VI SA/Wa 1389/05

VI SA/Wa 1389/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Królikowska-Przewłoka
Symbol z opisem
6231 Dozór techniczny
Sygn. powiązane
II GSK 123/06 - Wyrok NSA z 2006-09-13
Skarżony organ
Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skarg G. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzje Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie zezwoleń na eksploatację zbiorników ciśnieniowych o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] oddala skargi
Uzasadnienie
Firma G. S. A. z siedzibą w W. wystąpiła z sześcioma wnioskami do Urzędu Dozoru Technicznego o wydanie na podstawie art. 14 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym decyzji administracyjnych zezwalających na eksploatacje urządzeń ciśnieniowych w postaci zbiorników przeznaczonych do magazynowania gazu propan – butan o nr fabrycznych [...],[...],[...],[...],[...],[...].
Z upoważnienia Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego wydano w niniejszych sprawach w kwietniu 2005 r. 6 decyzji (każda dotyczyła innego zbiornika na gaz propan – butan), w których nie zezwolił na eksploatację zbiorników ciśnieniowych, wskazując ich konkretny numer.
W uzasadnieniu wszystkich decyzji podał między innymi, że:
W uzgodnionym terminie inspektor UDT Oddział w W. po przybyciu na wskazane miejsce posadowienia zbiornika, stwierdził, że zbiornik ciśnieniowy został zasypany ziemią.
Sprawdzenie stanu zbiornika podziemnego, a w szczególności stanu jego powierzchni zewnętrznej możliwe jest wyłącznie, gdy nie został on jeszcze przykryty warstwą ziemi. Z uwagi na nie udostępnienie inspektorowi UDT zbiornika podziemnego na gaz propan – butan nie było możliwości przeprowadzenia działań określonych w § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. Nr 135 poz. 1269). Zgodnie bowiem z § 6 pkt 2 w/w rozporządzenia przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia ciśnieniowego organ właściwej jednostki dozoru technicznego m. in. identyfikuje urządzenie, sprawdza jego stan i oznakowanie. Inspektor UDT po przybyciu na miejsce posadowienia zbiornika stwierdził, że przedmiotowy zbiornik został zasypany ziemią.
Odwołania od powyższych decyzji wniosła G. S. A. podnosząc, że wszystkie zbiorniki oznaczone są znakiem CE, a więc zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. Nr 135 poz. 1269) nie są wymagane w stosunku do tych zbiorników badania odbiorcze u eksploatującego.
Decyzjami z dnia [...] czerwca 2005 r. o nr:
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Minister Gospodarki i Pracy utrzymał w mocy zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu decyzji podał między innymi, że:
Wnioskodawca dokonał przykrycia zbiornika na gaz propan-butan ziemią bez poinformowania właściwej jednostki dozoru technicznego, uprawnionej do dokonania wizualnego oglądu zewnętrznych powierzchni urządzenia ciśnieniowego, a następnie złożył wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację. Urząd Dozoru Technicznego winien na podstawie pozytywnych wyników przeglądu, wykonanych czynności oraz po zebraniu dokumentacji w sprawie wydać decyzję zezwalającą na eksploatację urządzenia, ustalając formę dozoru technicznego, jaką będzie objęte to urządzenie.
Zgodnie jednak z § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. Nr 135, poz. 1269) przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację organ UDT, zobowiązany jest m. in. do sprawdzenia stanu urządzenia. Sprawdzenia stanu urządzenia można dokonać wyłącznie w sytuacji, gdy nie zostało ono jeszcze przykryte warstwą ziemi. Tak więc, bez względu na fakt czy urządzenie jest oznakowane CE czy też nie, organ właściwej jednostki dozoru technicznego:
1) sprawdza kompletność i odpowiedniość dokumentacji;
2) identyfikuje urządzenie, sprawdza jego stan i oznakowanie;
3) sprawdza zgodność wyposażenia z przedłożoną dokumentacją.
Zatem wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację uzależnione jest między innymi od sprawdzenia stanu urządzenia, a te czynności poprzedzające wydanie decyzji można przeprowadzić tylko wtedy, gdy urządzenie będzie do tego przygotowane, czyli odkopane.
Działając w trybie art. 14 i art. 37 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, w wyniku przeprowadzonych badań Urząd Dozoru Technicznego wydał w dniu [...] -04-2005 r. decyzje nie zezwalające na eksploatację zbiornika ciśnieniowego o nr [...].
Skargi na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła G. S. A. zwana dalej skarżącą. W skargach domagała się uchylenia zaskarżonych decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.,
2) art. 8 art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności
gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z póź. zm.),
3) art. 14 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U.
Nr 122 poz. 1321 z póź. zm),
4) § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki
Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych
dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń
ciśnieniowych (Dz. U. Nr 135 poz. 1269).
W uzasadnieniu skarg podała między innymi, że:
I. Skarżący w niniejszych postępowaniach prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem zbiorników magazynowych na gaz propan butan, traktowanych mocą obowiązujących w tym zakresie przepisów jako urządzenia ciśnieniowe.
Eksploatacja tego rodzaju zbiorników wymaga uzyskania szeregu zezwoleń oraz wypełnienia szeregu wymogów szczegółowych. Końcowym etapem tych starań jest decyzja zezwalająca na eksploatację zbiornika. Istotnym w niniejszych postępowaniach jest fakt, iż dotyczyły one zbiorników podziemnych zasypywanych po zainstalowaniu.
Urząd Dozoru Technicznego dokonuje czynności odbioru dwuetapowo tj. przed i po zasypaniu. Dozór interpretuje konieczność oglądu powłoki zbiornika przed zasypaniem koniecznością sprawdzenia czy powłoka nie została uszkodzona w trakcie transportu. Nie jest do końca jasne czym jest w takim razie podyktowana kolejna konieczność ,,oglądu"(?) zasypanego już zbiornika. Dużo większe przecież zagrożenie istnieje w czasie zasypywania zbiornika, a samo zasypywanie nie jest nadzorowane przez inspektora UDT.
Odpowiedzialność za właściwe posadowienie i zasypanie zbiornika ponosi kierownik budowy, który swoimi uprawnieniami ręczy za prawidłowość wykonanych prac. W przypadku jakichkolwiek problemów to kierownik budowy odpowiada przed Nadzorem Budowlanym a nie Inspektor dozoru technicznego.
Urząd Dozoru Technicznego zdaniem skarżącego winien odbierać takie zbiorniki ograniczając się do odbioru po zasypaniu zbiornika - co byłoby uzasadnione zarówno z punktu widzenia logicznego jak i mającego na względzie bezpieczeństwo użytkowania zbiornika (uszkodzenie zbiornika może nastąpić z dużo większym prawdopodobieństwem podczas jego zasypywania a nie podczas posadawiania).
Praktyka opisana powyżej uzasadniana była do niedawna brzmieniem przepisu § 6 pkt 4 oraz § 37 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. Nr 135 poz. 1269).
Na skutek interwencji i działań skarżącego okazało się, że z brzmienia tych przepisów nie można wywnioskować, aby takie działania były konieczne czy wręcz zgodne z prawem. Wówczas wskazano podstawę prawną w postaci § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. Nr 135 poz. 1269). Przepis ten jak się wydaje jest podstawą materialnoprawną odmownej decyzji Urzędu Dozoru Technicznego oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Gospodarki i Pracy.
Zgodnie z tym przepisem: "Przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia ciśnieniowego, o której mowa w (...) organ właściwej jednostki dozoru technicznego wykonuje następujące czynności:
...
2) identyfikuje urządzenie, sprawdza jego stan i oznakowanie;
..."
Interpretacja tego przepisu, nakazująca dokonywanie powyższych czynności przed zasypaniem zbiornika jest daleko nielogiczna, nieuprawniona i nieuzasadniona brzmieniem tego, jak i innych przepisów rozporządzenia.
Jeśli chodzi o identyfikację i oznakowanie zbiornika - jest ona dokonywana jedynie w oparciu o dane umieszczone na zbiorniku w postaci tabliczki znamionowej - doskonale widocznej również po jego zasypaniu.
Tym samym pozostaje przesłanka "sprawdzenia stanu urządzenia" (wskazywana też w decyzji Ministra Gospodarki i Pracy utrzymującej w mocy decyzje Urzędu Dozoru Technicznego) - sprawdzanie stanu urządzenia przed jego zasypaniem - podczas którego prawdopodobieństwo jego uszkodzenia jest największe - jest dalece nielogiczne. Nie bez znaczenia jest też fakt, iż takie "sprawdzenie stanu" odbywa się przez jego ... ogląd czyli stwierdzenia za pomocą nieuzbrojonego oka (!).
Fakt ten jest tym bardziej zdumiewający, że już po zasypaniu zbiornika dokonywane są pomiary skuteczności ochrony katodowej (każdy zbiornik jest wyposażany w ochronę katodową). Prace te są wykonywane przez G. S.A. -Skarżącego - zaś protokół z tej czynności jest przesyłany do Oddziału UDT (!).
Ponadto zgodnie z § 6 pkt 4 UDT (poprzednio powoływaną podstawę prawną do dokonywania wskazanych czynności) zobowiązany jest przeprowadzać badania odbiorcze urządzenia. Badania odbiorcze są kategorią pojęciową niosącą za sobą konotacje prawne a nawet językowe zmierzające w znacznie dalszym kierunku niż "sprawdzenie stanu urządzenia". Z przepisów rozporządzenia § 7 ust. 3 jednoznacznie zaś wynika, iż badań odbiorczych nie przeprowadza się w stosunku do zbiorników oznaczonych znakiem CE (a takiego dotyczy sprawa):
"Badania odbiorcze u eksploatującego nie są wymagane, jeżeli na urządzeniu ciśnieniowym umieszczono oznakowanie CE".
Skoro więc ustawodawca zwolnił z obowiązku dalej idącego, niezasadnym wydaje się stwarzanie dodatkowej uciążliwości dla przedsiębiorcy. Tym bardziej, że za pomocą "oglądu wizualnego" stwierdzić można jedynie nieszczelności tak dużego kalibru - które uniemożliwiają zatankowanie zbiornika (gaz mówiąc trywialnie "ujdzie") - stwierdzenie nieuszkodzenia powłoki oraz nie występowania mikrouszkodzeń możliwe jest jedynie za pomocą wspomnianych już pomiarów ochrony katodowej - co jest wykonywane przez Skarżącego.
II. Wskazane naruszenie przepisu art. 14 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122 poz. 1321 z póź. zm.) zdaniem Skarżącego nie może stanowić on podstawy do wskazanego zachowania UDT - nie upoważnia do dwukrotnego dokonywania czynności "sprawdzania stanu urządzenia" a ponadto nie stanowi podstawy do takiej interpretacji, zgodnie z którą zbadanie stanu zbiornika polegać ma na jego oglądzie przed zasypaniem. Przepis art. 14 ustawy o dozorze technicznym jest z natury rzeczy przepisem dotyczącym wielu urządzeń technicznych. Być może są urządzenia, których ogląd służyć może "do zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych" (art. 2 ust. 1 ustawy o dozorze technicznym) niniejszym przypadku nie jest to możliwe. Jedyną miarodajną oceną jest dokonanie sprawdzenia stanu urządzenia za pomocą odpowiednich metod naukowych.
III. Wskazane powyżej działanie organu UDT jest sprzeczne z art. 8 ust 1 oraz art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z póź. zm.) Nie znajduje żadnej podstawy prawnej z wyjątkiem może przepisów § 5 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 grudnia 2001 r. w sprawie wysokości opłat za czynności jednostek dozoru technicznego (Dz. U. Nr poz. 1762 z póź. zm.) - co jednak nie może stanowić podstawy dokonywania takiej interpretacji przepisów Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych upoważniających do zachowań opisywanych w pkt I. uzasadnienia.
Na pewno jednak stanowi utrudnienie w prowadzeniu działalności i stanowi naruszenie zasad jakimi powinny się kierować organy wykonując swoje zadania "w szczególności w zakresie nadzoru i kontroli". Tego typu działania maja charakter szykany i nie zasługują na ochronę prawną. Wskazać należy, iż skarżący zmuszony był prowadzić uprzednio postępowanie w sprawie bezczynności Prezesa UTD.
Zdaniem bowiem UDT na poszczególnych etapach czynności wykonywanych przez organa dozoru technicznego, poprzedzających wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację, inne decyzje nie są wydawane.
Takie stanowisko ostatecznie się nie ostało, ale świadczy o sposobie traktowania przedsiębiorców przez Urząd Dozoru Technicznego i wskazuje na sposób działania tego organu.
IV. Wskazane powyżej uchybienia jednoznacznie wskazują na naruszenie również normy konstytucyjnej jaką wyinterpretować można z przepisu art. 22 Konstytucji.
"Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny ".
Jak podkreśla się w piśmiennictwie "konieczność ograniczenia swobody działalności gospodarczej jest uzasadniona, jeżeli ustanowione ograniczenia są zgodne z zasadą proporcjonalności, a więc, że:
a) środki zastosowane przez prawodawcę muszą być w stanie doprowadzić do zamierzonych celów,
b) muszą one być niezbędne dla ochrony interesu, z którym są powiązane,
c) ich efekty muszą pozostawać w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela."
W niniejszej sprawie żaden z powyższej wskazanych warunków nie jest spełniony. Jak się bowiem wydaje celem działania UDT powinno być zachowanie bezpieczeństwa w użytkowaniu wszelkiego rodzaju urządzeń technicznych.
"Zobaczenie" urządzenia niestety nie doprowadzi do wykrycia nieprawidłowości mogących stanowić zagrożenie. Podobnie trudno uznać za niezbędne tego typu czynności, w szczególności wobec faktu, iż zbiorniki podlegają kontroli już w procesie produkcji, po ich zamontowaniu dokonywane są precyzyjne pomiary minimalizujące ewentualne zagrożenie w stopniu daleko przewyższającym możliwości fachowego, ale nieuzbrojonego oka.
W odpowiedzi na skargi Minister Gospodarki i Pracy wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że bezspornym jest, iż wnioskodawca przykrył zbiornik na gaz propan-butan ziemią przed wystąpieniem o zezwolenie do właściwej jednostki dozoru technicznego uprawnionej do dokonania wizualnego badania zewnętrznych powierzchni urządzenia ciśnieniowego przez co uniemożliwił przeprowadzenie - wymaganego zgodnie z § 37 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych - wizualnego badania zewnętrznego zbiornika, co jest warunkiem niezbędnym dla wydania decyzji zezwalającej na eksploatację.
Skarżący w swojej skardze wywodzi jednak, że z uwagi na treść § 7 ust. 3 w. w. rozporządzenia w jego przypadku nie ma zastosowania § 37 ust. 2 rozporządzenia, ponieważ wymóg w nim ustanowiony dotyczy badania odbiorczego, a ono nie jest wymagane w przypadku, gdy na urządzeniu ciśnieniowym umieszczono oznakowanie CE, a takim właśnie znakiem urządzenie będące przedmiotem wniosku jest oznakowane, co uwidocznione jest na tabliczce znamionowej widocznej także po zasypaniu urządzenia.
Skarżący nie wziął jednak pod uwagę, że paragrafy 6 i 7 rozporządzenia z dnia 9 lipca 2003 r. są przepisami ogólnymi, dotyczącymi wszystkich urządzeń ciśnieniowych wskazanych w § 1 tegoż rozporządzenia. Przepis § 37 natomiast dotyczy zbiorników podziemnych, do których zalicza się urządzenie, o zezwolenie na eksploatację którego ubiega się skarżący. Jest to więc przepis szczególny (lex specialis) w stosunku do przepisu ogólnego (lex generalis), a zatem zgodnie z zasadą, że przepis szczególny wypiera przepis ogólny, wymóg przeprowadzenia badania wizualnego w tym przypadku, przed wydaniem decyzji w sprawie zezwolenia na eksploatację jest konieczny.
Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że zgodnie z § 6 przedmiotowego rozporządzenia przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację urządzeń organ UDT zobowiązany jest, obojętnie od konieczności przeprowadzenia badań odbiorczych, do sprawdzenia stanu urządzenia. Ocena stanu technicznego urządzenia, w tym wypadku zbiornika podziemnego na gaz propan - butan, w tym w szczególności stanu ścianek i izolacji pokrywającej powierzchnię zewnętrzną tych ścianek może być dokonana tylko wtedy, gdy zbiornik nie został przysypany warstwą ziemi zgodnie z projektem jego posadowienia. W omawianym przypadku ścianka stalowa zbiornika jest pokryta warstwą antykorozyjną i jedynie oględziny tej warstwy dają możliwość oceny ewentualnych uszkodzeń płaszcza stalowego. Sprawdzenie stanu ma na celu potwierdzenie, że zbiornik od momentu jego wytworzenia do posadowienia nie uległ uszkodzeniu. W czasie transportu zbiornika od wytwórcy do miejsca eksploatacji, a szczególnie w czasie posadawiania w wykopie jest on narażony na uszkodzenia (wgniecenia bądź skaleczenia płaszcza stalowego). Uszkodzenia te z kolei powodując miejscowe spiętrzenie naprężeń mogą być powodem awarii, których skutki byłyby groźne dla ludzi i środowiska.
Przedsiębiorca zobowiązany jest do przygotowania warunków umożliwiających sprawdzenie czy urządzenie ciśnieniowe posiada oznakowanie CE, jeśli nie da się tego ustalić w inny sposób. Bez względu jednak na fakt czy urządzenie posiada oznakowanie CE czy też nie, organ właściwej jednostki dozoru technicznego:
1) sprawdza kompletność i odpowiedniość dokumentacji;
2) identyfikuje urządzenie, sprawdza jego stan i oznakowanie;
3) sprawdza zgodność wyposażenia z przedłożoną dokumentacją.
Wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację uzależnione jest od sprawdzenia stanu urządzenia. Czynności te, poprzedzające wydanie decyzji, można przeprowadzić tylko wtedy, gdy urządzenie będzie do tego odpowiednio przygotowane.
Niezależnie od powyższego Minister Gospodarki i Pracy pragnie zwrócić uwagę, że Urząd Dozoru Technicznego jest państwową osobą prawną realizującą zadania związane z wykonywaniem dozoru technicznego w zakresie ustalonym w ustawie o dozorze technicznym i aktach wykonawczych do tej ustawy. Podstawowym przedmiotem działalności UDT jest dozór techniczny - działalność zmierzająca do zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych, które mogą stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 37 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym do zakresu działania UDT należy w szczególności nadzorowanie i kontrola przestrzegania przepisów o dozorze technicznym, a także przepisów i zasad z zakresu bezpieczeństwa techniki, dotyczących urządzeń technicznych, a także wykonywanie dozoru technicznego nad urządzeniami technicznymi i wydawanie decyzji w sprawach wynikających z wykonywania tego dozoru. Celem zapewnienia należytego poziomu bezpieczeństwa eksploatacji urządzeń ciśnieniowych przedsiębiorca zobowiązany jest dostarczyć jednostce dozoru technicznego nie tylko szczegółową dokumentację, która staje się podstawą analiz przed wydaniem decyzji administracyjnej, lecz także zobowiązany jest zapewnić warunki do sprawnego wykonania wszelkich czynności mających na celu wydanie obiektywnej decyzji w sprawie. Reżim prawny w tym zakresie był i jest w dotychczasowej praktyce powszechnie stosowany, a zadania do których zobowiązany jest UDT wykonywane są z poszanowaniem uzasadnionych interesów przedsiębiorcy.
W swych działaniach Prezes Urzędu Dozoru Technicznego jak i Minister Gospodarki i Pracy opierają się na obowiązujących przepisach prawa. Stąd nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Skarżącego, iż "tego typu działania mają charakter szykany i nie zasługują na ochronę prawną". Podobnie nie można podzielić opinii o naruszeniu art. 22 Konstytucji.
Należy zgodzić się ze Skarżącym, że na organach administracji publicznej ciąży obowiązek wspierania rozwoju przedsiębiorczości. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu z konieczności przestrzegania przepisów obowiązującego prawa.
Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarządzić połączenie powyższych spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż pozostają ze sobą w związku i prowadzić je dalej pod sygnaturą VI SA/Wa 1389/05.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skargi nie zasługują na uwzględnienie, zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący przykrył zbiorniki na gaz propan – butan ziemią przed wystąpieniem o zezwolenie na eksploatację do właściwej jednostki dozoru technicznego. Zezwolenie takie w formie decyzji na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122 poz. 1321) wydaje organ właściwej jednostki dozoru technicznego.
Na podstawie delegacji zawartej w art. 8 ust. 4 w/w ustawy Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (Dz. U Nr 135 poz. 1269).
Rozporządzenie powyższe określa warunki techniczne dozoru technicznego w zakresie eksploatacji zbiorników stałych, kotłów cieczowych, kotłów parowych, wytwornic acetylenu zwanych "urządzeniami ciśnieniowymi".
§ 6 rozporządzenia stanowi, że przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia ciśnieniowego organ właściwej jednostki dozoru technicznego:
1) sprawdza kompletność i odpowiedniość dokumentacji;
2) identyfikuje urządzenie, sprawdza jego stan i oznakowanie;
3) sprawdza zgodność wyposażenia z przedłożoną dokumentacją;
4) przeprowadza badanie odbiorcze.
Zatem wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację uzależnione jest między innymi od sprawdzenia stanu urządzenia.
§ 37 ust. 2 rozporządzenia (znajdujący się w rozdziale 3 eksploatacja zbiorników przeznaczonych na gazy skroplone i skroplone schłodzone) stanowi, że bezpośrednio przed przykryciem zbiornika ziemią organ właściwej jednostki dozoru technicznego, w ramach badania odbiorczego przeprowadza wizualne badanie zewnętrznych powierzchni zbiornika w celu wykrycia uszkodzeń, które mogły powstać podczas jego transportu lub posadowienia.
Zdaniem Sądu nie można podzielić argumentu skarżącego, że § 7 ust. 3 cytowanego rozporządzenia w brzmieniu następującym "Badania odbiorcze u eksploatującego nie są wymagane, jeżeli na urządzeniu ciśnieniowym umieszczono oznaczenie CE" wyłącza stosowanie § 37 ust. 2 – zbiorniki skarżącego posiadały oznakowanie CE widoczne na tabliczce znamionowej.
Powszechnie znany jest fakt, że gaz propan – butan jest przechowywany w stanie skroplonym, co potwierdził pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r.
Przepis § 37 ust. 2 znajduje się w rozdziale 3 dotyczącym eksploatacji zbiorników przeznaczonych na gazy skroplone i skroplone schłodzone, a do takich właśnie zbiorników zalicza się urządzenia, o zezwolenie na eksploatację, których ubiega się skarżący. Jest to więc, w ocenie Sądu, przepis szczególny – lex specialis w stosunku do przepisu ogólnego (lex generalia) - § 7 ust. 3. Biorąc powyższe pod rozwagę należy dojść do wniosku, że wymóg przeprowadzenia badania wizualnego w tym przypadku przed wydaniem decyzji w sprawie zezwolenia na eksploatację jest konieczny.
Ponadto, jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że zgodnie z § 6 przedmiotowego rozporządzenia przed wydaniem decyzji zezwalającej na eksploatację urządzeń organ UDT zobowiązany jest, obojętnie od konieczności przeprowadzenia badań odbiorczych, do sprawdzenia stanu urządzenia. Ocena stanu technicznego urządzenia, w tym wypadku zbiornika podziemnego na gaz propan - butan, w tym w szczególności stanu ścianek i izolacji pokrywającej powierzchnię zewnętrzną tych ścianek może być dokonana tylko wtedy, gdy zbiornik nie został przysypany warstwą ziemi zgodnie z projektem jego posadowienia. W omawianym przypadku ścianka stalowa zbiornika jest pokryta warstwą antykorozyjną i jedynie oględziny tej warstwy dają możliwość oceny ewentualnych uszkodzeń płaszcza stalowego.
Sprawdzenie stanu ma na celu potwierdzenie, że zbiornik od momentu jego wytworzenia do posadowienia nie uległ uszkodzeniu. W czasie transportu zbiornika od wytwórcy do miejsca eksploatacji, a szczególnie w czasie posadawiania w wykopie jest on narażony na uszkodzenia (wgniecenia bądź skaleczenia płaszcza stalowego). Uszkodzenia te z kolei powodując miejscowe spiętrzenie naprężeń mogą być powodem awarii, których skutki byłyby groźne dla ludzi i środowiska.
Przedsiębiorca zobowiązany jest do przygotowania warunków umożliwiających sprawdzenie czy urządzenie ciśnieniowe posiada oznakowanie CE jeśli nie da się tego ustalić w inny sposób. Bez względu jednak na fakt czy urządzenie posiada oznakowanie CE czy też nie, organ właściwej jednostki dozoru technicznego:
1) sprawdza kompletność i odpowiedniość dokumentacji;
2) identyfikuje urządzenie, sprawdza jego stan i oznakowanie;
3) sprawdza zgodność wyposażenia z przedłożoną dokumentacją.
Wydanie decyzji zezwalającej na eksploatację uzależnione jest od sprawdzenia stanu urządzenia. Czynności te, poprzedzające wydanie decyzji, można przeprowadzić tylko wtedy, gdy urządzenie będzie do tego odpowiednio przygotowane.
W tym miejscu , zdaniem Sądu, należy wyjaśnić, na co wskazuje oznakowanie CE. Zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. Nr 166 poz. 1360 ze zm.) przez oznakowanie CE należy rozumieć oznakowanie potwierdzające zgodność danego wyrobu lub procesu jego wytwarzania z zasadniczymi wymaganiami.
Innymi słowy oznakowanie CE na urządzeniu gwarantuje jedynie, że urządzenie w chwili wyprodukowania spełnia zasadnicze wymagania bezpieczeństwa określone w odpowiednich przepisach – tj. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 maja 2003 r.
W sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych (Dz. U. Nr 99 poz. 912 ze zm.).
Tak więc sam znak CE nie gwarantuje, że urządzenie w stanie nieuszkodzonym dotrze na miejsce.
I dlatego też na podstawie § 6 i 37 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych przed wydaniem decyzji następuje badanie stanu technicznego urządzenia.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, tj. naruszenia art. 14 ustawy o dozorze technicznym należy uznać, iż takie naruszenie nie nastąpiło, gdyż organ w sposób prawidłowy, co zostało wykazane powyżej, chciał przeprowadzić badanie zbiorników i wydać w oparciu o ten art. decyzję, jednak nie mógł tego uczynić, gdyż zbiorniki w chwili badania były przykryte ziemią.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 8 oraz art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1807 z póź. zm.) oraz art. 22 Konstytucji.
Urząd Dozoru Technicznego jest państwową osobą prawną realizującą zadania związane z wykonywaniem dozoru technicznego w zakresie ustalonym w ustawie o dozorze technicznym i aktach wykonawczych do tej ustawy.
Podstawowym przedmiotem działalności UDT jest dozór techniczny - działalność zmierzająca do zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych, które mogą stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska.
W swych działaniach Prezes Urzędu Dozoru Technicznego, jak i Minister Gospodarki i Pracy opierają się na obowiązujących przepisach prawa. Stąd nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Skarżącego, iż "tego typu działania mają charakter szykany i nie zasługują na ochronę prawną".
Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.