VI SA/Wa 137/23

VI SA/Wa 137/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Dąbkowska-Mastalerek /sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Zdzisław Romanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1, art. 134, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156, art. 42 par. 1, art. 45, art. 44, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 61 par. 4, art. 147
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 1800
par. 14 ust. 1 pkt 1a i par. 2 pkt 7
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Bożena Dąbkowska-Mastalerek (spr.) Protokolant ref. staż. Aleksandra Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz J. W. 14. 317 zł (czternaście tysięcy trzysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Komisja Nadzoru Finansowego wydała w dniu [...] października decyzję nr [...], którą nałożyła na J. W. karę pieniężną w wysokości 350 000 zł wobec stwierdzenia naruszenia przez niego art. 19 ust. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylającego dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz. Urz. UE L z 2014 r. Nr 173str. 1 ze zm. dalej rozporządzenie MAR) gdyż jako osoba pełniąca obowiązki zarządcze w I. S.A. z siedzibą w P. (dalej jako: Emitent), dokonał transakcji:
1. zbycia w dniu 16 kwietnia 2020 r. na własny rachunek 3 661 akcji Emitenta w czasie trwania okresu zamkniętego dla raportu śródrocznego za I kwartał 2020 r.,
2. zbycia w dniu 6 maja 2020 r. na własny rachunek 74 187 akcji Emitenta:
1) w czasie trwania okresu zamkniętego dla raportu kwartalnego za I kwartał 2020 r. oraz
2) w czasie trwania okresu zamkniętego dla raportu rocznego za 2019 r.
Decyzja została wydana na podstawie art. 174 ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1500 ze zm.) dalej: "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi") w związku z podejrzeniem naruszenia art. 19 ust. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylającego dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz. Urz. UE L z 2014 r. Nr 173, str. 1 ze zm. dalej: "rozporządzenie MAR").
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. wszczęto z urzędu postępowanie w przedmiocie nałożenia na J. W. (dalej również "Strona", "Skarżący") kary pieniężnej na podstawie art. 174 ust. 1 albo ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w związku z podejrzeniem naruszenia art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR, poprzez dokonanie przez J. W., jako osoby pełniącej obowiązki zarządcze w Spółce, transakcji na swój rachunek na akcjach Emitenta w czasie trwania okresów zamkniętych obowiązujących w 2020 r.
Postanowienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania zostało wysłane na adres [...] (k. 1-6, 132, 133), tj. adres rejestracyjny i do doręczeń Strony wskazany przez Krajową Administrację Skarbową (dalej "KAS") oraz adres zamieszkania i korespondencyjny wskazany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") (k. 8b-8f). Nie zostało ono jednak przez Stronę odebrane, doręczenie zostało uznane za dokonane z upływem 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (tj. z dniem 31 maja 2022 r.), zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a.
Komisja podjęła dodatkowo próbę doręczenia korespondencji w sprawie na adres Strony wynikający z dokumentów przekazanych przez Emitenta, tj. ul. [...]. Strona nie odebrała prawidłowo awizowanej korespondencji, również pod wyżej wskazanym adresem. Komisja kontynuowała doręczanie pism Stronie pod adresem wskazanym przez KAS, przyjmując, że jest to adres najbardziej aktualny, jako podawany przez podatnika każdorazowo w zeznaniu podatkowym.
Jednocześnie organ zaznaczył, iż próba doręczenia Stronie korespondencji pod adresem innym niż rejestrowy nie oznacza, że Komisja uznała ten adres za nowy adres do doręczeń.
Pismem z dnia 15 czerwca 2022 r. Komisja wezwała Stronę do złożenia pisemnych zeznań. Wezwanie to, pomimo podwójnej awizacji, nie zostało podjęte w terminie przewidzianym przepisami prawa, w związku z czym nastąpiło doręczenie na mocy fikcji doręczenia z art. 44 § 4 k.p.a. W dniu 5 września 2022 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Strona została prawidłowo wezwana na powyższą rozprawę. Wezwanie na rozprawę z dnia 5 sierpnia 2022 r. zostało doręczone Stronie w dniu 24 sierpnia 2022 r. (fikcja doręczenia - art. 44 § 4 k.p.a.). Zgodnie z art. 94 § 1 k.p.a. nieobecność na rozprawie strony należycie wezwanej nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia.
Pismem z dnia 5 września 2022 r. Strona została wezwana do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i osobistej oraz zawiadomiona w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w niniejszym postępowaniu. Również to pismo nie zostało przez Stronę odebrane (fikcja doręczenia - art. 44 § 4 k.p.a.).
W toku przeprowadzonych czynności Komisja Nadzoru Finansowego ustaliła następujący stan faktyczny. Z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego spółki I. S.A. w P., wynika, że J. W. pełni w Spółce funkcje zarządcze nieprzerwanie od daty rejestracji Spółki, a funkcję Prezesa Zarządu nieprzerwanie od 26 stycznia 2015 r. do dnia wydania decyzji.
Ustalono to na podstawie odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców KRS spółki I. S.A. z siedzibą w P., uchwały Emitenta o powołaniu J. W. do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, raportu bieżącego Emitenta nr [...] z dnia [...] września 2022 r. - wydruku ze strony internetowej NewConnect.
Emitent jest spółką akcyjną, której akcje notowane są w alternatywnym systemie obrotu NewConnect. Spółka prowadzi działalność w różnych sektorach rynku biotechnologii. Inwestuje w innowacyjne, unikalne i nowatorskie przedsięwzięcia czy technologie, a także prace badawczo - rozwojowe i projekty wdrożeniowe, służące komercjalizacji wyników badań naukowych oraz transferowi nauki i technologii do biznesu.
Ze statutu Emitenta wynika, że Strona była akcjonariuszem Spółki od początku jej istnienia. Zgodnie z opublikowanym raportem okresowym Spółki za I kwartał 2020 r., na dzień 31 marca 2020 r. (tj. stan przed dokonaniem w 2020 r. transakcji przez J. W.) struktura akcjonariatu na dzień 31 marca 2020 r. Spółki przedstawiała się następująco:
- J. W. posiadał: 2 518 692 akcji; 44,17% udziału w kapitale; 2 518 692 głosów na WZA; 44,17% udziału głosów na WZA;
- Y. S.A. posiadała: 714 726 akcji; 12,54% udziału w kapitale; 714 głosów na WZA; 12,54% udziału głosów na WZA;
- pozostali posiadali: 2 124218 akcji; 43,28% udziału w kapitale; 2 124 218 głosów na WZA; 43,28% udziału głosów na WZA.
Biuro Maklerskie [...] prowadziło w okresie od 2 stycznia 2018 r. do 5 lutego 2021 r. dla J. W. rachunek papierów wartościowych. Komisja ustaliła, również dwa rachunki papierów wartościowych prowadzone dla J. W. przez [...] Biuro Maklerskie.
Z historii operacji na papierach wartościowych Emitenta na rachunkach J. W. wynika, że w 2020 r. Strona dokonała samodzielnie (była jedyną osobą upoważnioną do składania zleceń) transakcji na akcjach Spółki:
- 16 kwietnia 2020 r. wolumen [...], wartość 26 359,20 zł, numer rachunku papierów wartościowych [...];
- 6 maja 2020 r. wolumen [...], wartość 1 657 755,90 zł, numer rachunku papierów wartościowych [...];
- 28 września 2020 r., wolumen [...], wartość 1 934 000,00 zł, numer rachunku papierów wartościowych [...];
- 29 września 2020 r., wolumen [...], wartość 1 353 208,10 zł; numer rachunku papierów wartościowych [...].
Powyższe dane ustalone zostały na podstawie pismo Biura Maklerskiego [...] S.A. wraz z historią operacji na papierach wartościowych Emitenta na rachunku J. W. o numerze [...] za okres od 2 stycznia 2018 r. do 5 lutego 2021 r. wraz z wykazem transakcji oraz kopią umowy świadczenia usług maklerskich, z pisma [...] Biura Maklerskiego wraz z historią operacji na papierach wartościowych Emitenta na rachunku J. W. o numerze [...] za okres od 2 stycznia 2018 r. do 5 lutego 2021 r., z historią operacji na papierach wartościowych Emitenta na rachunku J. W. o numerze [...] za okres od 2 stycznia 2018 r. do 5 lutego 2021 r., wykazem transakcji oraz kopią umowy świadczenia usług maklerskich.
Raportem bieżącym nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. Emitent podał do publicznej wiadomości harmonogram publikowania raportów okresowych w 2020 r. Zgodnie z wyżej wskazanym harmonogramem raport śródroczny za I kwartał 2020 r. (w harmonogramie błędnie wskazano I kwartał 2019 r.) miał zostać opublikowany w dniu 15 maja 2020 r., a raport roczny za 2019 r. miał zostać opublikowany w dniu 27 maja 2020 r. Powyższy raport bieżący został podpisany przez Prezesa Zarządu Spółki – J. W..
Data opublikowania harmonogramu z dnia 31 stycznia 2020 r. oraz treść raportu bieżącego nr [...], który następnie zmienił harmonogram publikacji raportów okresowych Spółki (o czym poniżej), wskazują, iż w ww. pierwotnym harmonogramie błędnie wskazano, że w dniu 15 maja 2020 r. zostanie opublikowany raport śródroczny za I kwartał 2019 r. Zdaniem organu niewątpliwie planowana na 15 maja 2020 r. publikacja dotyczyła raportu za I kwartał 2020 r.
Stosownie do treści art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR, w związku z zaplanowaną na 15 maja 2020 r. publikacją raportu śródrocznego za I kwartał 2020 r., od dnia 16 kwietnia 2020 r. obowiązywał okres zamknięty, który miał trwać do dnia 15 maja 2020 r. W kolejności, w związku z zaplanowaną na 27 maja 2020 r. publikacją raportu rocznego za 2019 r. od dnia 28 kwietnia 2020 r. obowiązywał okres zamknięty, który miał trwać do dnia 27 maja 2020 r. Okresem zamkniętym zaś jest okres, w którym m.in. członkowie zarządu emitenta nie mogą dokonywać żadnych transakcji na papierach wartościowych emitenta.
Transakcja z dnia 16 kwietnia 2020 r. sprzedaży łącznie 3 661 akcji I. S.A. o wartości 26 359,20 zł na rachunku nr [...] należącym do J. W. (Biuro Maklerskie [...]) została dokonana w okresie zamkniętym związanym z zaplanowaną na dzień 15 maja 2020 r. publikacją przez Spółkę raportu śródrocznego za I kwartał 2020 r. Transakcja została dokonana w alternatywnym systemie obrotu. Przedmiotowe akcje stanowiły wszystkie akcje zdeponowane na tym rachunku.
Transakcja z dnia 6 maja 2020 r. na rachunku J. W., prowadzonym przez [...] Biuro Maklerskie, opiewająca na wartość 1 657 755,90 zł, została dokonana w okresie zamkniętym związanym z planowaną na dzień 15 maja 2020 r. publikacją raportu kwartalnego za I kwartał 2020 r. oraz w okresie zamkniętym związanym z zaplanowaną na dzień 27 maja 2020 r. publikacją raportu rocznego za 2019 r.
KNF stwierdził, że zgodnie z publikowanymi raportami Spółki J. W. przed dokonaniem transakcji w dniach 16 kwietnia 2020 r. oraz 6 maja 2020 r. posiadał 2 518 692 akcji Emitenta, co stanowiło 44,17 % kapitału zakładowego Emitenta oraz 44,17 % głosów w ogólnej liczbie głosów. W konsekwencji dokonania transakcji w ww. dniach w okresach zamkniętych, posiadanie J. W. uległo w sumie zmniejszeniu do 2 440 844 akcji, reprezentujących 42,81% kapitału zakładowego oraz 42,81% głosów w ogólnej liczbie głosów (zmiana o 1,36).
Pozostałe transakcje z 28 i 29 września 2020 r., zostały dokonane poza okresem zamkniętym.
Strona i Spółka poinformowały uczestników rynku o transakcji z dnia 6 maja 2020 r. Z informacji opublikowanej przez Emitenta raportem bieżącym nr [...] z dnia 7 maja 2020 r. wynika, że J. W. pełniący funkcję Prezesa Zarządu Emitenta, przekazał Emitentowi zawiadomienie w trybie art. 19 ust. 1 rozporządzenia MAR o zbyciu w dniu 6 maja 2020 r. 74 187 akcji zwykłych na okaziciela Spółki za cenę ważoną wolumenem w wysokości 22,16 zł za jedną akcję. Transakcja została zawarta na rynku akcji NewConnect. Zawiadomienia składane w oparciu o art. 19 ust. 1 rozporządzenia MAR dotyczą transakcji dokonywanych na akcjach emitentów przez osoby pełniące obowiązki zarządcze.
W dniu 12 maja 2020 r. do Komisji wpłynęło pisemne zawiadomienie od J. W., Prezesa Zarządu spółki I. S.A., o dokonaniu przez niego w dniu 6 maja 2020 r. transakcji zbycia 74 187 akcji Emitenta (na podstawie art. 19 ust. 1 rozporządzenia MAR). Tożsame zawiadomienie od J. W. do Komisji wpłynęło w dniu 21 maja 2020 r. za pośrednictwem przeznaczonego do tego celu formularza elektronicznego.
W czasie dokonywania przez Stronę transakcji na akcjach Spółki doszło do istotnych wahań kursu akcji Spółki oraz wolumenu ich obrotu. W okresie od dnia 2 stycznia 2020 r. do dnia 15 kwietnia 2020 r. (tj. dzień przed dokonaniem przez Stronę pierwszej transakcji dokonanej w okresie zamkniętym) średni wolumen obrotu wynosił 91 885 akcji, podczas gdy w dniu 16 kwietnia 2020 r. (dzień pierwszej z transakcji dokonanych w okresie zamkniętym) wolumen obrotu wynosił 2 246 120, a w dniu 6 maja 2020 r. (dzień drugiej transakcji dokonanej w okresie zamkniętym) wynosił 1 501 157. Średni wolumen obrotu w okresie od dnia 16 kwietnia 2020 r. do dnia 15 maja 2020 r. (tj. od dnia pierwszej z transakcji do kilku dni po drugiej z transakcji objętych przedmiotem postępowania) wyniósł już 797 496 akcji.
W odniesieniu do kursu akcji Emitenta organ wskazał, że w okresie od 2 stycznia 2020 r. do 15 kwietnia 2020 r. kurs akcji kształtował się na poziomie od 1,90 zł do 5,88 zł. Strona pierwszej z transakcji sprzedaży akcji dokonanych w okresie zamkniętym w dniu 16 kwietnia 2020 r. dokonała za średnią cenę akcji 7,20 zł (średni kurs akcji Spółki w tym dniu wynosił 7,20 zł). Natomiast transakcji sprzedaży akcji z dnia 6 maja 2020 r. Strona dokonała za średnią cenę akcji 22,35 zł (średni kurs akcji Spółki w tym dniu wynosił 18,30 zł).
Raportem bieżącym nr [...] z dnia 8 maja 2020 r. w nawiązaniu do raportu bieżącego nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. w sprawie harmonogramu przekazywania raportów okresowych w 2020 r., Spółka poinformowała o zmianie terminu przekazania do publicznej wiadomości jednostkowego oraz skonsolidowanego raportu okresowego za rok 2019 na dzień 30 lipca 2020 r. oraz okresowego raportu za 1 kwartał 2020 roku na dzień 29 czerwca 2020 r. Zgodnie z informacją zamieszczoną w raporcie nr [...] "Zarząd podjął decyzję o zmianie terminu publikacji raportu rocznego z uwagi na stan epidemii spowodowany przez koronawirusa COVID-19 szczególności utrudnioną w związku z tym komunikację biegłymi rewidentami, a także współpracę wewnątrz Spółki i podmiotów zależnych.".
KNF zwrócił uwagę, że przesunięcie terminów publikacji raportów okresowych nastąpiło dopiero 8 maja 2020 r., a więc już w trakcie trwania okresów zamkniętych wyznaczonych zgodnie z poprzednim harmonogramem i 2 dni po dokonanej przez Stronę transakcji zbycia akcji Spółki z dnia 6 maja 2020 r.
Zgodnie ze stanowiskiem Komisji zamieszczonym w odpowiedzi na pytania dotyczące okresów zamkniętych "W przypadku, gdy emitent dokonuje zmiany terminu ogłoszenia śródrocznego raportu finansowego lub sprawozdania na koniec roku rozliczeniowego, na termin późniejszy, gdy zmiana ta następuje już po rozpoczęciu okresu zamkniętego - termin okresu zamkniętego powinien być obliczony ponownie, jako 30 dni kalendarzowych przed datą wskazaną jako nowy termin publikacji raportu. Jednocześnie przesunięcie terminu publikacji raportu na datę późniejszą, nie zwalnia z odpowiedzialności za naruszenie zakazu w stosunku do transakcji dokonywanych w czasie biegu terminu poprzedniego okresu zamkniętego. Oznacza to, że zawarcie transakcji, w już rozpoczętym okresie zamkniętym, a następnie przesunięcie terminu publikacji danego raportu na termin późniejszy, będzie kwalifikowane jako naruszenie art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR.".
Z uwagi na zmianę przez Emitenta harmonogramu publikacji raportów w 2020 r., opublikowaną w raporcie bieżącym nr [...] z dnia 8 maja 2020 r., wskazane powyżej pierwotne terminy obowiązywania okresów zamkniętych (16 kwietnia - 15 maja 2020 r. oraz 28 kwietnia - 27 maja 2020 r.) uległy skróceniu do dnia 8 maja 2020 r. Ponadto w związku ze zmienioną ww. raportem planowaną publikacją śródrocznego raportu za I kwartał 2020 r. obowiązywał kolejny okres zamknięty dla tego raportu w terminie od dnia 31 maja 2020 r. do dnia 29 czerwca 2020 r. i w związku ze zmienioną ww. raportem planowaną publikacją raportu rocznego za 2019 r. obowiązywał kolejny okres zamknięty od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 lipca 2020 r.
W ocenie organu J. W. obowiązywał zakaz dokonywania wszelkich transakcji na swój rachunek i na rachunek strony trzeciej, bezpośrednio lub pośrednio, dotyczących akcji lub instrumentów dłużnych Emitenta, instrumentów pochodnych lub innych związanych z nimi instrumentów finansowych Emitenta w następujących terminach:
- od dnia 16 kwietnia 2020 r. do dnia 8 maja 2020 r., w związku z zaplanowaną pierwotnie na 15 maja 2020 r. publikacją raportu śródrocznego za 1 kwartał 2020 r.;
- od dnia 28 kwietnia 2020 r. do dnia 8 maja 2020 r., w związku z zaplanowaną pierwotnie na 27 maja 2020 r. publikacją raportu rocznego za 2019 r.
W aktach postępowania znajduje się korespondencja Komisji z Emitentem, sprzed wszczęcia przedmiotowego postępowania, dotycząca udzielanych na podstawie art. 19 ust. 12 rozporządzenia MAR zgód osobom pełniącym obowiązki zarządcze na dokonanie transakcji w trakcie trwających w roku 2020 okresów zamkniętych, w tym okresów zamkniętych z uwzględnieniem zmian terminów publikacji raportów okresowych.
Z wyjaśnień udzielonych KNF przed wszczęciem postępowania przez J. W., działającego jako Prezes Zarządu Spółki, wynika, że w odniesieniu do transakcji z 16 kwietnia 2020 r. J. W. nie występował z wnioskiem o zezwolenie na dokonanie wskazanej transakcji w okresie zamkniętym, w związku z tym Spółka nie korzystała z możliwości zezwolenia Stronie na podstawie art. 19 ust. 12 rozporządzenia MAR na dokonanie transakcji.
Strona nie występowała również o zgodę do Emitenta na dokonanie w okresie zamkniętym transakcji z dnia 6 maja 2020 r.
Emitent (w piśmie podpisanym przez J. W. - Prezesa Zarządu Emitenta, skierowanym do KNF przed wszczęciem przedmiotowego postępowania) podniósł, że "po komunikacie GPW z 21 kwietnia 2020 r. o możliwości przesunięcia terminu publikacji raportu rocznego za rok 2019 do 31 lipca 2020 r. oraz raportu kwartalnego za I kwartał roku 2020 do 29 czerwca 2020 r., w związku z panującą sytuacją epidemiczną i z występującymi w tamtym czasie problemami z terminowością usług księgowych i audytorskich, Emitent podjął decyzję o przesunięciu publikacji raportów okresowych już na początku maja 2020 r. o czym poinformował z opóźnieniem w raporcie [...].". W przedmiotowym piśmie wskazano także, że "Niestety raport z przesunięciem terminów został opublikowany w dniu 08 maja 2020 roku godz. 6:46 (RB [...]), podczas gdy transakcje sprzedaży akcji dokonane zostały dnia 06 maja 2020 r., a raport o sprzedaży dnia 07 maja 2020 r. po sesji (RB [...] godz. 2020-05-07 22:08).
Odnosząc się do okoliczności dokonania transakcji sprzedaży przedstawiono, że "Sprzedaż akcji wynikała z potrzeby nagłego i pilnego zaspokojenia potrzeb kapitałowych 3 spółek z grupy kapitałowej. Była to sytuacja jednorazowa i nadzwyczajna o której Emitent został poinformowany jak również o przeznaczeniu środków pozyskanych ze sprzedaży akcji przez mnie.". W piśmie powołano się również na przesłankę wynikającą z art. 7 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2016/522 z dnia 17 grudnia 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 w kwestiach dotyczących wyłączenia niektórych organów publicznych i banków centralnych państw trzecich, okoliczności wskazujących na manipulację na rynku, progów powodujących powstanie obowiązku podania informacji do wiadomości publicznej, właściwych organów do celów powiadomień o opóźnieniach, zgody na obrót w okresach zamkniętych oraz rodzajów transakcji wykonywanych przez osoby pełniące obowiązki zarządcze podlegających obowiązkowi powiadomienia (Dz. Urz. UE L 88 z 5 kwietnia 2016 r., tom 59, s. 1-18, dalej "rozporządzenie delegowane do MAR") wskazującą, iż osoba pełniąca obowiązki zarządcze u emitenta ma prawo prowadzić obrót w okresie zamkniętym, jak określono w art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR, jeżeli spełnione zostaną następujące warunki: a) zajdzie jedna z okoliczności, o których mowa w art. 19 ust. 12 rozporządzenia MAR; b) osoba pełniąca obowiązki zarządcze jest w stanie wykazać, że nie można dokonać określonej transakcji w innym momencie niż w okresie zamkniętym. W odniesieniu do powołanego art. 7 ust. 1 rozporządzenia delegowanego do MAR oraz art. 19 ust. 12 lit. a) rozporządzenia MAR wskazano, że "Cała kwota uzyskana ze sprzedaży akcji była przeznaczona na udzielenie pożyczek spółkom z grupy kapitałowej I.. O największej kwocie pożyczki tj. 800 tys. zł Emitent poinformował w raporcie bieżącym [...] (do końca czerwca br. J. W. pożyczył C. aż 1.300.000 zł), jak również o przeznaczeniu kolejnych środków na pożyczkę spółce I. S.A. Środki finansowe spółki przeznaczyły na spłatę przeterminowanych zobowiązań (zajęcia komornicze, zaległe płatności do ZUS i US, a także spłata zobowiązań z tytułu obligacji) oraz w przypadku spółki C. sp. z o.o. na obsługę narastających zamówień na testy diagnostyczne w kierunku SARS-Cov-2). Dzięki otrzymanym z pożyczek środkom spółki odzyskały płynność finansową i mogły realizować napływające zlecenia, przez co polepszyła się kondycja finansowa każdej ze spółek w kolejnych miesiącach. " W piśmie zwrócono uwagę, iż zaistniała sytuacja miała charakter jednorazowy i wynikała z nagłej potrzeby pozyskania środków dla spółek, które nie mogły być pozyskane w inny sposób. J. W. jednocześnie złożył w tym piśmie czynny żal, wskazując, iż nie posiadał zgody Emitenta na sprzedaż akcji, jednak uzyskane środki pieniężne służyły wyłącznie celom pomocowym wobec spółek, które w tym czasie w związku z epidemią SARS-Cov-2 wymagały wsparcia finansowego na dalszy ich rozwój.
Wskazał, iż jako Prezes Zarządu Spółki I. S.A. oraz jej główny akcjonariusz nie uzyskał żadnej korzyści dla siebie ze sprzedaży akcji, co w jego ocenie jest istotną obiektywną okolicznością wpływającą na ewentualne zmniejszenie kary, względnie nienakładanie kary z tytułu naruszenia przepisów.
Podsumowując organ stwierdził, że Strona w przypadku obu transakcji na akcjach Spółki, jakich dokonała w dniach 16 kwietnia i 6 maja 2020 r., nie zwróciła się do Emitenta o zgodę na dokonanie tych transakcji w obowiązujących ją okresach zamkniętych.
Na podstawie przedstawionych przez Emitenta, kopii dokumentów, Komisja ustaliła, że J. W. w 2020 r. zawarł umowy pożyczek (tabela 3):
1) w dniu 1 stycznia 2020 r. Strona udzieliła pożyczki C. Sp. z o.o. w kwocie 1 060 000, przeznaczeniem pożyczki zgodnie z umową była płatność za zobowiązania, datę spłaty zgodnie z umowa wyznaczono do 31 grudnia 2025 r. termin przekazania kwoty pożyczki do 31 grudnia 2020 r., odsetki w stosunku rocznym wynosiły 7,25%;
2) w dniu 4 maja 2020 r. strona udzieliła pożyczki M. Sp. z o.o., w kwocie 258 768, przeznaczeniem pożyczki zgodnie z umową była opłata zaległości spółki lub wpłata na rachunek spółki, datę spłaty zgodnie z umową wyznaczono do 31 grudnia 2025 r., termin przekazania kwoty pożyczki wyznaczono do 31 grudnia 2020 r. odsetki w stosunku rocznym wynosiły 7,25%;
3) w dniu 2 czerwca 2020 r. strona udzieliła pożyczki I. S.A., w kwocie 500 000 zł, przeznaczeniem pożyczki zgodnie z umową było dokapitalizowanie spółki w celu spłaty zobowiązań z tytułu wyemitowanych przez spółkę obligacji, datę spłaty zgodnie z umową wyznaczono do 31 grudnia 2021 r., w umowie nie wyznaczono terminu przekazania kwoty pożyczki, odsetki w stosunku rocznym wynosiły 5%,
4) w dniu 2 października 2020 r. strona udzieliła pożyczki C. Sp. z o.o., w kwocie 200 000, przeznaczeniem pożyczki zgodnie z umową była opłata zobowiązań lub wpłata na rachunek, datę spłaty zgodnie z umową wyznaczono do 31 grudnia 2025 r., termin przekazania kwoty pożyczki wyznaczono do 31 grudnia 2020 r., odsetki w stosunku rocznym wynosiły 7,25%.
Łącznie kwota udzielonych przez J. W. pożyczek wyniosła 2 018 768 zł.
Komisja zaznaczyła, że przedstawione przez Spółkę kopie umów pożyczek udzielonych spółce C. sp. z o.o. nie korespondują z opublikowanym przez nią raportem bieżącym dotyczącym udzielonej przez J. W. dla tej spółki pożyczki. Zgodnie z raportem bieżącym Spółki z dnia 7 maja 2020 r., umowa pożyczki obejmowała kwotę 800 000 zł z oprocentowaniem 10% w skali roku z przeznaczeniem na zakupu towarów i odczynników laboratoryjnych przeznaczonych do diagnostyki SARS-CoV- 2. Ze wskazanego raportu wynika, że środki z pożyczki w ramach dostępnego limitu miały być uruchomione do dnia 30 czerwca 2020 r. a termin spłaty został ustalony na dzień 30 listopada 2020 r.
Do akt postępowania włączono przekazane przez J. W. do UKNF potwierdzenia wykonanych z jego rachunków osobistych, przelewów oraz opłat stanowiących w jego ocenie dowód regulowanych przez niego należności w imieniu spółek z tabeli 3, w ramach wskazanych tam pożyczek. W ocenie organu analiza tych informacji wskazuje, że J. W. w okresie od 19 grudnia 2019 r. do 9 listopada 2020 r. dokonał przelewów oraz opłat na kwotę 3 427 854,08 zł.
KNF stwierdził, że z załączonych dokumentów nie można jednoznacznie wywnioskować, że kwoty uzyskane przez J. W. w wyniku transakcji sprzedaży akcji Emitenta dokonanych w dniach 16 kwietnia 2020 r. oraz 6 maja 2020 r. zostały przeznaczone w całości na spłatę zobowiązań powiązanych spółek, jednak analiza przekazanych dokumentów prowadzi do wniosku, że z dużym prawdopodobieństwem J. W. przeznaczył uzyskane z tych transakcji środki pieniężne na udzielenie wskazanym spółkom pożyczek na spłatę zobowiązań.
Podsumowując, KNF wskazała, że ze zgromadzonych materiałów wynika, iż J. W. dokonał w czasie trwania okresów zamkniętych, obowiązujących w związku z planowaną pierwotnie publikacją raportu śródrocznego za I kwartał 2020 r. oraz raportu rocznego za 2019 r., dwóch transakcji zbycia łącznie 77 848 akcji Emitenta o łącznej wartości 1 684 115,10 zł na własny rachunek - pełniąc w czasie dokonania transakcji funkcję Prezesa Zarządu Spółki (był osobą pełniącą obowiązki zarządcze). Strona nie występowała do Spółki z wnioskiem o zgodę na dokonanie wskazanych transakcji w czasie trwania okresów zamkniętych i Spółka nie korzystała z możliwości zezwolenia Stronie na dokonanie transakcji na podstawie art. 19 ust. 12 rozporządzenia MAR.
Zdaniem KNF materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest kompletny. Komisja stwierdziła, że materiał dowodowy jest spójny i prowadzi do zbieżnych, logicznych wniosków. W zgromadzonych dowodach istnieją rozbieżności w zakresie informacji dotyczących udzielonych przez J. W. pożyczek.
KNF uznał, że rozbieżności te nie mają wpływu na odpowiedzialność Strony za naruszenia, których dokonała.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia MAR, osoba pełniąca obowiązki zarządcze oznacza osobę związaną z emitentem, uczestnikiem rynku uprawnień do emisji lub innym podmiotem, o którym mowa w art. 19 ust. 10 tego rozporządzenia, która:
a) jest członkiem organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego tego podmiotu; lub
b) pełni funkcje kierownicze, nie będąc członkiem organów, o których mowa w lit. a), przy czym ma stały dostęp do informacji poufnych dotyczących pośrednio lub bezpośrednio tego podmiotu oraz uprawnienia do podejmowania decyzji zarządczych mających wpływ na dalszy rozwój i perspektywy gospodarcze tego podmiotu.
Zgodnie z art. 19 ust 11 rozporządzenia MAR, bez uszczerbku dla art. 14 i 15 rozporządzenia MAR, osoba pełniąca obowiązki zarządcze u emitenta nie może dokonywać żadnych transakcji na swój rachunek ani na rachunek strony trzeciej, bezpośrednio lub pośrednio, dotyczących akcji lub instrumentów dłużnych emitenta, lub instrumentów pochodnych lub innych związanych z nimi instrumentów finansowych, przez okres zamknięty 30 dni kalendarzowych przed ogłoszeniem śródrocznego raportu finansowego lub sprawozdania na koniec roku rozliczeniowego, które emitent ma obowiązek podać do wiadomości publicznej zgodnie z przepisami systemu obrotu, w którym akcje emitenta są dopuszczone do obrotu lub prawem krajowym.
W myśl art. 19 ust. 12 rozporządzenia MAR, bez uszczerbku dla art. 14 i 15 rozporządzenia MAR, emitent może zezwolić osobie pełniącej u niego obowiązki zarządcze na dokonywanie transakcji na jej rachunek lub na rachunek strony trzeciej w trakcie okresu zamkniętego, o którym mowa w art. 19 ust. 11 tego rozporządzenia:
a) na podstawie indywidualnych przypadków z powodu istnienia wyjątkowych okoliczności, takich jak poważne trudności finansowe, wymagających natychmiastowej sprzedaży akcji albo
b) z powodu cech danej transakcji dokonywanej w ramach programu akcji pracowniczych, programów oszczędnościowych, kwalifikacji lub uprawnień do akcji, lub też transakcji, w których korzyść związana z danym papierem wartościowym nie ulega zmianie lub cech transakcji z nimi związanych.
Stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia delegowanego do MAR osoba pełniąca obowiązki zarządcze u emitenta ma prawo prowadzić obrót w okresie zamkniętym, jak określono w art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR, jeżeli spełnione zostaną następujące warunki:
1. zajdzie jedna z okoliczności, o których mowa w art. 19 ust. 12 rozporządzenia MAR;
2. osoba pełniąca obowiązki zarządcze jest w stanie wykazać, że nie można dokonać określonej transakcji w innym momencie niż w okresie zamkniętym.
Jak stanowi art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego do MAR, w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 19 ust. 12 lit. a) rozporządzenia MAR, przed rozpoczęciem jakiegokolwiek obrotu w okresie zamkniętym osoba pełniąca obowiązki zarządcze składa u emitenta uzasadniony pisemny wniosek o zgodę emitenta na przeprowadzenie natychmiastowej sprzedaży akcji tego emitenta w okresie zamkniętym.
Zgodnie z art. 174 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, na każdego kto, wbrew zakazowi, o którym mowa w art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR, w czasie trwania okresu zamkniętego, dokonuje transakcji na rachunek własny lub na rachunek osoby trzeciej, Komisja może nałożyć, w drodze decyzji, karę pieniężną do wysokości 2 072 800 zł. Natomiast stosownie do brzmienia art. 174 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w przypadku gdy jest możliwe ustalenie kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez podmiot w wyniku naruszeń, o których mowa w ust. 1, zamiast kary, o której mowa w tym ustępie, Komisja może nałożyć karę pieniężną do wysokości trzykrotnej kwoty osiągniętej korzyści lub unikniętej straty.
W myśl art. 174 ust. 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, wydanie decyzji wobec osoby fizycznej następuje po przeprowadzeniu rozprawy.
W ocenie organu z powyższego wynika, że osoba pełniąca obowiązki zarządcze u emitenta nie może dokonywać żadnych transakcji na swój rachunek ani na rachunek strony trzeciej na akcjach tego emitenta w okresie zamkniętym, obejmującym 30 dni kalendarzowych przed ogłoszeniem przez emitenta śródrocznego raportu finansowego lub sprawozdania na koniec roku rozliczeniowego. Za złamanie tego zakazu - grozi wyżej wskazana sankcja pieniężna.
W ocenie organu Strona w dniach 16 kwietnia 2020 r. i 6 maja 2020 r., dokonując transakcji na rachunek własny, trzykrotnie naruszyła wynikający z art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR zakaz dokonywania transakcji na własny rachunek na akcjach Emitenta przez osobę pełniącą obowiązki zarządcze, w okresach zamkniętych obowiązujących w związku z planowaną na dzień 15 maja 2020 r. publikacją raportu śródrocznego Emitenta za I kwartał 2020 r. oraz planowaną na dzień 27 maja 2020 r. publikacją raportu rocznego Emitenta za 2019 r. (tabela 4).
Transakcje dokonane przez Stronę w trakcie obowiązywania okresów zamkniętych:
1) w dniu 16 kwietnia 2020 r., wolumen transakcji [...], wartość transakcji 26 359,20 zł,
2) w dniu 6 maja 2020 r., wolumen transakcji [...], wartość transakcji 1 657 755,90 zł.
Łącznie wolumen transakcji wyniósł [...], natomiast wartość transakcji 1 684 115,10 zł.
Strona w czasie dokonywania transakcji pełniła funkcję Prezesa Zarządu Emitenta, była zatem osobą pełniącą obowiązki zarządcze w Spółce, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia MAR. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia MAR, przez osobę pełniącą obowiązki zarządcze należy rozumieć między innymi osobę będącą członkiem organu zarządzającego tego podmiotu.
Mając na uwadze treść art. 3 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia MAR oraz art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR i dokonane ustalenia faktyczne, KNF wskazał, że Strona była związana zakazem dokonywania transakcji na akcjach Emitenta w okresie zamkniętym, zarówno na rachunek własny jak i na rachunek osoby trzeciej w następujących terminach:
- od dnia 16 kwietnia 2020 r. do dnia 8 maja 2020 r., w związku z zaplanowaną pierwotnie na 15 maja 2020 r. publikacją raportu śródrocznego za I kwartał 2020 r.;
- od dnia 28 kwietnia 2020 r. do dnia 8 maja 2020 r., w związku z zaplanowaną pierwotnie na 27 maja 2020 r. publikacją raportu rocznego za 2019 r.
KNF podniósł, iż przesłanką odpowiedzialności administracyjnej jest bezprawność czynu rozumiana jako zachowanie niezgodne z przepisami prawa. Podstawą zastosowania sankcji w niniejszej sprawie jest tym samym sam fakt naruszenia przez Stronę art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR, tj. dokonanie transakcji na akcjach Emitenta w czasie obowiązywania okresu zamkniętego.
KNF po przeprowadzeniu dnia 5 września 2022 r. rozprawy administracyjnej uznał, że Strona dopuściła się:
1. naruszenia art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR poprzez zbycie 3 661 akcji Emitenta o łącznej wartości 26 359,20 zł, zawartej w dniu 16 kwietnia 2020 r. na własny rachunek, w czasie trwania okresu zamkniętego w związku z planowaną na dzień 15 maja 2020 r. publikacją przez Spółkę raportu śródrocznego za 1 kwartał 2020 r.,
2. naruszenia art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR poprzez zbycie 74 187 akcji Emitenta o łącznej wartości 1 657 755,90 zł, zawartej w dniu 6 maja 2020 r. na własny rachunek w czasie trwania okresu zamkniętego w związku z planowaną na dzień 15 maja 2020 r. publikacją raportu kwartalnego za I kwartał 2020 r.
3. naruszenia art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR poprzez zbycie 74 187 akcji Emitenta o łącznej wartości 1 657 755,90 zł, zawartej w dniu 6 maja 2020 r. na własny rachunek w czasie trwania okresu zamkniętego w związku z planowaną na dzień 27 maja 2020 r. publikacją raportu rocznego za 2019 r.
KNF wskazał, że na odpowiedzialność Strony za powyższe naruszenia nie ma wpływu komunikat GPW z dnia 21 kwietnia 2020 r., zgodnie z którym GPW zdecydowała o odstąpieniu od zawieszania notowań i nakładania kar regulaminowych w przypadku opóźnienia w publikacji raportów za 2019 r. i I kwartał 2020 r. przez spółki notowane na rynkach NewConnect i Catalyst. Komunikat ten odnosił się do maksymalnych terminów, w których spółki są zobowiązane do opublikowania raportów okresowych.
Sama GPW wskazała w ww. komunikacie, że "W przypadku wystąpienia okoliczności uniemożliwiających publikację raportu rocznego lub kwartalnego w regulaminowym terminie emitent powinien jak najszybciej przekazać raport bieżący wskazujący nową przewidywaną datę opublikowania właściwego raportu okresowego, wraz z krótkim uzasadnieniem zmiany terminu, odwołującym się do indywidualnej sytuacji emitenta.". Wskazany komunikat w żaden sposób nie modyfikował więc wyznaczonych przez spółki harmonogramów publikacji raportów i nie wpływał na okresy zamknięte, którymi związane były osoby pełniące w spółkach funkcje zarządcze. Dawał on ewentualnie spółkom możliwość zmiany tych harmonogramów.
W przedmiotowej sprawie Emitent skorzystał z tej możliwości i podjął decyzję o zmianie harmonogramu publikacji raportu rocznego za 2019 r. oraz raportu kwartalnego za I kwartał 2020 r. Decyzję tę opublikował w dniu 8 maja 2020 r. Do tego dnia u Emitenta obowiązywał poprzedni harmonogram publikacji ww. raportów i wyznaczone na podstawie tego harmonogramu okresy zamknięte, którymi związany był J. W.. KNF podkreśliła, że przesunięcie terminów publikacji raportów okresowych nastąpiło już w trakcie obowiązywania okresów zamkniętych wyznaczonych zgodnie z poprzednim harmonogramem i po dokonaniu przez Stronę transakcji w pierwotnych okresach zamkniętych.
W ocenie Komisji, przesunięcie terminu publikacji raportu na datę późniejszą, nie zwalnia z odpowiedzialności za naruszenie zakazu w stosunku do transakcji dokonywanych w czasie biegu terminu poprzednio obowiązującego okresu zamkniętego. Odmienne przyjęcie skutkować by mogło nadużywaniem prawa do zmiany terminów publikacji raportów okresowych przez emitentów, a w konsekwencji - naruszeniem prawa inwestorów do terminowej i rzetelnej informacji finansowej.
Zawarcie transakcji w już rozpoczętym okresie zamkniętym, pomimo następczego przesunięcia przez emitenta terminu publikacji danego raportu na termin późniejszy, stanowi naruszenie art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR.
Emitent zmienił harmonogram publikacji raportów w 2020 r., opublikowaną w raporcie bieżącym z dnia 8 maja 2020 r., pierwotne terminy obowiązywania okresów zamkniętych uległy jedynie skróceniu do dnia 8 maja 2020 r. oraz wyznaczone zostały dodatkowe okresy zamknięte liczone zgodnie z nowym harmonogramem. Strona, jako Prezes Zarządu Emitenta, znała plany i sytuację Spółki w zakresie tych harmonogramów (podpisywała bowiem raporty bieżące Spółki dotyczące harmonogramów publikacji raportów okresowych oraz była wówczas jedynym członkiem zarządu Spółki).
Zdaniem KNF strona mogła przede wszystkim wstrzymać się z dokonaniem transakcji do momentu opublikowania zmienionego harmonogramu.
W ocenie KNF celem art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR jest transparentność rynku i zagwarantowanie inwestorom równego i niedyskryminującego dostępu do informacji o emitencie przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Istotą wprowadzenia zakazu dokonywania transakcji przez określony krąg osób w czasie okresu zamkniętego, jest dążenie do wyeliminowania zjawiska zachwiania równowagi informacyjnej wśród inwestorów, związanego z faktem, iż osoby pełniące obowiązki zarządcze w okresie przed publikacją raportów finansowych mają dostęp do informacji finansowych danego emitenta, do których dostępu nie mają pozostali akcjonariusze danej spółki publicznej.
Emitent może zezwolić osobie pełniącej obowiązki zarządcze na dokonywanie transakcji na jej rachunek lub rachunek strony trzeciej w trakcie okresu zamkniętego jedynie w dwóch przypadkach wskazanych w rozporządzeniu MAR. Pierwsza sytuacja dotyczy przypadków wystąpienia wyjątkowych okoliczności, takich jak poważne trudności finansowe, które wymagają sprzedaży akcji. Drugi przypadek dotyczy transakcji dokonywanej w ramach programu akcji pracowniczych, programów oszczędnościowych, kwalifikacji lub uprawnień do akcji, lub też transakcji, w których korzyść związana z danym papierem wartościowym nie ulega zmianie lub cech transakcji z nimi związanych. Przedmiotowej sprawy nie dotyczy drugi ze wskazanych przypadków.
W zakresie wystąpienia wyjątkowych okoliczności, (art. 19 ust. 12 lit. a) rozporządzenia MAR), Komisja wskazuje, że wbrew stanowisku przedstawionym przez Emitenta w skierowanym przed wszczęciem postępowania do Komisji raporcie bieżącym nr [...] z dnia 29 grudnia 2020 r., w sprawie nie zostały spełnione wymogi z art. 7 rozporządzenia delegowanego do MAR.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 wskazanego aktu, w przypadku wystąpienia okoliczności określonych w art. 19 ust. 12 lit. a) rozporządzenia MAR (tj. indywidualnych i wyjątkowych okoliczności wymagających natychmiastowej sprzedaży akcji, takich jak poważne trudności finansowe), przed rozpoczęciem jakiegokolwiek obrotu w okresie zamkniętym osoba pełniąca obowiązki zarządcze składa u emitenta uzasadniony pisemny wniosek o zgodę emitenta na przeprowadzenie natychmiastowej sprzedaży akcji tego emitenta w okresie zamkniętym.
KNF podniósł, iż zgodnie z punktem 21 preambuły rozporządzenia delegowanego do MAR, emitent może zezwolić osobie pełniącej obowiązki zarządcze na przeprowadzenie natychmiastowej sprzedaży jego akcji w okresie zamkniętym w wyjątkowych okolicznościach. Emitent powinien udzielić zgody na podstawie analizy poszczególnych przypadków, a pierwszym kryterium powinno być złożenie przez osobę pełniącą obowiązki zarządcze, przed rozpoczęciem jakiegokolwiek obrotu, wniosku o zgodę emitenta na obrót i otrzymanie takiej zgody. Stosownie do punktu 22 preambuły rozporządzenia delegowanego do MAR wyłączenie zakazu dokonywania transakcji w okresie zamkniętym należy interpretować w sposób zawężający, a zakresu stosowania tego wyłączenia nie należy bezpodstawnie rozszerzać. Okoliczności, w których można zastosować wyłączenie, powinny być nie tylko niezwykle pilne, lecz również nieprzewidziane i istotne, a także nie powinny powstać na skutek działania osoby pełniącej obowiązki zarządcze. Zdaniem organu z powyższego niewątpliwie wynika, że zgoda emitenta powinna być wydana przed dokonaniem transakcji. Zainteresowana transakcją osoba pełniąca obowiązki zarządcze powinna złożyć wniosek o wyrażenie zgody, oraz uzyskać tę zgodę, zanim dokona transakcji. Dokonanie transakcji przed uzyskaniem zgody, a tym bardziej przed formalnym wnioskiem o jej wydanie, jest naruszeniem przepisów rozporządzenia MAR. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Spółkę w raporcie bieżącym nr [...] oraz w piśmie z dnia 6 maja 2022 r., które zostały podpisane przez samą Stronę, działającą jako Prezes Zarządu Spółki, Strona nie występowała do Emitenta z wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie w okresach zamkniętych żadnej z objętych przedmiotowym postępowaniem transakcji. W ocenie KNF przesłanka z art. 19 ust. 12 lit. a) rozporządzenia MAR dotyczy wyłącznie indywidualnych przypadków związanych z wyjątkową, niecierpiącą zwłoki sytuacją konkretnej osoby pełniącej obowiązki zarządcze. Przedstawiane zaś przez Stronę i Spółkę okoliczności, dotyczą sytuacji podmiotów trzecich — spółek z grupy kapitałowej I. S.A.
KNF stwierdził, że miał na uwadze okoliczność w jakim czasie miały miejsce udzielone spółkom powiązanym pożyczki (początkowy okres epidemii wirusa SARS-Cov-2). Jednak w ocenie organu nie było podstaw prawnych, by uznawać regulacje zakazu naruszania okresów zamkniętych za wyłączone ze stosowania. Wyjątkowość okoliczności podnoszonych przez J. W. nie odnosiła się do jego sytuacji, a dokonania transakcji w okresie zamkniętym nie usprawiedliwia chęć wsparcia kapitałowego podmiotów trzecich, znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.
KNF stwierdził, iż po pierwsze, Strona nie wystąpiła do Emitenta z pisemnymi wnioskami o zgodę na dokonanie transakcji mimo trwania okresów zamkniętych. Pod drugie w ocenie KNF, bez znaczenia pozostaje powołana we wskazanych pismach ciężka sytuacja finansowa spółek powiązanych z Emitentem, jako niedotycząca Strony.
Oceniając daty zawarcia umów pożyczek i wynikające z tych umów terminy ich realizacji przez Stronę, KNF doszedł do wniosku, że Strona, w celu wywiązania się z zawartych umów pożyczek, mogła dokonać sprzedaży akcji w innych terminach, bez narażania się na złamanie okresów zamkniętych.
Celem art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR jest zagwarantowanie inwestorom równego i niedyskryminującego dostępu do informacji o emitencie przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Istotą wprowadzenia zakazu dokonywania transakcji przez określony krąg osób w czasie okresu zamkniętego, jest dążenie do wyeliminowania zjawiska zachwiania równowagi informacyjnej wśród inwestorów, związanego z faktem, iż osoby pełniące obowiązki zarządcze w okresie przed publikacją śródrocznego raportu finansowego lub sprawozdania na koniec okresu rozliczeniowego, mają dostęp do informacji finansowych danego emitenta, do których dostępu nie mają pozostali inwestorzy, co bez wątpienia czyni ich osobami uprzywilejowanymi informacyjnie. Ponadto pełna i właściwa przejrzystość rynku jest niezbędnym warunkiem zaufania podmiotów rynkowych, a w szczególności akcjonariuszy danego przedsiębiorstwa.
KNF wskazał, iż podstawą zastosowania sankcji w przedmiotowej sprawie jest fakt trzykrotnego naruszenia przez Stronę art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR, tj. dokonanie transakcji na akcjach Emitenta w czasie obowiązywania okresów zamkniętych.
Konsekwencją naruszeń jest uprawnienie Komisji do nałożenia kar administracyjnych, przewidzianych w art. 174 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, tj. kary pieniężnej do wysokości 2 072 800 zł, albo w przypadku gdy jest możliwe ustalenie kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez podmiot w wyniku naruszeń, o których mowa wart. 174 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, kary pieniężnej do wysokości trzykrotnej kwoty osiągniętej korzyści lub unikniętej straty.
Ustawodawca przyznał Komisji uprawnienie do nakładania sankcji administracyjnych na podstawie art. 174 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w warunkach uznania administracyjnego (wskazuje na to zwrot "Komisja może..."). Taka konstrukcja przepisu upoważnia Komisję do wyboru rozstrzygnięcia w sprawie.
KNF stwierdził, że właściwą karą za popełnione przez Stronę naruszenia rozporządzenia MAR będzie kara pieniężna. Stosownie do art. 176c ustawy o obrocie instrumentami finansowymi Komisja ma możliwość nakazania podmiotowi, który dopuścił się naruszenia, zaprzestania dalszego naruszania przepisów oraz zobowiązania go do podjęcia we wskazanym terminie działań, które mają zapobiegać naruszaniu tych przepisów w przyszłości. Komisja wskazuje, że ten środek prawny nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na niecelowość jej zastosowania.
Naruszenia, których dopuścił się J. W. mają charakter skończony, a zatem przestał istnieć stan naruszania przez niego prawa. J. W. w dalszym ciągu pełni funkcję Prezesa Zarządu w Spółce, w związku z czym obecnie również dotyczy go zakaz dokonywania transakcji w okresie zamkniętym - stąd możliwe byłoby zobowiązanie go do podjęcia określonych działań, które mogłyby zapobiec naruszeniu przez niego w przyszłości regulacji, o której mowa w art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR.
W ocenie Komisji, kara pieniężna nałożona przedmiotową decyzją jest karą bardziej dolegliwą, adekwatną do istotności naruszenia i spełni cel prewencji indywidualnej.
Stosownie do art. 174 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w przypadku gdy jest możliwe ustalenie kwoty korzyści osiągniętej lub straty unikniętej przez podmiot w wyniku naruszeń, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, zamiast kary, o której mowa w tym ustępie, Komisja może nałożyć karę pieniężną do wysokości trzykrotnej kwoty osiągniętej korzyści lub unikniętej straty. Ze względu na charakter naruszenia, którego dopuściła się Strona, nie można precyzyjnie ustalić kwoty korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez Stronę w związku z opisanym w decyzji naruszeniem, w związku z czym art. 174 ust. 2 nie znajduje zastosowania.
Ustawodawca w art. 174 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi jako górną granicę kary pieniężnej, za dokonanie transakcji w czasie trwania okresu zamkniętego, wskazał kwotę 2 072 800 zł. W ocenie Komisji kara w maksymalnej wysokości powinna być nakładana w przypadku najpoważniejszych naruszeń art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR.
Naruszenia, których dopuściła się strona nie stanowią tego typu naruszeń. Jednak nie mogą być one uznane za naruszenia błahe i nieistotne. Transakcje Strony na własny rachunek dotyczyły 77 848 akcji Emitenta o łącznej wartości 1 684 115,10 zł.
KNF wskazał, że zakaz dokonywania transakcji w czasie trwania okresu zamkniętego przez osoby pełniące obowiązki zarządcze dotyczy jakichkolwiek transakcji, niezależnie od ich wolumenu i udziału w ogólnej liczbie głosów, i ma na celu zapewnienie transparentności rynku i ograniczenie przewagi informacyjnej tych osób przed publikacją wyników finansowych emitentów.
Stosownie do art. 176f ustawy o obrocie instrumentami finansowymi KNF, nakładając sankcję, o której mowa wart. 173-176 ustawy o obrocie, uwzględnia okoliczności, o których mowa w art. 31 ust. 1 rozporządzenia MAR. Katalog przesłanek wymiaru kary jest katalogiem otwartym i organ może przy wymierzaniu kary uwzględnić także inne okoliczności. Komisja, wymierzając karę pieniężną, rozważyła: wagę naruszenia, liczbę i powtarzalność naruszeń, czas trwania naruszenia, stopień odpowiedzialności osoby odpowiedzialnej za naruszenie, sytuację finansową osoby odpowiedzialnej za naruszenie, sytuację osobistą Strony, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez osobę odpowiedzialną za naruszenie, o ile można ją ustalić, gotowość osoby odpowiedzialnej za naruszenie do współpracy z właściwym organem, bez uszczerbku dla potrzeby zapewnienia wyrównania korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez taką osobę, uprzednie naruszenia popełnione przez osobę odpowiedzialną za naruszenie oraz środki zastosowane przez osobę odpowiedzialną za naruszenie w celu zapobieżenia powtórnemu naruszeniu.
Rozpatrując wagę naruszenia Komisja wzięła pod uwagę ratio legis naruszonego przepisu. Regulacje ustanawiające okresy zamknięte stanowią ograniczenie m.in. dla członków organów emitentów. Mają one na celu uczynienie transakcji tych osób bardziej przejrzystymi i nie obciążonymi ryzykiem wykorzystania informacji poufnych, w tym w szczególności informacji dotyczących sytuacji finansowej emitenta, a także zagwarantowanie inwestorom równego dostępu do informacji przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Komisja zwraca uwagę, że istotą wprowadzenia zakazu dokonywania transakcji przez określony krąg osób w czasie okresu zamkniętego, jest dążenie do wyeliminowania zjawiska zachwiania równowagi informacyjnej wśród inwestorów, związanego z faktem, iż osoby pełniące obowiązki zarządcze w okresie przed publikacją śródrocznego raportu okresowego lub sprawozdania na koniec okresu rozliczeniowego, mają dostęp do informacji finansowych danego emitenta. Zakaz dokonywania transakcji ma więc na celu uniemożliwienie wykorzystania informacji poufnej przez osoby pełniące obowiązki zarządcze.
Strona, będąca Prezesem Zarządu Emitenta, dokonała dwóch transakcji w okresach zamkniętych, trzykrotnie naruszyła zakaz ustanowiony w art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR. Co naruszyło zasadę transparentności rynku kapitałowego oraz równego i niedyskryminującego dostępu inwestorów do informacji. Niewątpliwie zachowanie Strony stanowiło naruszenie interesów pozostałych inwestorów.
Dokonane przez Stronę transakcje na własny rachunek na akcjach Emitenta dotyczyły sprzedaży 77 848 akcji o łącznej wartości 1 684 115,10 zł. Wartość transakcji była zatem znaczna.
W czasie dokonywania przez Stronę transakcji na akcjach Spółki doszło do istotnych wahań kursu akcji Spółki oraz wolumenu ich obrotu. Od dnia 2 stycznia 2020 r. do dnia 15 kwietnia 2020 r. (tj. dzień przed dokonaniem przez Stronę pierwszej transakcji dokonanej w okresie zamkniętym) średni wolumen obrotu wynosił 91 885 akcji, podczas gdy w dniu 16 kwietnia 2020 r. (dzień pierwszej z transakcji dokonanych w okresie zamkniętym) wolumen obrotu wynosił 2 246 120, a w dniu 6 maja 2020 r. (dzień drugiej transakcji dokonanej w okresie zamkniętym) wynosił 1 501 157. Średni wolumen obrotu od dnia 16 kwietnia 2020 r. do dnia 15 maja 2020 r. (tj. od dnia pierwszej z transakcji do kilku dni po drugiej z transakcji objętych przedmiotem postępowania) wyniósł już 797 496 akcji.
Kursu akcji Emitenta od 2 stycznia 2020 r. do 15 kwietnia 2020 r. kształtował się na poziomie od 1,90 zł do 5,88 zł. Strona pierwszej z transakcji sprzedaży akcji dokonanych w okresie zamkniętym w dniu 16 kwietnia 2020 r. dokonała za średnią cenę akcji 7,20 zł (średni kurs akcji Spółki w tym dniu wynosił 7,20 zł). Natomiast transakcji sprzedaży akcji z dnia 6 maja 2020 r. dokonała za średnią cenę akcji 22,35 zł (średni kurs akcji Spółki w tym dniu wynosił 18,30 zł). Komisja dostrzega fakt, że obie dokonane przez Stronę w okresie zamkniętym transakcje odnosiły się do łącznie niewielkiego udziału w stosunku do ogółu akcji posiadanych przez Stronę.
W konsekwencji dokonania przedmiotowych transakcji w okresach zamkniętych, posiadanie J. W. uległo w sumie zmniejszeniu do 2 440 844 akcji, reprezentujących 42,81% kapitału zakładowego oraz 42,81% głosów w ogólnej liczbie głosów (zmiana o 1,36 %).
W ocenie KNF powyższe nie ma znaczenia dla odpowiedzialności za dokonane naruszenia. Już sam fakt dokonania transakcji w okresie zamkniętym stanowi naruszenie art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR i jest jednocześnie podstawą odpowiedzialności administracyjnej, bez względu na wielkość dokonanych transakcji.
Komisja uznała, że naruszenia dokonane przez Stronę stanowią naruszenia istotne, w związku z czym przesłanka ta wpłynęła zaostrzająco na wymiar kary.
Strona dopuściła się trzech naruszeń art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR. Dokonane przez Stronę naruszenia nie miały więc charakteru incydentalnego, były powtarzalne i dotyczyły rodzajowo tożsamego zachowania niezgodnego z prawem. Liczba i powtarzalności naruszeń przemawia na niekorzyść Strony.
Na korzyść Strony w ocenie KNF przemawia fakt, że pomimo dokonania przez Stronę trzech naruszeń, dwa z nich zostały dokonane jedną transakcją. Strona bowiem transakcją z dnia 6 maja 2020 r. naruszyła zakaz dokonywania transakcji na akcjach Spółki dla dwóch okresów zamkniętych (nakładających się) - pierwszego związanego z planowaną publikacją raportu śródrocznego za I kwartał 2020 r. oraz drugiego związanego z planowaną publikacją raportu rocznego za 2019 r.
Ze względu na skończony charakter naruszenia Komisja decydując o wymiarze kary nie wzięła pod uwagę czasu trwania naruszenia.
Komisja zwróciła uwagę, że Strona w momencie dokonania naruszenia była Prezesem Zarządu Emitenta, a więc pełniła ważną funkcję zarządczą. Komisja wskazała, że od osób wchodzących w skład organów zarządzających emitenta wymaga się szczególnej staranności w przestrzeganiu nałożonych na nich obowiązków i zakazów związanych z obrotem akcjami emitenta. Są oni uprzywilejowani w stosunku do innych inwestorów, gdyż na skutek zasiadania w organach spółek publicznych mają potencjalny dostęp do szczegółowej wiedzy o sytuacji finansowej i gospodarczej emitenta. Dlatego też rozporządzenie MAR nakłada na nich takie obowiązki i zakazy.
W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że Strona podejmując decyzję o uczestniczeniu w obrocie papierami wartościowymi, będąc jednocześnie Prezesem Zarządu spółki, której akcje notowane są w alternatywnym systemie obrotu NewConnect, powinna znać zarówno swoje obowiązki, chociażby jako akcjonariusza, jak i zakazy związane z obrotem papierami wartościowymi.
Od uczestników rynku podejmujących się działalności polegającej na obrocie akcjami spółek publicznych zasadnie można oczekiwać posiadania odpowiedniej wiedzy na temat obowiązków związanych z obrotem instrumentami finansowymi, powinno to być standardem zachowania.
Szczególnej staranności w prawidłowym wypełnianiu obowiązków informacyjnych należy zaś oczekiwać od Prezesa Zarządu, którą to funkcję piastowała (i piastuje nadal) Strona w Spółce. Regulacje dotyczące zakazu dokonywania transakcji w okresach zamkniętych przez tzw. insiderów są jasne i zrozumiałe. J. W. sam podpisywał harmonogram publikowania raportów okresowych w 2020 r. z dnia 31 stycznia 2020 r., był wówczas jedynym członkiem zarządu Emitenta.
Strona miała zatem świadomość terminów publikacji informacji okresowych, a mimo wszystko w okresach zamkniętych dokonywała transakcji na akcjach Emitenta. Podkreślić również należy, że Strona była i jest głównym akcjonariuszem Emitenta. Ponadto ze skierowanych do Komisji wyjaśnień (k. 107) wynika, że Strona była świadoma, że jako osoba pełniąca funkcję Prezesa Zarządu Emitenta jest związana zakazem dokonywania transakcji w okresach zamkniętych, o którym mowa wart. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR.
Udzielając wyjaśnień w imieniu Emitenta przed wszczęciem postępowania administracyjnego, wyraziła swój "czynny żal" w związku z transakcją dokonaną dnia 6 maja 2020 r. Potwierdziła, że wiedziała, iż zakaz dokonywania transakcji w okresie zamkniętym jej dotyczy. Komisja uznała, że stopień odpowiedzialności Strony za naruszenie należy uznać za przesłankę zaostrzającą wymiar kary.
Wyrażenie przez Stronę w ww. wyjaśnieniach "czynnego żalu" nie może zostać uznane za okoliczność wpływającą na odstąpienie od nałożenia kary bądź jej obniżenie. Zakaz przewidziany w art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR dotyczy dokonania transakcji na rachunek własny lub na rachunek osoby trzeciej w czasie trwania okresu zamkniętego. Już sam fakt zawarcia takiej transakcji rodzi odpowiedzialność administracyjną. Dokonanie ww. transakcji ma charakter zamknięty i skończony (nieodwracalny), a naruszenie, którego dopuściła się Strona, nie może zostać przez nią naprawione.
Złożenie przez Stronę "czynnego żalu" ma jedynie deklaratoryjny i obiektywnie nieweryfikowalny charakter. Na stopień odpowiedzialności Strony nie wpływa również zamiar wsparcia kapitałowego podmiotów trzecich, znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.
W świetle przesłanek z art. 174 ust. 1 ustawy o obrocie w zw. z art. 31 ust. 1 rozporządzenia MAR, dla wymiaru kary za naruszenie zakazu dokonywania transakcji w okresie zamkniętym, obojętna jest kwestia ewentualnej motywacji Strony, skłaniającej ją do dokonania transakcji w okresie zamkniętym. W zakresie oceny odnoszącej się do ciężkiej sytuacji spółek powiązanych z Emitentem, powołanej w wyjaśnieniach skierowanych do Komisji przed wszczęciem postępowania, Komisja odesłała do argumentacji przedstawionej w uzasadnienia decyzji dotyczącym subsumpcji.
Odnosząc się do sytuacji finansowej Strony oraz jej sytuacji osobistej Komisja wskazała, że przesłanki te oceniła neutralnie. Strona nie odebrała skierowanego do niej wezwania z dnia 5 września 2022 r., wobec czego nie przedstawiła informacji o swojej sytuacji osobistej i finansowej. Zgodnie z informacjami z Krajowego Rejestru Sądowego Strona pełni funkcję Prezesa Zarządu w następujących spółkach: .I S.A., G. sp. z o.o., M. sp. z o.o., M. sp. z o.o., C. sp. z o.o.
Powyższe ustalenia nie są wystarczające do oceny sytuacji finansowej Strony. Ocena przedmiotowych przesłanek, aby mogła spełnić postulat rzetelności, musi być oparta o dane kompleksowe, których prawdziwość nie budzi wątpliwości. Strona postępowania jest jedynym dysponentem pełnej, kompleksowej wiedzy o swojej sytuacji finansowej oraz osobistej. Z tych względów, Komisja nie zakwalifikowała ww. przesłanek warunków osobistych, w tym sytuacji finansowej Strony ani na korzyść ani na niekorzyść Strony. Przesłanka w ocenie organu nie może być traktowana w kategoriach kluczowej, która ma decydujące znaczenie dla określenia wysokości kary pieniężnej.
Rozważając przesłankę gotowości osoby odpowiedzialnej za naruszenie do współpracy z Komisją, Komisja oceniła ją neutralnie wobec wymiaru kary. Strona nie odbierała korespondencji, pomimo podjętych przez Komisję starań w tym zakresie. Strona nie uczestniczyła również w przeprowadzonej w dniu 5 września 2022 r. rozprawie administracyjnej.
Analizując wpływ uprzednio popełnionych naruszeń na wymiar kary, Komisja wskazała, że nie zidentyfikowała wcześniejszych naruszeń przedmiotowych przepisów przez Stronę, dlatego wskazana przesłanka została uwzględniona na korzyść Strony.
Komisja nie zidentyfikowała żadnych podjętych przez Stronę środków w celu zapobieżenia tego typu naruszeniom w przyszłości. Strona nie przedstawiła takich środków, w związku z czym przesłanka ta pozostaje neutralna przy ustalaniu wymiaru kary.
Komisja wymierzając karę bierze także pod uwagę skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez osobę odpowiedzialną za naruszenie, o ile można tę skalę ustalić. Organ wskazał, że z uwagi na charakter naruszenia, nie sposób w przedmiotowej sprawie określić skali korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez Stronę. W wyjaśnieniach Strona podniosła, że nie osiągnęła żadnych korzyści z dokonanych transakcji, gdyż środki z nich pochodzące przekazała wyłącznie na cele pomocowe spółkom z grupy kapitałowej, które wówczas, w związku z epidemią SARS-Cov-2, wymagały wsparcia finansowego na dalszy ich rozwój. Z potwierdzeń przelewów wykonanych z rachunków osobistych Strony nie można jednoznacznie wywnioskować, że kwota uzyskana przez J. W. w wyniku transakcji sprzedaży akcji Emitenta dokonanych w trakcie trwania okresów zamkniętych, została przeznaczona w całości na spłatę zobowiązań powiązanych spółek. Jednak analiza przekazanych dokumentów prowadzi do wniosku, że z dużym prawdopodobieństwem J. W. przeznaczył środki na udzielenie wskazanym spółkom pożyczek na spłatę zobowiązań. Umowy ww. pożyczek były oprocentowane, nie można zatem stwierdzić, że J. W. nie uzyskał ze sprzedaży akcji żadnej korzyści. Podnoszonych okoliczności nie sposób uznać za wpływające na odstąpienie od nałożenia kary bądź jej obniżenie, Komisja oceniła je neutralnie.
W ocenie Komisji Nadzoru Finansowego nałożona kara pieniężna stanowi adekwatny instrument oddziaływania na Stronę postępowania. Nałożona sankcja ma pełnić dwie podstawowe funkcje. Ma stanowić wyraz represji za stwierdzone w toku postępowania naruszenie obowiązków oraz pełnić funkcję prewencyjną.
Aspekt prewencyjny nałożonej kary należy rozpatrywać w ujęciu indywidualnym i ogólnym. Prewencja indywidualna ma przyczynić się do przestrzegania przepisów rozporządzenia MAR przez ukarany podmiot w przyszłości. Prewencja indywidualna ma na celu bezpośrednie oddziaływanie na podmiot dopuszczający się naruszenia przepisów prawa. Strona nieprzerwanie pełni funkcję Prezesa Zarządu Emitenta, prewencja indywidualna ma na celu zapewnienie, że Strona w przyszłości, pełniąc funkcje zarządcze w spółce publicznej, będzie przestrzegać zakazów dokonywania transakcji w okresie zamkniętym. Prewencja ogólna ma natomiast na celu zapewnienie, że mimo nałożenia kary na podmiot indywidualny, również inne podmioty, znając konsekwencje naruszania przepisów rozporządzenia MAR, będą ich należycie przestrzegały. KNF stwierdził, że wydana decyzja ma stanowić dla pozostałych uczestników rynku kapitałowego - nie tylko Strony - bodziec do dołożenia należytej staranności do przestrzegania zakazów związanych z obrotem papierami wartościowymi. Cel represyjny kary administracyjnej wyraża się natomiast w reakcji uprawnionego organu państwa na zachowania niezgodne z prawem. Represja za naruszenie prawa nie stanowi zasadniczego celu nałożonej kary pieniężnej, ale uzupełnia opisaną powyżej funkcję prewencyjną nałożonej na Stronę kary.
Komisja wskazała, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania powyżej wskazany art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. W przypadku zaś art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. znajduje on zastosowanie, gdy spełnione są łącznie dwa warunki. Po pierwsze, waga naruszenia prawa musi być znikoma. Waga naruszenia prawa jest znikoma wówczas, gdy wywołane przez nie skutki są niewielkie, czyli dotknęły małej liczby podmiotów i nie zaburzyły przebiegu procesów społeczno-gospodarczych, a jednocześnie - nie wiązało się ono z unicestwieniem lub znaczną ingerencją w dobro chronione daną sankcją i nie miało istotnego wpływu na całościową ocenę zgodności z prawem działalności, której częścią regulacji jest złamany obowiązek administracyjnoprawny. Aby drugi warunek był spełniony, zaprzestanie naruszenia prawa musi nastąpić najpóźniej w toku postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Ma to miejsce przede wszystkim w przypadkach, w których naruszenie prawa miało charakter jednostkowy lub krótkotrwały.
Komisja zakwalifikowała naruszenia, których dopuściła się Strona, jako naruszenia istotne, tym samym nie może być mowy o kumulatywnym spełnieniu przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Już sama istotność naruszenia uniemożliwia odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., to w niniejszej sprawie brak jest również spełnienia przesłanki zaprzestania naruszenia prawa przez Stronę. Przedmiotowe naruszenia mają charakter skończony - Strona związana była zakazem dokonywania transakcji w okresach zamkniętych, naruszenie prawa zaistniało zatem z momentem dokonania przez Stronę transakcji w trakcie obowiązywania tego zakazu.
Komisja uznała, że kara pieniężna w wysokości 350 000 zł (stanowiąca ok. 16,89 % udziału w maksymalnym wymiarze kary) wypełni funkcje administracyjnej kary pieniężnej, a więc funkcję represyjną i prewencyjną, nie stanowiąc przy tym nadmiernego ciężaru dla Strony.
Nałożona na Stronę kara pieniężna spełnia postulat niezbędności, a także ze względu na jej represyjno-prewencyjny charakter - postulat skuteczności. Wysokość kary pieniężnej, jaka została nałożona na Stronę, jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń i odzwierciedla stopień naganności zachowania Strony.
J. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] października 2022 r. nr [...].
Decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 6 i 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych czynności mających na celu dostarczenie Skarżącemu pism w toku postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pozbawiło możliwości wypowiedzenia się, przedstawienia organowi swojego stanowiska i obrony jego interesów i praw;
2) art. 42 § 1 k.p.a. poprzez brak dostarczenia Skarżącemu jakiegokolwiek z wysłanych w toku postępowania pism w miejscu pracy Skarżącego tj. w siedzibie spółki pod firmą I. S.A., gdy Komisji znany był fakt pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki oraz znany był adres rejestrowy Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do braku poinformowania o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz uniemożliwiło aktywny udział w postępowaniu administracyjnym;
3) art. 8 § 1 k.p.a. Skarżący przed wszczęciem postępowania odpowiedział na pismo Komisji skierowane do Spółki jako osoba fizyczna, nie zaś jako Prezes Zarządu, KNF posiadał zatem właściwy adresu do doręczeń Skarżącego;
4) art. 10 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż pismo z dnia 5 września 2022 r. (wzywające do przedstawienia sytuacji majątkowej i osobistej) o zostało skutecznie odebrane przez Skarżącego, podczas gdy KNF dysponowała adresem do doręczeń, co w konsekwencji doprowadziło do braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; co stanowi podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
5) art. 174 ust. 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi poprzez niezawiadomienie w prawidłowy sposób Skarżącego o zamiarze przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, co spowodowało brak zrealizowania obligatoryjnego elementu postępowania poprzedzającego nałożenie kary pieniężnej i uniemożliwiło realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu;
6) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności związanych z transakcją na akcjach Emitenta w okresie trwania okresów zamkniętych oraz swobodne rozważanie przez Komisję kwestii dotyczących wolumenu obrotu akcjami Emitenta oraz wahań kursu Spółki.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Organ wskazał, iż przepisy prawa nie regulują sposobu w jaki Organ prowadzący postępowanie administracyjne powinien ustalić adres strony tego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem Organu jest podjęcie czynności niezbędnych do ustalenia adresu strony. Nie ma "hierarchii" źródeł tego rodzaju informacji.
Organ dokonał ustalenia adresu zamieszkania Skarżącego na podstawie dwóch różnych źródeł. Doręczeń pism w sprawie dokonywał na adres [...] (k. 1-6,132,133), tj. adres wskazany przez Krajową Administrację Skarbową ("KAS") jako adres rejestracyjny i do doręczeń Skarżącego oraz jako adres zamieszkania i korespondencyjny wskazany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (k. 8b-8f). Wobec braku odbioru korespondencji przez Skarżącego, Organ podjął próbę doręczenia korespondencji w sprawie na inny adres, który Organ ustalił na podstawie posiadanych, w związku z wykonywaniem funkcji nadzorczych, dokumentów, tj. dokumentów przekazanych przez Emitenta raportem bieżącym nr [...] z dnia 14 czerwca 2021 r., tj. ul. [...]. Strona nie odebrała prawidłowo awizowanej korespondencji również pod tym adresem. Organ dalszą korespondencję kierował na adres wskazany przez KAS, przyjmując, że jest to adres najbardziej aktualny, jako podawany przez podatnika każdorazowo w zeznaniu podatkowym.
W ocenie Organu nie jest więc zasadnym zarzut, że doszło do naruszenia prawa w zakresie ustalenia adresu Skarżącego. Organ dokonał ustalenia adresu Skarżącego na podstawie dwóch niezależnych źródeł, oraz dodatkowo, podjął próbę doręczenia na adres, który został wskazany przez Emitenta w ramach wykonywania obowiązków informacyjnych. Organ dochował zatem należytej staranności w poszukiwaniu adresu Skarżącego, i nie miał żadnych podstaw do powzięcia wątpliwości co do aktualności ustalonego adresu Skarżącego.
Po wpłynięciu skargi, Organ ponownie zwrócił się z zapytaniem do KAS i ZUS o aktualny adres zamieszkania Skarżącego. Odpowiedź z KAS została przekazana pismem z 21 grudnia 2022 r. (załącznik nr 4 do niniejszej odpowiedzi). Wynika z niej, że adres przekazany w piśmie z dnia 31 marca 2022 r. został ustalony na podstawie danych figurujących w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP). Adres ten figuruje w CRP KEP jako aktualny adres rejestracyjny (RAD) i adres do doręczeń (DOR).
Natomiast ZUS w odpowiedzi z dnia 20 grudnia 2022 r. wskazał, że w swoich zbiorach jako adres zameldowania Skarżącego ma wskazany adres [...] (od 2021 do 2022 bez zmian) (załącznik nr 5 do niniejszej odpowiedzi). Jednocześnie ZUS wskazał, że w zbiorach brak jest innych danych adresowych osoby objętej wnioskiem.
W ocenie Organu na gruncie art. 42 § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że doręczenie ma nastąpić w miejscu faktycznego zamieszkania, niezależnie czy jednocześnie jest ono miejscem zameldowania. Zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Art. 42 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem mieszkania, a nie miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy (por. wyrok NSA z 13 października 2020 r. I OSK 3003/18, WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 r. II SA/Sz 380/21). Mieszkaniem w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. jest miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego (a nie krótkotrwałego) pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma.
W skardze Skarżący zarzuca Organowi, że zwrócił się do ZUS o wskazanie adresu Skarżącego 12 lutego 2021 r. czyli ponad rok przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Natomiast Skarżący 2 sierpnia 2021 r. dokonał zmiany swojego adresu, jako adres zamieszkania wskazując ul. [...]. Zatem gdyby Organ zwrócił się ponownie do ZUS otrzymałby prawidłowy adres Skarżącego.
Organ wskazuje, że załączona do skargi kopia aktualizacji danych w ZUS jako adres zameldowania rzeczywiście wskazuje adres w C., natomiast jako adres zamieszkania oraz adres do korespondencji widnieje [...], czyli adres na który kierowana była korespondencja w sprawie przez Organ. Natomiast z ww. korespondencji z ZUS z 20 grudnia 2022 r. wynika, że ZUS aktualnie ma w zbiorach jedynie adres zameldowania Skarżącego.
W skardze Skarżący stwierdził, że nie mieszka pod adresem [...] co najmniej od lutego 2018 r. Od sierpnia 2020 r. nie mieszka pod adresem ul. [...], na który Organ również wysłał postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał również w skardze, że jest od 8 stycznia 2021 r. zameldowany w gminie C.. Natomiast z informacji uzyskanych przez Organ z ZUS w piśmie z 5 marca 2021 r. wynika, że adres [...], jest zarówno adresem zameldowania, zamieszkania jak i adresem korespondencyjnym Skarżącego. Aktualizacja danych do ZUS, na którą powołuje się Skarżący, datowana na 2 sierpnia 2021 r., wyraźnie jako adres zamieszkania wskazuje adres [...]. W odpowiedzi na skargę Organ stwierdził, iż wyjaśnienia Skarżącego, wskazują na jego swobodny stosunek do obowiązku aktualizacji danych adresowych, są niespójne, a nawet wewnętrznie sprzeczne, dlatego trudno dać im wiarę.
Skarżący jako dowód wskazujący na fakt jego zamieszkiwania w gminie C. załączył zeznanie podatkowe za rok 2020, gdzie jako aktualny adres zamieszkania wskazana jest ul. [...]. Podkreślić przy tym należy, że choć Skarżący czyni zarzut Organowi posługiwania się informacjami uzyskanymi z ZUS w 2021 r., jako dowód sam powołuje dokument datowany na 30 kwietnia 2021 r., przy czym bardziej aktualną informację zawierałoby zeznanie podatkowe za rok 2021. Ponadto zarówno informacje z KAS przekazane pismem z dnia 31 marca 2022 r. jak i pismem z dnia 21 grudnia 2022 r. wskazują, że adresem rejestracyjnym i adresem do doręczeń Skarżącego jest [...]. Organ nie jest uprawniony do wyjaśniania przyczyn zaistniałej rozbieżności. Jako wiarygodną przyjął informację przekazaną przez KAS.
Odnosząc się natomiast do powoływanej przez Skarżącego okoliczności zameldowania w gminie C. i przedstawionego na tę okoliczność dowodu w postaci zrzutu ekranu ze strony mobywatel.gov.pl, Organ wskazał, że wobec utrwalonego w judykaturze poglądu, że dla interpretacji art. 42 § 1 k.p.a. decydującym jest miejsce faktycznego zamieszkiwania, rozumianego jako przebywanie z zamiarem dłuższego pobytu, nie zaś adres zameldowania, okoliczności tej nie można przypisać decydującego znaczenia. Z przedstawionych przez Skarżącego okoliczności wynika bowiem, że jest to jedynie jego adres zameldowania. Sam Skarżący wykazał, przedstawiając dokument aktualizacji danych w ZUS, że w jego przypadku adres zameldowania i zamieszkania bywają rozbieżne, zatem Organ nie może przy ustalania adresu zamieszkania Skarżącego oprzeć się na tego rodzaju dowodzie.
Tym samym Organ stwierdził, iż podjął szereg czynności by ustalić faktyczny adres zamieszkania Skarżącego, dochował w tym zakresie wymaganej należności, a jego działania nie mogą być oceniane jako naruszające przepisy prawa.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 42 § 1 k.p.a. poprzez brak dostarczenia Skarżącemu jakiegokolwiek z pism wysłanych do Skarżącego w toku postępowania w miejscu pracy Skarżącego tj. w siedzibie Emitenta, podczas gdy Komisji znany był fakt pełnienia przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu Spółki oraz znany był adres rejestrowy Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do braku poinformowania Skarżącego o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego przeciwko Skarżącemu oraz uniemożliwiło Skarżącemu aktywny udział w postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę Organ wskazał, że to po stronie organu prowadzącego postępowanie administracyjne leży decyzja, na który z adresów wskazanych w art. 42 § 1 k.p.a., będzie doręczana korespondencja w sprawie. W wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Wa 726/11, gdzie Sąd wprost wskazał, że sposób doręczenia jest wybierany przez Organ administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Organ przy wyborze powinien dążyć do tego, aby doręczenie było szybkie i skuteczne.
Organ stwierdził, że jedynie próba doręczenia korespondencji w miejscu zamieszkania Skarżącego dawała gwarancję zgodnego z przepisami, a zatem również skutecznego jej doręczenia. Doręczenie w miejscu pracy jest możliwe, ale skuteczne jedynie gdy nastąpi do rąk własnych adresata. W ocenie Organu nie będzie skuteczne w przypadku odbioru korespondencji przez osobę upoważnioną do odbioru pism w jednostce organizacyjnej - zakładzie pracy. Przepisy k.p.a. nie przewidują bowiem możliwości doręczenia zastępczego w miejscu pracy, które winno zawsze nastąpić bezpośrednio do rąk adresata. Przepisy k.p.a. nie przewidują, dopuszczenia możliwości doręczania pism w miejscu pracy, także innym niż adresat osobom (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 września 2010 r. sygn. III SA/Wr 246/10, wyrok NSA z 19 maja 2020 r. sygn. II GSK 134/20). Trudno w ocenie Organu zakładać, że prezes dużej spółki akcyjnej, osobiście odbiera korespondencję kierowaną na adres tej spółki, również taką, kierowaną imiennie do prezesa. Argument wskazujący, że znany był adres miejsca pracy Skarżącego i to na ten adres powinno nastąpić doręczenie korespondencji w sprawie, Organ uznał za chybiony.
Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż Komisja realizując zasadę pogłębiania zaufania podjęła działania w celu ułatwienia zapoznania się przez Skarżącego z przedmiotem niniejszego postępowania poprzez przesłanie przesyłki na inny adres Skarżącego, podczas gdy Skarżący przed wszczęciem postępowania odpowiedział na pismo Komisji skierowane do Spółki jako osoba fizyczna, nie zaś jako Prezes Zarządu, co w konsekwencji skutkowało posiadaniem przez Komisję właściwego adresu do doręczeń Skarżącego.
W ocenie Organu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Organ zwrócił się do Emitenta w zakresie złożenie wyjaśnień co do okoliczności dokonanych przez Skarżącego transakcji w okresie zamkniętym. Odpowiedź została podpisana przez Skarżącego będącego jednocześnie Prezesem Zarządu Emitenta. Argumentację zmierzającą do wykazania, że to akurat pismo Skarżący skierował do Komisji niejako Prezes Emitenta a jako osoba fizyczna KNF ocenił jako bezzasadną. Organ wyraźnie zaadresował zapytanie do Prezesa Zarządu Emitenta, zatem adresat nie może w sposób dowolny sam sobie założyć, że odpowiada nie jako Prezes Zarządu, do którego korespondencja została skierowana, a jako osoba fizyczna. Uwzględnienie stanowiska Skarżącego w tym zakresie jest niedopuszczalne i godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Organ podniósł, iż gdyby intencją Skarżącego było zażądanie doręczania mu (jako osobie fizycznej) korespondencji pochodzącej od Organu na adres rejestracyjny Spółki powinien to żądanie skierować w sposób wyraźny, a nie jako zaznaczenie jako adresu nadawcy adresu Emitenta. Możliwe jest na gruncie przepisów k.p.a. odstępstwo od zasady doręczeń określonej w art. 42 § 1 k.p.a., gdy zażąda tego strona wskazując inny wybrany przez nią adres do doręczeń (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. I GSK 1185/21). Podkreślić jednak należy, że jako odstępstwo od zasady, taki sposób wskazania adresu dla doręczeń nie może być w żaden sposób dorozumiany.
Organ podał, iż w wyroku z 12 lipca 2022 r. sygn. I GSK 1720/21 NSA ocenił jednoznaczne wskazanie adresu do doręczeń jako obowiązek strony należycie zabezpieczającej swoje interesy, który to obowiązek gwarantuje stronie możliwość czynnego udziału w sprawie. Dalej NSA wskazał, że organ nie ma obowiązku, a właściwie nie może zastanawiać się czy podany na kopercie adres jest adresem do doręczeń i dokonywać wyboru, na który adres doręczać pisma.
Skarżący podniósł również, że wypełniając powiadomienie, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 19 ust. 1 Rozporządzenia MAR, był zobowiązany do podania swojego adresu poczty elektronicznej. W związku z tym Organ był w posiadaniu adresu poczty elektronicznej Skarżącego i powinien na ten adres wysłać zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego.
KNF wskazał, iż przepisy k.p.a. w sposób precyzyjny regulują zasady doręczeń w postępowaniu administracyjnym, również doręczeń elektronicznych. Wysłanie postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego na adres poczty elektronicznej zgodnie z żądaniem Skarżącego nie stanowiło by skutecznego doręczenia tego postanowienia, skutkującego wszystkimi przewidzianymi w k.p.a. konsekwencjami. Organ stwierdził, iż można by jedynie rozważyć, czy przesłanie takiego zawiadomienia na adres poczty elektronicznej, mające jedynie charakter informacyjny (nie zaś doniosłość prawnie skutecznego doręczenia), skłoniła by Skarżącego do podjęcia działań zmierzających do ułatwienia Organowi ustalenia adresu do doręczeń, który byłby w ocenie Skarżącego właściwym. KNF podał, iż mając na uwadze postawę Skarżącego, a także sankcyjny charakter postępowania wiążący się z możliwością nałożenia na Skarżącego sankcji administracyjnej, stwierdził, że przekazanie takiej informacji nie doprowadziłoby do zmiany ustaleń w zakresie adresu Skarżącego poczynionej przez Organ.
Zarzut Skarżącego, iż wskazał on, działając jako osoba fizyczna, adres na który żąda dokonywania doręczeń Organ, uznał za całkowicie chybiony. Organ stwierdził, iż podnoszona przez Skarżącego okoliczność, że na zapytanie skierowane przez Organ do Prezesa Zarządu Emitenta odpowiedział jako osoba fizyczna, a nie Prezes, jednocześnie wskazując adres Emitenta jako swój adres do doręczeń poprzez wskazanie w nagłówku pisma jako nadawcy: J. W., adres: ul. [...], nie może zostać uznana za prawnie skuteczne żądanie doręczania pism na adres do doręczeń inny niż wynikające z art. 42 § 1 k.p.a. Takie oświadczenie Skarżącego dowodzi, że miał on świadomość, iż w zakresie zainteresowania KNF pozostają transakcje przeprowadzone przez Skarżącego. Skarżący powinien mieć zatem świadomość, że może stać się stroną sankcyjnego postępowania administracyjnego w zakresie dokonanych przez siebie transakcji. Miał taką świadomość bowiem w skardze wskazał, iż w piśmie z 6 maja 2022 r. podał adres do doręczeń (J. W. – osoby fizycznej).
W ocenie KNF skarżący mając świadomość możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, wiedząc, iż zmieniał miejsca zamieszkania, a także, że istnieją rozbieżności między adresem zameldowania i zamieszkania i braku bieżącej aktualizacji danych w rejestrach, nie podjął skutecznych działań by w sposób wyraźny i wymagany prawem, przekazać Organowi informację o adresie, na który oczekuje doręczeń jako osoba fizyczna.
Skarżący miał świadomość, że dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów prawa, złożył nawet czynny żal, wskazując, iż nie posiadał zgody Emitenta na sprzedaż akcji. Nie można przyjąć, iż Skarżący nie wiedział o możliwości prowadzenia wobec niego postępowania sankcyjnego.
Organ nie neguje, że zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie, jak wezwanie na rozprawę czy wezwanie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań czy decyzja kończąca postępowanie w sprawie, doręczone zostały w trybie fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a. Obalenie domniemania doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji doręczenia możliwe jest albo przez wykazanie, że przepisy k.p.a. nie powinny być zastosowane z braku przesłanek, ponieważ możliwe było zastosowanie sposobów doręczenia pisma określonych w art. 42 albo w art. 43 k.p.a. albo przez wykazanie, że samo zastosowanie art. 44 k.p.a. było wadliwe przez nieprzestrzeganie poszczególnych wymogów procedury doręczenia zastępczego (NSA w wyroku z 24 lutego 2022 r, sygn. III OSK 4710/21). W ocenie Organu nie doszło do naruszenia żadnego z wymogów nałożonych przez regulacje art. 44 k.p.a., zaś Skarżący nie wykazał, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pisma nie zostały mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych, co jest niezbędne dla obalenia domniemań wynikających z art. 44 k.p.a. (wyrok NSA z 23 listopada 2021 r. sygn. III FSK 126/21).
W ocenie Organu nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania, na którą powołuje się Skarżący tj. przewidziany w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. brak udziału strony w postępowaniu bez swojej winy. Podkreślić należy, że przepis ten wyraźnie odwołuje się do braku winy strony postępowania, który należy rozumieć jako brak wiedzy, którego podmiot działający w dobrej wierze, bądź też z należytą starannością, mógł i powinien uniknąć. Brak winy musi zostać udowodniony przez wykluczenie nawet najmniejszego stopnia zawinienia strony w kwestii braku jej udziału w postępowaniu. Kwestię to szczegółowo rozważył WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 czerwca 2019 r., sygn. IV SA/Wa 267/19. Podmiot przekonany o przysługującym mu statusie strony co do zasady powinien podjąć wszelkie dostępne środki prawne celem udziału w postępowaniu. Skarżący nie podjął natomiast tego rodzaju działań, które wywołałyby skutek prawny tj. wiedząc o możliwości prowadzenia przeciwko niemu postępowania administracyjnego oraz mogących się pojawić problemach w ustaleniu adresu jego zamieszkania, zażądał doręczeń na wskazany adres w sposób, którego Organ nie mógł uwzględnić.
Mając na uwadze powyższe nie można zatem przyjąć, że Skarżący nie uczestniczył w postępowaniu bez własnej winy.
Organ w odpowiedzi na skargę stwierdził, iż mimo zastosowania fikcji doręczenia na podstawie art. 44 k.p.a. Organ uzyskał stanowisko i wyjaśnienia Skarżącego w zakresie przedmiotowych transakcji. W raporcie bieżącym nr [...] z dnia 29 grudnia 2020 r. Skarżący szczegółowo przedstawił okoliczności dokonania przedmiotowych transakcji, w tym okoliczności usprawiedliwiające w ocenie Skarżącego ich dokonanie, a także okoliczności w jego przekonaniu wyłączające jego odpowiedzialność. Wszystkie te okoliczności zostały rozważone i ocenione co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organ stwierdził, iż nie można przy tym przyjąć forsowanego przez Skarżącego rozdzielenia między Skarżącym występującym jako Prezes Zarządu Emitenta a Skarżącym występującym jako osoba fizyczna. Skarżący wskazuje, że wyjaśnienia zawarte w ww. raporcie bieżącym zostały przekazane Komisji "w pismach Emitenta", a "dodatkowo Skarżący skierował do Komisji Pismo Skarżącego". Skarżący w ocenie Organu dowolnie wybiera w jakim momencie występuje jako Prezes Zarządu Emitenta, a w jakim w charakterze osoby fizycznej. We wskazanym raporcie "złożył czynny żal", który ze swej istoty może złożyć jedynie osoba, która dopuściła się naruszenia przepisów. W omawianej sprawie oczywistym jest natomiast, że naruszenie mogło zostać przypisane osobie pełniącej obowiązki zarządcze, nie zaś Emitentowi. Dowodzi to tego, że wprowadzany przez Skarżącego rozdział jest przeprowadzany nie tylko w sposób niedopuszczalny ze względu na pewność obrotu prawnego, ale też wewnętrznie sprzeczny. Argumentacja Skarżącego musi zatem zostać odrzucona.
Organ stwierdził też, że wymagana postanowieniami art. 174 ust. 3 ustawy o obrocie rozprawa administracyjna odbyła się, a Skarżący został o niej zawiadomiony w zgodny z przepisami k.p.a. sposób.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności związanych z transakcją na akcjach Emitenta w okresie trwania okresów zamkniętych oraz swobodne rozważanie przez Komisję kwestii dotyczącej wolumenu obrotu akcjami Emitenta oraz wahań kursu Spółki, co mogło jedynie zostać wyjaśnione w trakcie merytorycznego postępowania przed Komisją, a co nie nastąpiło wskutek naruszenia prawa Skarżącego do udziału w postępowaniu w każdym jego stadium.
Organ wskazał, że Skarżący nie wskazał jednak jakie dowody nie zostały przeprowadzone oraz jakie okoliczności nie zostały wyjaśnione. W ocenie Organu materiał dowodowy został w postępowaniu zgromadzony w sposób pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla stwierdzenia naruszenia przepisów prawa i wymierzenia sankcji administracyjnej. Stwierdził, iż z uwagi na brak udziału
Skarżącego w postępowaniu być może nie zgromadzono materiału dowodowego w sposób pełny, jednak z pewnością w sposób wystarczający dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Rozważono również wyjaśnienia Skarżącego mimo, iż Skarżący stwierdził, że to były wyjaśnienia Emitenta podpisane przez Prezesa Zarządu. Skarżący nie wskazał w skardze żadnych dowodów czy okoliczności pominiętych przez Organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd kontroluje akty i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji jest błędne przyjęcie przez Organ, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającą podstawą do ustalenia adresu, na który należy przesyłać korespondencję do J. W. były pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2021 r. oraz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 31 marca 2022 r. W ocenie Sądu Organ winien przed wszczęciem postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wezwać Prezesa Zarządu Spółki (na adres [...]) do podania adresu, na który należy przesyłać korespondencję do J. W.. Uchybienia Organu w tym zakresie spowodowały bowiem, że Skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu.
Przedstawiając okoliczności faktyczne, które mają wpływ na wynik sprawy, nie można pominąć faktu, iż w aktach administracyjnych sprawy na karcie 10 znajduje się kopia koperty, na której w lewym górnym roku wypisane jest: "J. W. ul. [...]", a pod tym zapisem znajduje się napis: "I. S.A. ul. [...]". Ponadto na karcie 126 akt administracyjnych znajduje się pismo z dnia 6 maja 2022 r. Pismo to zostało podpisane przez Prezesa Spółki J. W., jednak w lewym górnym rogu pisma wypisano imię i nazwisko Skarżącego (J. W. ul. [...]).
Nadmienić również należy, iż na karcie 106 akt administracyjnych znajduje się pismo UKNF z dnia 7 grudnia 2020 r., w którym organ wezwał do udzielenia informacji. W polu adresowym zamieszczono następujące dane: "Pan J. W. Prezes Zarządu I. S.A. ul. [...]". Takie same dane adresowe były umieszczone w kolejnych wezwaniach organu z dnia 22 kwietnia 2021 r. (karta 111), z dnia 20 kwietnia 2022 r. (karta 121).
Prezes Zarządu I. S.A. z/s w P. odpowiadał na ww. wezwania organu. Udzielał wyjaśnień (karta 107-110, 126), przesyłał kopie czterech umów pożyczki (karty 113-120), potwierdzenia przelewów (karta 120a), sprawozdania finansowe (karta 120a), protokół z posiedzenia rady nadzorczej I. S.A. w P. (karta 127), uchwały rady nadzorczej (karty 128 – 130).
Prezes Spółki I. S.A. odpowiadał zatem na każde wezwanie KNF. Co należy powtórzyć i podkreślić w polu adresowym tych wezwań organ podawał adres: Pan J. W. Prezes Zarządu I. S.A. ul. [...].
W sytuacji gdy z akt administracyjnych wynika, że zarówno J. W. jako Prezes Zarządu I. S.A. jak i J. W. jako osoba fizyczna podawał adres: [...], a taki sam adres widniał w polu adresowych wszystkich pism KNF kierowanych do Prezesa Zarządu I. S.A. J. W. to w ocenie Sądu, Skarżący J. W. (osoba fizyczna) uznał, iż dalsza korespondencja w tej sprawie, ale skierowana już do J. W. (osoby fizycznej) będzie przesyłana właśnie na ten adres.
W ocenie Sądu podanie na kopercie (karta 10 akta administracyjnych) najpierw danych adresowych osoby fizycznej, a następnie danych Spółki i takich samych danych adresowych, powinno być uznanie, iż zarówno Spółka I. S.A. w P. jak i osoba fizyczna J. W. oczekują i domagają się otrzymywania korespondencji na adres: [...]. Tym bardziej, iż taki właśnie adres widniał w polu adresowym, każdego pisma kierowanego do Prezesa Zarządu I. S.A. w P..
W ocenie Sądu usprawiedliwione jest twierdzenie, iż adres: [...], został wyraźnie podany przez J. W. (osobę fizyczną) oraz J. W. (Prezesa Zarządu I. S.A. w P.) jako adres do doręczeń w sprawie dotyczącej nałożenia kary pieniężnej.
Uprawnione jest twierdzenie, iż J. W. (osoba fizyczna) oczekiwał, że korespondencja w tej sprawie będzie od dnia wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej przesyłana do niego właśnie na adres [...].
Ograniczenia co do wyboru przez organ miejsca doręczenia pism mogą wynikać z oświadczenia strony, która podała adres, na który pisma powinny być kierowane (zob. wyrok z NSA 4 marca 2016 r. II GSK 1512/14). W takim przypadku organowi nie przysługuje swoboda wyboru miejsca doręczenia, lecz musi on respektować wolę strony (por. Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Opublikowano: WKP 2023).
Sąd nie zgadza się z twierdzeniem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, iż to po stronie organu leży decyzja, na który z adresów będzie doręczana korespondencja w sprawie.
Jako tego rodzaju oświadczenie strony, Sąd rozumie właśnie podanie adresu na kopercie, która znajduje się na karcie 10 akt administracyjnych sprawy i w piśmie z 6 maja 2022 r. Bowiem bez względu na to czy pismo, które znajdowało się w tej kopercie było podpisane przez Prezesa Zarządu czy też przez J. W. to podanie na kopercie w takiej formie adresu nakazuje uznać, iż wolą J. W. (osoby fizycznej) było przesyłanie pism w toku całego postępowania na adres podany właśnie na tej kopercie.
Po wydaniu postanowienia z dnia 9 maja 2022 r. o wszczęciu postępowania organ naruszył wybór miejsca doręczania pism, dokonany przez stronę (karta 10 i 126 akt administracyjnych).
Okoliczność, iż organ po wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej przesyłał postanowienie, wezwania, informacje, decyzję na adres, który wynikał z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2021 r. i pisma Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 31 marca 2022 r. (ten sam adres wynikał też z załączonego do skargi zgłoszenia do ubezpieczenia ZUS) nie dowodzi prawidłowości działań organu.
W ocenie Sądu to, że dany adres do doręczeń czy adres zamieszkania ([...]) wynika ze zbioru danych adresowych ZUS i KAS nie oznacza, iż strona ma możliwość odbierania korespondencji przesyłanej na ten adres. Strona podała organowi inny adres, a wezwania tego organu wprawdzie kierowane do Prezesa Zarządu Spółki zawsze w polu adresowym miały podany adres: [...].
Istotne jest bowiem to, że w piśmie z dnia 6 maja 2022 r. (karta 126) J. W. podał adres: [...], a postanowienie o wszczęciu postępowania wydane trzy dni później było zaadresowane na adres, który wynikał z pism ZUS i KAS a nie na adres podany przez J. W. na kopercie (karta 10 akt administracyjnych) czy w piśmie z 6 maja 2022 r.
Sąd zgadza się z poglądem, iż chociaż w przepisach k.p.a. nie przewidziano takiego obowiązku organu, to wybór miejsca, w którym następuje doręczenie, powinien być konsekwentny, chyba że nastąpią okoliczności uniemożliwiające kontynuowanie doręczeń na dotychczasowy adres (por. Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Opublikowano: WKP 2023).
Wiadomym jest, iż innym podmiotem jest Spółka I. S.A. w P. reprezentowana przez Prezesa Zarządu, a innym osoba fizyczna J. W. to jednak KNF w pismach, które były kierowane do Prezesa Zarządu Spółki (na adres: [...]) formułowała pytania nie tylko do Prezesa Zarządu, ale także do osoby fizycznej J. W.. Wezwanie z dnia 22 kwietnia 2021 r. (karta 111) skierowane zostało do Prezesa Zarządu jednak organ wniósł o przekazanie m.in. kopii umów pożyczek zawartych między osobą fizyczną J. W., a spółkami. To J. W. (osoba fizyczna) sformułował odpowiedz na to pytanie. Pożyczkodawcą w tych umowach była osoba fizyczna J. W.. Zatem nie można przychylić się do twierdzenia, iż wszystkie wezwania (kierowane na adres: [...]), których dokonywała KNF dotyczyły tylko i wyłącznie Prezesa Zarządu, dlatego w polu adresowym pisma miały podany adres Spółki ([...]).
Wobec powyższych rozważań w ocenie Sądu organ nie był konsekwentny w doręczaniu pism, wezwań, postanowień i decyzji w toku jednej sprawy administracyjnej. Powinność tego rodzaju konsekwencji można wywodzić z uregulowanej w przepisie art. 8 § 1 zasady budowania zaufania jednostki do organu. Kierowanie pism w sposób niejednolity w badanej sprawie doprowadziło, w ocenie Sądu do uszczuplenia realizacji prawa czynnego udziału strony w postępowaniu (por. Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Opublikowano: WKP 2023).
Wszystkie pisma KNF przesyłane do Prezesa Zarządu przed wszczęciem postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w polu adresowym wskazywały właśnie adres: [...]. Wskazanie takiego adresu na pismach organu (a pytania w nich zawarte dotyczyły, również okoliczności, które mógł wyjaśnić tylko J. W. - osoba fizyczna) mogło powodować po stronie J. W. uzasadnione oczekiwanie otrzymywania dalszej korespondencji w tej samej sprawie, ale już na etapie postępowania dotyczącego nałożenia kary pieniężnej na ten właśnie adres. Tym samym w sytuacji udzielania przez Prezesa Zarządu odpowiedzi na każde z pism organu, jak i wysyłania przez Prezesa Zarządu pism opatrzonych tym samym adresem J. W. słusznie nie widział konieczności jeszcze bardziej "wyraźnego" podawania adresu do korespondencji. Na podstawie tych działań Organu, J. W. prawidłowo uznał, iż przekazał organowi informację o adresie, na który oczekuje doręczeń pism w swojej sprawie.
Tym samym Sąd nie przychyla się do twierdzeń organu, iż Skarżący nie podjął żadnych skutecznych działań, by w sposób wyraźny przekazać organowi informacje o adresie, na który należało dokonywać doręczeń w sytuacji gdy miał świadomość, że dopuścił się naruszenia, które może prowadzić do nałożenia wobec niego kary pieniężnej.
Jedyny adres, który był podawany przez organ w pismach do Prezesa Zarządu oraz widniejący na kopercie (karta 10) i piśmie z dnia 6 maja 2022 r. to ten sam adres: [...]. Tym samym w ocenie Sądu J. W. w wystarczający sposób wypowiedział się co do adresu, na który należy przesyłać mu korespondencję także ta przesyłaną po wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Organ wywodzi, iż doręczenie J. W. postanowienia, wezwań i decyzji na adres: [...] czyli na adres siedziby Spółki I. S.A. w P. byłoby nieprawidłowe, ponieważ byłoby to doręczenie pism w miejscu pracy, które jest możliwe i skuteczne jedynie gdy nastąpi do rąk własnych adresata. W ocenie organu doręczenie takie nie będzie skuteczne w przypadku odbioru korespondencji przez osobę upoważnioną do odbioru pism w jednostce organizacyjnej. Organ stwierdził, iż trudno przyjąć, że Prezes Spółki Akcyjnej, której akcje są w publicznym obrocie osobiście odbiera korespondencję kierowaną imiennie do prezesa, na adres tej spółki.
W orzecznictwie i literaturze nie ma zgodności co do tego w jaki sposób korespondencja kierowana do osoby fizycznej może być skutecznie doręczana w miejscu pracy.
Zaznaczyć należy, iż siedziba przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną jest również miejscem pracy tej osoby. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 stycznia 2000 r. I SA/Gd 1707/99 Sąd stwierdził, iż aby doręczenie pisma adresowanego do właściciela przedsiębiorstwa było prawnie skuteczne, niezbędne jest wyjaśnienie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona. Jednak w orzecznictwie prezentowany jest także pogląd zgodny z twierdzeniem KNF, iż doręczenie pisma osobie fizycznej w jej miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.) może być dokonane wyłącznie adresatowi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 listopada 2002 r. III RN 115/02).
W postanowieniu z dnia 29 listopada 2011 r. II GSK 2218/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż doręczenie przesyłki do siedziby miejsca pracy powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata, o do rąk osoby przez niego upoważnionej. NSA w postanowieniu z 4 kwietnia 2014 r. II OSK 587/14 podniósł, iż w przypadku doręczenia przesyłki w miejscu pracy możliwe jest doręczenie jej osobiście adresatowi, ale także skutecznym jest doręczenie przesyłki osobie do takiego odbioru upoważnionej". Osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1–3 (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r. II GSK 594/09).
NSA w wyroku z 3 sierpnia 1995 r. SA/Łd 1009/95 stwierdził, iż skoro skarżący jako osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą, zaewidencjonowaną w ewidencji działalności gospodarczej, to należy go uznać za inną jednostkę organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.
Doręczenie w miejscu pracy jest równoważne z doręczeniem w mieszkaniu w tym zakresie ustawodawca nie ustanowił kolejności wyboru miejsca doręczenia (por. wyrok NSA z 20.01.2015 r., II GSK 1956/13). Przez pojęcie miejsca pracy należy rozumieć miejsce, w którym adresat wykonuje swoje obowiązki zawodowe, bez względu na źródło tego obowiązku. Miejscem pracy jest zatem to miejsce, w którym osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą. Doręczenie w miejscu pracy jest co do zasady doręczeniem właściwym. Jednakże w przypadku nieobecności adresata może w tym przypadku wchodzić w grę awizowanie przesyłki, doręczenie niewłaściwe – za pośrednictwem innych osób – albo doręczenie zastępcze (por. wyrok NSA z 13.12.2017 r., II OSK 645/17 oraz Kmieciak Zbigniew, Wegner Joanna, Wojtuń Maciej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Opublikowano: WKP 2023).
W ocenie Sądu właściwe jest stwierdzenie, iż miejscem pracy J. W. jest siedziba Spółki I. S.A. w P.. Zdaniem Sądu doręczenie w siedzibie Spółki jest co do zasady doręczeniem właściwym. Jednak w przypadku nieobecności adresata istnieje podstawa do awizowania przesyłki, doręczenia niewłaściwego czyli za pośrednictwem innych osób, albo doręczenia zastępczego. W ocenie Sądu brak jest podstaw do tego, aby odmówić osobie fizycznej (która jednocześnie jest Prezesem Zarządu Spółki) możliwości doręczania przesyłki na adres siedziby spółki i zastosowania doręczenia za pośrednictwem osoby upoważnionej do doręczeń. W ocenie Sądu takie doręczenie pozostaje prawnie uzasadnione i skuteczne.
Sąd pragnie jednak podkreślić, iż jeśli organ nie zgadzał się z takim stwierdzeniem o możliwości doręczenia przesyłek osobie fizycznej (która jest jednocześnie Prezesem Zarządu Spółki) do siedziby Spółki, lub też gdy Organ stwierdził, iż J. W. (osoba fizyczna) nie sformułował wprost woli otrzymywania pism na adres [...] w P., to w okolicznościach niniejszej sprawy na organie spoczywał obowiązek pisemnego wezwania Prezesa Zarządu I. S.A. w P. do podania adresu, na który należy przesyłać korespondencję kierowaną do osoby fizycznej J. W..
Organ powinien wziąć pod uwagę, iż ze zgromadzonych w toku postępowania akt administracyjnych wynika, iż J. W. posługiwał się w danym okresie kilkoma adresami.
Adres na który przesyłana była korespondencja po wszczęciu postępowania ([...]) wynikał z pisma ZUS z 5 marca 2021 r. oraz z pisma KAS z 31 marca 2022 r. jak i z pełnomocnictwa do umowy maklerskiej. Adres [...] wynikał z koperty przesłanej przez stronę (karta 10), z pisma strony z 6 maja 2022 r. (karta 126) jest to też adres Spółki I. S. A. w P. wynikający z Krajowego Rejestru Sądowego. Adres ul. [...] C. zamieszczony został na historii rachunku finansowego przesłanej przez Biuro Maklerskie [...]. Adres ul. [...] zamieszczony został na historii kont operacyjnych Domu Maklerskiego [...] i historii rachunku [...] Biuro Maklerskie, a także na czterech umowach pożyczek z 2020 r., w których J. W. był pożyczkodawcą. Adres ul. [...] zamieszczony został na umowie o świadczenie usług maklerskich.
W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji wielości adresów, którymi posługiwała się strona w okresie przed wszczęciem postępowania, a jednocześnie przyjęcia przez Organ, iż doręczanie pism J. W. na adres [...] - będzie nieprawidłowe, Organ miał obowiązek wezwania Prezesa Zarządu I. S.A. w P. do podania adresu, na który miała być przesyłana korespondencja kierowana osobiście do J. W. - osoby fizycznej.
W badanej sprawie istotna jest okoliczność, iż J. W. - Prezes Zarządu Emitenta odpowiadał na każde wezwanie KNF. Zatem nie uchylał się od udzielania wyjaśnień i przesyłania żądanych dokumentów. Natomiast od momentu przesyłania pism na adres: [...] (i jeden raz, także na adres ul. [...]) wobec Skarżącego J. W. nie zostało dokonane ani jedno doręczenie właściwe. Organ zastosował fikcję doręczenia, bowiem Skarżący nie odebrał żadnego z przesyłanych do niego pism. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 czerwca 2022 r. do złożenia osobiście pisemnych zeznań. Nie stawił się na rozprawę administracyjną wyznaczona na dzień 5 września 2022 r. Nie odpowiedział na wezwanie z dnia 5 września 2022 r. dotyczące przedłożenia pisemnych osobistych zeznań dotyczących aktualnej i pełnej informacji o stanie majątkowym i finansowym. W aktach znajdują się również awizowane przesyłki zawierające postanowienie o wszczęciu postępowania, zaskarżoną decyzję z [...] października 2022 r. i pismo wyjaśniające z dnia 7 listopada 2022 r.
Wyraźna jest zatem dysproporcja między wezwaniami, które zostały doręczone do Prezesa Zarządu (na adres [...]) i tymi przesłanymi na adres [...] lub na ulicę [...].
W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy obligatoryjne było wezwanie przez Organ, Prezesa Zarządu (na adres [...]) do podania adresu, na który należy przesyłać korespondencję kierowaną do osoby fizycznej J. W. wraz z wyjaśnieniem tego dlaczego w ocenie Organu doręczanie osobie fizycznej pism na adres siedziby Spółki nie jest możliwe.
W ocenie Sądu fakt, że z pisma ZUS i KAS dotyczącego danych adresowych wynika adres do doręczeń czy adres zamieszkania, nie oznacza, że w praktyce strona ma możliwość odbioru pism kierowanych na ten adres, w szczególności gdy ten adres nie pokrywa się z adresem, umieszczonym w polu adresowym pism poprzednio kierowanych w tej sprawie do Prezesa Zarządu. Adres ten nie pokrywał się z adresem, który był na kopercie (wyraźnie zamieszczony również jako adres osoby fizycznej J. W.) i na piśmie z 6 maja 2022 r., które w tej sprawie było kierowane do Organu.
W tej konkretnej sprawie w ocenie Sądu drugorzędne znaczenie ma to gdzie w okresie wszczęcia i prowadzenia postępowania Skarżący rzeczywiście zamieszkiwał, czy był zameldowany, istotne jest bowiem to jaki podał adres do korespondencji, a także to jaki adres uwidoczniony był na wcześniejszych pismach organu. Nie ma w ocenie Sądu znaczenia ustalenie dokładnych dat faktycznego zamieszkiwania Skarżącego pod adresem [...], [...], czy w miejscowości C. ul. [...].
Zatem podjęte przez Organ działania w celu ustalenia adresu, na który miała być przesyłana korespondencja z J. W. były w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystarczające i miały wpływ na wynik postępowania.
Za niewystarczający należy uznać fakt zamieszczenia przez KNF w wezwaniu z dnia 15 czerwca 2022 r. (przesłanym na adresy: [...] i ul. [...]) informacji o tym, iż postępowanie zostało wszczęte w dniu 9 maja 2022 r. i przesłano je na adres [...], oraz że zostało ono uznane za doręczone na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. W wezwaniu tym organ wniósł również o wskazanie przez Skarżącego aktualnego adresu do doręczeń oraz o skutkach nie wypełnienia tego obowiązku. Jak wskazano powyżej w okolicznościach niniejszej sprawy wezwanie do podania adresu, na który należy doręczać wszelką korespondencję do J. W. należało skierować do Prezesa Zarządu Spółki na adres: [...]. Ponieważ Prezes Zarządu odpowiadał na wszystkie wezwania organu. Przesyłanie tego rodzaju informacji i wezwań na adres, pod którym strona nie podejmuje korespondencji nie prowadzi do celu jakim jest sprawne i szybkie doręczanie przesyłek.
Pamiętać należy, iż przedmiotem postępowania było nałożenie kary pieniężnej. Przy tego rodzaju decyzji zgodnie z art. 174 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w zw. z art. 31 ust. 1 rozporządzenia MAR, należy uwzględnić wszelkie istotne okoliczności, czyli również między innymi sytuację finansową osoby odpowiedzialnej za naruszenie. Organ zaniedbując obowiązek ustalenia adresu J. W. przyczynił się także do tego, iż nie miał on możliwości wypowiedzenia się co do swojej sytuacji finansowej. To, iż w skardze nie przedstawił, argumentów ani też dokumentów, które mogły mieć wpływ na wymiar kary nie oznacza, iż takich dokumentów nie przedstawiłby w toku postępowania prowadzonego przed organem. Nie można uznać za słuszne stwierdzenia Organu, iż neutralna dla wymiaru kary jest wysokość osiąganych dochodów, kosztów utrzymania, wysokość aktualnego zadłużenia, posiadanych nieruchomości i ruchomości, posiadanych aktywów, środków pieniężnych i instrumentów finansowych, pozostawania lub też nie we wspólności majątkowej małżeńskiej, czy też informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i osobistej. W ocenie Sądu takie odniesienie się do kwestii sytuacji finansowej strony narusza art. 31 ust. 1 rozporządzenia MAR.
Skoro bowiem art. 31 ust. 1 rozporządzenia MAR wyraźnie stwierdza, że organ przy wydaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej powinien uwzględnić m.in. istotną okoliczności jaką jest sytuacja finansowa osoby odpowiedzialnej za naruszenie, to brak prawidłowego doręczenia tej wezwania należy uznać za mający wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu nie można też uznać za prawidłowe stanowiska Organu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Organ wziął pod uwagę wyjaśnienia jakie złożył Prezes Zarządu oraz Skarżący przed wszczęciem postępowania, a w skardze nie przedstawiono żadnych okoliczności, które byłyby istotne przy rozstrzygnięciu sprawy.
W wezwaniu z dnia 15 czerwca 2022 r. pytanie dotyczące tego czy przed zbyciem akcji Emitenta, Skarżący złożył pisemny wniosek o wydanie zgody na transakcje, rzeczywiście było zadane wcześniej Emitentowi, podobnie jak pytanie dotyczące wyrażenia zgody na zawarcie transakcji. Jednak już pytanie 4 z wezwania z dnia 15 czerwca 2022 r. dotyczyło kwestii tego, kto w imieniu Emitenta podjął decyzję o zmianie harmonogramu publikacji raportu okresowego Emitenta z rok 2019 i okresowego raportu Emitenta za I kwartał 2020 r.? Organ wezwał też do wskazania osób, które uczestniczyły w procesie decyzyjnym dotyczącym zmiany harmonogramu publikacji raportów.
W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że Skarżący miał świadomość, że dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wyraził bowiem czynny żal, wskazał, iż nie posiadał zgody Emitenta na sprzedaż akcji. W takich okolicznościach zdaniem organu nie można przyjąć, iż Skarżący nie wiedział o możliwości prowadzenia wobec niego postępowania sankcyjnego. Sąd zgadza się z twierdzeniem organu, iż Skarżący miał świadomość, że dopuścił się naruszenia przepisów i najpewniej spodziewał się, iż wobec niego będzie prowadzone postępowanie w przedmiocie nałożenia kary. Jednak wskazać należy, iż od wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej do wydania decyzji o nałożeniu tej kary upłynęło zaledwie 5 miesięcy. Ostatnie pismo Prezesa Zarządu skierowane do organu sformułowane zostało w dniu 6 maja 2022 r. Jak wskazano powyżej w tym piśmie umieszczone zostały dane adresowe osoby fizycznej J. W. ([...]). Powtórzyć należy, że Skarżący miał wszelkie podstawy do tego aby sądzić, iż postanowienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej otrzyma właśnie na adres [...]. Stosunkowo krótki okres miedzy wszczęciem postępowania, a wydaniem decyzji, również nie skłaniał Skarżącego do tego, aby dowiedzieć się o postępach w sprawie. Nie można pominąć, iż KNF została powiadomiona w dniu 12 maja 2020 r. o transakcjach, o których mowa w art. 19 ust. 1 rozporządzenia MAR. Natomiast po otrzymaniu tej informacji pierwsze pismo jakie organ skierował do Prezesa Zarządu w związku z tą sprawą sformułowane zostało w dniu 7 grudnia 2020 r. czyli po prawie 7 miesiącach od poinformowania KNF o dokonanych transakcjach. Kolejne wezwanie do Prezesa Zarządu organ przesłał po ponad 4 miesiącach (22 kwietnia 2021 r.), a następne wezwanie dopiero po roku od poprzedniego 20 kwietnia 2022 r. Okresy między kolejnymi czynnościami podejmowanymi przez organ w stosunku do Prezesa Zarządu były różnej długości i w większości przekraczały okres całego postępowania prowadzonego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Skarżący miał zatem podstawy do tego by twierdzić, iż organ powiadomi go na adres [...] o kolejnych podejmowanych czynnościach.
Organ natomiast w toku postępowania nie poinformował Prezesa Zarządu, iż w jego ocenie korespondencja z J. W. Prezesem Zarządu nie będzie mogła być kierowana na adres siedziby Spółki. KNF nie wezwał Prezesa Zarządu przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej do podania innego adresu na który ma być przesyłana stronie korespondencja. Podjęte przez organ działania w celu ustalenia adresu J. W. były niewystarczające w sytuacji, iż z samych zgromadzonych przez organ dokumentów wynikało co najmniej 5 adresów strony. Skierowanie do Prezesa Zarządu pisemnego pytania o aktualny adres, na który miała być przesyłana korespondencja w najprostszy sposób uwolniło by organ od zarzutu, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Wyjaśnić należy, iż absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i sytuacje, gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Odnosząc się do twierdzeń organu o bierności Skarżącego co do udziału w postępowaniu, w doktrynie prezentowany jest pogląd, iż to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić sobie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2023).
Ponadto warto zauważyć, iż przesłanka art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód wznowienia. Przepis ten nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego Opublikowano: LEX/el. 2023).
Zatem wbrew twierdzeniu organu, fakt, iż Skarżący nie podał w treści skargi okoliczności i dowodów na ich poparcie, których organ nie wziął pod uwagę nie ma wpływu na stwierdzenie, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Nie można pominąć jednocześnie, że jak wskazano powyżej, podanie stanu finansowego strony musi być brane pod uwagę przez organ administracji w toku wymiaru kary pieniężnej.
W badanej sprawie Organ przesyłał korespondencję kierowaną do J. W. na adres podany w pismach KAS i ZUS, który w okolicznościach sprawy nie można uznać adres ustalony prawidłowo. W efekcie nie można uznać, że nastąpił procesowy skutek prawny doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, wezwania o złożenie osobiście pisemnych zeznań (z 15 czerwca 2022 r.), zawiadomienia o przedłużeniu terminu na zakończenie postępowania (18 lipca 2022 r.), wezwania na rozprawę administracyjną (5 sierpnia 2022 r.), wezwania do podania aktualnej i pełnej informacji o stanie majątkowym (5 września 2022 r.), zawiadomienia o przedłużeniu terminu na zakończenie postępowania (27 września 2022 r.), decyzji o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 350 000 zł. Z akt sprawy wynika, iż cała ww. korespondencja organu została uznana za doręczoną na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Tymczasem z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest powiadomienie strony postępowania o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.) o zebraniu całości materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z tym materiałem (art. 10 § 1 k.p.a.), jak również o innych podjętych w sprawie czynnościach, jeśli wymagają tego przepisy prawa, a następnie doręczenie stronie wydanych w sprawie rozstrzygnięć wraz z pouczeniem o możliwości ich zaskarżenia (art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a.).
W niniejszej sprawie poprzez brak wezwania Prezesa Zarządu Spółki do podania adresu Skarżącego, na który należało przesyłać korespondencję w sytuacji posiadania przez stronę kilku adresów, a także informowania przez stronę o adresie, na który miała być przesyłana korespondencja ([...]) KNF dopuściła się zaniedbania obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
Przepisy art. 10 § 1 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., art. 91 § 1 k.p.a., art. 109 § 1 k.p.a. stanowią gwarancję zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przez udział strony w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział w całym ciągu czynności procesowych (por. wyrok NSA z 1 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 595/99).
Naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (por. A. Kabat: Komentarz do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.).
Zaskarżona decyzja podlega zatem wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Podkreślić należy, że dla uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma także znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 200/01, OSNAPiUS 2003, Nr 24, poz. 582, wyrok WSA we Wrocławiu z 29 czerwca 2023 r. II SA/Wr 64/23).
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1a i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2915 r. poz. 1800).