VI SA/Wa 1369/05

VI SA/Wa 1369/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący/
Maria Jagielska
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie dostosowania działalności NFZ do wymogów prawa w zakresie realizacji zasady jawności umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Minister Zdrowia – działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 181 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 – dalej zwanej także "ustawą") – po rozpoznaniu wniosku Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] – uchylił w/w decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. w części dotyczącej czasu dostosowania działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów prawa określonych w art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie realizacji zasady jawności informacji o umowach o udzielanie świadczeń zdrowotnych oraz w części dotyczącej czasu opracowania i wdrożenia jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 cyt. ustawy, w sposób przejrzysty i czytelny, który będzie gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do nich przez osoby zainteresowane oraz zmienił:
- termin dotyczący czasu dostosowania działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów prawa określonych w art. 135 ustawy w zakresie realizacji zasady jawności informacji o umowach o udzielanie świadczeń zdrowotnych, w taki sposób, że ustaliła 30-dniowy termin od daty doręczenia niniejszej decyzji na dostosowanie działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów określonych w art. 135 ustawy,
- termin dotyczący czasu opracowania i wdrożenia jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w sposób przejrzysty i czytelny, który będzie gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do nich przez osoby zainteresowane, w taki sposób, że ustaliła trzymiesięczny termin od daty doręczenia niniejszej decyzji na opracowanie i wdrożenie jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 ustawy, ponadto wydała zalecenie comiesięcznego informowania Ministra Zdrowia na koniec każdego miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca maja 2005 r., o postępie prac nad ujednoliceniem formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 ustawy w sposób przejrzysty i czytelny, który będzie gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do nich przez osoby zainteresowane.
Z akt sprawy wynika, iż Minister Zdrowia sprawując, stosownie do treści przepisu art. 162 ust. 1 ustawy nadzór nad działalnością NFZ - ustalił, iż publikowane w trybie art. 135 ustawy na stronach internetowych oddziałów wojewódzkich NFZ informacje, zawierały szereg nieprawidłowości w zakresie realizacji przez Fundusz zasady jawności umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej m.in. nie zawierały w odniesieniu do poszczególnych oddziałów rodzaju, liczby, ceny, maksymalnej kwoty zobowiązania Funduszu względem świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów.
Podnosząc wskazane uchybienia Minister Zdrowia pismem z dnia [...] listopada 2004 r., znak: [...], poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego i wezwał Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do nadesłania wyjaśnień odnośnie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie realizacji zasady jawności danych o umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, wskazując termin do udzielenia żądanych informacji.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w wyznaczonym terminie nie ustosunkował się do stwierdzonych nieprawidłowości i nie udzielił wyjaśnień w żądanym zakresie.
Minister Zdrowia ponownie pismem z dnia [...] listopada 2004 r. wezwał Prezesa NFZ do nadesłania wyjaśnień, jednakże skarżący również nie udzielił wyjaśnień w żądanym zakresie i wyznaczonym przez Ministra terminie.
Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], Minister Zdrowia – działając na podstawie art. 165 ust. 3 w zw. z art. 181 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – powiadomił Prezesowi NFZ o stwierdzonych nieprawidłowościach i wydał zalecenia:
1. niezwłocznego, nie później niż do dnia [...] grudnia 2004 r., dostosowania działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów prawa określonych w art. 135 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie realizacji zasady jawności danych o umowach o udzielanie świadczeń zdrowotnych, poprzez bezwzględne przestrzeganie 14-dniowego terminu od dnia zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej do umieszczania na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia informacji o każdej zawartej umowie, zawierającej określenie: rodzaju świadczeń. liczby i ceny zakupionych świadczeń oraz maksymalnej kwoty zobowiązali Funduszu wobec świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,
2. opracowania i wdrożenia do dnia [...] grudnia 2004 r. jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 cyt., który będzie w sposób przejrzysty i czytelny gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do wskazanych informacji przez osoby zainteresowane.
W uzasadnieniu decyzji Minister Zdrowia stwierdził – wskazując na poszczególne Oddziały Wojewódzkie NFZ, iż zamieszczone na stronach internetowych informacje o umowach nie zawierały m.in.: wskazania rodzaju, liczby i ceny świadczeń oraz maksymalnej kwoty zobowiązań Funduszu względem świadczeniodawcy wynikających ze wszystkich zawartych umów. Minister, stwierdził, iż dyspozycja art. 135 ust. 2 ustawy w sposób nie budzący wątpliwości wymaga, aby realizacja zasady jawności umów dokonywana była poprzez zamieszczanie określonych informacji na stronach internetowych Funduszu. Jako niezbędne ustawa wymaga zamieszczenia informacji dotyczących: rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń oraz maksymalnej kwoty zobowiązań Funduszu wobec świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów. Zdaniem Ministra poprzez publikowanie na stronie internetowej danych nie odpowiadających wymogom określonym w art. 135 ust. 2 ustawy nastąpiło naruszenie przez Narodowy Fundusz Zdrowia przepisów prawa.
Pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia - działając na podstawie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. - złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzucił Ministrowi naruszenie przez decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, ze zm.), art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a także naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, art. 10, art. 57, art. 75 §1 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy oraz uniemożliwienie stronie czynnego udziału w jej rozpoznaniu oraz poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia sprawy.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę skarżącą środka zaskarżenia decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], Minister Zdrowia – działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 181 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - uchylił w/w decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. w części dotyczącej czasu dostosowania działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów prawa określonych w art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie realizacji zasady jawności informacji o umowach o udzielanie świadczeń zdrowotnych oraz w części dotyczącej czasu opracowania i wdrożenia jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 cyt. ustawy, w sposób przejrzysty i czytelny, który będzie gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do nich przez osoby zainteresowane oraz zmienił:
- termin dotyczący czasu dostosowania działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów prawa określonych w art. 135 ustawy w zakresie realizacji zasady jawności informacji o umowach o udzielanie świadczeń zdrowotnych, w taki sposób, że ustaliła 30-dniowy termin od daty doręczenia niniejszej decyzji na dostosowanie działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów określonych w art. 135 ustawy,
- termin dotyczący czasu opracowania i wdrożenia jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w sposób przejrzysty i czytelny, który będzie gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do nich przez osoby zainteresowane, w taki sposób, że ustaliła trzymiesięczny termin od daty doręczenia niniejszej decyzji na opracowanie i wdrożenie jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 ustawy, ponadto wydała zalecenie comiesięcznego informowania Ministra Zdrowia na koniec każdego miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca maja 2005 r., o postępie prac nad ujednoliceniem formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 ustawy w sposób przejrzysty i czytelny, który będzie gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do nich przez osoby zainteresowane.
W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej Minister Zdrowia stwierdził, iż w toku ponownego rozpatrywania sprawy nie znalazł przesłanek, które uzasadniałyby zmianę dokonanych ustaleń faktycznych. Weryfikacja informacji o zawartych umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnych podawanych na stronach internetowych Narodowego Funduszu Zdrowia wykazała, że zakres prezentowanych informacji nie wypełniał dyspozycji przepisu art. 135 ust. 2 ustawy, wskutek niezamieszczenia na stronach internetowych określonych ustawą danych o umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Minister Zdrowia stwierdził jednocześnie, iż mając na uwadze wyjaśnienia złożone przez Prezesa NFZ w pismach z dnia [...] lutego 2005 r. i z dnia [...] kwietnia 2005 r., a zwłaszcza przedstawione Ministrowi informacje o planowanym utworzeniu jednolitego portalu porządkującego publikowanie i udostępnianie informacji, który miałby przejąć obowiązki wynikające z art. 135 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz o prowadzonych negocjacjach z wykonawcami systemów informatycznych NFZ – postanowił wyznaczyć nowe terminy na dostosowanie działalności NFZ do wymogów określonych w art. 135 ustawy w zakresie zarówno realizacji zasady jawności, jak i opracowania i wdrożenia jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w przedmiotowym przepisie ustawy.
W dniu [...] czerwca 2005 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia – działając za pośrednictwem organu – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2005 r. z dnia [...] kwietnia 2005 r. i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2004 r. Obu zaskarżonym decyzjom Ministra strona skarżąca zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego wraz z naruszeniem porządku prawnego poprzez obrazę:
- art. 128 ust. 5; art. 162; art. 165; art. 167 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – z uwagi na fakt, iż – zdaniem strony - zobowiązanie tych przepisów nie zostało uchybione, a w będącej podstawą orzekania sprawie w czasie obowiązywania ustawy nie doszło do: - naruszenia prawa, - naruszenia statutu, - naruszenia interesów świadczeniobiorców, czy też odmowy udzielenia wyjaśnień i informacji, o których mowa w art. 128 ust. 5 i w art. 165 ust. 1, które to przesłanki warunkują prawo nałożenia na dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu karę pieniężną;
- art. 135. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - albowiem w okresie obowiązywania ustawy zachowana była jawność umów, a informacje o wszystkich zawartych umowach pod rządami tej ustawy w wymaganym terminie zamieszczono na stronie internetowej;
- art. 252. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - albowiem wejście w życie tej ustawy nie wpływa na treść stosunków cywilnoprawnych zawartych ze świadczeniodawcami umów, z których wyłonione dane podlegać mogły jedynie warunkom obowiązującym w dniu zawarcia umowy w formie przyjętej dla art. 73 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia;
2) naruszenie prawa procesowego tj.
