VI SA/Wa 1411/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki N. Sp. z o.o. na decyzję KNF odmawiającą wpisu do rejestru Zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi, uznając, że inwestowanie w kryptowaluty wiąże się z nadmiernym ryzykiem dla inwestorów.
Spółka N. Sp. z o.o. złożyła wniosek o wpis do rejestru Zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi (ZASI), planując inwestować w kryptowaluty. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) odmówiła wpisu, wskazując na wysokie ryzyko dla inwestorów związane z nieuregulowanym statusem prawnym kryptowalut, zmiennością ich cen oraz brakiem odpowiednich zabezpieczeń. Sąd administracyjny uznał decyzję KNF za prawidłową, podkreślając, że inwestowanie w kryptowaluty, ze względu na brak regulacji i wysokie ryzyko, nie może być uznane za działalność należycie zabezpieczającą interesy inwestorów.
Spółka N. Sp. z o.o. złożyła wniosek o wpis do rejestru Zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi (ZASI), proponując strategię inwestycyjną opartą w całości na kryptowalutach. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) odmówiła wpisu, powołując się na art. 70zc ust. 3 pkt 2 Ustawy o funduszach inwestycyjnych, zgodnie z którym odmowa następuje, gdy wnioskodawca może wykonywać działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów. KNF argumentowała, że nieuregulowany status prawny kryptowalut, ich wysoka zmienność cenowa, brak gwarancji i zabezpieczeń dla inwestorów, a także potencjalne ryzyko oszustw na giełdach kryptowalutowych, czynią takie inwestycje skrajnie ryzykownymi i nieakceptowalnymi dla instytucji wspólnego inwestowania. Dodatkowo, KNF zwróciła uwagę na niekorzystne dla inwestorów postanowienia umowy ASI dotyczące wynagrodzenia zarządzającego. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów K.p.a. i Konstytucji RP. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko KNF. Sąd uznał, że KNF prawidłowo oceniła ryzyko związane z inwestowaniem w kryptowaluty i że odmowa wpisu była uzasadniona potrzebą ochrony interesów inwestorów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd podkreślił, że brak regulacji prawnych dla kryptowalut i podmiotów nimi obracających stanowi istotne zagrożenie dla inwestorów, a ograniczenie wolności gospodarczej w tym zakresie jest proporcjonalne i uzasadnione ważnym interesem publicznym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, inwestowanie w kryptowaluty przez ASI, ze względu na brak regulacji prawnych, wysoką zmienność cen, brak gwarancji i zabezpieczeń, stanowi działalność nienależycie zabezpieczającą interesy inwestorów.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko KNF, że nieuregulowany status prawny kryptowalut, ich skrajne ryzyko i brak mechanizmów ochrony inwestorów sprawiają, że planowana przez spółkę polityka inwestycyjna nie może być zaakceptowana. Odmowa wpisu jest uzasadniona potrzebą ochrony rynku finansowego i jego uczestników.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.f.i. art. 70zc § ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § §1 ust.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.f.i. art. 8a § ust. 3
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
u.f.i. art. 2 § pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
u.f.i. art. 70zc § ust. 1
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
u.f.i. art. 70zc § ust. 2
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 231/2013 art. 5
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.n.f. art. 2
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym
u.o.n.f. art. 7 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym
Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu art. 2 § ust. 2 pkt 26
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Inwestowanie w kryptowaluty wiąże się z nadmiernym ryzykiem dla inwestorów ze względu na brak regulacji prawnych, zmienność cen i brak zabezpieczeń. Odmowa wpisu do rejestru ZASI jest uzasadniona potrzebą ochrony interesów inwestorów i stabilności rynku finansowego. Ograniczenie wolności gospodarczej w zakresie inwestowania w kryptowaluty jest proporcjonalne i uzasadnione ważnym interesem publicznym.
Odrzucone argumenty
Odmowa wpisu narusza konstytucyjne wolności gospodarcze i zasadę równości wobec prawa. KNF przekroczyła swoje kompetencje, wchodząc w rolę ustawodawcy. Ryzyko związane z kryptowalutami jest porównywalne z ryzykiem na innych rynkach (np. Forex, start-upy).
Godne uwagi sformułowania
inwestycje o poziomie ryzyka nieakceptowalnym dla instytucji wspólnego inwestowania brak uregulowania sytuacji prawnej kryptowalut oraz produktów z nimi powiązanych ryzyko skrajne, a przesłanki aktywujące ryzyko na tym rynku należą do czynników nieprzewidywalnych podmioty te nie korzystają z gwarancji i zabezpieczeń towarzyszących usługom finansowym świadczonym przez instytucje finansowe brak podstaw prawnych funkcjonowania giełd kryptowalutowych ograniczenie wolności prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na ważny interes publiczny z zastrzeżeniem, że może to nastąpić tylko w drodze ustawy
Skład orzekający
Barbara Kołodziejczak-Osetek
sprawozdawca
Grzegorz Nowecki
członek
Joanna Wegner
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wpisu do rejestru zarządzających ASI ze względu na inwestycje w kryptowaluty, ocena ryzyka związanego z rynkiem kryptowalut, ochrona inwestorów na rynku finansowym, proporcjonalność ograniczeń wolności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji inwestowania w kryptowaluty przez instytucje wspólnego inwestowania w okresie braku szczegółowych regulacji prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy dynamicznie rozwijającego się i budzącego kontrowersje rynku kryptowalut oraz roli organu nadzoru finansowego w ochronie inwestorów. Jest to temat aktualny i budzący duże zainteresowanie.
“Kryptowaluty poza prawem? Sąd potwierdza: KNF ma rację, odmawiając wpisu funduszom inwestującym w cyfrowe aktywa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1411/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-02-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-07-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Barbara Kołodziejczak-Osetek /sprawozdawca/ Grzegorz Nowecki Joanna Wegner /przewodniczący/ Symbol z opisem 6375 Zarządzanie funduszami powierniczymi Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II GSK 883/20 - Wyrok NSA z 2023-10-11 Skarżony organ Komisja Nadzoru Finansowego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 2096 art. 9, art. 79a Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 2016 poz 1896 art. 70zc ust. 3 Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2020 r. sprawy ze skargi N.Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru Zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi oddala skargę Uzasadnienie W dniu 13 listopada 2017 r. N. sp. z o.o. dalej "Spółka", "Strona", "Skarżąca", złożyła do Komisji Nadzoru Finansowego dalej "KNF", "organ", wniosek o wpis do rejestru Zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi dalej "ZASI" lub "zarządzający ASI", wraz z polityką i strategią inwestycyjną. Wniosek został złożony w związku ze zmianami wprowadzonymi do przepisów o funduszach inwestycyjnych nową ustawą z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 615) zwana dalej "u.f.i" , "Ustawa" lub "ustawa o funduszach inwestycyjnych ", ponieważ Spółka chciała zarządzać aktywami kilku inwestorów w ich interesie, który według wprowadzonej nowej nomenklatury jest "instytucją wspólnego inwestowania, której przedmiotem działalności jest zbieranie, aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w ich interesie", i która w nowych przepisach nazwana jest Alternatywną Spółką Inwestycyjną dalej "ASI". W piśmie z dnia 22 grudnia 2017 r.o sygn. [...] przekazała Spółce swoje uwagi do wniosku i zobowiązała Spółkę do przysłania wyjaśnień oraz uzupełnienia braków wniosku, w tym do przedłożenia: - zmiany umowy Spółki w przedmiocie prowadzonej działalności, a co za tym idzie zmiany wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (zwanym dalej "KRS"), - przedstawienia umowy ASI, której aktywami Spółka zamierzała zarządzać wraz z potwierdzeniem, że nie został sporządzony wniosek o wpis ASI do KRS, - przesłania zmodyfikowanych opisów polityki inwestycyjnej i strategii inwestycyjnej ASI. Odpowiadając na wymóg zaistnienia ASI, w dniu 29 grudnia 2018 aktem notarialnym została powołana "N. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] Alternatywna Spółka Inwestycyjna spółka komandytowo-akcyjna" (zwana dalej "Funduszem"), by móc dołączyć do wniosku wymaganą przez KNF umowę ASI. Siedmiu inwestorów opłaciło kapitał założycielski w wysokości 300.000 zł, licząc na sprawne uzyskanie stosownych wpisów i rozpoczęcie pełnej działalności inwestycyjnej Funduszu. Z kolei Spółka w dniu 19 stycznia 2018 r.przesłała żądane przez KNF wyjaśnienia, wykonała wszystkie zalecenia wskazane przez KNF, w tym również zmianę umowy Spółki, nanosząc te zmiany w KRS i ponosząc konieczne przy tym koszty. Wyjaśnienia Spółki pozostały bez odpowiedzi. Natomiast na podstawie art. 79a §1 k.p.a KNF pismem z dnia 30 stycznia 2018 r. poinformowała, że okoliczności faktyczne i prawne sprawy, mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Strony wskazanym we wniosku, tj. decyzji o odmowie wpisu Spółki do rejestru zarządzających ASI. Spółka pismem z dnia 25 listopada 2018 r., domagała się uszczegółowienia zastrzeżeń Komisji z jej wskazanych w piśmie z dnia 30 pażdziernika 2018, by móc podjąć działania mające na celu rozwianie wątpliwości, co do jej działalności, która w swej istocie ma zabezpieczać inwestorów chcących inwestować na rynkach kryptowalut w największy możliwy sposób, a polityka inwestycyjna ma na celu między innymi ograniczenie zdefiniowanych ryzyk. W piśmie tym skierowana była też prośba do KNF o jasną, szczegółową informację, w czym dokładnie KNF widzi ryzyko nienależytego wykonywania działalności przez Spółkę oraz o zalecenia KNF w celu wyeliminowania takiej możliwości. W dniu [...] kwietnia 2019 r. KNF podjęła decyzję odmawiającą Spółce wpisu. Uzasadniając powyższą decyzję Komisja stwierdziła iż w niniejszej sprawie zaktualizowała się przesłanka odmowy wpisu, o której mowa w art. 70zc ust. 3 pkt 2 Ustawy, a mianowicie Wnioskodawca może wykonywać działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. W ocenie KNF stanowisko to uzasadnia fakt, iż przepisy Ustawy nie zawierają postanowień określających dopuszczalny zakres działalności inwestycyjnej prowadzonej przez zarządzających ASI. Na podstawie analizy przedłożonych przez Spółkę dokumentów, Komisja w okolicznościach faktycznych i prawnych przedmiotowego wniosku uznała, iż Wnioskodawca może wykonywać działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. Działalność inwestycyjna zarządzanej ASI, wedle treści dokumentów polityki inwestycyjnej i strategii inwestycyjnej ASI załączonych do wniosku o wpis do rejestru zarządzających ASI, miała zostać oparta na specyficznej kategorii lokat, a mianowicie na lokatach na rynkach tzw. kryptowalut (nazywanych także walutami wirtualnymi lub walutami cyfrowymi). Zaplanowana przez Wnioskodawcę polityka inwestycyjna przewidywała całkowitą koncentrację portfela inwestycyjnego zarządzanej ASI na lokatach charakteryzujących się niejednoznacznym statusem prawnym, nienotowanych na rynku regulowanym, wyróżniających się najwyższym stopniem ryzyka. Problematyka kryptowalut, pomimo zauważalnego od lat funkcjonowania kryptowalut w przestrzeni rynkowej, nie doczekała się właściwej sobie regulacji, zarówno na poziomie prawa krajowego, jak i prawa europejskiego a umiejscowienie kryptowalut w ramach obowiązujących regulacji prawnych budzi wiele pytań, które do tej pory nie znalazły wiążącego rozstrzygnięcia. Legalność kryptowalut w obrocie gospodarczym nie została zatem zakwestionowana przez organy unijne, czy też organy krajowe, a podmioty indywidualne mogą co do zasady wykorzystywać walutę wirtualną w prowadzonej działalności lub przy jej udziale realizować własne plany inwestycyjne. Niemniej jednak w kontekście niniejszego wniosku, dotyczącego instytucji wspólnego inwestowania, należy zaakcentować fakt, iż pomimo unijnych wymogów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy, które znajdą zastosowanie do dostawców portfeli i platform wymiany wirtualnych walut, status wirtualnych walut w dalszym ciągu pozostaje nieuregulowany przepisami prawa UE, jak również przepisami prawa krajowego. Klienci platform wymiany wirtualnych walut i dostawców portfeli elektronicznych, służących do obrotu kryptowalutami, nie korzystają z gwarancji i zabezpieczeń towarzyszących usługom finansowym świadczonym przez instytucje finansowe. KNF podkreśliła też różnice w zasadach funkcjonowania alternatywnych spółek inwestycyjnych oraz alternatywnych funduszy inwestycyjnych działających jako specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte, czy też fundusze inwestycyjne zamknięte. W ocenie KNF fundusze inwestycyjne nie gwarantują swoim uczestnikom osiągnięcia celu inwestycyjnego, niemniej jednak z racji systemowych rozwiązań przewidzianych przepisami Ustawy, przysługujący uczestnikom funduszy inwestycyjnych stopień prawnej ochrony jest wyższy aniżeli w przypadku inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. Oprócz ryzyka prawnego w związku z dochodzeniem roszczeń z tytułu uczestnictwa w alternatywnej spółce inwestycyjnej innym istotnym aspektem sprawy, wpływającym na ocenę możliwości należytego zabezpieczenia interesu inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej o profilu inwestycyjnym wynikającym z przedstawionej przez Wnioskodawcę polityki i Strategii inwestycyjnej, należy wziąć pod uwagę w ocenie KNF również zmienność cen, dynamikę i rozpiętość wahań cenowych kryptowalut, o czym Europejskie organy nadzoru niejednokrotnie już przestrzegły potencjalnych nabywców tych walut, powodujących możliwość utraty dużej kwoty lub nawet całości zainwestowanych pieniędzy. Tym samym portfel inwestycyjny ASI, Komisja zaklasyfikowała, do inwestycji wysokiego ryzyka, nie tylko niegwarantującej osiągnięcia zakładanego celu inwestycyjnego, ale wręcz mogącej skutkować utratą całości zainwestowanego kapitału. Okoliczność obciążenia portfela inwestycyjnego wysokim ryzykiem, nie jest co prawda przesądzająca, ale w porównaniu z innymi produktami inwestycyjnymi dostępnymi na rynku kapitałowym, nawet obarczonymi znacznym ryzykiem inwestycyjnym, ryzyko związane z lokowaniem środków finansowych na rynku kryptowalut jest ryzykiem skrajnym, a przesłanki aktywujące ryzyko na tym rynku należą do czynników nieprzewidywalnych. Ponadprzeciętne ryzyko inwestycyjne alternatywnej spółki inwestycyjnej lokującej 100% wartości swego portfela inwestycyjnego w aktywa oparte o kryptowaluty powodowane jest również tym, iż zarządzający ASI nie podlega żadnym ograniczeniom prawnym w zakresie prowadzonej działalności inwestycyjnej, tj. nie jest zobligowany do dywersyfikowania portfela inwestycyjnego, nie jest ograniczony limitami inwestowania w jeden podmiot, czy też w jedną kategorię aktywów, nie ma także obowiązku posiadania systemu zarządzania ryzykiem. Potencjalna ekspozycja na ryzyko inwestycyjne, zwłaszcza przy korzystaniu z mechanizmu dźwigni finansowej, nie podlega de facto żadnym limitom. W tym kontekście polityka inwestycyjna ASI w kształcie zaproponowanym przez Wnioskodawcę nie może zyskać akceptacji z punktu widzenia wymogu działania instytucji wspólnego inwestowania w interesie inwestorów alternatywnego funduszu inwestycyjnego, o czym stanowi art. 8a ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 1 lit.a Ustawy. KNF wskazała również, że ujęte w przedstawionej przez Spółkę polityką inwestycyjną, tokeny generowane w ramach projektów ICOs, a następnie sprzedawane za jędną z dostępnych kryptowalut, są podatne na oszustwa lub inne nieprawidłowości, w których występuje wysokie ryzyko utraty części lub całości zainwestowanych środków. Informacje udostępniane potencjalnym nabywcom mogą być niezweryfikowane w drodze audytu, nierzetelne, niepełne lub wprowadzające w błąd, a często niezrozumiałe przy braku zaawansowanej wiedzy technicznej i ekonomicznej. Również i w tym zakresie lokaty ASI narażone byłyby zatem na znacznie podwyższone ryzyko inwestycyjne, nieakceptowalne dla instytucji wspólnego inwestowania, stanowiąc źródło zagrożeń dla interesu inwestorów ASI. Poza ryzykiem generowanym przez skomplikowany i niejednoznaczny charakter samych kryptowalut dodatkowy element niepewności i ryzyka stwarzają również giełdy kryptowalutowe, na których Wnioskodawca zamierzał lokować środki pozyskane od inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej, zwłaszcza ze względu na brak podstaw prawnych ich funkcjonowania. Wiele z tych platform obrotu, z uwagi na brak jasnych reguł prowadzenia działalności, jest podatna na manipulowanie ceną lub inne nieuczciwe działania, a ich klienci nie mogą liczyć na żadne gwarancje prawne. Giełdy pośredniczące w obrocie walutami cyfrowymi funkcjonują bowiem w nieregulowanej prawnie przestrzeni rynku finansowego i jako takie nie są zobowiązane do przestrzegania wystandaryzowanych wymogów w obszarach mających bezpośredni wpływ na stopień zabezpieczenia interesu swoich klientów, tj. m.in. w zakresie identyfikowania kontrahentów, rejestrowania, archiwizowania i raportowania operacji, odrębnego ewidencjonowania środków klientów, ograniczeń w dokonywaniu transakcji własnych, czy też obowiązków w zakresie zapobiegania ujawnianiu informacji chronionej. W konsekwencji KNF uznała, iż treść polityki inwestycyjnej ASI zaprezentowana w ramach wniosku w opis do rejestru zarządzających ASI, w kontekście braku uregulowania sytuacji prawnej kryptowalut oraz produktów z nimi powiązanych, w tym sprzedaży tzw. monet lub tokenów (ITOs lub ICOs), powoduje, iż planowane inwestycje ASI muszą zostać ocenione jako lokaty o poziomie ryzyka nieakceptowalnym dla instytucji wspólnego inwestowania. Innowacyjna technologia, którą wykorzystują waluty wirtualne, wymaga pod względem funkcjonalnym, operacyjnym oraz prawnym nadania ram regulacyjnych, a na chwilę obecną szczegółowe aspekty praktycznego wykorzystania tej technologii w sferze usług finansowych są na etapie analiz. Zdaniem Komisji, będącej instytucją zobowiązaną do zapewnienia zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienia ochrony interesów uczestników tego rynku, podmiot o tego typu charakterystyce, nie powinien zyskać instytucjonalnej aprobaty organu nadzoru nad rynkiem finansowym poprzez wpis Wnioskodawcy jako instytucji wspólnego inwestowania do prowadzonego przez Komisję rejestru zarządzających ASI. Komisja powinna bowiem uwzględnić okoliczność, iż dla zewnętrznego odbiorcy wpis zarządzającego ASI do urzędowego rejestru prowadzonego przez Komisję będzie de facto oznaczał pozytywną weryfikację przez właściwy organ władzy publicznej podmiotu uprawnionego do prowadzenia określonej działalności na rynku finansowym. Komisja podniosła, iż przedstawiona przez Wnioskodawcę polityka i strategia inwestycyjna ASI, bazująca na inwestycjach opartych o kryptowaluty, wiąże się nie tylko z ponadprzeciętnym, nie podlegającym żadnym limitom ryzykiem rynkowym, ale również generuje zasygnalizowane powyżej dodatkowe ryzyka, które są właściwe wyłącznie dla tej kategorii lokat, powodując, w opinii Komisji, iż tego rodzaju wehikuł inwestycyjny nie może być uznany za podmiot dający rękojmię wykonywania działalności w sposób należycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej, będącej instytucją wspólnego inwestowania. Jednocześnie, KNF zwróciła uwagę na postanowienia § 13 umowy ASI, w którym przewidywały dla Wnioskodawcy jako komplementariusza ASI wynagrodzenie za reprezentowanie i prowadzenie spraw Spółki, składające się z: - wynagrodzenia stałego, wynoszącego 0,75% co kwartał od aktywów netto ASI będących w zarządzaniu (z zastrzeżeniem płatności nie mniejszej niż 1.000 zł w przeliczeniu na miesiąc) oraz - wynagrodzenia zmiennego w postaci premii za efekty zarządzania w wysokości 0% w przypadku kwartalnego przyrostu wartości aktywów netto do 2,5%, 30% nadwyżki ponad 2,5% kwartalnego przyrostu wartości aktywów netto, 50% nadwyżki ponad 7,5% kwartalnego przyrostu wartości aktywów netto. W umowie ASI zastrzeżono zarazem, iż zmniejszenie wartości aktywów w danym kwartale będzie bilansowane w przyszłych okresach kwartalnych, nie precyzując przy tym, co dokładnie oznacza powołane sformułowanie i w jaki faktyczny sposób będzie kształtowało wysokość wynagrodzenia komplementariusza za reprezentowanie i prowadzenie spraw Spółki. Zdaniem Komisji zaproponowany przez Wnioskodawcę model prowadzenia działalności prowadziłby do nieuprawnionego prymatu interesu komplementariusza nad interesem wspólników komandytariuszy ASI i należy ocenić go negatywnie z punktu widzenia interesu inwestora alternatywnej spółki inwestycyjnej. Komisja kierując się celem sprawowanego nadzoru nad rynkiem finansowym z uwagi na treść polityki i strategii inwestycyjnej ASI, zobowiązana była w negatywny sposób odnieść się do wniosku o wpis Wnioskodawcy do rejestru zarządzających ASI. Organ wyjaśnił również , iż celem Komisji w ramach nadzoru sprawowanego nad rynkiem finansowym jest, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1417, z późn. zm.).dalej "ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym" lub "u.o.n.f.", zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesu uczestników tego rynku również poprzez rzetelną informację dotyczącą funkcjonowania rynku. Wobec powyższego, mając na względzie konieczność zapewnienia prawidłowości funkcjonowania rynku finansowego oraz zabezpieczenia interesu jego uczestników, Komisja, zważywszy na przedstawioną przez wnioskodawcę treść polityki i strategii inwestycyjnej ASI, stanęła na stanowisku, iż do funkcjonowania na rynku kapitałowym nie może zostać dopuszczona instytucja wspólnego inwestowania, potencjalnie adresowana do szerokiego kręgu odbiorców, o specyfice polityki inwestycyjnej, ukierunkowanej na skrajnie ryzykowną działalność o spekulacyjnym charakterze. W sytuacji niepewności regulacyjnej, panującej zwłaszcza w sferze prawa publicznego odnośnie kwestii dotyczących walut cyfrowych, Komisja jako organ zobowiązany do działania zgodnego z literą prawa, nie mogła pozytywnie odnieść się do meritum analizowanego wniosku. Niewątpliwie ustawodawca będzie w najbliższym czasie zmuszony wypracować stosowne regulacje normujące status prawny walut cyfrowych, w tym standardy przewidujące sposoby zapobiegania ewentualnym nadużyciom oraz sposoby usuwania ich skutków, ale na chwilę obecną takie regulacje nie obowiązują, a w ich braku Komisja nie może pozytywnie rekomendować, skierowanej do potencjalnych inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej, działalności inwestycyjnej ukierunkowanej na obarczony ponadprzeciętnym ryzykiem rynek kryptowalut, pozostający poza obszarem prawnej regulacji. Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła: brak podstaw prawnych, a jedynie polityczny charakter odmowy wpisu do ZASI wpisu zgodnie z wnioskiem Skarżącej, jednocześnie wnosząc o: 1) uchylenie na podstawie przepisów art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." albo unieważnienie na podstawie art. 145 §1 ust.2 p.p.s.a. w związku z art. 156 §1 ust.2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej "k.p.a." zaskarżonej decyzji, 2) zobowiązanie KNF na podstawie przepisów art. 145a §1 p.p.s.a. do wydania decyzji lub postanowienia o wpisie Skarżącej do rejestru ZASI w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, albo uznanie uprawnienia Spółki do wpisania jej w rejestr ZASI na podstawie przepisów art. 146 §2 p.p.s.a. (traktując niniejszą skargę, jako skargę na brak wykonania tego wpisu) oraz art.8a ust.1,3, art.8b ust.2 pkt.2, 8c, art.70a ust. 1,2, art.70 b,art.70e ust.l, art.70zb ust. 1,2, art.70zc ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1355 z późn. zm ), zwanej dalej "u.f.i." i zobowiązanie KNF, w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, do wykonania tego wpisu, ze względu na to, że wpis jest czynnością materialno-techniczną i nie wymaga formy decyzji, 3) zasądzenie kosztów postępowania i ewentualnego zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi Spółka zarzuciła naruszenie art.9 i art.79a k.p.a. oraz art.10, art.70zc ust.3 pkt 3 u.f.i. oraz art.31 i 32 Konstytucji, polemizując z poszczególnymi fragmentami uzasadnienia zaskarżonej decyzji, akcentując nadużycie prawa i kompetencji przez KNF, która w ocenie Strony, zamiast nadzorować rynek finansowy to zajmuje się tworzeniem prawa do czego uprawniona nie jest. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie w tym sensie, że nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja administracyjna KNF odmawiająca Spółce wpisu do ZASI, która w ocenie Sądu odpowiada prawu. Z uwagi na żądania skargi, wyjaśnić również należy, iż w sprawie nie mógł mieć zastosowania art.146 p.p.s.a. określający formy wyroku uwzględniającego skargę na akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie decyzji jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd nie miał również podstaw do rozważań w przedmiocie, zastosowania art.145 a p.p.s.a., bowiem oddalił skargę jako bezzasadną o czym niżej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zasadniczego zarzutu skargi, jakim jest naruszenie przez organ, art. 70zc ust. 3 pkt 2 u.f.i. wskazać należy, iż jest on bezzasadny. Ustawa o funduszach inwestycyjnych przewiduje, że udzielanie zezwolenia na prowadzenie działalności przez zarządzającego ASI oraz wpis do rejestru zarządzających ASI winny następować co do zasady na etapie tworzenia ASI, którą ma zarządzać dany zarządzający ASI, czyli po zawiązaniu tej spółki, a przed jej zgłoszeniem do KRS. Istnienie podstawowego warunku koniecznego, jaki muszą spełniać poszczególne podmioty ubiegające się o wpis do rejestru zarządzających ASI, tj. brak uprzedniego złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców KRS, dotyczy zarówno podmiotu zamierzającego prowadzić działalność wewnętrznie zarządzającego ASI, jak i ASI, którą podmiot ubiegający się o wpis zamierza zarządzać jako zewnętrznie zarządzający ASI. Złożenie wniosku na podstawie art. 70zc ust. 1 u.f.i. powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego przed KNF, którego przedmiotem jest weryfikacja przedłożonych dokumentów oraz ustalenie, czy zachodzą przesłanki dokonania wpisu wnioskodawcy do rejestru zarządzających ASI, czy też istnieje podstawa do wyrażenia odmowy dokonania takiego wpisu. Artykuł 70zc ust. 3 u.f.i. przewiduje następujące przesłanki odmowy wpisu do rejestru: 1) gdy wniosek lub załączone do niego dokumenty nie są zgodne pod względem treści z przepisami art. 70zc ust. 2 u.f.i. oraz art. 5 rozporządzenia 231/2013 lub ze stanem faktycznym albo wniosek został złożony przez podmiot nieuprawniony; 2) z analizy wniosku lub załączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca lub osoby, o których mowa w art. 70zc ust. 2 pkt 3 u.f.i., mogą wykonywać działalność z naruszeniem zasad uczciwego obrotu lub w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. Przesłanki wymienione w pkt 1 mają charakter formalny, natomiast trzecia z nich, określona w pkt 2, ma charakter materialny. Przesłanki te są niezależne od siebie i nie muszą występować łącznie (w praktyce sytuacja łącznego wystąpienia więcej niż jednej przesłanki nie wystąpi, gdyż ustawodawca przyjął systematykę zgodną z chronologią postępowania administracyjnego prowadzonego przez KNF, tj. sytuacja z pkt 2 nie może wystąpić, jeśli wcześniej wnioskodawca przedłożył nieprawidłowe dokumenty lub nie uzupełnił braków pierwotnego wniosku, a merytoryczna kontrola wniosku, o której mowa w pkt 2, odbywa się dopiero po przedłożeniu wszystkich dokumentów przez wnioskodawcę. Odmowa wpisu z art. 70 zc ust. 3 pkt 2 u.f.i. możliwa jest wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca złożył kompletną dokumentację dotyczącą zarządzającego ASI. ( Kidyba Andrzej (red.), Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz. Tom I. Art. 1–157 Opublikowano: WKP 2018). Tylko na podstawie kompletnej dokumentacji możliwe jest dokonanie oceny czy podmiot uprawniony( w niniejszej sprawie Spółka skarżąca) wykonywać będzie działalność z naruszeniem zasad uczciwego obrotu lub w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, iż Strona spełniła warunki formalno-prawne przewidziane w powołanym wyżej przepisie, jednakże na podstawie analizy wniosku oraz polityki i strategii inwestycyjnej przedstawionej przez wnioskodawcę może on wykonywać działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. Rozważając tę kwestię, wskazać należy, iż konstrukcja art. 70zc ust. 3 u.f.i. wskazuje na brak luzu decyzyjnego KNF przy określaniu skutków prawnych wniosku w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 70zc ust. 3 u.f.i. Wskazuje na to użyte przez ustawodawcę stwierdzenie "Komisja odmawia wpisu" i dotyczy nie tylko art. 70zc ust. 3 pkt 1 u.f.i., ale również art. 70zc ust. 3 pkt 2u.f.i., w którym prawodawca posłużył się niedookreślonym (nieostrym) zwrotem : "...wykonywania działalności w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej". W pierwszej kolejności należy więc wskazać, jak w teorii prawa definiuje się zwroty niedookreślone (nieostre). Analizując rozważania zaprezentowane przez A. C. ( Klauzule generalne..., s. 26–31.) – w odniesieniu do zwrotów niedookreślonych (i nieostrych), a także rozważania zaprezentowane przez Z. Z. ( O czym mówią prawnicy, gdy mówią o "ocenach", "Państwo i Prawo" 1986, z. 12, s. 11–23.12 P– w odniesieniu do zwrotów nieostrych i ocennych), ponieść należy, że jednym z podstawowych postulatów kierowanych do prawodawcy jest postulat precyzji języka tekstów aktów prawnych. Precyzja ta może zostać osiągnięta tylko wówczas, gdy zwroty używane w tekście prawnym są jednoznaczne, a zatem mają jedno znaczenie, są jasne i nie budzą wątpliwości. Wskazywano także, że precyzja języka tekstów prawnych może ustąpić postulatowi adekwatności takiego tekstu, w znaczeniu zaprezentowanym powyżej. Postulat adekwatności tekstu prawnego uzasadnia możliwość posłużenia się przez prawodawcę zwrotami niedookreślonymi, które pozostawiają pewien luz co do ich interpretacji. Pozostawienie jednak, pewnego luzu interpretacyjnego organom procesowym jest bowiem – dla prawidłowego stosowania prawa – niejednokrotnie konieczne. W literaturze teoretycznoprawnej podkreślano także, że niedookreśloność pociąga za sobą nieostrość nazwy, która również wiąże się z przyznaniem organowi procesowemu luzu interpretacyjnego co do odczytania takiej nazwy nieostrej, a zatem takiego luzu, który płynie z właściwości języka prawnego. Luz interpretacyjny nie stanowi jednak, nieograniczonej dowolności interpretacyjnej. Luz interpretacyjny to pewna swoboda organu procesowego co do ustalenia znaczenia nazwy niedookreślonej (nieostrej), ukształtowana w określonych granicach. Luz interpretacyjny wiąże się więc z wykładnią prawa, zaś u podłoża wyboru jednego z dwóch czy kilku znaczeń interpretowanego zwrotu leży dokonana przez organ procesowy ocena tego zwrotu. Granice luzu interpretacyjnego wyznacza np. wiążąca wykładania przepisów prawa, doktryna czy orzecznictwo sądowe. Reasumując czynności związane z pojęciami niedookreślonymi to czynności związane z wykładnią i jeżeli chodzi o swobodę decyzyjną to w przypadku zwrotów niedookreślonych (nieostrych) to dotyczy ona tylko luzu interpretacyjnego, a nie orzekania w ramach uznania administracyjnego. Zwrot niedookreślony jak trafnie wskazał organ, wymaga uszczegółowienia swej treści w kontekście konkretnych okoliczności sprawy administracyjnej. Decyzja w przedmiocie odmowy wpisu do ZASI pozostaje jednak w całości decyzją związaną a nie uznaniową. Organ orzekający w sprawie w ramach omówionego wyżej luzu interpretacyjnego , w ocenie Sądu przeprowadził prawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie. Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie jest sporny między Stronami. Organ szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu decyzji do argumentacji Strony i w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy uzasadnił wyczerpująco swoje stanowisko zgodnie z art.107 § 3 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organu, iż oparcie przez Stronę, polityki inwestycyjnej w całości na walutach cyfrowych nie zawierających nawet stosownych regulacji prawnych umożliwiających inwestorom dochodzenia swoich roszczeń w stosunku do Spółki Zarządzającej w świetle przedstawionej przez Stronę polityki i strategii inwestycyjnej, stanowi podstawę do przyjęcia, iż prowadzenie działalności następuje z nienależytym zabezpieczeniem interesów inwestorów. Trudno bowiem nie zgodzić się, z organem, iż tzw. lex cryptographia jest na razie w stadium tworzenia. Na obecnym stadium rozwoju prawa wyraża wyłącznie przekonanie niektórych osób o możliwości uregulowania stosunków społeczno - ekonomicznych przy użyciu narzędzi informatycznych wykorzystujących szyfrowanie danych. Jest to pewna chimeryczna idea prawa powstającego samorzutnie w wyniku rozwiązań informatycznych poza ramami porządku państwowego. Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art.70 ust.3 pkt 2 u.f.i., który udowadniając tezę, że Skarżąca może wykonywać działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej, powołuje się bezpodstawnie, na argumentację dotyczącą istoty samych lokat, a więc specyfiki rynku kryptowalut oraz podmiotów, za pośrednictwem których Spółka zamierzała handlować na tym rynku, albo podmioty w które miała inwestować za pomocą tokenów kupowanych w tzw .ICO. Sąd nie podziela stanowiska Strony, iż przepis ten odnosi się do wyłącznie do osób zarządzających lub samego wnioskującego podmiotu, a nie do podmiotów zewnętrznych lub istoty samej inwestycji, jej uwarunkowań i otoczenia prawnego, bowiem inwestycja wykazuje się legalnością. W istocie Skarżący z pominięciem omówionych wyżej przesłanek ustawowych dotyczących odmowy wpisu do ZASI wywodzi, iż istotne jest tylko to, że inwestycja jest legalna. W ocenie Sądu skoro ustawodawca w art.70zc ust.3 pkt 2 u.f.i. postanowił, iż jedną z przesłanek stanowiących podstawę odmowy wpisu do rejestru ZASI, jest ustalenie , że wnioskodawca może prowadzić działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej, to obowiązkiem KNF, było przeanalizowanie na podstawie, przedstawionej przez Stronę dokumentacji, inwestycji z punktu widzenia interesu inwestorów i zabezpieczenia ich interesów, co prawidłowo organ uczynił. Nie stanowi również nadużycia prawa i wchodzenie w rolę ustawowdawcy przez KNF, ocena charakteru prawnego kryptowalut oraz ryzyko jakie niesie inwestycja w waluty wirtualne. Organ miał również obowiązek ocenić zasady funkcjonowania rynku kryptowalut, a także przeanalizować treści umowy zawartej pomiędzy ASI a Stroną, w kontekście należytego zabezpieczenia interesu inwestorów oraz polityki i strategii inwestycyjnej Wnioskodawcy. Organ działał zgodnie z dyspozycją art.70 zc ust.3 pkt 2 u.f.i. oraz w ramach swoich kompetencji ustawowych. Zgodnie z art. 2 u.o.n.f., obowiązkiem KNF jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesu uczestników tego rynku również poprzez rzetelną informację dotyczącą funkcjonowania rynku. Podzielić należy też stanowisko KNF, iż kryptowaluty jako jednostki rozliczeniowe funkcjonujące w sieciach informatycznych poza rynkiem nadzorowanym przez państwo, nie kwestionując, iż są to inwestycje legalne, nie są objęte właściwymi instytucjami normatywnymi, które umożliwiałyby realną kontrolę KNF w zakresie ich działania. Wpisanie więc Spółki do ZASI w świetle przedstawionej przez nią dokumentacji i polityki oraz strategii inwestycyjnej byłoby, tworzeniem fikcji nadzoru państwowego nad tego rodzaju technologią (obrotem cyfrowym) i stanowiłoby naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 1 u.o.n.f. Przepis ten stanowi, iż ustawowym celem nadzorczym KNF, jest przede wszystkim zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku kapitałowego . Tymczasem regulacji prawnych brak, a kontrola KNF nie może być iluzoryczna, oparta, na twierdzeniach wnioskodawcy, że ryzyko dotyczy też inwestycji dokonywanych na rynku Forex, czy nieregularnego rynku start - up. W ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2018 r., poz. 723 ze zm.), zdefiniowane zostały waluty wirtualne w art. 2 ust. 2 pkt 26 zgodnie z którym jest to cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest: a) prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez NBP, zagraniczne banki centralne lub inne organy administracji publicznej, b) międzynarodową jednostką rozrachunkową ustanawianą przez organizację międzynarodową i akceptowaną przez poszczególne kraje należące do tej organizacji lub z nią współpracujące, c) pieniądzem elektronicznym w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, d) instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, e) wekslem lub czekiem - oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego. Z powyższego przepisu wynika, przede wszystkim, iż waluty wirtualne, nie są prawnym środkiem płatniczym w rozumieniu polskich przepisów. Są to aktywa o niesprecyzowanym charakterze prawnym, niebędącym ani prawnym środkiem płatniczym, ani też walutą, towarem, pieniądzem elektronicznym, czy też instrumentem finansowym. W żadnym też aspekcie kryptowaluty nie podlegają nadzorowi Komisji, ani też innego organu władzy publicznej. Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje też okoliczność, iż najpowszechniejsza aktualnie forma walut cyfrowych, to jest bitcoin i ether, nie jest powiązana z rzeczywistymi aktywami ani jakimikolwiek gwarancjami publicznymi. Trafnie też organ zwrócił uwagę na szczególnie ryzykowne, transakcje na giełdach kryptowalut, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za zasadne należy więc uznać stanowisko KNF, że jeżeli platforma wymiany wirtualnych walut zakończy działalność, na przykład w wyniku bankructwa, awarii systemu, ataku hakerskiego, defraudacji środków pieniężnych lub zajęcia mienia w drodze egzekucji prawnej, jej klienci nie będą mieli zapewnionej konkretnej ochrony prawnej, chroniącej ich przed stratami, ani żadnej gwarancji odzyskania dostępu do posiadanych wirtualnych walut. Argumentację tę wzmacnia również okoliczność, iż polityka inwestycyjna alternatywnych spółek inwestycyjnych, nie zawiera ograniczeń prawnych, dotyczących katalogu lokat, limitów inwestycyjnych czy też innych szczególnych warunków, którym powinna odpowiadać działalność alternatywnej spółki inwestycyjnej. Ponadto w umowie ASI zastrzeżono, iż wynagrodzenie wypłacane Stronie jako zarządzającemu ASI, może być obniżone jedynie za zgodą komplementariusza. Okoliczność ta jest istotna w sprawie i została prawidłowo oceniona przez KNF, w kontekście przesłanek wskazanych w art.70zc ust.3 u.f.i. Trudno bowiem nie zgodzić się, iż takie postanowienia umowne, pozbawiają w istocie kontroli inwestorów nad działaniami zarządzającego, mimo, że ekonomiczny ciężar i ryzyko inwestycyjne rozpoczęcia i prowadzenia działalności przez ASI zostałyby w znacznej mierze przerzucone na inwestorów ASI, którzy z jednej strony współfinansowaliby zakup oprogramowania służącego do zarządzania aktywami ASI, za zarządzanie którymi komplementariusz ASI pobierałby zarazem wynagrodzenie obciążające aktywa ASI, a z drugiej strony poprzez aktywa ASI, inwestorzy ponosiliby ryzyko rynkowe działalności inwestycyjnej ASI. Jest to szczególnie istotne w sytuacji gwałtownych skoków cen kryptowalut oraz aktywów z nimi powiązanych, bowiem obliczane i pobierane kwartalnie wynagrodzenie, bez żadnych mechanizmów uśredniania i wyrównywania osiągniętego wyniku finansowego, mogłoby prowadzić do stopniowego pomniejszania puli aktywów ASI, kosztem interesu inwestorów, zwłaszcza w sytuacji braku realnej możliwości dokonania kontroli prawidłowości wyceny aktywów ASI przez jej inwestorów, przy jednoczesnym braku obowiązku weryfikowania sprawozdania finansowego ASI przez biegłego rewidenta. Za bezzasadne Sąd uznał również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art.31 ust.3 oraz art.32 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie przez KNF za podstawę rozstrzygnięcia zastrzeżeń dotyczących zjawisk: spekulacji, manipulacji, skrajnego ryzyka, samego rynku kryptowalut, jako rynku nieuregulowanego do końca przepisami, samych kryptowalut, jako nie podlegających władzy publicznej, ani kontroli KNF, podmiotów pośredniczących w wymianie kryptowalut, jako podmiotów nieregulowanych i też nie podlegających kontroli, możliwości nieuczciwych działań na tym rynku oraz zjawiska bańki spekulacyjnej.Wszystkie te aspekty dotyczą również innych rynków (Forex , start-up i innych) i nie są wymieniane w żadnych przepisach, jako podstawy do zakazu inwestowania na tych rynkach przez podmioty zbiorowego inwestowania takie, jak ASI. Jak wynika z powyższego Spółka dopatruje się naruszenia wskazanych wyżej przepisów Konstytucji RP w ograniczeniu jej i inwestorom możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez KNF, a jednocześnie uważa, ze doszło do naruszenia zasady równości wobec prawa uregulowanej w art.32 Konstytucji, ponieważ organ dyskryminuje rynek kryptowalut mimo, że inne rynki działają na tych samych zasadach ryzyka. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, "Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Utrwalone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że do art. 31 ust. 3 Konstytucji, a więc zasady proporcjonalności, Trybunał odwołuje się w sytuacji konfliktu wartości, z jednej strony konstytucyjnego prawa lub wolności, które ma podlegać ograniczeniom, z drugiej strony wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, które powyższe ograniczenie mogą uzasadniać (zob. np. wyrok TK z 29 stycznia 2002 r., sygn. K 19/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 1). Jednak samo uzasadnienie ograniczenia wartościami wskazanymi w art. 31 ust. 3 Konstytucji nie jest wystarczające do uznania jego dopuszczalności. Konstytucyjność ograniczenia zależy bowiem od odpowiedzi na trzy pytania: 1) Czy wprowadzona regulacja ustawodawcza jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków? 2) Czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana? 3) Czy efekty wprowadzonej regulacji pozostaną w odpowiedniej proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela? (por. np. wyrok z 23 czerwca 2015 r. sygn. SK 32/14, OTK ZU nr 6/A/2015, poz. 84). Ocena, czy zakwestionowana regulacja była niezbędna, celowa i efektywna, a ponadto czy nie była nadmiernie dolegliwa, a więc czy ustawodawca nie przekroczył granic swobody regulacyjnej, wymagała ustalenia, czy wartości, o jakich mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji przeważają nad wartościami, z jakimi wiążą się ograniczone w tym wypadku prawa. Ustrojodawca w art. 31 ust. 3 Konstytucji wyraźnie jednak zastrzegł, że gwarancje zasady proporcjonalności odnoszą się wyłącznie do praw i wolności o charakterze konstytucyjnym. Zbadanie naruszenia zasady proporcjonalności wymaga zawsze w pierwszej kolejności wskazania, jakie prawo czy wolność konstytucyjną ogranicza kwestionowana regulacja. Bez powołania konstytucyjnego prawa lub wolności podlegających ograniczeniu nie jest w ogóle możliwe przeprowadzenie testu proporcjonalności wprowadzanych ograniczeń. W związku z powyższym wskazać należy, że art. 22 Konstytucji RP gwarantuje wolność prowadzenia działalności gospodarczej i jest to wartość konstytucyjnie chroniona, jednakże przepis ten, dopuszcza ograniczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej ze względu na ważny interes publiczny z zastrzeżeniem, że może to nastąpić tylko w drodze ustawy. W ocenie Sądu taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Wolność prowadzenia działalności gospodarczej, została ograniczona w rozpoznawanej sprawie, na podstawie art.70 z c ust.3 pkt 2 u.f.i., w którym prawodawca zastrzegł możliwość odmowy wpisy do rejestru ZASI, podmiotu, który może prowadzić działalność w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. W ocenie Sądu ograniczenie to spełnia warunek proporcjonalności bowiem nie nakłada na obywateli nadmiernych ciężarów, a ponadto spełniona została przesłanka ważnego interesu publicznego, o której mowa w art.22 Konstytucji. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że jeżeli chodzi o kryptowaluty, to brak regulacji prawnej (bez znaczenia pozostają tu wyrywkowe regulacje w innych krajach europejskich), stawia inwestorów, w znacząco gorszej, żeby nie powiedzieć beznadziejnej sytuacji, niż inwestorów działających na innych rynkach finansowych wskazywanych przez Stronę. Niemożność dochodzenia roszczeń, w przypadku niepowodzenia na giełdzie choćby z uwagi na chwiejność cenową kryptowalut, ponoszenie w zasadzie w całości ryzyka finansowego inwestycji, której nie ponosi zarządzający ASI i brak wpływu na jego działania z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia ustalanego wyłącznie przez niego, w ocenie Sądu stanowią ważny interes publiczny, uzasadniający wprowadzenie regulacji prawnej zawartej w art.70 zc ust.3 pkt 2 u.f.i. Trudno też dopatrzeć się w tej regulacji naruszenia konstytucyjnej zasady równości, z uwagi na to, że inwestowanie na innych rynkach finansowych również jest ryzykowne. W ocenie Sądu stanowisko to jest bezzasadne, bowiem żaden ze wskazanych przez Spółkę rynków, nie działa na takich zasadach i przy takich zagrożeniach jak kryptowaluty, nie objęte w ogóle regulacją prawną. W ocenie Sądu nie został też w sprawie naruszony art.9 i art.79 a k.p.a., bowiem organ pismem z 20 pażdziernika 2018 r. Zgodnie z art.79a. § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W ocenie Sądu organ wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku w sposób prawidłowy. W piśmie 20 pażdziernika 2018 r. w wystarczającym zakresie wskazał, z jakich przyczyn może dojść do wydania decyzji, niezgodnej z żądaniem strony, odwołując się do polityki i strategii inwestycyjnej, przedstawionej, przez Stronę. W konsekwencji, nie doszło też do naruszenia art.9 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.151 k.p.a. oddalił skargę jako bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI