II GSK 2285/24

II GSK 2285/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Wojciech Maciejko /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 6256/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-15
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2516
art. 15g, art. 15h
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 6256/23 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną do celów łowieckich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P.S. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 6256/24 oddalił złożoną przez P.S. skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...]października 2023 r. r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] o cofnięciu P.S. pozwolenie na broń myśliwską do celów łowieckich. W wyroku tym, oddalając skargę z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że orzekający w sprawie Komendant Główny Policji prawidłowo zastosował
art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 i art. 30 ustawy z dnia 21 maja 1999 r.
o broni i amunicji (Dz.U. z 2022 r., poz. 2516, zwanej dalej u.b.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej k.p.a.). W ocenie Sądu I instancji, właściwie orzekające w sprawie organy ustaliły, że skarżący okazał się osobą wykazującą istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 3 u.b.a. Jak wynikało
z ostatecznego orzeczenia psychologicznego z dnia 21 marca 2023 r., nr 5/2023 skarżący jest osobą określoną w art. 15 ust 1 pkt 3 u.b.a. i nie może dysponować bronią. Orzeczenie to wydano w trybie art. 15a i art. 15g u.b.a. wymagających od osób ubiegających się
o pozwolenie na posiadanie broni poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym,
w następstwie odwołania Komendanta Wojewódzkiego Policji od orzeczenia psychologicznego I instancji (potwierdzającego zdolność skarżącego do dysponowania bronią) z dnia 30 grudnia 2022 r., nr 120/B/2022. Orzeczenie psychologiczne II instancji zreformowało orzeczenie I instancji, ustalając przeszkodę do dysponowania bronią leżącą w dziedzinie psychologii. Nie zostały przez Sąd I instancji uwzględnione zarzuty skargi związane z wadliwościami postępowania orzeczniczego – psychologicznego, w tym brak uzasadnienia odwołania wniesionego przez organ oraz uchybienie terminowi na wniesienie tego odwołania. Orzeczenie psychologiczne wiązało organy więc brak było podstaw aby prowadzić kolejne dowody w sprawie na okoliczność stanu zdrowia psychologicznego skarżącego. Orzeczenie to nie podlega też kontroli sądowoadministrcyjnej. Ustawodawca przewidział wyłącznie kontrolę orzeczeń psychologicznych sprawowaną w trybie art. 15i u.b.a. przez właściwego wojewodę. Taka kontrola nie było przeprowadzana w badanej sprawie.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł P.S. W skardze kasacyjnej, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów:
- art. 15h u.b.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że pojęcie ostateczności jest równoznaczne z pojęciem wyższej mocy dowodowej oraz jest związane z mocą derogacyjną czyli, że dowód przeprowadzony później uchyla materiał dowodowy przeprowadzony wcześniej podczas gdy w polskim systemie prawa nie ma
w ogóle takich konstrukcji, a koncepcja ta ma w myśl zaskarżonego orzeczenia zwalniać sąd rozpoznający przedmiotową sprawę od badania i wyjaśniania sprzeczności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przy jednoczesnym ustaleniu, że na mocy art. 80 k.p.a. organ wnikliwie ocenił zebrany materiał a sąd tą ocenę podziela, jednak przeprowadzone dowody mają charakter arbitralny, ostateczny i wiążący a sąd nie ma kompetencji i możliwości do weryfikacji ta zgromadzonego materiału dowodowego, a co za tym idzie pociąga to za sobą naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie co powoduje, że sąd ustalił, że organy obu instancji są zwolnione z jakiejkolwiek analizy zebranego materiału dowodowego podczas gdy ustawa wprost nakazuje przeprowadzić