- art. 7 i 10 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy jak i uniemożliwienie czynnego udziału w jej rozpoznaniu;
- art. 57 k.p.a., art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. - poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia sprawy z przedstawianiem obowiązków dla Narodowego Funduszu Zdrowia z pominięciem zasad stosowania prawa z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jak i ustawy - Prawa Zamówień Publicznych;
W uzasadnieniu skargi Prezes NFZ wskazał, iż stanowiące podstawę niniejszego postępowania publikacje na stronie internetowej w sprawie zawartych umów i obejmujące między innymi rodzaj, liczby i ceny zakupionych świadczeń, wynikały z realizacji zasady jawności w formie przyjętej dla ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, a w szczególności jej art. 732, a także niekwestionowanej, co do jej realizacji przez Ministra Zdrowia oraz akceptowanej przez świadczeniodawców przy zawarciu umów na rok 2004. Prezesa NFZ stwierdził, iż "budowane" w październiku oraz listopadzie 2004 roku bazy informacyjne dla realizacji art. 135 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. stanowiły jedynie przygotowanie Oddziałów Funduszu dla wdrożenia w zakreślonym ustawą – 14-dniowym terminie zobowiązania zamieszczenia na swojej stronie internetowej informacji o każdej zawartej umowie w oparciu o zasady z Działu VI - tej ustawy na rok 2005, z uwzględnieniem rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń oraz maksymalnej kwoty zobowiązań Funduszu wobec świadczeniodawcy. Zdaniem strony skarżącej stanowiące podstawę tego postępowania publikacje na stronie internetowej w sprawie zawartych umów realizowały zasadę jawności w formie przyjętej dla art. 73 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, jak i art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Strona wskazała, iż od dnia [...] października 2004 r. do dnia [...] grudnia 2004 r. nie podpisano ani jednej umowy w rozumieniu w/w ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. przez co nie sposób jest stwierdzić, iż doszło do jakiegokolwiek naruszenia poprzez publikację niespełniającą warunków art. 135 cyt. ustawy. W ocenie skarżącego prezentowana strona internetowa zapewniała możliwość posiłkowania, uzyskiwania i rozpowszechniania informacji oraz wglądu w zdarzenia na tej stronie opisane. Prezes NFZ stwierdził, iż czynienie zarzutu z ograniczenia jawności w kontekście braku aktów prawnych, które regulowałyby całokształt problemów związanych z stanowi nieuzasadnione przenoszenie odpowiedzialności z ustawodawcy na osobę Prezesa NFZ, jak i cały Narodowy Fundusz Zdrowia. Skarżący - nie kwestionując zdania Ministra Zdrowia, w przedmiocie tego postępowania, iż publikacja na stronie internetowej nie odpowiadała literalnemu brzmieniu art. 135 ust. 2 – podkreślił jednak, że cel informacji umieszczonej na stronie internetowej został osiągnięty, albowiem zainteresowani uzyskali w sposób prosty i czytelny informację w zakresie wysokości grodków przeznaczonych na finansowanie świadczeń. Skarżący stwierdził, że na podstawie art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - realizując zasadę jawności poprzez podanie w treści zawartych umów na swojej stronie internetowej informacji o każdej zawartej umowie poprzez podanie rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń oraz maksymalnej kwoty zobowiązań w systemie kontraktowania obejmującego liczbę punktów wykonywanych, np. w danym oddziale - nie jest możliwe wyłonienie i przedstawienie przed wykonaniem umów ilości poszczególnych produktów opisanych w katalogu. Nie jest zatem możliwa publikacja liczby zakontraktowanych świadczeń. Zawierane ze świadczeniodawcami umowy dotyczą zdarzeń przyszłych i niedookreślonych w dacie ich obowiązywania co do przyszłości, a przez to ich przedstawienie jako informacji o zawartej umowie jest niemożliwe. Prezes NFZ zauważył jednocześnie, że znajdująca się na stronach internetowych tabela z podaniem informacji o średniej cenie stanowi naturalną konsekwencję stanu zawartych zobowiązań z danym świadczeniodawcą. Dzięki temu każdorazowo publikowana jest kwota zobowiązania wobec świadczeniodawcy, zgodna z umową, stanowiąca iloczyn liczby świadczeń i średniej ceny rozliczeniowej. W ocenie Prezesa NFZ natłok informacyjny zakrywający czytelność, a więc dostępność odczytu poszczególnych zdarzeń w obrębie warunków umów objętych zasadą jawności jest nieuzasadniony.
Brak wskazania w informacji "ceny świadczenia" - przy braku opracowywanych w tym czasie formy prezentowania informacji - przy fakcie konieczności przetworzenia danych w obowiązujących w 2004 roku umowach nie ogranicza zasady jawności umów. W ocenie strony skarżącej twierdzenie to jest tym bardziej uzasadnione, że "ceny świadczenia" w literalnym brzmieniu art. 135 Ustawy nie wynikają w sposób bezpośredni z treści umów. Ustalanie cen świadczeń (wyłącznie celem zamieszczenia na stronie internetowej), w sytuacji gdy nie zawiera ich sam kontrakt, pozostawałyby w sprzeczności z jego treścią, zaś w przypadku rozbieżności informacji zawartej w treści umowy i na stronie internetowej oddziału, nie sposób byłoby mówić o realizacji zasady jawności. Zdaniem wnioskodawcy, jawność określona w treści art. 135 ustawy oznacza bowiem wyłącznie ujawnienie tj. podanie do publicznej wiadomości informacji faktycznie zawartej w umowie. Istotnym jest także, przyznany w treści uzasadnienia do decyzji, fakt braku realnej możliwości prezentowania informacji o liczbie świadczeń ze względu na specyfikę umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Kontraktowanie świadczeń odbywa się wyłącznie przy uwzględnieniu danych wskazanych na stronie internetowej, zaś w przypadku każdego rodzaju świadczeń liczba punktów każdego z kontraktowanych świadczeń jest różna. Ponadto skarżący stwierdził, iż przedstawione przez ministra zobowiązania ustalające termin dotyczący czasu dostosowania działalności Narodowego Funduszu Zdrowia do wymogów prawa określonych w art. 135 ustawy świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz termin dotyczący czasu opracowania i wdrożenia jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 cyt. ustawy, w sposób przejrzysty czytelny, który będzie gwarantował jawność informacji poprzez łatwy i szybki dostęp do nich osoby zainteresowane - nie korelują z obowiązkami Narodowego Funduszu Zdrowia z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jak i ustawy - Prawa Zamówień Publicznych, a to wymaganymi zgodami i koniecznymi do przeprowadzenia procedurami w zakresie terminów, jak i formy niezależnych od woli Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Strona skarżąca zaznaczyła jednocześnie, iż Narodowy Fundusz Zdrowia prowadzi stałe działania zmierzające w swym zakresie do spełnienia wszelkich oczekiwań art. 135 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jak i Ministra Zdrowia. W tym kontekście skarżący poinformował, że w dacie wniesienia skargi NFZ zakończył prace i uruchomił na swojej stronie internetowej (nfz.gov.pl) najnowszą wersję serwisu spełniającą - według NFZ - wymagania wyrażone w przywołanych pismach Ministra Zdrowia, w szczególności dotyczące łatwości dostępu i jednolitego formatu udostępniania informacji o umowach.
W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia, wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej. Zdaniem organu argumenty Prezesa NFZ o dopełnieniu przez niego obowiązku realizacji zasady jawności poprzez ich właściwe prezentowanie na stronach internetowych - nie zasługują na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie analizowana pod tym kątem skarga Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] - nie naruszają prawa.
Przedmiotowe decyzje Ministra Zdrowia nie naruszają – zdaniem Sądu – zarówno przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Według Sądu brak jest również jakichkolwiek istotnych dla ostatecznego wyniku sprawy uchybień formalnoprawnych (proceduralnych), które uzasadniałyby uchylenie obu zaskarżonych decyzji.
Zgodnie z przepisem art. 162 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nadzór nad działalnością Funduszu sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia.
Ja stanowi przepis art. 163 ust. 1 cyt. ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia sprawuje nadzór, stosując kryterium legalności, rzetelności i celowości.
Na gruncie art. 165 przedmiotowej ustawy w ramach nadzoru Minister Zdrowia jest uprawniony w szczególności do:
1) żądania udostępnienia mu przez Fundusz dokumentów związanych z działalnością Funduszu lub ich kopii oraz zapoznawania się z ich treścią;
2) żądania przekazania wszelkich informacji i wyjaśnień, dotyczących działalności Funduszu, od Rady Funduszu, Prezesa i zastępców Prezesa Funduszu, rad oddziałów wojewódzkich Funduszu, dyrektorów oddziałów wojewódzkich Funduszu, pracowników Funduszu oraz innych osób wykonujących pracę na rzecz Funduszu na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło albo innej umowy, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;
3) żądania udostępnienia przez świadczeniodawcę wszelkich informacji, dokumentów i wyjaśnień, dotyczących realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej;
4) żądania udostępnienia przez podmiot, o którym mowa w art. 163 ust. 1 pkt 3, wszelkich informacji, dokumentów i wyjaśnień, dotyczących czynności wykonywanych na rzecz Funduszu.
2. Minister właściwy do spraw zdrowia, przedstawiając pisemne żądanie, o którym mowa w ust. 1, wskazuje termin jego wykonania.
Zgodnie z przepisem art. 165 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w razie stwierdzenia, na podstawie uzyskanych informacji, wyjaśnień i dokumentów, o których mowa w ust. 1, przypadków naruszeń prawa, statutu lub interesu świadczeniobiorców minister właściwy do spraw zdrowia powiadamia Fundusz, świadczeniodawcę i podmiot, o którym mowa w art. 163 ust. 1 pkt 3, o stwierdzonych nieprawidłowościach oraz wydaje zalecenia mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i dostosowanie działalności powiadamianego podmiotu do przepisów prawa, wyznaczając termin do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i dostosowania działalności do przepisów prawa.
Zgodnie z przepisem art. 135 ust. 1 cyt. ustawy umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej są jawne.
Fundusz realizuje zasadę jawności umów poprzez zamieszczenie na swojej stronie internetowej informacji o każdej zawartej umowie, z uwzględnieniem rodzaju, liczby i ceny zakupionych świadczeń oraz maksymalnej kwoty zobowiązań Funduszu wobec świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów (vide: art. 135 ust. 2 ustawy). Informację, o której mowa w ust. 2, zamieszcza się w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewiduje również sankcję w przypadku naruszenia prawa, statutu lub interesów świadczeniobiorców, a także w przypadku odmowy udzielenia wyjaśnień i informacji, o których mowa w art. 128 ust. 5 i w art. 165 ust. 1, stanowiąc w art. 167, iż minister właściwy do spraw zdrowia może w tych przypadkach nałożyć na Prezesa Funduszu lub zastępcę Prezesa Funduszu albo dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, odpowiedzialnego za te naruszenia lub nieudzielanie wyjaśnień i informacji, karę pieniężną w wysokości do trzykrotnego miesięcznego wynagrodzenia tej osoby, wyliczonego na podstawie wynagrodzenia za ostatnie 3 miesiące poprzedzające miesiąc, w którym nałożono karę, niezależnie od innych środków nadzoru przewidzianych przepisami prawa.
Mając powyższe na uwadze należy zgodzić się z twierdzeniem organu i uznać, iż przepis art. 135 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest językowo jasny.
Zdaniem Sądu - przy zastosowaniu wskazanych w orzecznictwie i doktrynie metod wykładni, w tym przede wszystkim stosując wykładnię literalna - można niewątpliwie ustalić, że zgodnie z treścią przepisu art. 135 ustawy, informacje o zawartych umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej prezentowane na stronach internetowych Narodowego Funduszu Zdrowia muszą zawierać: wskazanie zakresu świadczeń objętych umową, liczby świadczeń, ceny świadczeń oraz wskazanie maksymalnej kwoty zobowiązań Funduszu względem świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów. Dlatego też organ zasadnie uznał, iż nie ma potrzeby wydawania aktów prawnych mających na celu regulację problemów związanych materialnoprawnym obowiązkiem zapewnienia dostępu do informacji oraz zasadami i trybem udostępniania informacji, określonych przepisem art. 135 ustawy.
Zdaniem Sądu należy stwierdził również, iż obowiązek zamieszczania informacji o zawartych umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej określony w art. 135 cyt. ustawy jest tożsamy z obowiązkiem, który istniał na gruncie przepisów nieobowiązującej już ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia. Zakres informacji o zawartych umowach, określony przepisem art. 73 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia odpowiadał zakresowi informacji wymaganemu przez przepis art. 135 ustawy.
Minister Zdrowia zasadnie – zdaniem Sądu - stwierdził, iż zgodnie z definicją zawartą w słowniku języka polskiego, jak również na gruncie przepisów prawnych "cena" definiowana jest jako "wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych" (vide: art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. ocenach - Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.).
Z kolei pojecie "świadczenia opieki zdrowotnej" zostało zdefiniowane w art. 5 pkt 34 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zdaniem Sądu cenę świadczenia opieki zdrowotnej stanowi iloczyn określonej w katalogu świadczeń liczby jednostek rozliczeniowych dla danego świadczenia i wartości tychże jednostek rozliczeniowych (punktu rozliczeniowego, stawki kapitacyjnej, ryczałtu) ustalonych w wyniku negocjacji między stronami umowy.
Minister Zdrowia zasadnie przyjął, iż fakt, że cena świadczenia nie jest kwotowo wymieniona w treści zawartej umowy w żaden sposób nie może prowadzić do zwolnienia dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ z obowiązku ujawnienia jej w sposób określony w art. 135 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W ocenie Sądu należy przyjąć, iż Minister Zdrowia zasadnie uznał, że ustawowe pojęcie "maksymalnej kwoty zobowiązań Funduszu względem świadczeniodawcy wynikającej ze wszystkich zawartych umów" winno być rozumiane literalnie, a prezentowana informacja w tym zakresie nie powinna wymagać od jej odbiorcy podejmowania jakichkolwiek innych działań, nawet wykonywania najprostszych obliczeń matematycznych. Do wniosku takiego rzeczywiście prowadzić musi językowa wykładnia przepisu art. 135 ust. 2 ustawy, pozwalająca ustalić jego jednoznaczną treść normatywną bez potrzeby odwoływania się do innych metod wykładni.
Nie można podzielić argumentów Prezesa NFZ o dopełnieniu przez stronę skarżącą obowiązku realizacji zasady jawności. Materiałnoprawny obowiązek zapewnienia dostępu do informacji wynika bowiem z treści art. 135 ust. 1 ustawy, natomiast zasady i tryb udostępniania informacji określone zostały w art. 135 ust. 2 i 3 ustawy. Tym samym, realizacja zasady jawności umów zapisana w sposób bardzo czytelny, nie powinna budzić żadnych wątpliwości, tak w zakresie podmiotowym, jak i przedmiotowym tego ustawowego obowiązku.
Nie można również przyjąć, iż cel zamieszczenia rzeczonych informacji na stronie internetowej Funduszu został osiągnięty, gdyż zainteresowani nie uzyskali w sposób prosty i czytelny informacji w zakresie wysokości środków przeznaczonych na finansowanie świadczeń.
Odnosząc się do podniesionych zarzutów naruszenia prawa procesowego, należy stwierdzić, że działania Ministra Zdrowia w żaden sposób nie naruszyły norm prawnych wyrażonych w art. 7. art. 10, art. 57 § 1 i art. 77 K.p.a., gdyż w ocenie Sądu – organ zebrał i wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do końcowego wyjaśnienia sprawy, a wszelkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób pełny.
Z kolei odnosząc się do zarzutu braku korelacji terminów ustalonych przez Ministra Zdrowia z obowiązkami nakładanymi na Narodowy Fundusz Zdrowia przez ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. Nr 96, poz. 959, ze zm.) należy stwierdzić, że zmieniając w zaskarżonej decyzji dnia [...] kwietnia 2004 r. czas dostosowania się Narodowego Funduszu Zdrowia do przepisu art. 135 ustawy Minister miał na uwadze wyjaśnienia złożone pismami Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2005 r. i z dnia [...] kwietnia 2005 r., a zwłaszcza przedstawione Ministrowi Zdrowia informacje o planowanym utworzeniu jednolitego portalu porządkującego publikowanie i udostępnianie informacji - postanowił wyznaczyć nowe terminy na dostosowanie działalności NFZ do wymogów określonych w art. 135 ustawy w zakresie zarówno realizacji zasady jawności, jak i opracowania i wdrożenia jednolitego formatu prezentowania informacji określonych w art. 135 ustawy.
Mając na względzie powołane przepisy należy – zdaniem Sądu – uznać, iż Minister Zdrowia w obu instancjach wydając swoje decyzje - prawidłowo zastosował wobec strony skarżącej przepis art. 165 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dając wcześniej Prezesowi NFZ szansę usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w toku postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, stosownie do przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.