VI SA/Wa 219/22

VI SA/Wa 219/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 1900/22 - Wyrok NSA z 2026-02-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 ust.1 pkt.1 lit.c, art. 200 w zw. z art. 205 ust.1, art. 14 ust.1 pkt.1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 ust.1, art.80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant ref. Katarzyna Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego na rzecz skarżącego A. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej: "Komisja II stopnia", "Komisja") uchwałą z 26 października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 36(8) ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75, z późn. zm., dalej: "u.r.p.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej: "Zdający", "Skarżący"), utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z 17 czerwca 2021 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 2 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2021 r. z siedzibą w [...] (dalej: "Komisja Egzaminacyjna") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.
W zaskarżonej uchwale, Komisja wskazała, że ww. uchwałą z 17 czerwca 2021 r. Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że Zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że Zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę bardzo dobrą.
Powyższą uchwałę I instancji Zdający zaskarżył odwołaniem, w którym zakwestionował ocenę z części egzaminu z zakresu prawa cywilnego.
Komisja II stopnia rozpoznając odwołanie szczegółowo opisała prawidłowy sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego, które polegało na wniesieniu apelacji w imieniu powoda M. S. od wyroku Sądu Rejonowego [...] w [...], który powinien zostać zaskarżony w całości. Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna obejmować oba żądania zgłoszone w pozwie, a więc wynosić 10.000 zł
Komisja wskazała następnie, że egzaminatorzy sprawdzający pracę ocenili ją jednolicie na ocenę niedostateczną i przytoczyła opinie sporządzone przez egzaminatorów.
W dalszej kolejności Komisja ustosunkowując się do argumentów Zdającego i ponownie oceniając pracę, stwierdziła, że niezasadne było przyjęcie przez Zdającego, że sprawa podlega rozpoznana w trybie uproszczonym. Nie wynika to zarówno z założeń zadania, jak i z przesłanek wynikających z art. 5051 § 1 K.p.c. Pod względem procesowym, rozpoczęcie rozpoznawania sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno być poprzedzone zarządzeniem przewodniczącego wydanym na podstawie art. 201 § 1 K.p.c. oraz postanowieniem sądu w tym przedmiocie. Zarówno zarządzenie przewodniczącego, jak i postanowienie sądu stabilizują sytuacje procesową, wskazują stronom i sądowi, w jakim postępowaniu sprawa będzie rozpoznawana. Jeżeli przewodniczący nie skierował sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, a następnie sąd nie wydał postanowienia o rozpoznanie sprawy w tym postępowaniu, należy uznać, że sprawa nie została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, choćby spełnione zostały przesłanki określone w art. 5051 K.p.c. (wyrok SN sygn. I PZP 1/04). W okolicznościach wynikających z zadania, jak i treści pozwu wynikało, że sprawa nie podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym.
Jak wskazała Komisja, powołana przez autora odwołania uchwała Sądu Najwyższego z 26 lutego III CZP 19/20 nie ma w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy reguł intertemporalnych.
Komisja dodała, że wyłączenie postępowania uproszczonego wynika z zakazu kumulacji roszczeń przewidzianego w art. 5053 K.p.c. Skutkiem niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń jest zwrot przez przewodniczącego pozwu bez wezwania do usunięcia jego braku.
W tej sytuacji, zdaniem Komisji, postawiony w apelacji wniosek o wydanie wyroku kasatoryjnego jest błędny gdyż nie ma ku temu podstaw.
Komisja dodała, że Zdający wykazał się przy tym niekonsekwencją, gdyż z jednej strony domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji w oparciu o art. 50512 § 1 k.p.c., a z drugiej strony wnioskuje o zmianę zaskarżonego wyroku.
Komisja II stopnia stwierdziła następnie, że w apelacji należało zgłosić wniosek na podstawie art. 380 K.p.c. i 382 K.p.c. o rozpoznanie przez sąd II instancji postanowienia sądu I instancji o pominięciu dowodów oraz wnioskować o dopuszczenie i przeprowadzenie przez sąd odwoławczy dowodów z opinii prywatnych dołączonych do pozwu oraz z opinii Instytutu Techniki Budowlanej i opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa na okoliczności wskazane w pozwie. Taka decyzja procesowa, w postaci braku wniosku, pozostaje w sprzeczności z interesem reprezentowanej strony, gdyż brak w/w wniosków skutkuje tym, że sąd drugiej instancji nie obejmie kontrolą ewidentnie wadliwego postanowienia dowodowego wydanego przez sąd I instancji oraz nie uzupełni postępowania dowodowego. Zdaniem Komisji, brak tego wniosku dyskwalifikuje pracę sporządzoną przez Zdającego. Jak wskazała Komisja, skutki przyjęcia rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym i zaniechanie zgłoszenia wniosku na podstawie art. 380 K.p.c. są dalej idące, aniżeli tylko przedłużenie postępowania, na co zwracają uwagę Egzaminatorzy, gdyż istotne dla sprawy dowody nie zostaną przed sądem przeprowadzone.
Komisja wskazała następnie, że Zdający na stronie 3 i 12 pracy podniósł zarzut nie rozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy, jednak uznała, że tak postawiony zarzut nie jest prawidłowy, gdyż Sąd oddalając powództwo orzekł przecież co do istoty sprawy, przy czym powództwo uznał za niezasadne. Wobec postawienia zarzutu nie rozpoznania istoty sprawy, powiązanie tego zarzutu przez egzaminatorów z art. 386 § 4 K.p.c. było, zdaniem Komisji, uzasadnione.
Komisja stwierdziła, że trafnie w pracy zarzucono, że błędna była decyzja sądu dotycząca odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii Instytutu, jednak zarzut w tym zakresie postawiono częściowo wadliwie. Sąd pomijając ten dowód naruszył art. 2352 § 1 K.p.c. w związku z art. 227 K.p.c. i w związku z art. 290 § 1 K.p.c., czego w pracy zabrakło.
Komisja stwierdziła dalej, że podniesienie naruszenia art. 232 K.p.c. w okolicznościach sprawy było wadliwe. Artykuł 232 zd. 1 K.p.c. wskazuje jedynie na ciężar dowodu w znaczeniu procesowym, czyli obowiązek przedstawienia faktów i dowodów przez strony. Przepis ten nie stanowi podstawy wyrokowania sądu, jak Zdający odczytuje uzasadnienie sądu w tej części i nie może mieć wpływu na poprawność rozstrzygnięcia.
Komisja stwierdziła również, że w pracy zabrakło zarzutu naruszenia art. 222 § 2 K.c. w związku z art. 144 K.c. przez ich wadliwe zastosowanie polegające na oddaleniu powództwa, co było konsekwencją dokonania wadliwych ustaleń faktycznych prowadzących do błędnej oceny prawnej, iż pozwani nie dopuścili się niedozwolonych immisji, ponieważ hałas emitowany z ich nieruchomości nie przekracza przeciętnej miary. Powyższy brak uniemożliwia pełną ocenę znajomości przez Zdającego zagadnienia, którego dotyczy zadanie egzaminacyjne.
Zdaniem Komisji, słusznie egzaminatorzy wskazali na niewłaściwy zakres zaskarżenia poprzez zaskarżenie w części. Komisja wyjaśniła, że od początku powoda reprezentuje ten sam pełnomocnik, który w pozwie złożył wniosek o nakazanie pozwanym poddanie ich psa terapii behawioralnej celem wyeliminowania szczekania psa. W tej sytuacji niezrozumiała jest bardzo rozbudowana argumentacja odwołania dotycząca braku podstaw do podtrzymania tego żądania. Przede wszystkim brak przekonywującej argumentacji, aby pozwanym nie przysługiwała legitymacja bierna o zakazanie immisji w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie zakwestionował braku legitymacji biernej pozwanych. Komisja nie podzieliła również argumentacji, aby Zdający działał w interesie powoda oszczędzając 200,00 zł na opłacie sądowej w sytuacji złego stanu zdrowia z powodu poddania go długotrwałego oddziaływania czynników szkodliwych stwierdzonego w opinii lekarza medycyny pracy.
Komisja uznała za bez znaczenia dla wystawionej oceny określenie przez egzaminatora użytych w apelacji roszczeń ewentualnych jako alternatywne.
Komisja stwierdziła, że wobec niskiego poziomu apelacji w części dotyczącej zarzutów procesowych, tak sformułowany środek zaskarżenia, przy uwzględnieniu okoliczności, że powód od początku reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, nie ma szans na osiągniecie w postępowaniu drugoinstancyjnym rezultatu korzystnego dla powoda.
Zdaniem Komisji II stopnia, liczba i waga stwierdzonych uchybień, w relacji do prawidłowo wykonanych elementów zadania i ogólnego poziomu pracy uzasadniała ocenę niedostateczną.
Pismem z 21 grudnia 2021 r. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawną, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji II stopnia z 26 października 2021 r., zaskarżając ją w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej uchwale Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez brak wszechstronnej analizy pracy egzaminacyjnej Skarżącego. Organ dokonując oceny pracy egzaminacyjnej oraz zasadności odwołania ograniczył się jedynie do porównania rozwiązania zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego sporządzonego przez Skarżącego z wytycznymi Ministerstwa Sprawiedliwości, a nie do oceny pracy z uwzględnieniem kryteriów przewidzianych w art. art. 365 ust. 2 u.r.p. Świadczy o tym m.in. fakt, iż w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały (str. 10-13) wprost powielono treść wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości (Opis istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego). Opis istotnych zagadnień nie ma jednak charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie. Posługiwanie się przez egzaminatorów i komisje egzaminacyjne opisem istotnych zagadnień, tj. schematem poprawnego standardowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego, stanowi wyłącznie instrument pomocniczy. Ma on za zadanie ułatwienie egzaminatorom dokonania oceny, zaś komisjom jej weryfikację. Opis istotnych zagadnień może stanowić jedynie wzorzec, niewiążący komisji obu stopni, gdyż nie znajduje oparcia w przepisach ustawowych, a jedynie w treści rozporządzenia w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (wyr. WSA w Warszawie z 28.06.2011 r., VI SA/Wa 674/11, Legalis). Organ w szczególności nie odniósł się do zarzutów Skarżącego co do braku legitymacji procesowej oraz konieczności częściowego zaskarżenia wyroku będącego przedmiotem zadania egzaminacyjnego.
2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 u.r.p., przy dokonaniu oceny pracy Skarżącego bez przeprowadzenia wszechstronnej analizy jej treści, poprzez:
a) błędne uznanie, że Skarżący w sporządzonej apelacji wskazał niewłaściwy zakres zaskarżenia, w sytuacji, gdy w oparciu o zadanie egzaminacyjne brak było podstaw do zaskarżenia wyroku w zakresie w jakim sąd I instancji oddalił powództwo o nakazanie pozwanym A. i K. małżonkom B. poddania ich psa terapii behawioralnej, mającej na celu wyeliminowanie szczekania podczas wychodzenia i powrotu ze spacerów na klatce schodowej budynku położonego w [...] przy ul. [...], jako źródła hałasu przenikającego do lokalu mieszkalnego nr [...], gdyż:
- pozwanym nie przysługiwała legitymacja bierna o zakazanie immisji z nieruchomości wspólnej (klatki schodowej), legitymowanym biernie pozostaje bowiem zawsze właściciel nieruchomości, bez względu na to, czy źródłem immisji jest jego osobiste działanie (T. Dybowski, Ochrona własności w polskim prawie cywilnym (rei vindicatio actio negatoria), Warszawa 1969, s. 373). Zatem z uwagi na to, iż wg opisu stanu faktycznego zawartego w zadaniu egzaminacyjnym - pies szczekał tylko i wyłącznie na klatce schodowej, to w tym zakresie legitymację bierną posiada wspólnota mieszkaniowa lub wszyscy współwłaściciele. Powód ochrony swoich praw mógł ewentualnie dochodzić w ramach roszczenia o naruszenie dóbr osobistych. Powołana w opisie istotnych zagadnień monografia A. Wilk, Ochrona własności nieruchomości przed immisjami w prawie polskim, Warszawa 2016, rozdział V § 2 pkt 2, nie przedstawia dominującego stanowiska, stanowi jedynie wyraz poglądów autorskich, jednakże nie popartych żadną argumentacją odnośnie legitymacji procesowej. Skarżący uprawniony był zatem do poczynienia odmiennych założeń, które pozostają w zgodzie z orzecznictwem (zob. m.in. wyrok SO w Gdańsku z 25.01.2017 r., III Ca 1038/16; wyrok SR dla Miasta Stołecznego w Warszawie z 14.12.2018 r., I C 1234/18) oraz piśmiennictwem (zob. K. Rudnicki, Komentarz KC, 1996, s. 66-67; zastrzeżenia - E. Skowrońska-Bocian, M. Warciński, w: K. Pietrzykowski, Komentarz KC, t. 1, 2018, s. 528),
- niezależnie od powyższego, przyjąć należało, że szczekania psa pozwanych podczas wychodzenia i powrotu ze spacerów na klatce schodowej budynku, nie stanowiło immisji, gdyż nie zakłócało korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, albowiem pies szczekał jedynie na klatce schodowej i to jedynie 3 razy dziennie wychodząc na spacer, co mogło maksymalnie trwać 6 minut dziennie (minuta jest wystarczająca na zejście z drugiego piętra i wyjście z budynku). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą - ocena "przeciętnej miary" w rozumieniu art. 144 K.c., musi być dokonana na podstawie obiektywnych warunków panujących w środowisku osób zamieszkujących na danym terenie, a nie na podstawie subiektywnych odczuć osób, m.in. powoda. Przy wykładni art. 144 K.c. należy uwzględniać także takie czynniki jak: częstotliwość zakłóceń, długotrwałość oddziaływań i ich intensywność oraz zakres niedogodności i ograniczeń, jakich w związku z nimi doznają właściciele nieruchomości sąsiednich. Niedogodności w korzystaniu z nieruchomości na skutek oddziaływania z nieruchomości sąsiadującej nie przekraczają "przeciętnej miary", jeżeli możliwe jest korzystanie z niej zgodnie z przeznaczeniem, mimo utrudnień. Natomiast przekraczają ją wtedy, gdy utrudnienia są na tyle poważne, że normalne używanie nieruchomości staje się praktycznie niemożliwe lub ponadprzeciętnie uciążliwe. Z uwagi na podniesione okoliczności Skarżący słusznie uznał, iż szczekanie psa na klatce schodowej nie stanowiło immisji, zatem w tym zakresie powództwo należało uznać za bezzasadne. Zaskarżenie częściowe było zgodne z interesem reprezentowanej strony, gdyż nie narażało powoda na poniesienie dodatkowych kosztów postępowania,
- roszczenie polegające na nakazaniu zabrania psa do behawiorysty, nie mogło zostać uwzględnione również z uwagi na fakt, iż zabranie psa do behawiorysty nie gwarantuje ograniczenia szczekania na klatce schodowej, a zatem roszczenie to nie zmierzało do ograniczenia rzekomych emisji. Można także było zawnioskować o mniej kosztowne zachowanie polegające na zastosowaniu przez właścicieli psa kagańca, a nie wnioskować o kosztochłonne i nie zawsze przynoszące efekty korzystania z behawiorysty. Żądanie pozwu w zakresie nakazania pozwanym zabrania psa do behawiorysty z uwagi na powyższe argumenty stanowiło nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 K.c. Wskazany w apelacji przez Skarżącego zakres zaskarżenia był zgodny z interesem reprezentowanej strony, gdyż nie narażał jej na poniesienie zbędnych kosztów postępowania, w zakresie w jakim apelacja wniesiona od całości wyroku sądu I instancji podlegałby oddaleniu z uwagi na ww. okoliczności,
b) błędne uznanie, że Skarżący w sporządzonej apelacji wskazał niewłaściwą wartość przedmiotu zakażenia, gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia została wskazana w sposób prawidłowy odpowiadający zakresowi zaskarżenia,
c) pominięcie, iż sprawa będąca przedmiotem zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa cywilnego, stanowiła sprawę o świadczenie, w której wartość przedmiotu sporu nie przekraczała dwudziestu tysięcy złotych. A zatem stosownie do art. 5051 § 1 K.p.c., podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, które determinowało m.in. sposób i kolejność przedstawiania zarzutów, wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz brak wniosku dowodowego w zakresie dowodu z opinii biegłego. Zważywszy, że postępowanie uproszczone jest postępowaniem odrębnym, to stosuje się w nim w pierwszej kolejności przepisy normujące to postępowanie w sposób szczególny, a to zgodnie z regułą lex specialis derogat legi generali. Są to przepisy zamieszczone w Rozdziale 3 Działu VI, Tytule VII, Księgi pierwszej Części pierwszej k.p.c. (przepisy art. SOó
óOS14 k.p.c.), które wprowadzają odstępstwa od reguł wynikających z ogólnych przepisów o procesie normujących tzw. "postępowanie zwykłe" w procesie. Po wejściu w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1469 ze zm.) został bowiem znacząco rozszerzony katalog spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Jak wynika z uzasadnienia do projektu zmian, założenie tych zmian jest takie, aby w postępowaniu uproszczonym były rozpoznawane sprawy o świadczenie (pieniężne i niepieniężne) bez względu na podstawę prawną tego świadczenia i na charakter stron procesu, przy granicy wartości przedmiotu sporu 20 000 zł. W postępowaniu uproszczonym rozpoznaje się sprawy o świadczenie. Świadczenie należy rozumieć zarówno jako działanie, jak i zaniechanie, a także jako świadczenie pieniężne, jak i niepieniężne niezależnie od podstawy prawnej tego świadczenia. Sprawa o świadczenie, o której mowa w art. 5051 § 1 K.p.c., to sprawa, w której żądanie pozwu będzie obejmowało np.: zasądzenie oznaczonej kwoty pieniężnej, wydanie rzeczy, opróżnienie pomieszczenia, zobowiązanie pozwanego do dokonania określonej czynności bądź zaniechania określonej czynności (jak miało to miejsce w przypadku zadania egzaminacyjnego) (zob.T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1-50539. Tom I, Warszawa 2019, Komentarz do art. 5051, Nb 8).
Kolejnym argumentem przemawiającym, za tym, że sprawa z zadania egzaminacyjnego była sprawą o świadczenie, a zatem podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym jest to, że ponowne podjęcie tych samych immisji po uprawomocnieniu się wyroku, naraża właściciela nieruchomości wyjściowej na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekucji świadczeń niepieniężnych (art. 1051 K.p.c. - (zob. K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2021, Komentarz do art. 144, Nb 53).
W materiałach egzaminacyjnych brak było postanowienia sądu o rozpoznaniu sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, zatem Skarżący słusznie założył, iż sprawa będąca przedmiotem kazusu egzaminacyjnego podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu odrębnym jest obowiązkowe, a pominąwszy postępowanie nakazowe i elektroniczne postępowanie upominawcze (jedyne fakultatywne postępowania odrębne), to nie zależy od woli stron (zob. postanowienie SN z 20.11.2018 r., III PZ 11/18 Legalis). Ponadto Skarżący wskazał, iż nawet jeżeli sąd I instancji, mimo że sprawa spełniała kryteria określone w art. 5051 § 1 i 2 K.p.c., to rozpoznał ją z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym bez wydania stosownego zarządzenia, to i tak sąd II instancji powinien rozpoznać ją według przepisów kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu uproszczonym (zob. uchwała SN z 26.02.2021 r., III CZP 19/20, Legalis). A zatem apelacja powinna uwzględniać specyfikę tego postępowania. Sąd II instancji rozpoznający apelację od wyroku sądu I instancji kończącego postępowanie w sprawie, nie jest związany kwalifikacją sprawy dokonaną przez sąd meriti, dlatego w przypadku uznania, że określona sprawa została błędnie rozpoznana z uchybieniem art. 5051 K.p.c., sąd II instancji władny jest rozpoznać środek zaskarżenia z uwzględnieniem przepisów o postępowaniu uproszczonym,
d) dokonanie oceny pracy w oparciu o nieaktualny na dzień egzaminy stan prawny, w szczególności pominięcie przez Komisję II stopnia, iż w wyniku nowelizacji K.p.c., na mocy ustawy z 4 lipca 2019 r. w art. 5051 § 3 K.p.c., wprowadzono regulację, zgodnie z którą sąd może rozpoznać sprawę z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, jeżeli może to przyczynić się do sprawniejszego rozwiązania sporu. Oznacza, to że sąd pomijając przepisy postępowania uproszczonego wydaje postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zwykłym, a nie jak wskazano w zaskrzonej uchwale, że samo rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno być poprzedzone wydaniem postanowienia sądu w tym przedmiocie. Stanowisko to, jak również powołany w zaskarżonej uchwale wyrok SN sygn. akt I PZP 1/04 straciły aktualność wraz z dodaniem w § 3 do art. 5051 K.p.c. Kwestia ta, została wprost przesądzona przez Sąd Najwyższy, który stwierdził, iż nawet jeżeli sąd I instancji, mimo że sprawa spełniała kryteria z przepisu art. 5051 § 1 i 2 K.p.c., rozpoznał ją z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym bez wydania stosownego zarządzenia, to i tak sąd II instancji powinien rozpoznać ją według przepisów kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu uproszczonym (zob. uchwała SN z 26.02.2021 r., III CZP 19/20, Legalis). W związku z tym w ocenie skarżącego należało sporządzić apelację z uwzględnieniem przepisów o postępowaniu uproszczony,
e) błędne uznanie, iż zakaz kumulacji roszczeń przewidziany w art. 5053 K.p.c. uniemożliwiał rozpoznanie sprawy przedstawionej w kazusie egzaminacyjnym w postępowaniu uproszczonym, w sytuacji, gdy zgodnie z art. 5053 § 2 K.p.c. połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne, gdy wynikają z tego samego stosunku prawnego lub kilku stosunków prawnych tego samego rodzaju. W zadaniu egzaminacyjnym w dochodzone roszczenia dotyczyły stosunków prawnych tego samego rodzaju, tj. stanowiły roszczenie o świadczenie, które podstawa prawna w obu przypadkach upatrywana była w art. 222 § 2 w zw. z art. 144 K.c.
f) błędne uznanie, iż Skarżący w swojej pracy sformułował nieprawidłowy wniosek apelacji - tj. wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdy w rzeczywistości z uwagi na regulację zawartą w art. 50512 § 1 K.p.c. był to prawidłowy wniosek apelacji, jaki można było postawić. Zgodnie bowiem z powołaną regulacją, jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi, że zachodzi naruszenie prawa materialnego, a zgromadzone dowody nie dają wystarczających podstaw do zmiany wyroku, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania. Powołany przez Skarżącego w pracy egzaminacyjnej art. 50512 § 1 K.p.c. przewiduje odrębną podstawę do uchylenia wyroku w sytuacji, gdy sąd II instancji stwierdzi, że zachodzi naruszenie prawa materialnego, a zgromadzone dowody nie dają wystarczającej podstawy do zmiany wyroku. Chodzi zatem o sytuację, w której występuje konieczność przeprowadzenia przez sąd I instancji postępowania dowodowego w części. Wniosek zawarty w apelacji Skarżącego w pełni korespondował z postawionymi zarzutami oraz prawidłowo sformułowanym wnioskiem apelacyjnym,
g) błędne uznanie, że postawienie przez Skarżącego wniosków ewentualnych stanowi przejaw niekonsekwencji w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego, w sytuacji, w której jej to powszechnie stosowana praktyka będąca przejawem ostrożności procesowej,
h) błędne uznanie, że w pracy egzaminacyjnej Skarżącego brak jest wniosków dowodowych i wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (art. 380 K.p.c.) w sytuacji, w której wnioski te były całkowicie zbędne z uwagi na dyspozycję art. 50512 § 1 K.p.c. Sąd II instancji bowiem, z uwagi na brak w materiale dowodowym (brak opinii biegłego) zobligowany był do uchylenia zaskarżonego wyroku. W postępowaniu uproszczonym sąd II instancji nie przeprowadza, żadnych dowodów poza dowodami z dokumentów. Skarżący, z ostrożności procesowej na wypadek uznania przez sąd II instancji, iż opinia biegłego nie jest konieczna do zmiany wyroku (z uwagi na znajdujące się w aktach sprawy opinie prywatne oraz zeznania świadków), wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku - a więc złożył wniosek o charakterze ewentualnym. W postępowaniu uproszonym sąd II instancji przy naruszeniu przez sąd I instancji prawa materialnego (tak jak miało to miejsce w stanie faktycznym zadania) może wydać wyrok reformatoryjny jedynie, gdy uznaje, że nie ma konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego ponad dowody z dokumentów. Wobec zgłoszenia wniosku ewentualnego - o zmianę zaskarżanego wyroku, z uwagi na specyfikę postępowania uproszczonego, to także wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego przez sąd II instancji (art. 380 K.p.c.) był zbędny, gdyż i tak dowód ten nie mógłby być przez sąd II instancji przeprowadzony. Poza tym wniosek taki byłby bezpodstawny również z uwagi na treść art. 5057 § 2 K.p.c.,
i) błędne uznanie, że Skarżący w pracy postawił zarzuty w nieprawidłowej kolejności. W tym przypadku egzaminatorzy pominęli okoliczność, iż w postępowaniu uproszonym ustawodawca przewidział w art. 5059 § 11 kolejność zarzutów. W tym postępowaniu odrębnym występuje odmienna kolejność podnoszenia zarzutów, z uwagi na fakt, że to naruszenie prawa materialnego stosownie do art. 50512 § 1 K.p.c. prowadzi do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania,
3) art. 365 ust. 2 u.r.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżący winien otrzymać ocenę negatywną z egzaminu radcowskiego wobec stwierdzenia, że praca pisemna Skarżącego z zakresu prawa cywilnego nie pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z części drugiej egzaminu radcowskiego, w przypadku gdy praca Skarżącego spełnia wszelkie wymogi formalne apelacji, zastosowano właściwe przepisy prawa oraz prawidłowo je zinterpretowano, a zaproponowany przez Skarżącego sposób rozstrzygnięcia problemu zapewniał w należyty sposób ochronę interesu reprezentowanej Strony, przy uwzględnieniu rożnych możliwości wynikających z regulacji zawartych w przepisach k.p.c., w tym w szczególności regulacji dotyczącej przebiegu postępowania uproszczonego, które powinny znaleźć zastosowanie w realiach stanu faktycznego opisanego w ramach zadania egzaminacyjnego,
4) art. 365 ust. 2 oraz art. 365 ust. 4 pkt 2 u.r.p., przez błędne ich zastosowanie i uznanie, iż uchwała nr 17/2021 z dnia 17 czerwca 2021 r. Komisji Egzaminacyjnej w zakresie wystawienia Skarżącemu negatywnej oceny z części drugiej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa cywilnego jest prawidłowa mimo braku podstaw do wystawienia oceny negatywnej, albowiem sporządzona przez Skarżącego praca egzaminacyjna spełniała wszelkie wymogi formalne apelacji, w tym wynikające z regulacji odnoszącej się do postępowania uproszonego. Na podstawie stanu faktycznego opisanego w zadaniu egzaminacyjnym uznać należy, że Skarżący prawidłowo zastosował i zinterpretował przepisy prawa cywilnego materialnego oraz prawa cywilnego procesowego, a zakres zaskarżenia wbrew uzasadnieniu ocen cząstkowych został określony prawidłowo, zarzuty apelacji zostały sformułowane w sposób prawidłowy i powinny dorowadzić do uwzględnienia apelacji wnoszonej w charakterze pełnomocnika strony powodowej, a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (a to z uwagi na dyspozycję art. 50512 § 2 K.p.c.). Ponadto zaproponowane przez Skarżącego rozstrzygnięcie sprawy były zgodne z interesem reprezentowanej strony, gdyż nie narażały jej na poniesienie zbędnych kosztów postępowania w zakresie w jakim żądanie powództwa nie mogło zostać uwzględnione (co zostało podkreślone w ocenie cząstkowej przez egzaminatora r.pr. J. L.), a wnioski apelacji, uwzględniając przepisy dotyczące postępowania uproszonego, zostały skonstruowane w sposób prawidłowy. Tym samym, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez Skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu uwzględniającego interes strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowano, to praca Skarżącego, wbrew ocenie egzaminatorów, potwierdza umiejętność należytego reprezentowania klienta i osiągnięcie wystarczającego stopnia przygotowania Skarżącego do samodzielnego wykonywania zawodu racy prawnego, a w konsekwencji praca Skarżącego z zakresu prawa cywilnego zasługiwała na ocenę pozytywną. Dostrzeżenie przez Skarżącego, że sprawa powinna być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym powinna być oceniona raczej jako umiejętność samodzielnej oceny przez Skarżącego tego, jakie normy prawna mogą mieć potencjalnie zastosowanie, a nie potraktowane przez sprawdzających pracy jako nieprawidłowej, bowiem zaproponowano inne rozwiązanie kazusu niż zawarte w wytycznych. Przedmiotem oceny podczas egzaminu radcowskiego powinna być kreatywność Skarżącego w zaproponowaniu możliwych rozwiązań. Nie zawsze schematyczne rozwiązania przynoszą efekty w prowadzonych postępowaniach, dlatego właśnie praca powinna być oceniana indywidualnie w zakresie także innych rozwiązań niż zawarte w odpowiedziach do kazusów egzaminacyjnych. Jak dostrzega się w orzecznictwie - "Każda praca oceniana jest indywidualnie, a jej walory i wady analizowane są przez ekspertów, aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy, w ramach prawem określonych przesłanek ustalić, czy kandydat na radcę prawnego posiada odpowiednie przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego" (wyrok WSA w Warszawie z 6.02.2020 r., VI SA/Wa 2438/19, LEX nr 3047036). Wydaje się, że Komisja egzaminacyjna w odniesieniu do zaproponowanego rozwiązania przez Skarżącego nie uwzględniła indywidualnego podejścia i kreatywności w zaproponowaniu innego rozwiązania kazusu. Z powyższych względów zaskarżona uchwała narusza art. 365 ust. 2 u.r.p. w zakresie w jakim zdaniem organu niedopuszczalne jest odstępstwo od wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości - opisu istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego,
5) art. 365 ust. 2 u.r.p., przez ocenienie pracy Skarżącego z zakresu prawa cywilnego jedynie w oparciu o opis istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego, bez rozważania całokształtu pracy i zaproponowanych rozwiązań przez Skarżącego w oparciu o kryteria wynikające z art. 365 ust. 2 u.r.p. Organ niezasadnie zatem pominął argumentację i zarzuty Skarżącego, uznając opis istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego, jako jedyne słuszne, możliwe i bezwzględnie wiążące rozwiązanie postawionego problemu, nie dokonując oceny koncepcji przedstawionej przez Skarżącego a mianowicie, że do opisanego w zadaniu egzaminacyjnym stanu faktycznego należało zastosować nowe regulacje obowiązujących przepisów prawa dotyczące postępowania uproszczonego, ponieważ dotyczyło to sprawy o świadczenie, w której wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 tys. złotych,
6) art. 365 ust. 2 u.r.p., przez ocenienie pracy Skarżącego w oparciu o kryterium nieprzewidziane w art. 365 ust. 2 u.r.p., tj. "bycie tym samym pełnomocnikiem, który złożył pozew". W ocenie organu: "w sprawie od początku powoda reprezentuje ten sam pełnomocnik, który w pozwie złożył wniosek o nakazanie pozwanym poddanie ich psa terapii behawioralnej celem wyeliminowania szczekania psa. W tej sytuacji niezrozumiała jest bardzo rozbudowana argumentacja odwołania dotycząca braku podstaw do podtrzymania tego żądania". Stanowisko powyższe nie znajduje poparcia w obowiązujących przepisach prawa, albowiem pełnomocnik występujący w danej sprawie po zapoznaniu się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu I instancji nie tylko może, ale nawet powinien zmienić zdanie i podjąć taką formę ochrony prawnoprocesowej, która będzie korzystana dla jego mandanta. Brak jest jakiejkolwiek normy prawnej nakazującej popierania całości żądania w postępowaniu II instancyjnym. Pozostaje to również w sprzeczności z doświadczeniem zawodowym profesjonalnych pełnomocników, bowiem w ramach postępowania I instancyjnego mogły wyjść na jaw okoliczności nieznane wcześniej pełnomocnikowi i stronie, które czyniące cześć dochodzonego żądania niezasadnym. Stanowisko organu pozostaje sprzeczne również z zasadami postępowania cywilnego, w szczególności zasadą dyspozycji materialnej. Ponadto przyjmując stanowisko organu należałoby uznać, że art. 368 § 2 pkt. 1 K.p.c. w zakresie w jakim nakazuje oznaczyć w apelacji czy wyrok jest zaskarżony w całości czy w części, jest zbędny,
7) art. 365 ust. 4 pkt 1 u.r.p., poprzez jego niezastosowanie i brak uznania, iż Skarżący może otrzymać ocenę pozytywną z części drugiej egzaminu radcowskiego z zakresu prawa cywilnego, gdyż praca sporządzona przez Skarżącego spełniała wszelkie wymogi formalne apelacji, zastosowano właściwe przepisy aktualnie obowiązujących przepisów prawa oraz dokonano ich prawidłowej interpretacji. Wbrew stanowisku osób egzaminujących należy uznać za prawidłowy zaproponowany przez Skarżącego - sposób rozstrzygnięcia zagadnienia egzaminacyjnego z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z wytycznymi zawartymi w zadaniu egzaminacyjnym Skarżący się reprezentował. Zważywszy na uwagi zawarte w uzasadnieniu ocen cząstkowych zarzuty, że wg egzaminujących wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (mimo, iż stosownie do przepisu art. 50512 § 1 K.p.c. zaproponowany przez Skarżącego wniosek uznać należy za w pełni prawidłowy) nie uwzględnia interesu reprezentowanej strony, to podkreślić należy, że wnioski zawarte w apelacji, nie wyznaczają granic apelacji oraz nie są wiążące dla sądu II instancji (zob. wyr. SN z 20.11.2002 r., V CKN 1396/00, Legalis); W związku z tym egzaminujący pominęli, że z uwagi na dyspozycję art. 386 § 1 K.p.c., który może mieć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, kiedy ustalenia sądu I instancji stanowiące podstawę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia nie są kwestionowane, to sąd apelacyjny, opierając się na materiale zebranym w pierwszej instancji i respektując dokonane w tej instancji ustalenia faktyczne, może ograniczyć się do przeprowadzenia kontroli sprawy z punktu widzenia prawnego. W przypadku gdy ustalony stan faktyczny formalnie zgadza się z zebranym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji materiałem, niemniej jednak sąd ten, uchybiając przepisom postępowania, nie dopuścił pewnych dowodów, a w danym kontekście sytuacyjnym nie nastąpiłoby wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to wówczas należałoby uchylić orzeczenie sądu I instancji i przekazać do ponownego rozpoznania sprawę, albowiem mogłoby dojść do naruszenia zasady instancyjności, gdyby tylko sąd II instancji przeprowadził środki dowodowe, które wcześniej nie zostały przeprowadzone przez sąd I instancji. Sąd II instancji nie jest związany w związku z tym wnioskiem apelującego czy ma uchylić wyrok i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, czy przekazać do ponownego rozpoznania. A zatem ewentualnie zgłoszony wniosek w ramach wnoszonej apelacji w żaden sposób nie wpływa negatywnie na interes reprezentowanej strony, skoro i tak ocena w tym zakresie należy do sądu II instancji. Ponadto uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 50512 § 1 K.p.c., czego nie uwzględnili egzaminujący, jest obligatoryjne w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego oraz braku podstaw do wydania wyroku w oparciu o zgromadzone dowody, a ziszczenie się tych podstaw wprost wynikało z postawionych w apelacji zarzutów. W związku z tym uznać należy, że Skarżący skorelował wnioski apelacji z postawionymi zarzutami tworząc spójną koncepcję rozwiązania zadania egzaminacyjnego. Komisja pominęła, iż sąd II instancji zobowiązany jest bowiem do rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków (zob. wyr. SN z 27.04.2001 r., V CKN 243/00, Legalis), a zatem również wniosku ewentualnego w zakresie zmiany zaskarżonego wyroku, który mógł zostać zgłoszony przez Skarżącego, na wypadek uznania przez sąd II instancji, że nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 50512 § 1 K.p.c. Tym samym wnioski apelacyjne Skarżącego były prawidłowe i w żaden sposób nie naruszały interesu strony, którą miał reprezentować (zgodnie z kazusem) Skarżący,
8) art. 365 ust. 4 pkt. 1 lit. a-d u.r.p., poprzez niezastosowanie tego przepisu i brak uwzględnienia możliwości dokonania gradacji ocen z prac pisemnych w ramach egzaminu radcowskiego.
W uzasadnieniu skargi, Skarżący przedstawił obszerną argumentację uzasadniającą zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała narusza przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Zgodnie z art. 36(6) ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W niniejszej sprawie Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego, ponieważ z zadania z zakresu prawa cywilnego otrzymał ocenę niedostateczną. W tym też zakresie Skarżący wniósł odwołanie od uchwały I instancji, którą Komisja II stopnia utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałą.
Jak wynika z art. 36(5) ust. 2 u.r.p, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Artykuł ten w ust. 3 stanowi, że każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Z ust. 4, omawianego artykułu wynika, że ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.
Z art. 36(5) ust. 2 u.r.p, ponadto wynika, że oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują dwaj niezależni od siebie egzaminatorzy, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym powyżej przepisie, pozwala na wystawienie oceny pozytywnej z danej części egzaminu adwokackiego. W wyroku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12 Naczelny Sąd Administracyjny, analizując relację przepisów art. 36(5) ust. 2 oraz 36(4) ust. 10 u.r.p., skonstatował, że: "W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej)".
Biorąc pod uwagę cel jaki przyświeca odbywaniu aplikacji prawniczych oraz przeprowadzaniu egzaminów aplikanckich, czyli m.in. nadzór i zapewnienie aby zawód zaufania publicznego, jakim jest w tym przypadku zawód radcy prawnego, był wykonywany, ze względu na ochronę interesu publicznego, przez osoby do tego należycie przygotowane, Sąd zgadza się z powyższym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Analizując pracę egzaminacyjną Skarżącego z zakresu prawa cywilnego oraz uchwałę Komisji II stopnia, Sąd stwierdza, że Komisja II stopnia, oceniając ponownie pracę Skarżącego, nie wyjaśniła w sposób dokładny stanu faktycznego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wymieniła szereg mankamentów apelacji sporządzonej przez Skarżącego w ramach zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego, wymieniając przy tym dyskwalifikacyjną wadę apelacji polegającą na braku zgłoszenia na podstawie art. 380 K.p.c. i 382 K.p.c., wniosku o rozpoznanie przez sąd II instancji postanowienia sądu I instancji o pominięciu dowodów oraz wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie przez sąd odwoławczy dowodów z opinii prywatnych dołączonych do pozwu oraz z opinii Instytutu Techniki Budowlanej i opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa na okoliczności wskazane w pozwie. Zdaniem Komisji brak tych wniosków, pozostaje w sprzeczności z interesem reprezentowanej strony, gdyż skutkuje tym, że sąd drugiej instancji nie obejmie kontrolą ewidentnie wadliwego postanowienia dowodowego wydanego przez sąd I instancji oraz nie uzupełni postępowania dowodowego i w efekcie istotne dla sprawy dowody nie zostaną przed sądem przeprowadzone.
Skarżący zarówno w odwołaniu od uchwały I instancji, jak i w skardze podniósł, że sprawa z casusu egzaminacyjnego podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, które determinowało m.in. sposób i kolejność przedstawiania zarzutów, wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz brak wniosku dowodowego w zakresie dowodu z opinii biegłego. Na tej podstawie Skarżący podniósł, że Komisja błędnie uznała, że Skarżący w pracy postawił zarzuty w nieprawidłowej kolejności, że Skarżący w swojej pracy sformułował nieprawidłowy wniosek apelacji - tj. wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także, że w pracy egzaminacyjnej Skarżącego brak jest wniosków dowodowych i wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (art. 380 K.p.c.) w sytuacji, w której wnioski te były całkowicie zbędne z uwagi na dyspozycję art. 50512 § 1 K.p.c. i fakt, że w postępowaniu uproszczonym sąd II instancji nie przeprowadza, żadnych dowodów poza dowodami z dokumentów.
W tej sytuacji, wobec stanowiska Komisji o dyskwalifikacyjnym braku wniosku o rozpoznanie przez sąd II instancji postanowienia sądu I instancji o pominięciu dowodów oraz wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie przez sąd odwoławczy dowodów z opinii prywatnych dołączonych do pozwu oraz z opinii Instytutu Techniki Budowlanej i opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa na okoliczności wskazane w pozwie, zasadniczą kwestią było wyjaśnienie przez Komisję w sposób nie budzący wątpliwości, czy sprawa z casusu egzaminacyjnego podlegała czy też nie rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Jeżeli bowiem casus egzaminacyjny nie wykluczał rozwiązania zaproponowanego przez Skarżącego w ten sposób, że w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz opisu zadania egzaminacyjnego oraz materiałów składających się na casus egzaminacyjny, dopuszczalne było przyjęcie że sprawa z zadania egzaminacyjnego podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, organ powinien ocenić pracę Skarżącego uwzględniając tę okoliczność, co jednocześnie oznacza, że brak ww. wniosków w apelacji Skarżącego nie stanowiłby błędu dyskwalifikacyjnego pracę Skarżącego, znajdowałby bowiem uzasadnienie w dopuszczalnym sposobie rozwiązania zadania egzaminacyjnego zaproponowanego przez Skarżącego.
Komisja odnosząc się do powyższej kwestii stwierdziła w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że niezasadne było przyjęcie przez Zdającego, że sprawa podlega rozpoznana w trybie uproszczonym, gdyż nie wynika to zarówno z założeń zadania, jak i z przesłanek wynikających z art. 5051 § 1 K.p.c. Pod względem procesowym, rozpoczęcie rozpoznawania sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno być poprzedzone zarządzeniem przewodniczącego wydanym na podstawie art. 201 § 1 K.p.c. oraz postanowieniem sądu w tym przedmiocie. Jeżeli więc przewodniczący nie skierował sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, a następnie sąd nie wydał postanowienia o rozpoznanie sprawy w tym postępowaniu, należy uznać, że sprawa nie została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, choćby spełnione zostały przesłanki określone w art. 5051 K.p.c. Komisja dodała, że wyłączenie postępowania uproszczonego wynika z zakazu kumulacji roszczeń przewidzianego w art. 5053 K.p.c.
W ocenie Sądu, Komisja podnosząc powyższe ogólne argumenty, nie rozstrzygnęła w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawa stanowiąca casus egzaminacyjny nie podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym. Skarżący w tym zakresie podniósł, że sprawa będąca przedmiotem zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa cywilnego, stanowiła sprawę o świadczenie, w której wartość przedmiotu sporu nie przekraczała dwudziestu tysięcy złotych, zatem stosownie do art. 5051 § 1 K.p.c. podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Komisja nie odniosła się do tej kwestii w żaden sposób, przyjmując natomiast, że skoro przewodniczący nie skierował sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, a następnie sąd nie wydał postanowienia o rozpoznanie sprawy w tym postępowaniu, należy uznać, że sprawa nie została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, choćby spełnione zostały przesłanki określone w art. 5051 K.p.c. Skarżący, słusznie zdaniem Sądu, powołał się natomiast na art. 5051 § 3 K.p.c. – zgodnie z którym sąd może rozpoznać sprawę z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, jeżeli może to przyczynić się do sprawniejszego rozwiązania sporu – podnosząc przy tym, że norma ta oznacza, że sąd pomijając przepisy postępowania uproszczonego wydaje postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zwykłym, a nie jak wskazano w zaskrzonej uchwale, że samo rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno być poprzedzone wydaniem postanowienia sądu w tym przedmiocie. Organ również do tej kwestii nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Skarżący podniósł również, do czego także nie odniosła się Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że zgodnie z art. 5053 § 2 K.p.c. połączenie kilku roszczeń w jednym pozwie jest dopuszczalne, gdy wynikają z tego samego stosunku prawnego lub kilku stosunków prawnych tego samego rodzaju, a taka sytuacja zdaniem Skarżącego miała miejsce w sprawie stanowiącej przedmiot zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego.
W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że Komisja nie wykazała, że – w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz materiałów składających się na casus egzaminacyjny z prawa cywilnego opisujących sprawę z zadania egzaminacyjnego – wykluczone było rozwiązanie tego zadania zaproponowane przez Skarżącego oparte na założeniu, że sprawa z zadania egzaminacyjnego podlegała rozpoznaniu przez sąd w trybie uproszczonym, co jak podkreślił Skarżący, determinowało m.in. sposób i kolejność przedstawiania zarzutów, wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz brak wniosku dowodowego w zakresie dowodu z opinii biegłego, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez Komisję, że Skarżący w pracy postawił zarzuty w nieprawidłowej kolejności, że w swojej pracy sformułował nieprawidłowy wniosek apelacji - tj. wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także, że brak w pracy egzaminacyjnej Skarżącego wniosku o rozpoznanie przez sąd II instancji postanowienia sądu I instancji o pominięciu dowodów oraz wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie przez sąd odwoławczy dowodów z opinii prywatnych dołączonych do pozwu oraz z opinii Instytutu Techniki Budowlanej i opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa na okoliczności wskazane w pozwie, dyskwalifikował pracę Skarżącego. Ocena pracy Skarżącego dokonana przez Komisję w zaskarżonej uchwale została natomiast oparta na założeniu, że sprawa z zadania egzaminacyjnego nie podlegała rozpoznaniu przez sąd w trybie uproszczonym i stanowisku, że Skarżący zaproponował niewłaściwe rozwiązania zadania egzaminacyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że Komisja nie wyjaśniając w sposób nie budzący wątpliwości, czy sprawa stanowiąca podstawę zadania egzaminacyjnego podlegała, czy też nie, rozpoznaniu przez sąd w trybie uproszczonym naruszył przepisy postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., nie wyjaśniając w sposób dokładny stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego, nie rozpatrując w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji w sposób dowolny przyjmując, że sprawa stanowiąca zadanie egzaminacyjne z prawa cywilnego nie podlegała rozpoznaniu przez sąd w trybie uproszczonym. Miało to istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Komisja na tej podstawie przyjęła, że Skarżący zaproponował błędne rozwiązania casusu egzaminacyjnego i utrzymała w mocy uchwałę I instancji stwierdzającą, że Skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego w związku z uzyskaną niedostateczną oceną z zadania z zakresu prawa cywilnego.
Rozpoznając ponownie sprawę, Komisja uwzględniając powyższe wyjaśnienia Sądu rozstrzygnie w sposób niebudzący wątpliwości czy sprawa stanowiąca podstawę zadania egzaminacyjnego podlegała, czy też nie, rozpoznaniu przez sąd w trybie uproszczonym, a jeżeli uzna, że obowiązujące przepisy prawa i treść zadania egzaminacyjnego nie wykluczały tego trybu rozpoznania sprawy, uwzględni tę okoliczność przy ponownej ocenie pracy Skarżącego w szczególności jej wpływ na wytknięte przez Komisję mankamenty pracy Skarżącego – nieprawidłową kolejność postawionych zarzutów, nieprawidłowy wniosek apelacji o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także brak w pracy egzaminacyjnej Skarżącego wniosku o rozpoznanie przez sąd II instancji postanowienia sądu I instancji o pominięciu dowodów oraz wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie przez sąd odwoławczy dowodów z opinii prywatnych dołączonych do pozwu oraz z opinii Instytutu Techniki Budowlanej i opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa na okoliczności wskazane w pozwie, jako mankamentu dyskwalifikującego pracę Skarżącego.
W związku z naruszeniem przez Komisję przepisów postępowania i niewyjaśnieniem w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy, przedwczesne jest odniesienie się przez Sąd do zarzutów dotyczących naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego.
Sąd jednocześnie stwierdza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Komisję przepisów postępowania w pozostałym zakresie, a więc dotyczące zakresu zaskarżenia wyroku sądu I instancji z zadania egzaminacyjnego i w konsekwencji niewłaściwej wartości przedmiotu sporu. W tym zakresie Sąd zgadza się ze stanowiskiem Komisji, że w sprawie stanowiącej casus egzaminacyjny, Skarżący reprezentował powoda jako ten sam pełnomocnik, który wniósł pozew zawierający wniosek o nakazanie pozwanym poddanie ich psa terapii behawioralnej celem wyeliminowania szczekania psa. Skarżący błędnie przyjmuje, że Komisja oceniła pracę Skarżącego w oparciu o pozaustawowe kryterium, jest to bowiem okoliczność faktyczna zadania egzaminacyjnego, którą Skarżący powinien uwzględnić rozwiązując zadanie egzaminacyjne. Dlatego należy zgodzić się z Komisją, która wytknęła Skarżącemu niewłaściwy zakres zaskarżenia wyroku I instancji z zadania egzaminacyjnego.
Sąd zgadza się również ze stanowiskiem Komisji, że Skarżący wykazał się niekonsekwencją, gdyż z jednej strony domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji w oparciu o art. 50512 § 1 K.p.c., a z drugiej strony wnioskuje o zmianę zaskarżonego wyroku, co oznacza, że Skarżący nie miał koncepcji na pracę. Nie oznacza to jednak, że Skarżący zaproponował niewłaściwe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego. Kwestia ta wymaga jeszcze wyjaśnienia, co Sąd wykazał powyżej.
Podkreślenia na koniec wymaga, że rola Sądu kontrolującego zaskarżoną uchwałę nie sprowadza się do kolejnej oceny pracy Skarżącego, lecz do zbadania, czy dokonana przez Komisję ocena pracy Skarżącego jest zgodna z prawem. Chodzi zatem o kontrolę, czy Komisja zidentyfikowała i wskazała wszystkie prawidłowe elementy pracy egzaminacyjnej, czy prawidłowo zidentyfikowała błędy zawarte w pracy egzaminacyjnej i czy w prawidłowo sposób dokonała oceny wagi tych błędów w relacji do pozytywnych elementów pracy Skarżącej. Oznacza to w istocie rzeczy, zbadanie czy ocena dokonana przez Komisję nie ma charakteru dowolnego w kontekście kryteriów wskazanych w art. 36(5) ust. 2 u.r.p. Z opisanych powyżej względów Sąd uznał natomiast, że zaskarżona uchwała nie spełnia wszystkich wymogów proceduralnych pozwalających na uznanie zaskarżonej uchwały za zgodną z przepisami prawa.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 tej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).