takie działania. W motywach skargi kasacyjnej stwierdzono, że drugie badanie osoby posiadającej pozwolenie na broń, pod kątem jej zdolności psychologicznej do dysponowania bronią, dokonywane w postępowaniu orzeczniczym odwoławczym, nie pozbawia mocy dowodowej "opinii wydanej wcześniej". Orzeczenie II instancji nie ma mocy uchylającej orzeczenie wcześniejsze, I instancji. Organ zatem musi oprzeć się przy wydawaniu decyzji również i na nim, a to było korzystne dla strony. Rozwiązanie zakładające ostateczność orzeczenia psychologicznego z art. 15h ust. 7 u.b.a. rozumianą jako równoważną wyższej mocy dowodowej orzeczenia II instancji względem orzeczenia I instancji, budzi zastrzeżenia natury konstytucyjnej. Wszystkie wydane na użytek sprawy "opinie" winny być uwzględniane przy wydawaniu decyzji. Jeśli bowiem wyłączono sądową kontrolę orzeczenia psychologicznego ostatecznego, to cała procedura odwoławcza może być iluzją, skoro nie ma trybu pozwalającego zarzucić naruszenie prawa przy wydawaniu takiego orzeczenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Komendant Główny Policji wniósł w odpowiedzi na skargę kasacyjną o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną stwierdził, że nie podziela poglądu skarżącego. Orzeczenie psychologiczne określone w art. 15g i art. 15h u.b.a. jest odrębnym dowodem względem opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 k.p.a. Jest jedynym dopuszczalnym prawnie dowodem pozwalającym oceniać stan zdrowia z punktu widzenia zdolności do posługiwania się bronią. Wbrew ocenie skarżącego u.b.a. przewiduje tryb kontroli prawidłowości ostatecznego orzeczenia, czego dowodzi art. 15i u.b.a., tyle że skarżący z tego trybu nie skorzystał. Skoro decyzję oparto na ostatecznym orzeczeniu psychologicznym, które wiązało orzekające organy Policji, to decyzja o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni była prawidłowa, podobnie jak wyrok Sądu I instancji oddalający od niej skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183
§ 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone
w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów: art. 15h u.b.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że pojęcie ostateczności jest równoznaczne z pojęciem wyższej mocy dowodowej oraz jest związane z mocą derogacyjną czyli, że dowód przeprowadzony później uchyla materiał dowodowy przeprowadzony wcześniej podczas gdy w polskim systemie prawa nie ma w ogóle takich konstrukcji, a koncepcja ta ma w myśl zaskarżonego orzeczenia zwalniać sąd rozpoznający przedmiotową sprawę od badania i wyjaśniania sprzeczności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przy jednoczesnym ustaleniu, że na mocy art. 80 k.p.a. organ wnikliwie ocenił zebrany materiał a sąd tą ocenę podziela, jednak przeprowadzone dowody mają charakter arbitralny, ostateczny i wiążący a sąd nie ma kompetencji i możliwości do weryfikacji ta zgromadzonego materiału dowodowego, a co za tym idzie pociąga to za sobą naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie co powoduje, że sąd ustalił, że organy obu instancji są zwolnione z jakiejkolwiek analizy zebranego materiału dowodowego podczas gdy ustawa wprost nakazuje przeprowadzić takie działania. Jak wynika z zakresu tego zarzutu, skarżący kwestionuje to, iż Sąd
I instancji przyjął za organami stan faktyczny sprawy (w zakresie zdolności psychologicznej skarżącego do posługiwania się bronią), który orzekające organy Policji ustaliły nie uwzględniając pozytywnego dla skarżącego orzeczenia psychologicznego
I instancji (z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...]), zreformowanego w ramach toku instancji przewidzianego przez art. 15h ust. 1 u.b.a. , a swoje ustalenia oparły na ostatecznym w rozumieniu art. 15h ust. 7 u.b.a., orzeczeniu psychologicznym II instancji (z dnia [...] marca 2023 r., nr [...]). Skarżący formułując zarzut kasacyjny przyjął, że
z materiału dowodowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy bezpodstawnie został pominięty dowód w postaci orzeczenia psychologicznego I instancji, które stwierdzało zdolność skarżącego do posługiwania się bronią. Ostateczność orzeczenia psychologicznego II instancji w rozumieniu art.15h ust. 7 u.b.a., nazwanego przez skarżącego "opinią", nie zwalniała organu z obowiązku ustalenia stanu faktycznego również z uwzględnieniem pozytywnego orzeczenia psychologicznego I instancji. Z takim poglądem nie można się zgodzić. Postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń jest postępowaniem, którego wynik uzależniono od wykazania stanu zdrowia strony pozwalającego na posługiwanie się bronią. Ustawodawca szczególną uwagę poświęcił zasadom ustalania przez orzekające organy faktu prawotwórczego, jakim jest zdolność zdrowotna i psychologiczna do posługiwania się bronią, przewidując w tym zakresie odrębną procedurę prowadzoną przez uprawnione podmioty. Wynikiem tej procedury jest, poprzedzone szeregiem przewidzianych prawem badań, orzeczenie psychologiczne określone w art. 15g u.b.a. Orzeczenie takie jest odrębnym od decyzji rozstrzygnięciem zapadającym na użytek postępowania jurysdykcyjnego wyłącznie w tym celu aby skwantyfikować stan faktów w dziedzinie objętej wiadomościami specjalnymi (w sferze zdrowia człowieka). Rozwiązanie to nie jest odosobnione w polskim systemie prawa; występuje również w sprawach rentowych (orzeczenia lekarza orzecznika), w sprawach zdolności do służby publicznej (orzeczenia resortowych komisji lekarskich), w sprawach chorób zawodowych (orzeczenia właściwych ośrodków medycyny pracy) lub w sprawach niepełnosprawności (orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych). Nie ma waloru opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 § 1 k.p.a. ale wiążącego organy rozstrzygnięcia wydanego w ramach procedury służebnej względem postępowania jurysdykcyjnego. Te względy sprawiają, że jeżeli ustawodawca w celu umożliwienia skontrolowania prawidłowości takich orzeczeń przewiduje tok instancji, to czyni to po to, aby rozstrzygnięcie II instancji (które tu z mocy art. 15h ust. 7 u.b.a. zostało ukształtowane jako ostateczne) miało walor przesądzający o wyniku ustaleń faktycznych stanowiących podstawę przyszłej decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że walor "ostateczności" orzeczeń psychologicznych wydawanych wskutek odwołania na podstawie art. 15h ust. 7 u.b.a. oznacza, że to one jako ostateczne są wiążące dla organów Policji prowadzących postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń (wyroki: z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1411/20, Lex nr 3583064 oraz
z dnia 26 czerwca 2019 r., II OSK 1606/18, CBOSA). Takie zatem ostateczne orzeczenie, czy to wydane w II instancji, czy to niezaskarżone odwołaniem orzeczenie I instancji, może być wyłącznym dowodem przeprowadzonym na okoliczność stanu zdrowia pozwalającego na posługiwanie się bronią. Również w ocenie Trybunału Konstytucyjnego wyrażonej
w wyroku z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt SK 113/20 (OTK ZU Seria A z 2022 r., poz. 72) ocena terminu użytego w art. 15h ust. 7 u.b.a. "orzeczenie psychologiczne ostateczne" jako wiążącego organy Policji co do stanu zdrowia strony, odpowiada wymogom konstytucyjności.
Regulacje art. 15h i art. 15g u.b.a. stanowią zatem wyłom od zasady określnej
w art. 75 § 1 k.p.a., gdzie sformułowano otwarty katalog środków dowodowych. Waga skutków jakie niesie ewentualne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego przy posługiwaniu się bronią przez obywatela i widoczna zasada oportunizmu państwowego przy udzielaniu pozwoleń na broń (co stanowi desygnat władztwa państwowego) stanowiły wyraźną przyczynę tak rygorystycznego trybu ustalania zdolności zdrowotnej i psychologicznej do posługiwania się bronią.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego organ w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).