VI SA/WA 1375/20

VI SA/Wa 1375/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Dorota Dziedzic-Chojnacka
Tomasz Sałek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
II GSK 1727/21 - Wyrok NSA z 2025-02-18
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 286
art.75,232,245,755
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 2019 poz 2325
art.153,151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi O.. z siedzibą w T., J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie dodatkowego prawa ochronnego oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu "(...)"lutego 2014 roku Urząd Patentowy RP wydał decyzję o udzieleniu patentu na wynalazek pt. "[...] "(...)" CO., LTD. z siedzibą w "(...)", Japonia. Udzielony patent oznaczony został numerem "(...)".
Na podstawie zezwolenia z dnia "(...)" kwietnia 2014 r. (Decyzja nr "(...)") produkt leczniczy o nazwie D. został dopuszczony do obrotu.
W dniu 30 września 2014 roku w Wiadomościach Urzędu Patentowego opublikowano informację o udzielonym patencie o numerze "(...)".
W dniu 24 marca 2015 r. w Urzędzie Patentowym RP został złożony przez "(...)"CO., LTD. z siedzibą w T., Japonia, wniosek
o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego produktu leczniczego o nazwie D.objętego patentem numerem "(...)". Urząd Patentowy RP przedmiotowemu wnioskowi nadał numer "(...)", co znalazło odzwierciedlenie w potwierdzeniu Urzędu z dnia 27 marca 2015r. o przyjęciu ww. wniosku.
W piśmie z dnia 29 kwietnia 2015r. zgłaszający wskazał, iż przedmiotowy wniosek oparty był o warunkowe dopuszczenie do obrotu, ważne do 30 kwietnia 2015r. i następnie przedłużone decyzją z dnia "(...)" kwietnia 2015r.
Urząd dokonując badania poprawności złożenia wniosku stwierdził,
że przedmiotowy wniosek został złożony z uchybieniem terminu. W związku
z powyższym Urząd wydał zawiadomienie na podstawie art. 49 ust. 2 w związku
z art. 755 pwp informujące o istnieniu przeszkód do udzielenia dodatkowego prawa ochronnego dla ww. produktu leczniczego. W uzasadnieniu Urząd wskazał, że okres sześciu miesięcy na złożenie wniosku powinien być liczony od daty wydania zezwolenia tj. od dnia [...] kwietnia 2014r. z uwagi na fakt, iż zezwolenie zostało wydane po udzieleniu patentu. Jednocześnie, Urząd zwrócił się do zgłaszającego
o zajęcie stanowiska.
Pismem z dnia 8 czerwca 2015r. zgłaszający zajął stanowisko wskazując, że Urząd błędnie rozumie pojęcie "daty udzielenia patentu" i błędnie utożsamia datę wydania decyzji o udzieleniu patentu z datą udzielenia patentu. Zdaniem zgłaszającego datą udzielenie patentu powinna być data publikacji w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu patentu, co w niniejszej sprawie wskazywałoby na liczenie 6- miesięcznego terminu od dnia 30 września 2014 roku (publikacja w Wiadomościach Urzędu Patentowego nr "(...)"informacji o udzieleniu patentu o numerze "(...)"), Ponadto, zgłaszający zauważył, że w ustawodawstwie krajowym brak jest regulacji dotyczącej "daty udzielenia patentu" oraz zarzucił Urzędowi niewłaściwą praktykę w ustalaniu tej daty.
W dniu [...] lipca 2015 roku Urząd wydał decyzję odmawiającą udzielenia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego o nazwie D.. W uzasadnieniu swojej decyzji Urząd wyjaśnił, że przy założeniu, że datą udzielenia patentu o numerze "(...)" był dzień [...] lutego 2014 roku należało przyjąć, iż zezwolenie na wprowadzenie na rynek Polski produktu D.wydane było po udzieleniu patentu, a więc termin sześciu miesięcy na złożenie wniosku powinien być liczony od daty wydania zezwolenia tj. od dnia [...] kwietnia 2014r. W związku z powyższym Urząd wskazał, że termin na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktu D. upłynął dnia [...] października 2014r.
Wskazując art. 232 pwp, Urząd wyjaśnił, że ogłoszenie o udzieleniu patentu jest czynnością następczą potwierdzającą jedynie, że został udzielony patent. Dodatkowo organ zauważył, iż gdyby zamiarem polskiego ustawodawcy było przyjęcie, iż datą udzielenia patentu jest data ogłoszenia w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu patentu, to zamiar ten znalazłby odzwierciedlenie w przepisach prawnych, tak jak to ma miejsce np. w art. 246 pwp stanowiącym, że umotywowany sprzeciw w wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu można wnieść w terminie sześciu miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu patentu.
W dniu 4 września 2015r. do akt sprawy wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie rozstrzygniętym decyzją Urzędu z dnia[...] lipca 2015r. W przedmiotowym wniosku pełnomocnik wskazał, że uznanie przez Urząd daty wydania decyzji za datę udzielenia patentu nie ma poparcia w przepisach z zakresu prawa własności przemysłowej. Jednocześnie, pełnomocnik zgłaszającego zarzucił, iż Urząd nie bierze pod uwagę literalnego zapisu artykułu 7 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. dotyczące dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych (Dz. Urz. UE. L 152, 16.06.2009; dalej jako Rozporządzenie 469/2009). Zgłaszający wskazał na rozróżnienie pomiędzy datą wydania zezwolenia (datą decyzji) i datą udzielenia patentu. Zdaniem Strony, gdyby intencją ustawodawcy byłoby utożsamianie daty udzielenia patentu z datą decyzji o udzieleniu patentu to zamiar ten znalazłby odzwierciedlenie w przepisach prawa. Następnie, zgłaszający wskazał, że
w większości ustawodawstw krajowych i regionalnych przyjmuje się, że decyzja o udzieleniu patentu staje się skuteczna w dacie jej publikacji w dzienniku urzędowym np. Konwencja o patencie europejskim, ustawodawstwo angielskie i ustawodawstwo francuskie.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Urząd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzją z dnia "(...)" stycznia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia "(...)" lipca 2015 roku. W uzasadnieniu wskazanej decyzji Urząd nie podzielił stanowiska pełnomocnika Zgłaszającego, iż datą udzielenia patentu powinna być data publikacji informacji o udzieleniu patentu w Wiadomościach Urzędu Patentowego. Urząd zaznaczył, że ww. publikacja oraz wydanie dokumentu patentowego są czynnościami następczymi. Organ wskazał, że brak jest wykładni art. 7 Rozporządzenia 469/2009 i w braku legalnej definicji "daty udzielenia patentu" należy uznać za taką datę wydania decyzji o udzieleniu patentu, o której mowa w art. 52 ust. 1 pwp.
Ze stanowiskiem Urzędu nie zgodziła się strona i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 12 października 2016 roku WSA w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 535/16 oddalił skargę w całości. Sąd stanął na stanowisku, iż miarodajną datą w zakresie określenia początku biegu sześciomiesięcznego terminu na złożenie wniosku o dodatkowe prawo ochronne oparte na patencie krajowym jest data kiedy decyzja o udzieleniu patentu stała się ostateczna.
Od wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 października 2016 roku, sygn. akt VI SA/Wa 535/16, skarżąca wniosła skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt II GSK 257/17 uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt VISA/Wa 535/16 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził,
że nie została prawidłowo rozstrzygnięta wykładania przepisu art. 7 ust. 2 Rozporządzenia 469/2009. NSA wskazał, że stosowanie wskazanego rozporządzenia przez organy administracji publicznej i sądy administracyjne powinno być zgodne z wykładnią proeuropejską. NSA zauważył, że w tym zakresie zostało wydane Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2003 r. w sprawie składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych i produktów ochrony roślin (Dz.U, z 2003 r. Nr 141, poz. 1361) regulujące formalno-techniczne wymagania dotyczące wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego, lecz rozporządzenie to nie wskazuje na odmienne szczegółowe rozwiązanie procedury składania wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego. Rozumienie terminu "data udzielenia patentu" powinna być rozumiana po dokonaniu jednolitej wykładni w całej Unii Europejskiej, która powinna zapobiegać wprowadzeniu dalszych rozbieżności, które mogłyby stanowić przeszkodę do swobodnego przepływu produktów leczniczych. NSA przekazując sprawę do ponownego rozpoznania stwierdził, że zadaniem Sądu I instancji będzie sprawdzenie zarzutu strony skarżącej o odmiennym stosowaniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 469/2009 przez Europejski Urząd Patentowy, czy inne urzędy
w krajach członkowskich UE w zakresie ustalenia daty udzielenia patentu dla potrzeb udzielenia dodatkowego świadectwa ochronnego, a przede wszystkim, czy w krajach członkowskich UE i Europejskim Urzędzie Patentowym ta data oznacza datę ogłoszenia w oficjalnym biuletynie Urzędu.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wyrokiem z dnia 19 września 2019r. sygn. akt VI SA/Wa 1456/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu z dnia "(...)" stycznia 2016 r. Sąd ponownie rozpoznając sprawy uznał, że stan faktyczny nie został ustalony przez Urząd w sposób prawidłowy, jednocześnie, WSA w Warszawie podkreślił, że rolą sądu administracyjnego nie jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego w tak szerokim zakresie, jak to wynika
z wytycznych NSA. W związku z powyższym Sąd zobowiązał Urząd do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność czy w krajach członkowskich UE i Europejskim Urzędzie Patentowym termin "data udzielenia patentu" zawarty w art. 7 ust. 2 Rozporządzenia nr 469/2009 oznacza datę ogłoszenia w oficjalnym biuletynie Urzędu. W szczególności chodzi tu o sprawdzenie czy w krajach członkowskich UE i Europejskim Urzędzie Patentowym ta data oznacza datę ogłoszenia w oficjalnym biuletynie Urzędu. Sąd stwierdził,
że w zależności od tych ustaleń faktycznych, organ będzie miał na względzie treść motywów Rozporządzenia nr 469/2009, że na poziomie wspólnotowym powinno być wprowadzone jednolite rozwiązanie, które zapobiegałoby wprowadzaniu zróżnicowanych rozwiązań w ustawodawstwach krajowych, prowadzących do dalszych rozbieżności, które mogłyby stanowić przeszkodę dla swobodnego przepływu produktów leczniczych we Wspólnocie i w ten sposób bezpośrednio hamować funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Z tego względu niezbędne jest ustanowienie dodatkowego świadectwa ochronnego, udzielanego na tych samych warunkach przez każde z państw członkowskich na wniosek posiadacza patentu krajowego lub europejskiego na produkt leczniczy, dla którego wydane zostało zezwolenie na obrót.
W dniach 14 lutego 2020r. oraz 24 marca 2020r. Urząd skierował wiadomości za pomocą poczty elektronicznej do instytucji w krajach członkowskich Unii Europejskiej z prośbą o wskazanie praktyki w określaniu początku sześciomiesięcznego terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego opartego na patencie krajowym, określonego w art, 7 Rozporządzenia 469/2009.
Urząd przedstawił trzy możliwe daty mogące stanowić początek biegu ww. terminu, tj. datę wydania decyzji o udzieleniu patentu, datę kiedy decyzja
o udzieleniu patentu stała się ostateczna oraz datę publikacji informacji o udzieleniu patentu w biuletynie urzędowym. W odpowiedzi na ww. wiadomości Urząd otrzymał informacje z 23 krajów członkowskich UE oraz z Serbii. Kraje, które nie udzieliły odpowiedzi to: Malta, Portugalia i Rumunia.
Na podstawie wskazanych odpowiedzi ustalono, że początkiem terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego jest:
1) data wydania decyzji o udzieleniu patentu w/na: Belgii, Cyprze, Czechach, Francji (o ile jest to możliwe jest to również data publikacji o udzielonym patencie), Grecji (Urząd ustalił ten fakt dodatkowo na podstawie art. 8 greckiej ustawy; skuteczność decyzji uzależniona jest od uiszczenia opłaty - ustalono ten fakt na podstawie informacji z oficjalnej strony internetowej greckiego urzędu patentowego), Luksemburgu, Węgrzech i Włoszech;
2) data kiedy decyzja o udzieleniu patentu stała się ostateczna na Słowacji;
3) data publikacji informacji o udzieleniu patentu w biuletynie urzędowym w/na: Austrii, Bułgarii, Chorwacji, Danii, Estonii, Finlandii, Hiszpanii, Irlandii, Litwie, Łotwie, Niemczech i Słowenii.
W przypadku Szwecji data wydania decyzji o udzieleniu patentu pokrywa się
z datą publikacji o udzieleniu patentu. W związku z powyższym praktyka Szwecji kwalifikuje się do opcji nr 1 i 3. Natomiast, w przypadku Niderlandów prawie wszystkie wnioski o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego oparte są na patencie europejskim, jednak zgodnie z praktyką tego państwa datą udzielenia patentu krajowego jest zawsze data wydania decyzji o jego udzieleniu, nigdy data publikacji o udzieleniu patentu. W związku z powyższym praktyka Niderlandów zalicza się do opcji numer 1. Serbia, niebędąca członkiem UE (ubiegająca się
o członkostwo), wskazała na opcję 3. Praktyka Europejskiego Urzędu Patentowego oparta na przepisach prawa wskazuje na wariant 3, co wynika z art. 97 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich. Na podstawie dowodów dołączonych do skargi kasacyjnej ustalono, że Niemcy oraz Wielka Brytania (obecnie poza UE) za datę udzielenia patentu uznają datę publikacji informacji o udzieleniu patentu.
Decyzją z dnia "(...)"kwietne 2020r. Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 755 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 286, dalej zwanej pwp), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez "(...)"CO., LTD. z siedzibą w T., Japonia, od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia "(...)" lipca 2015r. o odmowie udzielenia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego o nazwie D.objętego patentem nr "(...)" na wynalazek pt. "[...]", w sprawie wniosku
o udzielnie dodatkowego prawa ochronnego, oznaczonego numerem "(...)", złożonego w Urzędzie Patentowym RP w dniu "(...)" marca 2015r. przez "(...)"CO., LTD. z siedzibą w T., Japonia, orzekł o utrzymaniu
w mocy zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze przeprowadzone dodatkowe postępowanie wyjaśniając oraz obowiązujące przepisy Urząd Patentowy doszedł do wniosku, że to nie data podpisania decyzji a data doręczenia decyzji o udzieleniu patentu ma decydujące znaczenie. Udzielenie patentu będące skutkiem prawnym wydanej decyzji
o udzieleniu patentu następuje w dniu wejścia decyzji do obrotu prawnego, co reguluje art. 110 kpa. Dopiero chwila doręczenia decyzji stwarza jakościowo nową sytuację prawną strony w postępowaniu a także w sferze prawa materialnego, dzięki czemu strona ma ustalone ramy dalszej ochrony swoich interesów prawnych czy to na drodze administracyjnej czy też sądowej. Z tych względów to nie data podpisania decyzji a data doręczenia decyzji o udzieleniu patentu ma decydujące znaczenie.
W ocenie Urzędu rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia "(...)" lipca 2015r. odpowiada prawu, pomimo przyjęcia w uzasadnieniu daty wydania decyzji
o udzieleniu patentu jako datę udzielenia patentu. Przyjęcie rozwiązania zaprezentowanego w niniejszym uzasadnieniu, tj. daty doręczenia stronie decyzji
o udzieleniu patentu za datę udzielenia patentu, nie zmieniłoby rozstrzygnięcia
w przedmiotowym postępowaniu. Urząd zauważa, że doręczenie decyzji o udzieleniu patentu nastąpiło w dniu 5 lutego 2014 r., natomiast zezwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego zostało udzielone w dniu [...] kwietnia 2014 r. W związku z powyższym 6-miesięczny termin liczony powinien być od dnia wydania ww. zezwolenia i upływał w dniu [...] października 2014 r. Złożony przez stronę wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego w przedmiotowym postępowaniu nastąpił z uchybieniem terminu określonego w art. 7 Rozporządzeniu 469/2009.
Pismem z dnia 22 czerwca 2020r. "(...)"CO., LTD. z siedzibą w T., Japonia wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "data udzielenia patentu", zawartego
w art. 7 ust 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 469/2009
z dnia 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych (dalej: "Rozporządzenie 469/2009"), polegającej na uznaniu, że datą udzielenia patentu jest data doręczenia decyzji stronie, gdyż zgodnie
z prawidłową wykładnią datą udzielenia patentu jest data ogłoszenia o udzieleniu patentu w Wiadomościach Urzędu Patentowego;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 8 pkt. 1 lit. a) Rozporządzenia 469/2009 i §3 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych
i produktów ochrony roślin z dnia 9 września 2016 r., polegające na uznaniu, że nadanie numeru patentu ma charakter jedynie następczy i nie ma znaczenia dla złożenia wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego, co należy uznać za sprzeczne z intencją ustawodawcy, który zamieścił w katalogu wymogów wniosku
o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego obowiązek podania numeru patentu;
3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 153 ppsa poprzez niewykonanie przez Urząd Patentowy RP zobowiązania Sądu do kierowania się motywami Rozporządzenia 469/2009, co doprowadziło do uznania, że Urząd Patentowy RP może dowolnie interpretować termin "data udzielenia patentu" pomijając cel zastosowania Rozporządzenia 469/2009
w kontekście konieczności jednolitej i autonomicznej wykładni jego przepisów na terenie całej Unii Europejskiej oraz do odmiennego traktowania na terenie Polski uprawnionych z patentu polskiego i patentu europejskiego;
4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 9 kpa w zw. z art. 10 §1 kpa. poprzez niepowiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim, jak i o możliwości składania wniosków dowodowych, a przez to również uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w tym także wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów przed zakończeniem postępowania prowadzonego przez Urząd, co doprowadziło do naruszenia przysługujących stronie uprawnień.
Jednocześnie na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej strona wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujących pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni przepisów prawa unijnego zawartych w Rozporządzeniu 469/2009:
1. Czy pojęcia "data udzielenia patentu" i "udzielenie patentu" zawarte w art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r., dotyczącego dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych, należy określać na podstawie prawa Unii Europejskiej czy też uregulowanie to stanowi odesłanie do momentu, w którym patent zostaje udzielony zgodnie z prawem państwa członkowskiego.
2. W przypadku, gdyby odpowiedź Trybunału potwierdzała określenie momentu udzielenia patentu na podstawie prawa Unii Europejskiej, udzielenie odpowiedzi jaki moment należy uznać za datę udzielenia patentu.
Biorąc pod uwagę powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Urząd Patentowy RP, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej decyzji Urzędu Patentowego RP i uznanie, że wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego został złożony w terminie wymaganym przez art. 7 ust. 2 Rozporządzenia 469/2009 oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła podniesione zarzuty. W opinii skarżącego termin "data udzielenia patentu" użyty w Rozporządzeniu 469/2009 może być rozumiany wyłącznie po dokonaniu wykładni jednolitej w całej Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę cel ww Rozporządzenia. Urząd Patentowy RP dokonał błędnej interpretacji terminu "data udzielenia patentu" przyjmując obecnie, że jest to data
w której stronie doręczono decyzję o udzieleniu patentu. Urząd Patentowy RP zmienił w tej kwestii swoje wcześniejsze stanowisko, zgodnie z którym uważał za datę udzielenia patentu datę w której wydano decyzję o udzieleniu patentu. Jednakże zdaniem skarżącego, także obecne stanowisko Urzędu jest nieprawidłowe, gdyż jest sprzeczne z wykładnią Rozporządzenia 469/2009.
Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy przyjmując, że "data udzielenia patentu" to data doręczenia decyzji stronie, nie tylko dokonuje wykładni tego pojęcia
w oderwaniu od motywów Rozporządzenia 469/2009, ale wprowadza na terytorium Polski dwa oddzielne tryby dla składania wniosków o udzielenie dodatkowego świadectwa ochronnego. Dla uprawnionych z patentu krajowego termin na złożenie ww. wniosku rozpocznie bieg wraz z datą doręczenia decyzji stronie, natomiast dla uprawnionych z patentu europejskiego, uprawomocnionego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, początkiem terminu będzie ogłoszenie w Europejskim Biuletynie Patentowym. Bowiem w przypadku patentu europejskiego, na podstawie art. 97 ust. 3 Konwencji o patencie europejskim, decyzja o udzieleniu patentu europejskiego zaczyna obowiązywać od daty opublikowania wzmianki o udzieleniu patentu w Europejskim Biuletynie Patentowym i to właśnie tę datę Urząd Patentowy RP utożsamia z datą udzielenia patentu.
W opinii skarżącego, przyjęcie interpretacji art. 7 Rozporządzenia 469/2009, polegającej na uznaniu, że na potrzeby obliczania terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego świadectwa ochronnego, data udzielenia patentu jest tożsama z datą publikacji informacji o udzieleniu patentu w Wiadomościach Urzędu Patentowego, pozwoli na uniknięcie wskazanych powyżej problemów z interpretacją tego terminu oraz będzie zgodna z motywami Rozporządzenia 469/2009:
- publikacja w Wiadomościach Urzędu Patentowego jest zdarzeniem bezwzględnym
i ustalenie jej daty nie będzie powodowało żadnych wątpliwości interpretacyjnych;
- data udzielenia patentu utożsamiona z datą publikacji informacji o udzieleniu patentu w Wiadomościach Urzędu Patentowego będzie datą pewną, która jest odnotowana na dokumencie patentowym oraz w rejestrze patentowym. Data ta jest istotna nie tylko dla samego uprawnionego, ale również dla innych podmiotów obrotu gospodarczego. Dzięki temu wszyscy zainteresowani uczestnicy obrotu gospodarczego będą mieli dostęp do informacji o ty m, kiedy rozpoczyna się bieg terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego świadectwa ochronnego. Co ważniejsze będą też oni w stanie stwierdzić, kiedy termin ten upływa i czy takowy wniosek wpłynął. Pozwoli to na zwiększenie pewności prawnej w obrocie gospodarczy m i łatwiejsze planowanie aktywności gospodarczej;
- uprawniony z patentu będzie od dnia udzielenia patentu znał jego numer, przez co będzie miał możliwość sporządzenia prawidłowego wniosku o udzielenie dodatkowego świadectwa ochronnego;
- uznanie, że data udzielenia patentu, to data publikacji informacji o udzieleniu patentu w Wiadomościach Urzędu Patentowego spowoduje, że wnioski o udzielenie dodatkowego świadectwa ochronnego uprawnionych z patentu krajowego będą mogły być rozpatrywane w taki sam sposób, jak wnioski uprawnionych z patentu europejskiego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym
w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.").
Podkreślenia wymaga również, że w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie natomiast z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna
i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy.
Wyrokiem z dnia 19 września 2019r., sygn. akt VI SA/Wa 1456/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2016r. albowiem uznał, że stan faktyczny nie został ustalony przez Urząd w sposób prawidłowy. Sąd zobowiązał Urząd do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność czy w krajach członkowskich UE i Europejskim Urzędzie Patentowym termin "data udzielenia patentu" zawarty w art. 7 ust. 2 Rozporządzenia nr 469/2009 oznacza datę ogłoszenia w oficjalnym biuletynie Urzędu. W szczególności wskazał na konieczność sprawdzenia czy w krajach członkowskich UE i Europejskim Urzędzie Patentowym ta data oznacza datę ogłoszenia w oficjalnym biuletynie Urzędu. Sąd stwierdził, że w zależności od tych ustaleń faktycznych, organ będzie miał na względzie treść motywów Rozporządzenia nr 469/2009, że na poziomie wspólnotowym powinno być wprowadzone jednolite rozwiązanie, które zapobiegałoby wprowadzaniu zróżnicowanych rozwiązań
w ustawodawstwach krajowych, prowadzących do dalszych rozbieżności, które mogłyby stanowić przeszkodę dla swobodnego przepływu produktów leczniczych we Wspólnocie i w ten sposób bezpośrednio hamować funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Z tego względu niezbędne jest ustanowienie dodatkowego świadectwa ochronnego, udzielanego na tych samych warunkach przez każde
z państw członkowskich na wniosek posiadacza patentu krajowego lub europejskiego na produkt leczniczy, dla którego wydane zostało zezwolenie na obrót.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze wiążące wytyczne
i ocenę zawartą w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 września 2019r. sygn. akt VI SA/Wa 1456/19, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organ orzekający w przedmiotowej sprawie w całości uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym wyżej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2019r.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy określenie zdarzenia będącego początkiem sześciomiesięcznego terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego opartego na patencie krajowym, tj. określenie "daty udzielenia patentu".
Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 469/2009 wniosek o wydanie świadectwa składa się w ciągu sześciu miesięcy od daty, w której wydane zostało zezwolenie na obrót produktem leczniczym, o którym mowa w art. 3 lit. b) (ust. 1). Bez względu na ust. 1, jeżeli zezwolenie na obrót zostało wydane przed udzieleniem patentu podstawowego, wniosek o wydanie świadectwa wnosi się w ciągu sześciu miesięcy od daty udzielenia patentu (ust. 2).
Art. 3 lit. a i b Rozporządzenia 469/2009 stanowi, że świadectwo wydaje się, jeżeli w państwie członkowskim, w którym złożony zostaje wniosek określony w art. 7, w dniu złożenia wspomnianego wniosku: (a) produkt chroniony jest patentem podstawowym pozostającym w mocy; (b) wydane zostało, zgodnie z dyrektywą 2001/83/WE lub odpowiednio dyrektywą 2001/82/WE, ważne zezwolenie na obrót produktem leczniczym.
Stosownie do treści art. 8 ust. 1 lit. a i b Rozporządzenia 469/2009 wniosek
o wydanie świadectwa powinien zawierać: podanie o wydanie świadectwa, wskazujące w szczególności nazwisko (nazwę) i adres wnioskodawcy; w przypadku powołania przedstawiciela, jego nazwisko (nazwę) i adres; numer patentu podstawowego i nazwę wynalazku; numer i datę pierwszego zezwolenia na obrót,
o którym mowa w art. 3 lit. b), a jeżeli zezwolenie to nie jest pierwszym zezwoleniem na obrót we Wspólnocie – numer i datę tego zezwolenia oraz kopię zezwolenia na obrót, o którym mowa w art. 3 lit. b), w którym wskazany jest produkt, zawierający
w szczególności numer i datę zezwolenia oraz spis cech charakterystycznych produktu, wymienionych w art. 11 dyrektywy 2001/83/WE lub w art. 14 dyrektywy 2001/82/WE.
Zgodnie z art. 751 i art. 755 pwp na warunkach określonych w przepisach o ustanowieniu w Unii Europejskiej dodatkowych świadectw ochronnych dla produktów leczniczych oraz produktów ochrony roślin udzielane są w Rzeczypospolitej Polskiej dodatkowe prawa ochronne. Urząd Patentowy po stwierdzeniu, że warunki udzielenia dodatkowego prawa ochronnego nie są spełnione albo że wniosek złożony został po terminie, wydaje decyzję o odmowie udzielenia dodatkowego prawa ochronnego. Przepis art. 49 ust. 2 pwp stosuje się odpowiednio. Termin na złożenie ww. wniosku nie podlega przywróceniu.
Urząd Patentowy zobowiązany został przez sąd do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenia jaka jest praktyka w krajach UE i Europejskim Urzędzie Patentowym gdy chodzi o określenie "daty udzielenia patentu".
Przeprowadzone przez organ postępowanie wykazało, że praktyka jest różna
i brak w tym zakresie jednomyślności. W związku z powyższym wykładnia art. 7 Rozporządzenia 469/2009 w krajach członkowskich UE nie jest jednolita.
Na podstawie uzyskanych przez organ odpowiedzi ustalono, że początkiem terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktu leczniczego jest:
1) data wydania decyzji o udzieleniu patentu w/na: Belgii, Cyprze, Czechach, Francji (o ile jest to możliwe jest to również data publikacji o udzielonym patencie), Grecji (Urząd ustalił ten fakt dodatkowo na podstawie art. 8 greckiej ustawy; skuteczność decyzji uzależniona jest od uiszczenia opłaty - ustalono ten fakt na podstawie informacji z oficjalnej strony internetowej greckiego urzędu patentowego), Luksemburgu, Węgrzech i Włoszech;
2) data kiedy decyzja o udzieleniu patentu stała się ostateczna na Słowacji;
3) data publikacji informacji o udzieleniu patentu w biuletynie urzędowym w/na: Austrii, Bułgarii, Chorwacji, Danii, Estonii, Finlandii, Hiszpanii, Irlandii, Litwie, Łotwie, Niemczech i Słowenii.
W przypadku Szwecji data wydania decyzji o udzieleniu patentu pokrywa się
z datą publikacji o udzieleniu patentu. W związku z powyższym praktyka Szwecji kwalifikuje się do opcji nr 1 i 3. Natomiast, w przypadku Niderlandów prawie wszystkie wnioski o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego oparte są na patencie europejskim, jednak zgodnie z praktyką tego państwa datą udzielenia patentu krajowego jest zawsze data wydania decyzji o jego udzieleniu, nigdy data publikacji o udzieleniu patentu. W związku z powyższym praktyka Niderlandów zalicza się do opcji numer 1. Serbia, niebędąca członkiem UE (ubiegająca się
o członkostwo), wskazała na opcję 3. Praktyka Europejskiego Urzędu Patentowego oparta na przepisach prawa wskazuje na wariant 3, co wynika z art. 97 Konwencji
o udzielaniu patentów europejskich. Ponadto na podstawie dowodów dołączonych do skargi kasacyjnej organ ustalił, że Niemcy oraz Wielka Brytania za datę udzielenia patentu uznają datę publikacji informacji o udzieleniu patentu.
Z powyższego wynika zatem, że nie wszystkie kraje za datę udzielenia patentu uważają datę publikacji o jego udzieleniu w biuletynie urzędowym.
Ponadto w krajach UE początek terminu na złożenie wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego jest różny w przypadku oparcia go na patencie europejskim i patencie krajowym.
Wobec powyższego przeprowadzone postępowanie wyjaśniające zlecone przez sąd administracyjny wykazało, że na poziomie wspólnotowym brak jest jednolitego rozwiązania, w zakresie ustalenia daty udzielenia patentu, które zapobiegałoby wprowadzaniu zróżnicowanych rozwiązań w ustawodawstwach krajowych. Analiza rozwiązań prawnych w poszczególnych państwach członkowskich wskazuje na niejednolitość stosowania art. 7 ust. 2 Rozporządzenia 469/2009
w zakresie oparcia wniosku o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego na patencie krajowym.
Wobec powyższego, zdaniem sądu, Urząd Patentowy RP prawidłowo uznał, że najwłaściwszym rozwiązaniem jest przyjęcie, iż każde państwo UE ma prawo zdecydować co na gruncie ustawodawstwa krajowego będzie datą udzielenia patentu krajowego. Takie rozwiązanie wprowadzałoby spójność w stosowaniu art. 7 ust. 2 Rozporządzenia 469/2009 w zakresie oparcia wniosku o dodatkowe prawo ochronne na patencie krajowym.
Sąd podziela stanowisko organu, że datą udzielenia patentu nie może być data wydania decyzji, ponieważ nie wyznacza ona początku ochrony patentowej. Nie może być nią również data publikacji w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzielonym patencie ani data wydania dokumentu patentowego albowiem ogłoszenie o udzieleniu patentu i wydanie dokumentu patentowego są czynnościami następczymi.
Przepisy art. 54 ust. 1 i art. 232 ust. 1 pwp potwierdzają słuszność uznania za czynności następcze publikację o udzielonym patencie, a także wydanie dokumentu patentowego. Art. 54 ust. 1 pwp wprost wskazuje, że udzielenie patentu stwierdza się przez wydanie dokumentu patentowego. Wykładnia literalna tego przepisu wskazuje jasno, że udzielenie patentu następuje wcześniej niż wydanie dokumentu patentowego. Podobna sytuacja ma miejsce w art. 232 ust. 1 pwp, którego zapis również bezspornie wskazuje, że udzielenie patentu następuje wcześniej niż publikacja tej informacji w Wiadomościach Urzędu Patentowego.
Za prawidłowe, zdaniem sądu, uznać należy stanowisko organu zgodnie
z którym datą udzielenia patentu jest data doręczenia stronie decyzji o udzieleniu patentu.
Zgodnie z treścią art. 110 § 1 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Decyzja wywołuje zatem skutki prawne od momentu jej doręczenia stronie lub ogłoszenia, pomimo upływu terminu na wniesienie środka zaskarżenia, wniesienia tego środka i toczącego się postępowania odwoławczego, jak również decyzji utrzymującej wydanej w postępowaniu II-instancyjnym
Z chwilą doręczenia lub ogłoszenia decyzji strona uzyskuje wiadomość o definitywnym - w danym stanie sprawy - stanowisku organu, wyrażającym się w jej załatwieniu w odpowiedniej instancji i jednostronnie określa prawa i obowiązki stron, rozstrzygając sprawę administracyjną. Związanie organu, którego decyzja została doręczona lub ogłoszona stronie, rozstrzygnięciem zawartym w tej decyzji, oznacza brak możliwości podważania przez ten organ własnego, wydanego i doręczonego (ogłoszonego) rozstrzygnięcia.
Zgodnie z § 4 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych i produktów ochrony roślin z dnia 9 września 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1482) o złożonym wniosku Urząd ogłasza niezwłocznie w Wiadomościach Urzędu Patentowego. W związku z powyższym osoby trzecie zawsze mogą dowiedzieć się, że produkt leczniczy objęty patentem podstawowym będzie chroniony po jego wygaśnięciu dodatkowym prawem ochronnym.
Podkreślenia wymaga, że nadanie numeru patentu, do którego strona skarżąca przywiązuje tak znaczną wagę, jest potwierdzeniem, że patent został udzielony. Z wyjaśnień organu wynika, że Urząd nie ma podstaw nie przyjąć wniosku bez wskazanego w nim numeru patentu podstawowego, ponieważ wymogiem jest istnienie udzielonego patentu. Urząd wyjaśnił, że przyjmuje wnioski, które wpłyną przed nadaniem numeru patentu, z uwagi na udzielone prawo wyłączne (na podstawie decyzji o udzieleniu patentu).
Wobec powyższego, sąd za bezzasadny uznał zarzut błędnej wykładni pojęcia "data udzielenia patentu", zawartego w art. 7 ust 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 469/2009 z dnia 6 maja 2009 r. dotyczącego dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych polegającej na uznaniu, że datą udzielenia patentu jest data doręczenia decyzji stronie.
Mając na uwadze, że złożony przez stronę wniosek o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego w przedmiotowym postępowaniu nastąpił z uchybieniem terminu określonego w art. 7 Rozporządzeniu 469/2009, organ zasadnie odmówił udzielenia dodatkowego prawa ochronnego na przedmiotowy produkt leczniczy.
Sąd uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany i rozpatrzony
w sposób wyczerpujący, uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które Urząd Patentowy uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł,
a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło więc naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak
w sentencji.