VI SA/Wa 1454/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-11-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
kara administracyjnapas drogowydrogi publicznezezwolenieumowa cywilnoprawnaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o drogach publicznychsamorządowe kolegium odwoławczeinwestycja niedrogowaprzebudowa drogi

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie kary za zajęcie pasa drogowego, uznając, że umowa cywilnoprawna regulująca przebudowę drogi wyłącza potrzebę uzyskania zezwolenia administracyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. SKO umorzyło postępowanie, uznając, że umowa cywilnoprawna zawarta między miastem a inwestorem na przebudowę drogi wyłącza potrzebę uzyskania zezwolenia administracyjnego na zajęcie pasa drogowego. WSA w Warszawie uznał skargę za bezzasadną, potwierdzając, że zajęcie pasa drogowego na cele związane z przebudową drogi, na podstawie umowy zawartej w trybie art. 16 ustawy o drogach publicznych, nie wymaga zezwolenia administracyjnego i nie może być podstawą do nałożenia kary pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. SKO umorzyło postępowanie administracyjne, uznając je za bezprzedmiotowe. Powodem takiej decyzji było stwierdzenie, że inwestor (D. S.A.) nie był zobowiązany do uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, ponieważ zawarł z miastem umowę cywilnoprawną dotyczącą przebudowy drogi w związku z realizacją inwestycji niedrogowej. Sąd administracyjny podzielił stanowisko SKO. W uzasadnieniu wskazano, że art. 16 ustawy o drogach publicznych reguluje sytuacje, gdy inwestycja niedrogowa powoduje konieczność budowy lub przebudowy drogi publicznej, a szczegółowe warunki określa umowa z zarządcą drogi. Sąd podkreślił, że taka umowa ma charakter cywilnoprawny i podlega zasadzie swobody umów (art. 353¹ k.c.), a wszelkie spory z niej wynikające należą do właściwości sądów powszechnych. W konsekwencji, zajęcie pasa drogowego na cele związane z przebudową drogi na podstawie umowy zawartej w trybie art. 16 u.d.p. nie wymaga zezwolenia administracyjnego i nie może być podstawą do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i błędnej wykładni art. 40 u.d.p. są bezzasadne, a postępowanie administracyjne rzeczywiście stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zajęcie pasa drogowego na cele związane z przebudową drogi, na podstawie umowy zawartej w trybie art. 16 ustawy o drogach publicznych, nie wymaga uzyskania zezwolenia administracyjnego i nie może być podstawą do wymierzenia kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa cywilnoprawna zawarta na podstawie art. 16 u.d.p. reguluje warunki przebudowy drogi spowodowanej inwestycją niedrogową i wyłącza potrzebę uzyskania zezwolenia administracyjnego. Spory wynikające z takiej umowy należą do właściwości sądów powszechnych, a droga administracyjna jest niedopuszczalna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

u.d.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Inwestor inwestycji niedrogowej jest zobowiązany do budowy lub przebudowy drogi publicznej.

u.d.p. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Szczegółowe warunki budowy lub przebudowy dróg określa umowa między zarządcą drogi a inwestorem inwestycji niedrogowej.

u.d.p. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej. Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.

u.d.p. art. 40 § 12

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Określa przypadki i podstawę wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia lub umowy, z przekroczeniem terminu lub powierzchni.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 353

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Zasada swobody umów.

Pomocnicze

k.p.a. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.s.k.o. art. 1

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.s.k.o. art. 2

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.s.p. art. 39 § 5

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

u.d.p. art. 20

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 22 § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 22 § 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 22 § 2c

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 151

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa cywilnoprawna zawarta na podstawie art. 16 u.d.p. wyłącza potrzebę uzyskania zezwolenia administracyjnego na zajęcie pasa drogowego. Spory wynikające z umowy cywilnoprawnej należą do właściwości sądów powszechnych, a droga administracyjna jest niedopuszczalna. Postępowanie administracyjne w sprawie kary za zajęcie pasa drogowego staje się bezprzedmiotowe, gdy zajęcie wynika z umowy cywilnoprawnej.

Odrzucone argumenty

Zajęcie pasa drogowego na cele zaplecza budowy wymaga zezwolenia zarządcy drogi, a jego brak skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Zawarcie umowy cywilnoprawnej nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie kary za zajęcie pasa drogowego, jeśli zajęcie jest niezgodne z umową. Art. 40 ust. 1 u.d.p. ma zastosowanie, ponieważ nie jest to umowa cywilnoprawna zawarta na podstawie art. 22 ust. 2, 2a lub 2c u.d.p.

Godne uwagi sformułowania

nie ma podstaw do kwalifikacji tej umowy jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej Kompetencje publicznoprawne, a zatem także obowiązki o takim charakterze, zasadniczo nie mogą stanowić przedmiotu zobowiązań cywilnoprawnych. Wszelkie kwestie sporne, jakie mogą wyniknąć na tle wykonania umów cywilnoprawnych nie podlegają władczemu i jednostronnemu rozstrzygnięciu Organu w formie decyzji administracyjnej Droga administracyjna jest niedopuszczalna w zakresie roszczeń cywilnoprawnych. zarządca drogi zawierający umowę z inwestorem inwestycji niedrogowej w reżimie prawa cywilnego... jest uprawniony wbrew fundamentalnej zasadzie zawartej w art.7 Konstytucji RP oraz art.6 k.p.a. działać niezgodnie z przepisami prawa zamiast na ich podstawie

Skład orzekający

Barbara Kołodziejczak-Osetek

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Pawłowska

sędzia

Paweł Gorajewski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o drogach publicznych dotyczących zajęcia pasa drogowego w kontekście umów cywilnoprawnych i kompetencji organów administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna reguluje przebudowę drogi w związku z inwestycją niedrogową.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia rozgraniczenia sfery prawa administracyjnego i cywilnego w kontekście zarządzania drogami publicznymi, co jest istotne dla praktyków.

Umowa cywilna zamiast zezwolenia? Sąd wyjaśnia, kiedy można zająć pas drogowy bez kary administracyjnej.

Dane finansowe

WPS: 36 729 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1454/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Pawłowska
Paweł Gorajewski
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par. 1, art. 1 pkt 1, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1994 nr 122 poz 593
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.
Dz.U. 2018 poz 995
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 470
art. 40 ust. 12 pkt 1, art. 20, art. 16, art. 16 ust. 2, art. 22 ust. 2, 2a, 2c
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 353 ze zn. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędziowie Asesor WSA Paweł Gorajewski Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r. nr KOC/4883/Dr/21 w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") decyzją z dnia 28 października 2021 r. nr KOC/4883/Dr/21 wydaną na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735) dalej: "k.p.a.", art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.), dalej: "u.s.k.o." oraz art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 995), dalej: "u.s.p." uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Organ I instancji") z dnia 15 lipca 2021 r. nr 402/K/2021 orzekającą w pkt 1 o obciążeniu D. S.A. (dalej: "Uczestnik", "Spółka") karą pieniężną w wysokości 36.729.000,00 zł za zajęcie pasa drogowego ul. [...] bez zezwolenia zarządcy drogi w okresie od dnia 28 lutego 2020 r. do 15 lutego 2021 r. w częściach dz. ew. nr[...] obręb [...] o pow. 1669 m2 oraz dz. ew. nr [...] obręb [...] o pow. 1246 m2 łącznie 2915 m2 oraz w pkt 2 o zobowiązaniu do przywrócenia pasa drogi wymienionego w pkt 1 do stanu poprzedniego poprzez demontaż i przesunięcie ogrodzenia do granicy działki nr ew. [...] z obrębu [...] do czasu faktycznego rozpoczęcia prac związanych z przebudową ul. [...] po uzyskaniu przez Spółkę odpowiedniego zezwolenia i umorzyło postępowanie przed Organem I instancji.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia SKO w Warszawie wskazało, że inwestor (Uczestnik) nie był zobowiązany do uzyskania od zarządcy drogi zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, co wynika z faktu, iż m. W. poprzednik prawny D.S.A. zawarły dnia 27 czerwca 2019 r. umowę nr [...] w celu ustalenia szczegółowych warunków przebudowy odcinka drogi ul. [...] w W. w związku z treścią art. 16 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1693), dalej: "u.d.p." W jej wykonaniu, protokołem użyczenia z dnia 4 lutego 2020 r., inwestor przejął we władanie działki, na których zlokalizowany jest pas drogi.
Organ odwoławczy podniósł, iż jeśli Prezydent m. st. Warszawy uznał, że Uczestnik nie wykorzystuje oddanej Spółce na podstawie umowy nr [...] nieruchomości na cele przebudowy odcinka ul. [...], czyli nie wykorzystuje jej zgodnie z umową, winien dochodzić swoich roszczeń w reżimie prawa cywilnego, stosownie do ustaleń umowy z dnia 27 czerwca 2019 r.
W konsekwencji Organ odwoławczy stwierdził, że nie było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, co skutkowało umorzeniem postępowania w sprawie.
Pismem z dnia 27 kwietnia 2022 r. P. w W. (dalej: "P.") złożył skargę na decyzję Kolegium z dnia 28 października 2021 r. nr KOC/4883/Dr/21 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1. istotne naruszenie prawa, tj. art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę całości zebranego materiału dowodowego dokonaną przez SKO w Warszawie, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, że w niniejszej sprawie mają zastosowania przepisy prawa cywilnego w związku z zawartą umowną nr [...] pomiędzy m. W. a D. S.A., a tym samym nie mają zastosowania przepisy postępowania administracyjnego;
2. istotne naruszenie prawa, to jest art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w oparciu o błędnie poczynione ustalenia faktyczne i błędnie wysnute z nich wnioski o zasadności umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, gdy w niniejszej sprawie zajęcie pasa drogowego ul. [...] w W. na cele zaplecza budowy wymagało zezwolenia zarządcy drogi, a jego brak musiał skutkować wszczęciem postępowania w celu wy dania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p.
3. istotne naruszenie prawa, to jest art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, przy błędnym ustaleniu stanu faktycznego co do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego uchylenia decyzji Organu I instancji i umorzenia postępowania, w sytuacji gdy wbrew ustaleniom SKO w Warszawie, Prezydent m. st. Warszawy miał obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie zajęcia pasa drogowego ul. [...] bez wymaganej zgody zarządcy drogi na zaplecze budowy;
4. istotne naruszenie prawa, to jest art. 40 ust. 1 u.d.p. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.p., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że o ile zostanie zawarta umowa regulująca kwestię przebudowy drogi publicznej spowodowanej inwestycją niedrogową, to nie jest wymagane zezwolenie zarządcy na zajęcie pasa drogowego, w którym przebudowa ma być prowadzona, nawet jeśli inwestor dokonuje zajęcia na cel inny niż przebudowa.
W uzasadnieniu skargi P. wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż zajęcie pasa drogowego nie wynikało z zamiaru niezwłocznego przystąpienia do przebudowy ulicy, lecz miało na celu ułatwienie prowadzenia inwestycji niedrogowej przez wykorzystanie powierzchni pasa drogowego na cele budowy budynku mieszkalnego.
W przekonaniu P., taki sposób wykorzystania zajętego pasa drogowego, wbrew twierdzeniom SKO w Warszawie, nie mieścił się w granicach umowy z dnia 27 czerwca 2019 r., nie miał charakteru niewłaściwej realizacji umowy skutkującego sankcjami cywilnoprawnymi, lecz stanowił przekroczenie norm prawa administracyjnego.
Tym samym P. uznał, że Organ I instancji był uprawniony do wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej o karze pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, bowiem niezgodne z umową korzystanie z zajętego pasa drogowego nie zwalnia inwestora z odpowiedzialności o charakterze administracyjnym, tylko dlatego, że konkretna umowa została zawarta.
P. podkreślił, iż w wyniku zawarcia umowy na podstawie art. 16 u.d.p. zarządca drogi nie przenosi swoich uprawnień, ani też nie zrzeka się ich w zakresie sfery publicznoprawnej, w szczególności dotyczącej prowadzenia postępowania administracyjnego w związku z ustaleniem, iż inwestor inwestycji niedrogowej korzysta z wydanego mu pasa drogowego w sposób niezgodny z umową i jej celem.
Mając powyższe na uwadze, P. wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r. nr KOC/4883/Dr/21 jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy,
ewentualnie-
2. uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r. nr KOC/4883/Dr/21 i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 lipca 2021 r. nr 402/K/2021 wydanych z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej: "p.p.s.a." P. wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym a w trybie uproszczonym.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki ku temu, aby umorzyć na podstawie art.105 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne toczące się w przedmiocie zajęcia pasa drogowego przez Spółkę - ulicy [...] w W., bez wymaganego prawem zezwolenia zarządcy drogi, które jak twierdzi P., powinno być udzielane w formie decyzji administracyjnej na podstawie art.40 ust.12 pkt 1 u.d.p., mimo zawarcia przez Prezydenta m.st. Warszawy umowy cywilnoprawnej ze Spółką D. S.A. na podstawie art.16 ust.2 u.d.p.
Przystępując do rozważań co do istoty sprawy, przytoczyć należy treść art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W świetle tego uregulowania przyjmuje się, iż z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych, gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej lub z przyczyn faktycznych, gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych, uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej.
Dla rozstrzygnięcia podstawowego zagadnienia sprawy, tj. czy kontrolowane postępowanie stało się bezprzedmiotowe, koniecznym jest sięgnięcie do przepisów u.d.p. regulujących procedurę budowy lub przebudowy, utrzymania oraz ochrony dróg publicznych, z których wynika, że finansowanie składających się na nie przedsięwzięć jest, co do zasady zadaniem państwa lub organów samorządowych, realizowanych przez zarządcę drogi.(art.20 u.d.p.). Art. 16 u.d.p. zawiera unormowanie będące wyjątkiem od tej zasady z uwagi na kryterium charakteru inwestycji (niedrogowej), która wywołuje konieczność budowy lub przebudowy takiej drogi na cele realizacji inwestycji. Jeżeli inwestycja niedrogowa powoduje konieczność budowy lub przebudowy drogi publicznej zobowiązanym do tej budowy lub przebudowy jest jej inwestor, a obowiązek ten obciąża go z mocy samego prawa na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.p. Warunki wykonywania tego obowiązku określa umowa zawarta z zarządcą drogi. W ocenie Sądu nie ma podstaw do kwalifikacji tej umowy jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W zakresie ukształtowania treści tej umowy ma zastosowanie przepis art. 3531 k.c. statuujący zasadę swobody umów, który jednak nie rozciąga się na sferę prawa publicznego. Kompetencje publicznoprawne, a zatem także obowiązki o takim charakterze, zasadniczo nie mogą stanowić przedmiotu zobowiązań cywilnoprawnych. Podmioty prawa publicznego obowiązane są przestrzegać przypisanych im kompetencji, przy wykorzystaniu których powinny realizować nałożone na nie zadania. Kompetencje publicznoprawne przynależą organom określonym w ustawie, natomiast na inne organy mogą być przenoszone tylko w sytuacji, gdy ustawodawca na to zezwoli (wyrok Sąd Najwyższy z 24 lutego 2021 r. sygn. akt III CSKP 62/21, lex - wersja elektroniczna).
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko Organu o niedopuszczalności drogi administracyjnej w przedmiocie niewykonania lub nienależytego wykonania- umowy cywilnoprawnej, zawartej, w rozpoznawanej sprawie zawartej przez Prezydenta m.st. Warszawy ze spółką prawa handlowego w trybie art. 16 ust. 2 u.d.p. Sąd wyjaśnia, że wszelkie kwestie sporne, jakie mogą wyniknąć na tle wykonania umów cywilnoprawnych nie podlegają władczemu i jednostronnemu rozstrzygnięciu Organu w formie decyzji administracyjnej, bowiem zawarcie takiej umowy nie należy do obowiązków organu i nie mieści się w sferze tzw. władztwa administracyjnego określanego mianem imperium. Mieści się natomiast w tej sferze działań organu administracji publicznej, określanej jest mianem "dominium" obejmującej stosunki cywilnoprawne, których uczestnikiem jest organ administracji publicznej - gmina, podobnie jak każda inna osoba prawna. Sfera ta, należąca do prawa prywatnego, podlega zasadzie swobody umów, określonej w art. 3531 k.c., w zakresie w jakim nie dotyczy sfery publicznoprawnej działalności organu. Wszelkie roszczenia stron oraz spory powstałe na tle wykonania zawartych przez organ administracji umów cywilnoprawnych należy zatem do właściwości sądów powszechnych rozpoznawanych w postępowaniu cywilnym, a nie administracyjnym.
Za całkowicie chybione należy uznać zarzuty skargi, iż zawarcie umowy przez organ administracji na podstawie art.16 ust.2 u.d.p., nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu w sprawie art. 40 ust. 1 u.d.p., bowiem nie jest to umowa cywilnoprawna zawarta na podstawie art.22 ust. 2, 2a lub 2c u.d.p.
Zgodnie z art.40 ust.1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.
Stosownie do przepisu art. 40 ust. 12 u.d.p. za zajęcie pasa drogowego:
1) bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2,2a lub
2c,
2) z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c,
3) o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi lub w umowie, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c - zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6."
Dokonując wykładni art.16 i art.40 u.d.p. zauważyć przede wszystkim należy, iż są to odrębne instytucje prawne, znajdujące zastosowanie w odmiennych stanach faktycznych. Zastosowanie regulacji zawartej w wyżej powołanym art. 40 ust 12 pkt 1 u.d.p. oraz wymierzenie określonej w nim kary może być rozważane tylko wówczas, gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika, że podmiot, który dokonał zajęcia pasa drogowego zobowiązany był uzyskać od zarządcy drogi zezwolenie na zajęcie pasa drogowego wydanego w formie decyzji administracyjnej. Art. 40 ust 1 u.d.p wskazuje sytuacje, kiedy zezwolenie zarządcy drogi jest wymagane i stanowi on, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi wydanego w formie decyzji administracyjnej. Z niebudzącej wątpliwości treści art.40 ust.1 wynika więc, że w przypadku, gdy zajęcie pasa drogowego dokonane jest na cele związane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego wydanego w formie decyzji administracyjnej. Zastosowanie natomiast znajduje art.16 ust.1 i 2 u.d.p. zgodnie z którymi budowa lub przebudowa dróg publicznych spowodowana inwestycją niedrogową należy do inwestora tego przedsięwzięcia.(ust.1). Szczegółowe warunki budowy lub przebudowy dróg, o których mowa w ust. 1, określa umowa między zarządcą drogi a inwestorem inwestycji niedrogowej.(ust.2)
Ne jest sporne w sprawie, iż w rozpoznawanej sprawie zawarta została umowa pomiędzy Prezydentem m.st. Warszawy a podmiotem prawa prywatnego -Spółką D. S.A. w dniu 27 czerwca 2019 r. nr [...] oraz, że Spółka ta w wykonaniu umowy nr [...], na podstawie protokołu użyczenia z dnia 4 lutego 2020 r., przejęła we władanie działki, na których zlokalizowane są obiekty pas drogi [...] o pow. 3 277,05 m2 dz. ew. nr [...] i [...] w obrębie [...]. Z treści protokołu wynika, że przekazanie nieruchomości nastąpiło na cele przebudowy odcinka ulicy w zakresie w jakim przebudowa odcinka ulicy objęta jest decyzją z 11 października 2018 nr 325/PPD/2018 o pozwoleniu na budowę. Z protokołu tego wynika również, że termin wykonania robót określono od 4 lutego 2020 r. do 4 lutego 2023 r.
Nie budzi więc wątpliwości, że Spółce D. S.A. na podstawie umowy nr [...] została w dniu 4 lutego 2020 r. wydana nieruchomość, tj. działki na których zlokalizowane są obiekty pas drogi [...] o pow. 3 277,05 m2 dz. ew. nr [...] i [...] w obrębie [...] i jest uprawniona do zajmowania pasa drogowego ul. [...] w zakresie objętym umową nr [...].
Z tych względów trafnie Organ rozstrzygnął, iż jeżeli korzystanie z drogi publicznej następuje na podstawie umowy zawartej w trybie art. 16 u.d.p i w związku z prowadzeniem przez podmiot prawa prywatnego budowy lub przebudowy drogi publicznej nie można wówczas uznać, że podmiot ten zobowiązany był do uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w rozumieniu art. 40 ust 1 u.d.p
Jak już Sąd wyjaśnił wyżej, na podstawie regulacji art. 40 ust 1 u.d.p. zajmowanie części pasa drogowego na cele przebudowy drogi na warunkach określonych w umowie nr 3/2019, zawartej w trybie art. 16 u.d.p, nie wymaga uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i nie jest prawnie dopuszczalne wszczynanie i prowadzenie postępowania administracyjnego, w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, za zajęcie pasa drogowego. Zajęcie pasa drogowego na cele związane z przebudową drogi nie wymaga zezwolenia na zajęcie pasa drogowego wydanego w formie decyzji ale zawarcia umowy na podstawie art.16 ust.2 u.d.p.
W sytuacji, gdy Prezydent m.st. Warszawy uznał, że Spółka nie wykorzystuje, oddanej jej na podstawie umowy nr [...] nieruchomości, na cele przebudowy odcinka ulicy [...], czyli nie wykorzystuje jej zgodnie z umową, może dochodzić swoich roszczeń w trybie postępowania cywilnego właściwego dla sądów powszechnych, zgodnie z postanowieniami umowy nr [...]. Droga administracyjna jest niedopuszczalna w zakresie roszczeń cywilnoprawnych.
Skoro więc Spółka na mocy umowy nr [...] jest uprawniona do zajmowania pasa drogowego ul. [...] w zakresie objętym umową i protokołem użyczenia z dnia 4 lutego 2021 r., to nie ma podstaw prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego w zakresie zajęcia przez Spółkę działek w częściach dz. ew. nr [...] obręb [...] o pow. 1669 mz oraz dz. ew. nr [...] obręb [...] o pow. 1246 m2 łącznie 2915 m2, bowiem nieruchomość ta jest we władaniu Spółki na podstawie umowy [...].
Akceptacja stanowiska przedstawionego w skardze i dopuszczenie możliwości wszczynania i przeprowadzenia postępowania w sprawie wymiaru kary za zajęcie pasa drogowego, którym to pasem drogowym Spółka włada na podstawie umowy podpisanej z zarządcą drogi w trybie art. 16 u.d.p, byłoby równoznaczne z uznaniem, że zarządca drogi zawierający umowę z inwestorem inwestycji niedrogowej w reżimie prawa cywilnego, opartej na zasadzie swobody umów i równości stron, jest uprawniony wbrew fundamentalnej zasadzie zawartej w art.7 Konstytucji RP oraz art.6 k.p.a. działać niezgodnie z przepisami prawa zamiast na ich podstawie, w zależności od korzystnej lub nie dla siebie sytuacji i z naruszeniem przepisów prawa.
Nie jest więc, prawnie dopuszczalna sytuacja, w której z jednej strony dochodzi do powierzenia Spółce D. S.A (podmiotowi prywatnemu, inwestorowi inwestycji niedrogowej) realizacji przebudowy drogi na podstawie umowy podpisanej w trybie art. 16 u.d.p, a więc na podstawie umowy zawartej w reżimie prawa cywilnego, z drugiej strony zaś - do władczego działania jednej ze stron umowy, tj. Prezydenta m.st. Warszawy, w postaci prowadzenia postępowania i wydania decyzji o nałożeniu na drugą stronę umowy kary za zajęcie pasa drogowego przekazanego Spółce, mocą wiążącej ich umowy.
Reasumując brak było podstaw w stanie faktycznym sprawy do wszczęcia postępowania i nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego, co trafnie zauważył organ odwoławczy uchylając decyzję Organu I instancji i umarzając postępowanie w sprawie na podstawie art.105 § 1 k.p.a. stało się ono bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych, tj. braku normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI