VI SA/WA 1374/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję GDDKiA dotyczącą przebudowy zjazdu, uznając, że organ nie uwzględnił wcześniejszych orzeczeń sądów w sprawie szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych, które doprowadziły do utraty przez skarżącego możliwości legalnego dojazdu do swojej nieruchomości.
Skarżący J. F. domagał się zezwolenia na przebudowę zjazdu publicznego z drogi krajowej w celu obsługi swojej działki, która utraciła legalny dojazd po przebudowie zjazdu dla sąsiedniej nieruchomości w 2017 roku. GDDKiA odmówiła, a następnie utrzymała w mocy decyzję odmawiającą, powołując się na art. 29 ust. 1 ustawy o drogach publicznych i obciążając skarżącego kosztami. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie art. 153 p.p.s.a. i konieczność uwzględnienia wcześniejszych orzeczeń sądów, które podkreślały, że utrata dojazdu była wynikiem działań organu i przebudowy drogi, co powinno skutkować odpowiedzialnością zarządcy drogi za koszty przywrócenia funkcjonalności zjazdu.
Sprawa dotyczyła skargi J. F. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą zezwolenia na przebudowę zjazdu publicznego z drogi krajowej. Skarżący, właściciel działki z działalnością handlowo-usługową, utracił legalny dojazd do swojej nieruchomości po tym, jak w 2017 roku przebudowano zjazd dla sąsiedniej działki, tworząc jeden wspólny zjazd, który został dostosowany głównie do potrzeb tej sąsiedniej nieruchomości. Skarżący musiał przejeżdżać pod prąd i po chodniku, aby dostać się do swojej posesji, która nie miała alternatywnego połączenia z drogą. Wcześniejsze orzeczenia WSA i NSA wskazywały na konieczność uwzględnienia tych szczególnych okoliczności i potencjalnej odpowiedzialności zarządcy drogi za koszty przebudowy zjazdu, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. GDDKiA jednak ponownie odmówiła, obciążając skarżącego kosztami przebudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie art. 153 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że organ administracji zignorował wcześniejsze ustalenia sądów dotyczące utraty przez skarżącego możliwości legalnego dojazdu na skutek działań organu i przebudowy drogi. Sąd uznał, że koszty przebudowy powinny być rozdzielone, a zarządca drogi powinien ponieść odpowiedzialność za przywrócenie funkcjonalności zjazdu, biorąc pod uwagę, że obecny stan wynikał z działań niezależnych od skarżącego. Sąd zasądził od GDDKiA na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji publicznej jest zobowiązany do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniach sądów (art. 153 p.p.s.a.), zwłaszcza gdy dotyczą one szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych, które miały wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji naruszył art. 153 p.p.s.a., ignorując wcześniejsze orzeczenia WSA i NSA, które podkreślały, że utrata przez skarżącego możliwości legalnego dojazdu była wynikiem przebudowy drogi i zjazdu dla sąsiedniej nieruchomości, a nie jego winą. Organ powinien był uwzględnić te okoliczności przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 29 § 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 8
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji naruszył art. 153 p.p.s.a., ignorując wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych, które doprowadziły do utraty przez skarżącego możliwości legalnego dojazdu do nieruchomości. Koszty przebudowy zjazdu powinny być rozdzielone, a zarządca drogi może ponosić odpowiedzialność za przywrócenie funkcjonalności zjazdu, gdy utrata dojazdu nastąpiła na skutek przebudowy drogi lub zjazdu dla nieruchomości sąsiedniej, a nie z inicjatywy właściciela nieruchomości, która utraciła dojazd.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu, że skarżący powinien ponosić koszty przebudowy zjazdu w całości, mimo iż utrata dojazdu była wynikiem modernizacji drogi i dobudowy nowego zjazdu do nieruchomości sąsiedniej.
Godne uwagi sformułowania
organ pominął, że skarżący w piśmie z dnia 31 maja 2018 r. domagając się przebudowy zjazdu, wskazywał dwa parkingi dla pojazdów w strefie budynku usługowo – handlowego. faktem jest również na co zasadnie zwracał uwagę skarżący kasacyjnie, że dotychczasowa praktyka parkowania przez klientów i dostawców z wykorzystaniem chodnika i wybrukowanej powierzchni zlokalizowanej przed budynkiem na granicy pasa drogowego jest niezgodna z przepisami prawa ruchu drogowego i nie może być akceptowana. właściciel sąsiedniej nieruchomości uzyskał decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad uprawniającą do przebudowy zjazdu indywidualnego do parametrów zjazdu publicznego z drogi krajowej nr [...]. Efektem budowy zjazdu było usunięcie dotychczasowego wjazdu na działkę skarżącego i wybudowanie jednego zjazdu do dwóch działek – działki skarżącego oraz działki z nim sąsiadującej nr. Przy czym wjazd ten został dostosowany wyłącznie do zjazdu dla działki sąsiadującej w taki sposób, iż aby dojechać do działki skarżącego konieczne jest przejechanie pod prąd istniejącego wjazdu, a następnie przejechać po pasie dla pieszych i ścieżce rowerowej. w przypadku przebudowy drogi na skutek działań organów administracji, przebudowa istniejących zjazdów należy do zarządcy drogi. organ administracji pominął przy ocenie art. 29 ustawy o drogach publicznych ocenę Sądów orzekających w sprawie co do szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych na jakie WSA w Warszawie (...) i NSA (...) zwracały uwagę przy poprzednim badaniu sprawy. obowiązkiem zarządcy drogi jest zapewnienie właściwych zjazdów dla nieruchomości, co na gruncie art. 29 ust. 2 u.d.p. oznacza nie tylko obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom, które do tej pory taki dostęp miały, ale także odpowiedzialność za pozbawienie cech użytkowych obecnych zjazdów na skutek zalegalizowania/zgody na przebudowę istniejących zjazdów przez innych wnioskujących w całym okresie ich funkcjonowania.
Skład orzekający
Sławomir Kozik
przewodniczący
Robert Żukowski
sprawozdawca
Magdalena Maliszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych w kontekście odpowiedzialności zarządcy drogi za koszty przebudowy zjazdu, gdy utrata dojazdu nastąpiła na skutek działań organu lub przebudowy dla sąsiedniej nieruchomości. Znaczenie art. 153 p.p.s.a. i konieczność uwzględniania przez organy administracji wcześniejszych orzeczeń sądów."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z przebudową zjazdu i utratą dostępu do nieruchomości, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach. Kluczowe jest ustalenie, czy utrata dojazdu była wynikiem działań organu lub przebudowy dla innych podmiotów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy administracji wcześniejszych orzeczeń sądów i jak skomplikowane mogą być kwestie związane z dostępem do nieruchomości i kosztami przebudowy dróg i zjazdów. Pokazuje też, jak długotrwałe mogą być spory prawne.
“Utracił dojazd do posesji przez przebudowę drogi – sąd stanął po jego stronie!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1374/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-05-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Magdalena Maliszewska Robert Żukowski /sprawozdawca/ Sławomir Kozik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6034 Zjazdy z dróg publicznych Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane II GSK 1886/23 - Wyrok NSA z 2024-04-09 Skarżony organ Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 137 art. 1 par. 1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 par 1, art. 134, art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 200, art. 205 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 1693 art. 29, ust. 1-2 art. 4, art. 8 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j. Sentencja Dnia 22 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant ref. Anna Arendt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na przebudowę zjazdu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącego J. F. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie J. F. (skarżący) będący właścicielem działki budowlanej o nr [...] znajdującej się w [...] przy ulicy [...] (DK nr [...]) uzyskał na mocy postanowienia z dnia [...] maja 1994 r. zarządca drogi warunkowe pozytywnie zaopiniowane zagospodarowanie działki nr [...], w zakresie lokalizacji budynku mieszkalno-handlowego, gdzie skarżący został zobowiązany do urządzenia parkingu na terenie własnym nieruchomości. Pismem z 15 października 2018 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) potwierdziła, iż działka nr ew. [...] posiada zjazd publiczny z drogi krajowej nr [...]. Skarżący wnioskiem z dnia 26 października 2018 r. wystąpił o wydanie zezwolenia na przebudowę zjazdu publicznego z drogi krajowej nr [...] (klasy GP – droga główna ruchu przyśpieszonego), w celu obsługi komunikacyjnej działki o nr ew. [...] (prowadzona działalność gospodarcza o charakterze usługowo-handlowym) położonej w [...] przy ul. [...]. Do wniosku dołączono wniosek z 31 maja 2018 r. z uzasadnieniem przebudowy zjazdu z drogi krajowej [...]. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano m.in., iż działka nr [...] przez blisko 20 lata wykorzystywana była na cele parkingowe w ten sposób, iż przed budynkiem od ulicy [...] znajdowały się miejsca parkingowe. Nadto skarżący wyjaśnił, iż planuje wybudowanie parkingu na samochody osobowe w liczbie 27 na swojej działce pod nowym budynkiem handlowo- usługowym, który będzie dobudowany do istniejącego budynku. Wskazano także, iż skarżący wnosi o utrzymanie 5 miejsc parkingowych przed budynkiem od strony ulicy bowiem budynek ten został przesunięty o 5 m celem pozostawienia miejsca na parking. Wyjaśniono także, iż po przebudowie zjazdu, która miała miejsce w 2017 r. do działki sąsiadującej, skarżący utracił możliwość wykorzystywania swojej nieruchomości (parkowanie) w taki sposób jak miało to miejsce wcześniej. Skarżący podniósł, że nie został powiadomiony o treści decyzji, mimo że efektem budowy zjazdu było usunięcie dotychczasowego wjazdu na jego posesję i wybudowanie jednego zjazdu do dwóch działek - należącej do skarżącego, jak również do właściciela działki nr [...]. Przy czym wjazd ten był dostosowany wyłącznie do zjazdu do nieruchomości nr [...]. Skarżący wyjaśnił, że aby dojechać do nieruchomości musi przejechać pod prąd istniejącego wyjazdu, następnie przejechać po pasie dla pieszych oraz drodze rowerowej, które nie posiadają odpowiedniego oznaczenia takiego przejazdu. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. GDDKiA nie udzielił zezwolenia na przebudowę zjazdu. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż dojazd oraz parkowanie pojazdów klientów oraz dostawców skarżącego odbywa się poprzez istniejący zjazd (brak właściwych parametrów technicznych przewidzianych dla zjazdów publicznych) z [...]i dalej z wykorzystaniem chodnika na wybrukowaną powierzchnię (o wymiarach: 4m - szerokość, 15m - długość), zlokalizowaną na granicy pasa drogowego, co jest niezgodne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a przy tym stanowi zagrożenie nie tylko dla użytkowników ruchu drogowego, lecz również dla pieszych i rowerzystów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę na wydaną decyzję odmowną wyrokiem z 8 sierpnia 2019 r. wydanym w sprawie o Sygn. akt VII SA/Wa 474/19 uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu organ pominął, że skarżący w piśmie z dnia 31 maja 2018 r. załączonym do wniosku, domagając się przebudowy zjazdu, wskazywał dwa parkingi dla pojazdów w strefie budynku usługowo – handlowego. Pierwszy zlokalizowany przed budynkiem, a drugi znajdujący się tuż za nim. Tymczasem organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się wyłącznie do kwestii przebudowy zjazdu na potrzeby parkingu zlokalizowanego przed budynkiem (którego obsługa bez wątpienia odbywa się z naruszeniem przepisów prawa o ruchu drogowym), nie oceniając w żadnym aspekcie możliwości dojazdu do parkingu za budynkiem. Organ poprzestał jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że brak jest urządzonego wewnętrznego układu komunikacyjnego, podczas gdy skarżący utrzymuje, że układ ten jest urządzony za budynkiem i znajdują się tam także punkty na odpowiednie wykonywanie manewrów. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając kasację GDDKiA oddalił skargę kasacyjną. NSA wyjaśnił, m.in., iż faktem jest, że wnioskodawca nie urządził parkingu na przedmiotowej działce nr [...], a jak wskazuje organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jej zagospodarowanie nie uwzględnia przyjętych w miejscowym planie zasad dotyczących urządzenia na terenie własnym, prawidłowej wewnętrznej obsługi komunikacyjnej istniejącej i planowanej działalności gospodarczej. Natomiast z zebranego materiału nie wynika, czy postanowienia miejscowego planu zagospodarowania są w tym zakresie nadal aktualne, a więc czy nadal istnieje podstawa prawna i obowiązek urządzenia parkingu przez J. F.. Okoliczność ta ma znaczenie w ocenie NSA, albowiem z urządzeniem parkingu musi łączyć możliwość wjazdu i wyjazdu z parkingu. Pominięte również zostały inne ustalenia, w szczególności nie dokonano analizy warunków technicznych co do możliwości usytuowania w terenie przedmiotowego zjazdu, uwzględniając, że mamy do czynienia z drogą klasy GP, a więc zastosowanie powinien znaleźć przepis § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczący lokalizacji zjazdów z dróg tej klasy, § 78 określający warunki techniczne w zakresie wymagań dotyczących zjazdów publicznych, czy też § 113 ust. 7 rozporządzenia. NSA zwrócił również uwagę, iż właściciel sąsiedniej nieruchomości uzyskał decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad uprawniającą do przebudowy zjazdu indywidualnego do parametrów zjazdu publicznego z drogi krajowej nr [...]. Efektem budowy zjazdu było usunięcie dotychczasowego wjazdu na działkę skarżącego i wybudowanie jednego zjazdu do dwóch działek – działki skarżącego oraz działki z nim sąsiadującej nr. Przy czym wjazd ten został dostosowany wyłącznie do zjazdu dla działki sąsiadującej w taki sposób, iż aby dojechać do działki skarżącego konieczne jest przejechanie pod prąd istniejącego wjazdu, a następnie przejechanie po pasie dla pieszych i ścieżce rowerowej. NSA zaznaczył, iż działka skarżącego nie ma innej możliwości połączenia z drogą podczas gdy działka sąsiednia posiada inne alternatywne połączenia z drogą. Podkreślono, iż zaistniała sytuacja powstała w wyniku przebudowy dotychczasowego zjazdu w 2017 r., stąd też wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na przebudowę tego zjazdu, który umożliwiałby dojazd do obu działek z zachowaniem zasad bezpieczeństwa, tak jak to miało miejsce przed 2017 r. NSA podtrzymał także ocenę Sądu I instancji, iż faktem jest również na co zasadnie zwracał uwagę skarżący kasacyjnie, że dotychczasowa praktyka parkowania przez klientów i dostawców z wykorzystaniem chodnika i wybrukowanej powierzchni zlokalizowanej przed budynkiem na granicy pasa drogowego jest niezgodna z przepisami prawa ruchu drogowego i nie może być akceptowana. Rozpoznając ponownie sprawę decyzją z [...] kwietnia 2022 r., wydaną z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, przez Zastępcę Dyrektora Oddziału w Warszawie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, udzielono zezwolenia na przebudowę zjazdu publicznego z drogi krajowej nr [...] w celu obsługi komunikacyjnej działki nr [...] (prowadzona działalność gospodarcza o charakterze usługowo-handlowym) położonej w [...], z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków określonych w tej decyzji w tym m.in. co do tego, iż koszty związane z realizacją przedmiotowego układu komunikacyjnego w całości należeć będą do wnioskodawcy. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący, który we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, iż mając na uwadze treść przepisu art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych oraz fakt, iż dotychczasowy zjazd wobec przebudowy w roku 2017 został zmieniony, uzasadnia, iż koszty związane z realizacją będą należeć do zarządcy drogi. Decyzją z dnia [...] listopada 2022 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano m.in. iż. przebudowa zjazdu na wniosek strony stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległej do drogi. Powołano tutaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2021 r., sygn. akt II GSK 1312/21 (publ. Legalis nr 2643146), który wskazał, że cyt. "Obowiązek zarządcy drogi polegający na budowie lub przebudowie istniejących zjazdów, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych powstaje tylko w przypadku zjazdów, które istniały przed rozpoczęciem budowy lub przebudowy drogi i powstały zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, tj. zjazdów wybudowanych przez właścicieli zgodnie z art. 29 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy." W skardze na powyższą decyzję wniesioną w ustawowym terminie, skarżący zarzucił, naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1693, ze zm. – dalej zwaną: "ustawą o drogach publicznych) polegające na braku zastosowania przedmiotowego przepisu i przyjęciu, że skarżący powinien ponosić koszty przebudowy zjazdu, mimo iż usunięcie zjazdu do nieruchomości skarżącego było wynikiem modernizacji drogi i dobudowy nowego zjazdu do nieruchomości sąsiedniej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wskazywane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 259 dalej ,,ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa). Ponadto dodać także należy, iż zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga Strony zasługuje na uwzględnienie z uwagi na mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 153 ppsa w zakresie, w jakim organ administracji pominął przy ocenie art. 29 ustawy o drogach publicznych ocenę Sądów orzekających w sprawie co do szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych na jakie WSA w Warszawie (vide: Wyrok z 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt: VII SA/Wa 474/19) i NSA (vide: Wyrok z 5 maja 2021 r. sygn. akt: I OSK 3139/19) zwracały uwagę przy poprzednim badaniu sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2022r. poz.1693 ze zm.), dalej także "u.d.p." Zgodnie z treścią art. 4 pkt. u.d.p. zjazd to połączenie drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowiące bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; W myśl art. 8 u.d.p. drogi, drogi rowerowe, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi. Zgodnie z treścią art. 29 ust.1 wymienionej ustawy budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu, z zastrzeżeniem ust. 2. W myśl natomiast art. 29 ust.2 cytowanej ustawy w przypadku budowy lub przebudowy zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi. Wyjaśnić tutaj należy, iż z treści tego przepisu art. 29 ust.2 u.d.p. wynika, że ma on zastosowanie po spełnieniu dwóch następujących przesłanek. Po pierwsze musi mieć miejsce budowa lub przebudowa drogi oraz po drugie w dacie budowy lub przebudowy drogi musi już istnieć zjazd. W orzecznictwie sądowym jest powszechnie przyjęty pogląd, że "istniejący zjazd", o którym mowa w wymienionym przepisie to zjazd urządzony w sposób zgodny z prawem a więc zjazd zgodny z normami. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2017r. w spr. II SA/Gl 426/17 "wprawdzie ustęp 2 art. 29 nie wskazuje jasno, że zjazd istniejący to zjazd urządzony w sposób zgodny z prawem, to zarówno usytuowanie ustępu w strukturze art. 29, jak też wykładnia systemowa i celowościowa prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż tylko zjazd zgodny z ww. normami stanowi zjazd indywidualny "istniejący", a niedopuszczalną jest interpretacja art. 29 ust. 2 ustawy wywodząca, iż przepis ten dotyczy każdego zjazdu de facto istniejącego, niezależnie od jego legalności bądź nielegalności, pomijająca tym samym ust. 1 tegoż przepisu, a także ust. 3 traktujący o udzielaniu zezwoleń na lokalizację zjazdu. Interpretacja ta prowadzi bowiem do "niedopuszczalnej sytuacji, w której nawet nielegalnie przez właściciela działki wybudowany wjazd i wyjazd, nie spełniający wymogów, o których mowa powyżej, powodujący, z uwagi na niekontrolowany wyjazd pojazdów, bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia przez innych użytkowników drogi, miałby być respektowany jako "istniejący" przez zarządcę drogi i do jego "istnienia" miałyby zostać dostosowane roboty związane z przebudową drogi. Dodać również należy, że przepis art. 29 ust.1 i 2 u.d.p. odnosi się wyłącznie do lokalizacji zjazdu na drogę, która posiada status drogi publicznej. W takiej jedynie sytuacji zezwolenie wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej, od której niezadowolony inwestor może złożyć odwołanie a następnie skargę do sądu administracyjnego. Wydania decyzji administracyjnej nie wymaga natomiast lokalizacja zjazdu z drogi wewnętrznej. Zjazdy z dróg wewnętrznych podlegają tylko uzgodnieniu z właścicielem drogi. Uzgodnienie takie nie jest władczym rozstrzygnięciem i nie wymaga formy aktu administracyjnego. Oznacza to, że jedynie zarządca lub właściciel drogi wewnętrznej musi wyrazić zgodę na zlokalizowanie zjazdu. Pogląd taki wyraził WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014r. w spr. II SA/Bk 1100/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 8 sierpnia 2019 r. Sygn. akt VII SA/Wa 474/19 rozpoznając skargę na uprzednio wydaną w sprawie wniosku skarżącego decyzję z 6 grudnia 2018 r. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż: "Rację ma zatem skarżący, że brak rozważenia przez organ zgody na przebudowę zjazdu, tak by możliwa była bezpieczna komunikacja nieruchomości skarżącego z drogą publiczną spowodowało, że skarżący by dojechać do własnej nieruchomości (nie do parkingu zlokalizowanego przed budynkiem w pasie drogowym, ale do części za budynkiem) musiałby przejechać pod prąd istniejącego wyjazdu z nieruchomości sąsiedniej nr [...], a następnie przejechać po chodniku dla pieszych oraz ścieżce rowerowej, co w oczywisty sposób zagraża bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Istotne w sprawie jest również to, co uszło uwadze organu, a co podkreśla skarżący, że nie ma on innej możliwości wykonania zjazdu na posesję, bowiem ten zaproponowany we wniosku jest jedynym możliwym połączeniem z drogą publiczną. Na rozprawie przed Sądem skarżący wyjaśnił, że właściciel sąsiedniej działki nie wyraża zgody na korzystanie z wjazdu i wyjazdu urządzonego dla tej działki.". Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 3139/19 zwrócił uwagę, na szczególne okoliczności faktyczne i prawne w sprawie, które poprzedziły złożenie przedmiotowego wniosku przez stronę skarżącą. NSA wskazał, że: " (...) Na podstawie tych decyzji w listopadzie 2017 r. - (tj. wydanych na wniosek właściciela działki sąsiedniej) - doszło do przebudowy zjazdu do działki nr [...]. Efektem budowy zjazdu było usunięcie dotychczasowego wjazdu na działkę nr [...] J. F. i wybudowanie jednego zjazdu do dwóch działek – działki nr [...] jak również do działki nr [...]. Przy czym wjazd ten został dostosowany wyłącznie do zjazdu dla działki nr [...], aby dojechać do działki nr [...] konieczne jest przejechanie pod prąd istniejącego wjazdu, a następnie przejechać po pasie dla pieszych i ścieżce rowerowej. Zaznaczyć należy, że działka nr [...] J. F. nie ma innej możliwości połączenia z drogą podczas gdy działka sąsiednia nr [...] posiada inne alternatywne połączenia z drogą. Zaistniała sytuacja powstała w wyniku przebudowy dotychczasowego zjazdu w 2017 r., stąd też wniosek J. F. o wydanie zezwolenia na przebudowę tego zjazdu, który umożliwiałby dojazd do obu działek z zachowaniem zasad bezpieczeństwa, tak jak to miało miejsce przed 2017 r.". Mając na uwadze wskazane wyżej przepisy prawa oraz oceny sądów orzekające w sprawie wcześniej nie ma kontrowersji co do tego, że w przypadku przebudowy drogi na skutek działań organów administracji, przebudowa istniejących zjazdów należy do zarządcy drogi. Jednakże formułując wprost swoją ocenę (wskazaną powyżej) WSA w Warszawie wskazał, iż na skutek przebudowy zjazdu (bez udziału skarżącego) na wniosek właściciela nieruchomości sąsiedniej został on pozbawiony możliwości zgodnego z prawem ruchu drogowego dojazdu do bramy wjazdowej, którą możliwy jest dojazd do wewnętrznej części posesji. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił: "Należy również zwrócić uwagę na szczególne okoliczności faktyczne i prawne, które wystąpiły w niniejszej sprawie, a które poprzedziły złożenie przez J. F. wniosku z dnia 26 października 2018 r. o wydanie zezwolenia na przebudowę zjazdu publicznego z drogi krajowej nr [...] do obsługi komunikacyjnej działki nr [...]". W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą konsekwencją powołanego wyżej stanowiska jest uznanie, że organy ponownie rozpoznające sprawę winny mieć na uwadze, iż obecnie funkcjonujący zjazd zmieniony na wniosek właściciela nieruchomości sąsiedniej w roku 2017 wybudowany został w sposób, który nie pozwala na jego normalne użytkowanie przez stronę skarżącą. Jednocześnie mieć tutaj należy na uwadze, iż działka nr ew. [...] przed wydaniem zgody przez organ na przebudowę zjazdu właścicielowi nieruchomości sąsiedniej w roku 2017 posiadała zjazd publiczny z drogi krajowej nr [...], który umożliwiał bezkolizyjne korzystanie ze zjazdu w ramach dojazdu do bramy wjazdowej na teren działki skarżącego. Tym samym, w warunkach przedmiotowej inwestycji ocena przesłanek art. 29 ust. 2 u.d.p., winna być dokonana zgodnie ze wskazanymi wyżej okolicznościami niezależnymi od skarżącego na jakie zwracały uwagę sądy administracyjne (WSA i NSA) orzekające wcześniej w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą zgodnie z kierunkiem wskazanym w poprzednich orzeczeniach, wskazać należy, iż ewentualne koszty wadliwie dokonanej przebudowy zjazdu, w tym także dokonanej w oparciu o zgodę organu na wniosek i koszt właściciela nieruchomości sąsiedniej, winny być rozdzielone stosownie do złożonego wniosku przy uwzględnieniu stanu faktycznego jaki istniał przed dokonaniem zmian w roku 2017. Nie można zgodzić się z zapatrywaniem organu, iż w przedmiotowej sprawie sytuacja skarżącego jest analogiczna jak w przypadku wniosku właściciela nieruchomości sąsiedniej (zmiana z roku 2017). Zasadność wskazanej inwestycji z wniosku skarżącego nie jest bowiem wynikiem wyłącznie jego woli rozbudowy/przebudowy/zmiany obecnego zjazdu (jak miało to miejsce w przypadku wniosku właściciela nieruchomości sąsiedniej w roku 2017) ale wniosek ten jak wskazywał WSA i NSA wynika ze szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych polegających na uniemożliwieniu korzystania ze zjazdu właśnie wskutek wydania zgody przez organ na przebudowę zjazdu zgodnie z wnioskiem właściciela nieruchomości sąsiedniej w roku 2017 (co do możliwości bezpiecznego dojazdu do bramy wjazdowej umożliwiającej korzystanie z parkingu w dalszej części działki zgodnie z warunkami miejscowego planu). W ocenie Sądu obowiązkiem zarządcy drogi jest zapewnienie właściwych zjazdów dla nieruchomości, co na gruncie art. 29 ust. 2 u.d.p. oznacza nie tylko obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom, które do tej pory taki dostęp miały, ale także odpowiedzialność za pozbawienie cech użytkowych obecnych zjazdów na skutek zalegalizowania/zgody na przebudowę istniejących zjazdów przez innych wnioskujących w całym okresie ich funkcjonowania. W kontekście zaprezentowanej wyżej oceny uprzednio orzekających sądów, za niedopuszczalne należy uznać jej zignorowanie przez organy orzekające w przedmiotowej sprawie i nałożenie odpowiedzialności w całości za koszty związane z przebudową zjazdu na stronę skarżącą mimo, iż jak wskazywał WSA i NSA w swoim uzasadnieniu w poprzednim rozstrzygnięciu, efektem budowy zjazdu w roku 2017 było usunięcie dotychczasowego wjazdu na działkę nr [...] J. F. i wybudowanie jednego zjazdu do dwóch działek – działki nr [...] jak również do działki nr [...], przy czym wjazd ten został dostosowany wyłącznie do zjazdu dla działki nr [...]. Organ uwzględniając wniosek strony skarżącej winien mieć na uwadze wskazywaną przez Sąd administracyjny wcześniej okoliczność i dokonać stosownej oceny co do rozważenia odpowiedzialności za koszty związane z przywróceniem zjazdu do stanu poprzedniego oraz poprawienia funkcjonalności zjazdu w stosunku do stanu z okresu poprzedzającego rok 2017 (tj. przed pojawieniem się utrudnień związanych z przebudową w roku 2017). Mając powyższe na uwadze skoro zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego poprzez wadliwą wykładnię art. 29 ust. 2 u.d.p. w związku z brakiem uwzględnienia stanowiska sądów administracyjnych de facto co do braku winy skarżącego (na skutek szczególnych okoliczności wskazywanych uprzednio) za pozbawienie - funkcjonującego wcześniej - zjazdu do jego nieruchomości zgodnych z prawem ruchu drogowego cech użytkowych umożliwiających dojazd do bramy wjazdowej w bryle jego budynku i w konsekwencji naruszeniem art. 153 p.p.s.a., w ocenie Sądu decyzja ta podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ dostosuje się do wskazań zawartych w niniejszym rozstrzygnięciu i uwzględniając okoliczność pozbawienia cech użytkowych zjazdu skarżącego bez jego winy dokona stosownej oceny wniosku skarżącego przy określaniu zakresu obowiązku poniesienia kosztów za realizację przedmiotowego układu komunikacyjnego. Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt II wyroku) uzasadniają przepisy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty postępowania poniesione przez skarżącą stanowi uiszczony przez nią wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI