy lub ram o bardzo dużej rozpiętości. Stan taki sprzyja automatycznemu i nadmiernie rygorystycznemu wymierzaniu kar przez organy administracji. Celem projektu jest zapewnienie adekwatności administracyjnych kar pieniężnych do zaistniałych naruszeń".
Nadto podkreślić należy, że Sąd uznał, że GITD przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej pominął to, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych. W ocenie Sądu, trudno mówić o prewencyjnym charakterze kar pieniężnych, które są nakładane w tym samym czasie za naruszenia popełniane w okresie kilku miesięcy, a stwierdzane "hurtowo" przy okazji kontroli mobilnej - przez pobranie informacji o tych naruszeniach z systemu elektronicznego poboru opłat, które to informacje przez kilka miesięcy w tym systemie były umieszczone i nie spotkały się z niezwłoczną reakcją GITD.
W ocenie Sądu, odmiennej oceny nie uzasadnia treść art. 13n udp, która pozwala na wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary w okresie 9 miesięcy od popełnienia naruszenia, za które ta kara ma być wymierzona. Przepis ten nie może bowiem być interpretowany w taki sposób, że umożliwia GITD tzw. "rolowanie" kar administracyjnych wskutek tolerowania kilkumiesięcznego naruszania prawa przez dany podmiot, mimo że funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego mają swobodny dostęp do systemu elektronicznego poboru opłat, w którym na bieżąco ujawniane są nieprawidłowości dotyczące uiszczania opłat elektronicznych.
W ocenie Sądu, naruszenie przez skarżącego obowiązku z art. 13i ust. 4a udp powinno spotkać się z możliwie niezwłoczną reakcją organu administracji mającego kompetencję do kontroli wykonania obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej. Taka reakcja (w postaci administracyjnej kary pieniężnej) realizowałaby prewencyjną funkcję kary administracyjnej, co potencjalnie powstrzymałoby skarżącego od popełnienia kolejnych naruszeń zapisanych w systemie elektronicznego poboru opłat, które były spowodowane tym samym stanem (nie)świadomości skarżącego, tak jak kontrola mobilna w dniu 2 czerwca 2021 r. powstrzymała skarżącego od dalszego naruszania wspomnianego obowiązku. Natomiast nakładanie - wskutek jednorazowego pobrania informacji o naruszeniach, do których miało dojść w okresie kilku miesięcy - kilkudziesięciu kar pieniężnych nie realizuje prewencyjnej funkcji kary, lecz jest w zasadzie wyłącznie represją, która w okolicznościach takich, jak opisane w niniejszym wyroku, powinna zostać uznana na nieproporcjonalną.
Podsumowując kwestię nienależytego rozważenia przesłanek art. 189 f kpa w kontekście tej sprawy dotyczącej kilkudziesięciu naruszeń stwierdzonych w ramach jednej kontroli organu wskazać także należy na kierunek oceny przedmiotowego zdarzenia uwzględniający obiektywne kryteria pozwalające na uniknięcie zarzutu dowolności w tym zakresie. Zaznaczyć trzeba, iż ustawa o drogach publicznych oraz kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organ z jednej strony obowiązek nałożenia kary z uwzględnieniem kryterium dobowego oraz z drugiej strony obowiązek oceny możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej gdy waga naruszenia jest znikoma lub cel kary zostanie osiągnięty (art. 189 f kpa) jednocześnie, brak jest klarownych regulacji pozwalających organowi wprost na łączną ocenę w tym zakresie wielu naruszeń stwierdzonych w ramach jednej kontroli. Na marginesie zaznaczyć można, iż problemu takiego nie ma np. w ustawie o transporcie drogowym gdzie ustawodawca ograniczył wprost odpowiedzialność zawodowych kierowców dokonujących choćby najpoważniejszych naruszeń drogowych wskazanych w tej ustawie do maksymalnej kary administracyjnej w ramach jednej kontroli w kwocie 3.000 zł (art. 92a ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym). W przedmiotowej sprawie mimo, że występuje tu oczywista niewspółmierność wydanych łącznie kar w stosunku do jej celu (ogólnie: prewencja zmierzająca do dokonywania pełnych opłat) czy do wagi naruszenia, ustawodawca w zakresie wymiaru kary nie określił wprost na wzór ustawy o transporcie drogowym modelu działania. Kierując się jednak uzasadnieniem ustawodawcy co do wprowadzenia przepisów rozdziału IVa kpa wskazać trzeba, iż przepisy te mają stanowić uzupełnienie zidentyfikowanych niedostatków, a zatem także braków (luk) w ustawach prawa administracyjnego materialnego (vide stanowisko powołane w uzasadnieniu uchwały NSA z 9 czerwca 2022 r. Sygn. III OPS 1/21). Tym samym organ winien ustalić przy ocenie wielu naruszeń wykrytych w ramach jednej kontroli pewne obiektywne kryterium dla oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary w badanej sprawie i zależnie od przyjętej podstawy podobnie jak uczynił to obecnie dokonać indywidualnej oceny przesłanek z art 189 f kpa przy uwzględnieniu faktu dokonania jednej kontroli co wywołało przecież bezpośredni wpływ choćby na ocenę realizację celów kary. W ocenie Sądu w oparciu o przepisy działu IVa kpa organ administracyjny określając pewne obiektywne kryterium ponownie rozpoznając sprawę niniejszą w kontekście pozostałych spraw wszczętych w ramach jednej kontroli, mając na uwadze wagę naruszenia oraz cele kary dokonać będzie mógł odmiennej oceny w ramach rozpoznawanych spraw. Taka wykładnia art. 189 f kpa pozwoli na obiektywną ocenę zdarzenia uwzględniającą adekwatne określenie kary za popełnione przez Skarżącego naruszenia.
Ze wskazanych wyżej powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z uwagi na naruszenie wskazanych przepisów postępowania administracyjnego. Uchybienie, którego dopuścił się GITD mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby organ, uwzględniając prawidłową wykładnię art. 189f kpa, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a następnie go ocenił, to mógłby dojść do wniosku, że w okolicznościach tej sprawy uzasadnione jest odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Ponownie rozpoznając sprawę, GITD uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, a także:
- przeanalizuje zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście okoliczności, które są istotne w świetle przyjętej wyżej wykładni art. 189f kpa, a w razie potrzeby uzupełni tenże materiał dowodowy,
- w sposób wyczerpujący rozważy, czy związana m.in. z naruszeniami stwierdzonymi w tej sprawie okoliczność skumulowanej reakcji na szereg naruszeń, których miał się dopuścić Skarżący w okresie kilku miesięcy - uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w tej sprawie, skoro kara taka pełnić ma w pierwszej kolejności funkcję prewencyjną, której realizacja nie musi wymagać wymierzania aż kilkudziesięciu kar pieniężnych.
Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa, zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego 100 zł, czyli kwotę stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi.