VI SA/WA 138/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-05-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
zakład pracy chronionejzatrudnianie osób niepełnosprawnychbezpieczeństwo i higiena pracypomieszczenia higienicznosanitarneutrata statusudecyzja administracyjnakontrola PIPprawo pracy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o utracie statusu zakładu pracy chronionej z powodu niespełnienia wymogów dotyczących pomieszczeń higienicznosanitarnych.

Spółka złożyła skargę na decyzję o utracie statusu zakładu pracy chronionej, argumentując, że spełniała wymogi BHP, a pozwolenie na użytkowanie obiektu było ostateczne. Sąd uznał jednak, że brak odpowiednich toalet w budynku pracy, mimo ich bliskości, stanowi naruszenie przepisów, co skutkuje utratą statusu. Sąd podkreślił, że Państwowa Inspekcja Pracy ma prawo oceniać stan faktyczny niezależnie od innych decyzji administracyjnych.

Skarżąca spółka złożyła skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o stwierdzeniu utraty statusu zakładu pracy chronionej z dniem 20 lipca 2012 r. Powodem utraty statusu było niespełnienie wymogu dotyczącego pomieszczeń higienicznosanitarnych w pawilonie handlowym przy ul. [...] w B. Pracownice musiały korzystać z toalety oddalonej o około 20 metrów, co naruszało przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Spółka argumentowała, że pozwolenie na użytkowanie obiektu było ostateczne i że spełniała inne wymogi, a także kwestionowała zgodność przepisów rozporządzenia z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że brak odpowiednich toalet w budynku pracy stanowi istotne naruszenie przepisów, które skutkuje obligatoryjną utratą statusu zakładu pracy chronionej. Sąd podkreślił, że Państwowa Inspekcja Pracy ma prawo oceniać stan faktyczny niezależnie od innych decyzji administracyjnych, a niedopełnienie warunków, nawet w jednym z kilku miejsc prowadzenia działalności, skutkuje utratą statusu w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, niespełnienie wymogu dotyczącego pomieszczeń higienicznosanitarnych, nawet w jednym z obiektów pracodawcy, stanowi podstawę do stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji wymaga, aby wszystkie obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy odpowiadały przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym wymogom dotyczącym pomieszczeń higienicznosanitarnych. Niedopełnienie tego warunku, nawet w jednym miejscu, obliguje wojewodę do wydania decyzji o utracie statusu, a status zakładu pracy chronionej dotyczy podmiotu w całości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.r.z.s.o.n. art. 28 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy muszą odpowiadać przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym wymogom dotyczącym pomieszczeń higienicznosanitarnych.

u.r.z.s.o.n. art. 28 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Obiekty i pomieszczenia muszą uwzględniać potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniać wymagania dostępności do nich.

u.r.z.s.o.n. art. 30 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Wojewoda stwierdza utratę statusu zakładu pracy chronionej w razie niespełniania warunków określonych w art. 28 ust. 1.

rozp. BHP art. 111 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych, technologii i warunków pracy.

rozp. BHP § § 1 pkt 1 załącznika nr 3

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

Pomieszczenia higienicznosanitarne powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które powinno być ogrzewane.

Pomocnicze

u.r.z.s.o.n. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Okoliczności dotyczące spełniania wymogów BHP i dostępności stwierdza Państwowa Inspekcja Pracy.

k.p.a. art. 6, 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 78, 80, 107 § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i oceny dowodów.

k.p. art. 237{15}

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Zasada określoności przepisów prawa.

Konstytucja RP art. 92 ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Wymogi dotyczące wydawania rozporządzeń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie wymogu dotyczącego pomieszczeń higienicznosanitarnych w budynku pracy stanowi podstawę do utraty statusu zakładu pracy chronionej. Państwowa Inspekcja Pracy ma prawo oceniać stan faktyczny niezależnie od innych decyzji administracyjnych. Status zakładu pracy chronionej dotyczy podmiotu w całości, a niedopełnienie warunków w jednym miejscu skutkuje utratą statusu.

Odrzucone argumenty

Ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu potwierdza spełnianie wymogów BHP. Przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej są niezgodne z Konstytucją lub zostały wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. Niespełnienie wymogu dotyczącego toalet w dwóch z kilku miejsc prowadzenia działalności nie powinno skutkować utratą statusu zakładu pracy chronionej. Odległość toalet od pawilonu handlowego (20 m) spełnia wymogi określone w innych przepisach techniczno-budowlanych.

Godne uwagi sformułowania

Pomieszczenia higienicznosanitarne powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy powinno być również ogrzewane. Inspekcja pracy stwierdza jedynie, czy zastany w trakcie kontroli stan obiektu lub pomieszczenia odpowiada uregulowaniom normującym bezpieczeństwo i higienę pracy i w zakresie tej oceny inspektor nie jest związany decyzjami innych organów. Status zakładu pracy chronionej dotyczy go w całości. Nie można więc przyjąć, że dany podmiot jest w części zakładem pracy chronionej, a pozostałej części zwykłym zakładem gospodarczym. Decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej nie jest przy tym sankcją stosowaną wobec pracodawcy, lecz konsekwencją niedopełnienia warunków umożliwiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zgodzie z przepisami.

Skład orzekający

Grażyna Śliwińska

przewodniczący

Sławomir Kozik

członek

Tomasz Sałek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty statusu zakładu pracy chronionej z powodu niespełnienia wymogów BHP, zwłaszcza w zakresie pomieszczeń higienicznosanitarnych. Potwierdzenie niezależności oceny PIP od innych decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niespełnienia wymogów BHP w jednym z obiektów pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawnego związanego z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych i wymogami BHP, które mogą prowadzić do utraty przywilejów. Pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do spełniania tych wymogów.

Utrata statusu zakładu pracy chronionej przez firmę z powodu... braku toalety w budynku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 138/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Sławomir Kozik
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6048 Status zakładu pracy chronionej
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
II GSK 1250/19 - Wyrok NSA z 2023-02-07
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 511
art. 28 ust. 1 pkt 2, 2a i 2b, art. 28 ust. 2, art. 30 ust. 3, art. 33 ust. 1,  art. 33 ust. 3 pkt 1, art. 29
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 par. 1, art. 78, art. 80, art. 107 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
par. 111 ust. 1 i 2,
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 108
art. 237{15}
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 92 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. staż. Agata Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi "(...)" Sp. j. z siedzibą w T. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia "(...)" października 2018 r. nr "(...)" w przedmiocie stwierdzenia utraty statusu zakładu pracy chronionej oddala skargę
Uzasadnienie
Piekarnia Z. J. W. Sp. jawna (dalej też jako "skarżąca", "strona" lub "spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej też jako "Minister" lub "organ odwoławczy") z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] (dalej też jako "Wojewoda" lub "organ pierwszej instancji"), stwierdzającą utratę, z dniem 20 lipca 2012 r. statusu zakładu pracy chronionej przyznanego skarżącej. Wojewoda wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż pawilon handlowy w B., przy ul. [...], użytkowany był przez pracodawcę od 20 lipca 2012 r. Dodatkowo udowodniono zatrudnienie w powyższym pawilonie, na podstawie umowy o pracę pani R. H., będącej osobą niepełnosprawną. Tymczasem dostęp do pomieszczenia toalety w użytkowanym przez pracodawcę obiekcie, nie spełniał warunku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 roku, poz. 511 ze zm., dalej też jako "ustawa o rehabilitacji"). Jak podkreślił organ pierwszej instancji, z pisma Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy w K., z dnia 12 stycznia 2017 roku wynika, że pracodawca użytkuje na podstawie umowy najmu pawilon handlowy w B. przy ulicy [...], w którym zlokalizowano stanowisko pracy dla pracowników, w tym osoby niepełnosprawnej. W czasie kontroli ustalono, że pracownice korzystają z pomieszczenia ubikacji zlokalizowanego na końcu ciągu pawilonów handlowych w odległości około 20 m od pawilonu. Przejście do ubikacji odbywa się po otwartej przestrzeni placu przyległego do obiektów handlowych. Natomiast z przepisu § 1 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2011 r. Nr 173, poz. 1034) wynika, że pomieszczenia higienicznosanitarne powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy powinno być również ogrzewane. Tymczasem pawilon handlowy zlokalizowany w B., przy ul. [...], nie spełnia ww. przepisu bhp wynikającego 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, skarżąca z dniem 20 lipca 2012 roku zaprzestała spełnienia ww. warunku, co oznacza, że należało z tym dniem stwierdzić utratę statusu zakładu pracy chronionej.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie, jednakże Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika bowiem, że:
1) strona nie zgłaszała Wojewodzie [...] faktu rozszerzenia działalności gospodarczej o lokal przy ul. [...] w B. (użytkowany od 20 lipca 2012 r.), a ujawnienie użytkowania tego lokalu nastąpiło w trakcie czynności kontrolnych prowadzonych przez Wydział Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego,
2) strona nie przedstawiła pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie spełnienia przez ww. pawilon warunku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji,
3) w trakcie wszczętej, na wniosek Wojewody [...], kontroli przez PIP stwierdzono, że lokal usytuowany w B., przy ul. [...], nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o rehabilitacji,
4) Okręgowy Inspektor Pracy w K. utrzymał w mocy decyzję inspektora pracy stwierdzającą, że użytkowane przez spółkę, jako pracodawcę, pomieszczenia m.in. zlokalizowane w B., przy ul. [...] nie odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy a Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę strony na powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy (wyrok z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 879/17).
W związku z powyższym, Minister za bezzasadne uznał zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 - ze zm. zwanej dalej "k.p.a."), gdyż, jego zdaniem, zebrano i rozpatrzono w sposób wyczerpujący zgromadzony materiał dowodowy, który jednoznacznie wskazuje na to, że lokal w B., przy ul. [...] nie odpowiada przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy, tj. istotnym warunkom, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, by móc utrzymać status zakładu pracy chronionej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 28 ust. 2 o rehabilitacji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie ma możliwości potwierdzenia spełnienia obowiązków wynikających z tego przepisu, mimo związania w tej sytuacji decyzjami ostatecznymi innych organów, organ odwoławczy wyjaśnił, że strona błędnie podnosi, iż budynek odpowiada przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie jest bowiem możliwe dokonanie takiej oceny w oderwaniu od rodzaju wykonywanej pracy i jej organizacji. Konstrukcja budynku to tylko jeden z elementów wpływających na końcową ocenę miejsca pracy, a zarzut inspektora pracy w tej sprawie dotyczy niezapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Zdaniem organu odwoławczego, pracodawca, zanim powierzy pracownikom wykonywanie określonej pracy w danym budynku, powinien ocenić możliwość wykonywania w nim pracy zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy. Odnośnie kwestii związania Państwowej Inspekcji Pracy w tej sprawie decyzjami ostatecznymi innych organów, Minister zauważył, że z zapisu art. 28 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika, iż inspekcja pracy stwierdza jedynie, czy zastany w trakcie kontroli stan obiektu lub pomieszczenia odpowiada uregulowaniem normującym bezpieczeństwo i higienę pracy i w zakresie tej oceny inspektor nie jest związany decyzjami innych organów. Nie bada on bowiem prawidłowości decyzji wydawanych przez inne organy, ale jedynie istniejący w chwili kontroli stan faktyczny obiektów lub pomieszczeń.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższą decyzję, spółka zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ. że nie ma możliwości potwierdzenia spełniania obowiązków wynikających z tego przepisu, mimo związania w tej sytuacji decyzjami ostatecznymi innych organów dotyczącymi spełniania wymogów w zakresie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, co doprowadziło do naruszenia art. 16 § 1, art. 110 i art. 111 § 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 5 i art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz art. 66 ustawy o rehabilitacji a także § 3 w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.), albowiem użytkowane przez pracodawcę pawilony odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, gdyż są położone na legalnie działających targowiskach i kiosku handlowym, co do których wydano ostateczne decyzje o pozwoleniu na użytkowanie, których rozstrzygnięcia w zakresie zgodności z warunkami bezpieczeństwa i higieny pracy, wiążą każdy organ i Sąd, gdy tymczasem organ doszedł do wniosku przeciwnego,
2) art. 2 Konstytucji RP w kontekście zasady określoności przepisów w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o rehabilitacji, a także art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 237 15 § 1 Kodeksu pracy poprzez oparcie rozstrzygnięcia o uchyleniu statusu zakładu pracy chronionej na podstawie przepisów rozporządzenia (a właściwie załącznika do rozporządzenia) Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, co do których istnieje wątpliwość co do możliwości ich zastosowania, a w przypadku przyjęcia, iż mają one zastosowanie – nie są zgodne z Konstytucją RP i nie mogą stanowić podstawy uchylenia statusu zakładu pracy chronionej,
3) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, w związku z art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania bez uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, brak wyjaśnienia przesłanek podjęcia decyzji, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, brak oparcia decyzji na całokształcie zebranego w sprawie materiału, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, i zastosowanie daleko idącego automatyzmu bez przemyślenia konsekwencji podjęcia decyzji o uchyleniu statusu za okres niespełna 6 lat wstecz, które w szczególności przejawiało się poprzez:
a) dokonanie ustaleń, że od dnia 20 lipca 2012 r. pracodawca nie spełniał warunków z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, mimo istnienia ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na użytkowanie obiektu potwierdzającej spełniania warunków bezpieczeństwa i higieny pracy;
b) naruszenie konstytucyjnej zasady in dubio pro tributario, wskutek pominięcia wynikających z wyjaśnień Państwowej Inspekcji Pracy (w szczególności pismo z dnia 30 września 2016 r.) informacji o spełnianiu przez pracodawcę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, z wyjątkiem toalet,
c) braku dokonania oceny naruszeń przepisów ustawy o rehabilitacji oraz analizy skutków dokonanego rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w całości i umorzenie postępowania w sprawie (wraz z utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...]) oraz zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, od organu administracji publicznej na rzecz skarżącej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podkreśliła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, albowiem uważa, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy chronionej odpowiadały przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy, co zostało potwierdzone ostateczną decyzją administracyjną o pozwoleniu na użytkowanie wydaną odnośnie pawilonu w B.. Z wyjaśnień Państwowej Inspekcji Pracy także wynikało, że obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy chronionej odpowiadały przepisom i zasadom bhp, wyjątkiem był wymóg dotyczący toalet, który jednak spełniał warunki określone w § 84 ust. 3 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). To również znajduje odzwierciedlenie w decyzji PIP wydanej w stosunku do pawilonu w B.. Tymczasem organ, nie dokonując żadnej analizy ewentualnych naruszeń dokonanych przez pracodawcę i nie dokonując ich miarkowania w kontekście wszystkich pozostałych spełnianych warunków i obowiązków, uchylił status zakładu pracy chronionej za okres prawie 6 lat wstecz.
Skarżąca podkreśliła, że z protokołu kontroli Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że ubikacje znajdują się w odległości nie większej niż 50 m od stanowisk pracy (20 m od pawilonu w B.), a zatem spełniają wymogi określone w § 84 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zdaniem skarżącej oznacza to, że, jako pracodawca w zasadzie spełnia wszystkie warunki i obowiązki wymagane prawem dla pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej wynikające z art. 28 ust. 1 pkt 1 - 3 lub art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. W zakresie wymogów z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji spełnia w zasadzie wszystkie wymogi (w szczególności w zakresie natężenia światła, elektryczności, doprowadzenia wody, natężenia hałasu) w zakresie większości budynków, w których prowadzi działalność gospodarczą. Nie spełnia tylko jednego warunku - nie są spełnione wymogi w zakresie pomieszczeń higienicznosanitarnych, z uwagi na okoliczność, że toalety są umieszczone w pewnej odległości od pawilonu - i to jedynie w dwóch, na kilka miejsc prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca zaznaczyła, że z uzasadnienia decyzji wynika, że w powyższych lokalizacjach podczas kontroli nie było zatrudnionych osób niepełnosprawnych, wobec czego decyzja dotyczy spełnienia warunków bezpieczeństwa i higieny pracy w użytkowanych przez pracodawcę obiektach i pomieszczeniach.
Skarżąca zauważyła, że zdaniem inspektora pracy w przypadku stanowisk pracy zlokalizowanych w B., przy ul. [...] nie zapewniono pracownikom możliwości korzystania z pomieszczeń ustępów usytuowanych w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które powinno być ogrzewane. Stanowi to naruszenie § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.) w związku z § 1 ust. 1 załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia. Tymczasem samo rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w § 3 wskazuje wprost, że budynki i inne obiekty budowlane, w których znajdują się pomieszczenia pracy, powinny być zbudowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach techniczno-budowlanych, przez które, wedle art. 2 pkt 6 ww. rozporządzenia przez przepisy techniczno-budowlane — rozumie się przepisy ustawy – Prawo budowlane oraz aktów wykonawczych do tej ustawy. W konsekwencji nie powinno dojść do takiej sytuacji — jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy, że obiekty i pomieszczenia spełniają warunki z aktu ustawowego - Prawa budowlanego, a nie spełniają warunków z aktu podustawowego. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o rehabilitacji stanowi, iż obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy odpowiadają "przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy", a zatem nie odwołuje się wprost do żadnego aktu prawnego. Gdyby odwołanie miało dotyczyć rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.), odesłanie powinno odnosić się do "ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy". Taka konstrukcja przepisu godzi w konstytucyjną zasadę określoności przepisów prawa, wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP. Zasada ta została wzmocniona w zakresie przepisów prawa karnego w art. 42 ust. 1 Konstytucji. Jednak niewątpliwie, jeżeli ma dojść do uchylenia statusu zakładu pracy chronionej z mocą wsteczną 6 lat, to uchylenie to powinno nastąpić na podstawie jasno określonych norm prawnych, a nie niedookreślonego odesłania, w szczególności gdy status uchyla się, stosując nawet nie wprost przepisy rozporządzenia, a przepisy umiejscowione w załączniku do rozporządzenia
Skarżąca zaznaczyła ponadto, iż upoważnienie ustawowe do wydania powyższego rozporządzenia wynika z rozdziału XIII Kodeksu pracy - Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące wykonywania prac w różnych gałęziach pracy. Delegacja ustawowa zawarta w art. 237 15 § 1 Kodeksu pracy wskazuje, że Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określi, w drodze rozporządzenia, ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące prac wykonywanych w różnych gałęziach pracy. Zdaniem skarżącej zarówno delegacja ustawowa, jak i przedmiot rozporządzenia nie spełniają wymagań zawartych w art. 92 Konstytucji. Po pierwsze rozporządzenie nie zostało wydane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, delegacja nie zawiera bowiem żadnych wytycznych co do treści aktu. Po drugie, zakres spraw przekazanych do uregulowania objął "ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące prac wykonywanych w różnych "gałęziach pracy", co pozostaje w sprzeczności z zakresem przedmiotowym rozporządzenia, które określa ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach pracy. Racjonalny ustawodawca i prawodawca nie mogą utożsamiać pojęć "gałęzie przemysłu" z "zakładami pracy".
Nadto organ, w ocenie skarżącej, przeprowadził postępowanie bez uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, nie dokonał wyjaśnienia przesłanek podjęcia decyzji, w sposób niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, nie oparł decyzji na całokształcie zebranego w sprawie materiału, dokonał błędnych ustaleń faktycznych, i zastosował daleko idący automatyzm, bez przemyślenia konsekwencji podjęcia decyzji o uchyleniu statusu za okres prawie 6 lat wstecz.
Z kolei organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie a zaskarżona decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2018 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nie naruszają przepisów prawa.
Przedmiotowa sprawa dotyczy stwierdzenia utraty z dniem 20 lipca 2012 r. statusu zakładu pracy chronionej przyznanego skarżącej z uwagi na to, że użytkowany przez nią właśnie od 20 lipca 2012 r. pawilon handlowy w B. przy ul. [...], nie spełniał warunku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Otóż z zacytowanego już § 1 pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wynika, że pomieszczenia higienicznosanitarne powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy powinno być również ogrzewane. Tymczasem w przypadku wspomnianego pawilonu handlowego w B., przy ul. [...], pracownice, zmuszone były do korzystania z toalety zlokalizowanej w odległości około 20 m od pawilonu, do której musiały przejść po otwartej przestrzeni.
Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2a i 2b ustawy o rehabilitacji zawodowej jasno wskazuje, że pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy:
a) odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy,
b) uwzględniają potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniają wymagania dostępności do nich.
Co istotne, zgodnie z ust. 2 ww. art. 28 ustawy o rehabilitacji okoliczności te stwierdza na wniosek pracodawcy Państwowa Inspekcja Pracy, z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b w stosunku do osób zatrudnionych w dozorze i ochronie mienia.
W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. inspektor pracy stwierdził, że obiekty i pomieszczenia zakładu pracy użytkowane przez Piekarnię "[...]" J. W. Spółka Jawna między innymi w B., przy ul. [...] nie odpowiadają przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy i pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych oraz dostępności do nich. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] czerwca 2017 roku, który to organ stwierdził, że ponieważ obiekt zlokalizowany w B. wyposażone jest w instalację wodociągową i kanalizacyjną (możliwość korzystania z umywalki z dopływem ciepłej i zimnej wody), nie zachodzi tutaj przesłanka do zastosowania wyjątku, o którym mowa w § 1 ust. 1 zdanie 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zdaniem Okręgowego Inspektora Pracy w K., argument podnoszony przez skarżącą, dotyczący korelacji między legalnością targowiska, a higieną pracy nie znajduje potwierdzenia w przepisach. Korelacja taka, nie jest zresztą elementem niezbędnym dla legalności przedsięwzięcia jakim jest targowisko. Przepisy prawa nie zakazują bowiem prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej samemu przedsiębiorcy, nawet w przypadku braku rozwiązań higieniczno-sanitarnych, wymaganych w razie zatrudniania pracowników lub osób wykonujących pracę na rzecz podmiotu zatrudniającego na innej podstawie niż umowa o pracę. A zatem przedsiębiorca sam może wykonywać pracę w budynku, w którym nie ma urządzeń sanitarnych w postaci ustępów. Oznacza to, że obiekt może być dopuszczony do użytkowania, ale to osoba użytkująca dany obiekt powinna dostosować sposób prowadzenia działalności do zastanych warunków.
Na powyższą decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia [...] października 2017 roku sygn. akt III SA/Kr 879/17 oddalił skargę. Sąd podkreślił, że z zapisu art. 28 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika, iż inspekcja pracy stwierdza jedynie, czy zastany w trakcie kontroli stan obiektu lub pomieszczenia odpowiada uregulowaniom normującym bezpieczeństwo i higienę pracy i w zakresie tej oceny inspektor nie jest związany decyzjami innych organów, gdyż nie bada on prawidłowości decyzji wydawanych przez inne organy, ale bada jedynie istniejący w chwili kontroli stan faktyczny obiektów lub pomieszczeń. Badanie stanu faktycznego sprowadza się więc do porównania zastanego stanu rzeczy z wymogami zawartymi w przepisach regulujących problematykę bezpieczeństwa i higieny pracy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., dla wydania zaskarżonej decyzji nie mają więc znaczenia ani przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, ani przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ani istnienie pozwoleń na użytkowanie obiektów.
Jeszcze raz podkreślić należy, że o tym, czy pomieszczenia użytkowane przez zakład pracy chronionej odpowiadają warunkom określonym w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji decyduje Państwowa Inspekcja Pracy, która wydaje decyzję na tę okoliczność (tak też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1996/09). W przedmiotowej sprawie organy inspekcji pracy wydały stosowne decyzje, z których wynika, że obiekty i pomieszczenia zakładu pracy użytkowane przez Piekarnię "[...]" J. W. Spółka Jawna między innymi w B., przy ul. [...] nie odpowiadają wymaganiom wynikającym z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji.
W tak ustalonym stanie faktycznym istniała zatem podstawa do wydania przez Wojewodę decyzji na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji stwierdzającej utratę przez skarżącą statusu zakładu pracy chronionej. Jak stanowi bowiem ten przepis, Wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełniania warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1-3 lub art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub art. 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków.
Ustawodawca dał zatem Wojewodzie uprawnienie do wydania decyzji o stwierdzeniu utraty przyznanego statusu zakładu pracy chronionej, w razie niewywiązywania się z nałożonych przepisami prawa obowiązków, w tym również odnoszących się do obiektów i pomieszczeń, użytkowanych przez zakład pracy. Muszą one bowiem odpowiadać przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz uwzględniać potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higienicznosanitarnych i ciągów komunikacyjnych, a także spełniać wymagania dostępności do nich (art. 28 ust. 1 pkt 2 a i b). Decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej jest więc konsekwencją niedopełnienia warunków umożliwiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zgodzie z przepisami. Co istotne, decyzja Wojewody w tym przedmiocie jest obligatoryjna. Powyższe oznacza, że ustalony w trakcie postępowania administracyjnego przez Wojewodę stan faktyczny, potwierdzający niespełnienie którejkolwiek z ustawowych przesłanek cofnięcia statusu zakładu pracy chronionej, nie pozwala na dokonywanie ocen w zakresie wagi niedochowanych warunków (p. wyrok NSA z dnia 12 października 2006 r. sygn. akt II GSK 164/06). Nie znajduje tu więc zastosowania postulowane przez skarżącą miarkowanie stwierdzonych naruszeń w świetle pozostałych, spełnianych przez nią warunków.
Nie oznacza to oczywiście, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie o cofnięcie statusu zakładu pracy chronionej nie jest zobowiązany do rzetelnego, wyczerpującego i obiektywnego zbadania sprawy, w tym zebrania dowodów i ich wszechstronnej oceny, mając na uwadze drastyczne skutki, jakie dla pracodawcy powoduje ewentualna decyzja cofająca status.
Mając na względzie powyższe za niezasadny należy uznać zarzut skarżącej naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, w związku z art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, organy obu instancji oparły wydane przez siebie rozstrzygnięcia na prawidłowo zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym. Zarówno Minister, jak i Wojewoda wyczerpująco zbadali wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadzili dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), dokonując przy tym wszechstronnej jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jak również przeprowadzili pełną analizę znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W toku postępowania administracyjnego zapewniono stronie czynny udział.
Niespornym w sprawie jest przy tym brak pomieszczeń higienicznosanitarnych – ustępów usytuowanych w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które powinno być ogrzewane zarówno w odniesieniu do użytkowanego przez skarżącą pomieszczenia w B. przy ulicy [...]. Stanowi to ewidentne naruszenie przepisów § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny w związku z § 1 ust. 1 zdanie pierwsze załącznika nr 3 do tego rozporządzenia. I tak w myśl § 111 ust. 1 cyt. rozporządzenia pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. Same wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, w którym wprost wskazano, iż pomieszczenia higienicznosanitarne powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy powinno być również ogrzewane.
Nie ma tu znaczenia podnoszona w skardze argumentacja, że skoro ubikacje znajdują się w odległości nie większej niż 50 m od stanowisk pracy (20 m od pawilonu w B.), to spełniają wymogi określone w § 84 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Otóż regulacja przywołanego § 84 § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. odwołuje się do § 1 cyt. przepisu, a więc dotyczy konieczności zapewnienia w budynkach użyteczności publicznej i w zakładach pracy - ustępów ogólnodostępnych, a więc takich, z których może skorzystać każdy, niezależnie od tego, czy jest pracownikiem. Nie zwalnia to natomiast z obowiązku zapewnienia dostępności ustępu dla pracowników, na warunkach określonych w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie sposób nie zauważyć, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. dodany został z dniem 1 stycznia 2018 r. w § 84 ust. 1a (na mocy § 1 pkt 22 rozporządzenia z dnia 14 listopada 2017 r. - Dz.U.2017.2285), zgodnie z którym ustępów ogólnodostępnych, o których mowa w ust. 1, nie urządza się w budynku obsługi bankowej, handlu lub usług o powierzchni użytkowej do 100 m2 włącznie. Przyjęcie stanowiska skarżącej oznaczałoby w aktualnym stanie prawnym, że w takim budynku, z jakim mamy do czynienia w sprawie, zlokalizowanym w B., z uwagi na jego powierzchnię, nie istniałby wymóg zapewniania dostępu do ubikacji pracownikom, skoro to przepis § 84 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. wyłączałby zastosowanie § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny w związku z § 1 ust. 1 zdanie pierwsze załącznika nr 3 do tego rozporządzenia. Abstrahując od tak zarysowanej konsekwencji argumentacji skarżącej, umknęło jej uwadze, że sam § 84 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nakłada wymóg zapewnienia dostępu do ustępów ogólnodostępnych w budynku (precyzując ich rozmieszczenie na danych kondygnacjach) a nie dostępu do toalet poza budynkiem.
Sąd nie podziela przy tym zarówno zarzutu skargi, że rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. wydane zostało z przekroczeniem delegacji ustawowej ujętej w art. 23715 Kodeksu pracy, jak też co do jego niewłaściwego sformułowania. Jak podkreśla w swym komentarzu do cyt. przepisu Urszula Jackowiak, specyfika pracy różnych gałęzi pracy wymaga dyferencjacji przepisów gwarantujących bezpieczne warunki pracy. Uwzględniać one muszą potrzeby występujące przy stosowaniu różnych technologii, maszyn i urządzeń technicznych. Wydawane na mocy art. 23715 k.p. przepisy spełniać mają to zadanie. Zróżnicowanie regulacji prawnych nie może jednak prowadzić do rozbicia jednolitości w wytyczaniu kierunku działań. Dla zagwarantowania tak rozumianej spójności (jednolitości) przepisów bhp, Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej uprawniony został do wydawania ogólnie obowiązujących przepisów bhp (art. 23715 § 1 k.p.), jak również do współdziałania w wydawaniu przez właściwych ministrów przepisów odnoszących się do poszczególnych rodzajów prac i konkretnych gałęzi pracy (art. 23715 § 2 k.p.) – (publ. LEX nr 66318).
Trudno zatem oczekiwać, uwzględniając tak szeroki zakres branż, w których zastosowanie znajdują przepisy zapewniające bezpieczne warunki pracy, aby to ustawa miała uszczegóławiać, jak powinny one być unormowane. Zatem scedowanie uregulowania powyższej kwestii, w ramach delegacji ustawowej, przez właściwego ministra, należy uznać za uzasadnione. W myśl przepisu art. 92 ust. 1 Konstytucji, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Oczywiście ustawodawca ma obowiązek odpowiedniego konstruowania upoważnień ustawowych, tak, aby miały one szczegółowy charakter pod względem podmiotowym (określały organ właściwy do wydania rozporządzenia), przedmiotowym (określały zakres spraw przekazanych do uregulowania) oraz treściowym (określały wytyczne dotyczące treści aktu, czyli sposób, w jaki dana materia powinna być uregulowana). Jednakże jeśli chodzi o wytyczne, to nie muszą być one zawarte bezpośrednio w przepisie formułującym upoważnienie, lecz mogą być zamieszczone w innych przepisach ustawy, pod warunkiem, że da się zrekonstruować ich treść. W niniejszej sprawie przepis kompetencyjny, tj. art. 23715 k.p. umieszczony został w ramach całego działu dziesiątego Kodeksu pracy, poświęconego zagadnieniom Bezpieczeństwa i higieny pracy, z których to przepisów ewidentnie wynikają ogólne obowiązki pracodawców w tym zakresie, z którymi skorelowane muszą być doprecyzowane w omawianym rozporządzeniu warunki w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Sąd nie podziela nadto zarzutu o przekroczeniu delegacji ustawowej, ujętej w art. 23715 k.p., gdzie jest mowa o różnych gałęziach pracy, z uwagi na zapis w § 1 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego określa ono ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach pracy, skoro oczywistym jest, że zawsze praca odbywa się w konkretnym zakładzie a nie w ramach szeroko rozumianej gałęzi pracy.
Ponadto, wbrew zarzutom skargi, dla ustalenia stanu faktycznego nie miały znaczenia okoliczności wynikające z przywołanej w skardze decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 1 grudnia 2005 r. Czym innym jest bowiem wydanie przez organy nadzoru budowalnego pozwolenia na użytkowanie budynku usługowego, a czym innym kwestia oceny, czy pracodawca zatrudniający osoby niepełnosprawne wykonujące pracę w tym obiekcie, zrealizował ustawowy wymóg, aby pomieszczenia te odpowiadały przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz uwzględniały potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych, a także spełniać wymagania dostępności do nich. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 8 maja 2013 roku sygn. akt II SA/Po 150/13, wydane pozwolenie na użytkowanie budynku nie przesądza w żaden sposób o spełnianiu, bądź nie wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy, których spełnienie jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy.
Podkreślana w skardze kwestia, że podczas kontroli w lokalu w B. nie były zatrudniane osoby niepełnosprawne, pomija ustaloną w toku postępowania (p. protokół przesłuchania świadka z dnia 11 lipca 2017 roku) okoliczność, że pani R. H., będąca osobą niepełnosprawną, zatrudniona przez skarżącą w okresie od 1 sierpnia 2009 roku do 28 listopada 2012 roku, po rozebraniu pod koniec 2011 roku blaszaka i przeniesieniu sprzedaży właśnie do obiektu przy ul. [...], pracowała w nim do dnia 28 listopada 2012 roku. Z zeznań pani R. H. wynika przy tym, że warunki w tym obiekcie były tragiczne. Nie było szatni ani toalety. Oznaczało to konieczność skorzystania grzecznościowo z toalety w pobliskim zakładzie, gdzie warunki były bardzo złe.
Na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wpływa także zaakcentowana w skardze okoliczność, że wymogi w zakresie pomieszczeń higienicznosanitarnych, nie były spełnione jedynie w dwóch na kilka miejsc prowadzenia działalności gospodarczej. Otóż niedopełnienie obowiązków i wymagań określonych w art. 28 ustawy o rehabilitacji, choćby w niektórych tylko jednostkach pracodawcy, będących miejscem zatrudnienia osób niepełnosprawnych, daje podstawę do całkowitego pozbawienia pracodawcy statusu prowadzącego zakład pracy chronionej. Status zakładu pracy chronionej uzyskuje bowiem konkretny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w więc instytucja w znaczeniu podmiotowym. Status zakładu pracy chronionej dotyczy go w całości. Nie można więc przyjąć, że dany podmiot jest w części zakładem pracy chronionej, a pozostałej części zwykłym zakładem gospodarczym (p. też stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie, zawarte w wyroku z dnia 14 września 2010 r. sygn.. akt VI SA/Wa 980/10).
Nie ma znaczenia dla możliwości wydania decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej z dniem 20 lipca 2012 roku, fakt, na który zwróciła uwagę skarżąca, że podczas kontroli w 2014 r. Wojewoda nie ustalił żadnych nieprawidłowości. Po pierwsze niedostrzeżenie w toku poprzedniej kontroli w zakładzie pracy przez organ kontrolujący naruszenia wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy, nie może skutkować stwierdzeniem, iż takiego naruszenia nie można już wytknąć w toku kolejnej kontroli. Wymogi powyższe chronią przede wszystkim pracowników i mogą zostać wytknięte w każdym czasie, nawet sytuacji, gdy pracodawca uzyskał pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego, w którym odbywa się praca (tak też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2013 roku sygn. akt II SA/Po 150/13). Po drugie, nie sposób nie dostrzec, że skarżąca nie zgłosiła Wojewodzie lokalu w B., jako użytkowanego przez zakład pracy chronionej w rozumieniu art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Co więcej, w ramach kontroli organ ten zwrócił się do skarżącej o informację dotyczącą tytułu prawnego do wspomnianego obiektu, ale uzyskał odpowiedź, że pomieszczenie to nie jest użytkowane przez skarżącą, gdyż znajduje się w posiadaniu innego podmiotu na podstawie umowy użyczenia. Pracownicy Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., prowadzący kontrolę okresową pracodawcy, zweryfikowali to oświadczenie, poprzez udanie się do punktu handlowego zlokalizowanego w B., co pozwoliło na ustalenie, że skarżąca prowadziła w nim sprzedaż pieczywa. Całokształt tych okoliczności pozwala na przyjęcie założenia, że skarżąca zdawała sobie sprawę, że lokal ten nie spełnia wymagań określonych w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, gdyż w przeciwnym razie nie podejmowałaby działań mających na celu zatajenie funkcjonowania tego punktu sprzedaży. Tymczasem, jak już wyżej wspomniano, z treści art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji wynika, że niespełnienie warunków określonych w art. 28 ust. 1 pkt 1- 3 tej ustawy obliguje wojewodę do podjęcia decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej. Decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej nie jest przy tym sankcją stosowaną wobec pracodawcy, lecz konsekwencją niedopełnienia warunków umożliwiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zgodzie z przepisami. Omawiana regulacja prawna służy nadrzędnemu celowi ustawy, jakim jest pomoc osobom niepełnosprawnym, którzy powinni być zatrudnieni w warunkach uwzględniających ich potrzeby. Pracodawca, który w zamian na wykonywanie zadań publicznych korzysta z przywilejów musi wywiązywać się z obowiązków prawnych stanowiących podstawę do zwolnienia go z określonych ciężarów publicznych. Niewywiązanie się z tych obowiązków poprzez, jak w tym wypadku niezapewnienie osobom niepełnosprawnym dostępności do pomieszczeń higienicznosanitarnych, skutkuje utratą uprawnień wynikających ze statusu zakładu pracy chronionej.
Nie znajdując, zatem podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI