VI SA/Wa 1321/05

VI SA/Wa 1321/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Halina Emilia Święcicka
Jolanta Królikowska-Przewłoka /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Natalia Charewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. w R. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza ,że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz R. sp. z o.o. w R. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] Urząd Patentowy RP unieważnił znak towarowy słowno - graficzny [...] Zdroje Grodziskie, którego uprawniona z rejestracji była spółka z o.o. R. z/s w R. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 8 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 31 września 1985r. o znakach towarowych (Dz.U. 1985r., Nr 5, poz. 17 ze zm.). Urząd Patentowy oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy uznał, iż w dacie zgłoszenia do rejestracji spornego znaku ZDROJE GRODZISKIE oznaczenie GRODZISKA w odniesieniu do wody mineralnej było już oznaczeniem renomowanym, przy czym w znaku Grodziska dominującym elementem jest słowo Grodziska ze względu na fakt, że grafika znaku przejawia się z jednej strony jedynie w niezbyt wyróżniającym liternictwie umieszczonym w ramce, a z drugiej, że słowo Grodziska było w dacie zgłoszenia oznaczeniem renomowanym. chybionym jest w ocenie Urzędu Patentowego RP argument, że w znaku uprawnionej dominująca jest grafika ponieważ w tym znaku dominujące jest renomowane słowo Grodziska. Nadto Urząd Patentowy podniósł, że brak jest dowodów na to, że oznaczenie Grodziska jest znakiem powszechnie znanym.
Uprawniona zgłaszając do rejestracji swój znak wiedziała, że na rynku funkcjonuje renomowane oznaczenie GRODZISKA używane przez wnioskodawcę. Nadto w postępowaniu zgłoszeniowym o tym fakcie była powiadomiona, gdyż złożony został sprzeciw przez W. uprawnione do znaku GRODZISKA, a taki stan rzeczy czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 8 pkt 1 u.z.t.
Urząd Patentowy RP podniósł przy tym, że oznaczenie wody produkowanej przez uprawnioną znakiem ZDROJE GRODZISKIE może wywoływać u przeciętnego odbiorcy fałszywe wrażenie, iż woda ta pochodzi z ujęcia w G., a więc jest tożsama z Wodą Grodziską, pod względem walorów (składu chemicznego oraz stopnia mineralizacji) i wobec tego żądanie unieważnienia przedmiotowego znaku znajduje także uzasadnienie w przepisie art. 8 pkt 3 u.z.t.
W skardze na tę decyzję R. sp. z o.o. wniosło o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., przepisów stanowiących podstawę materialnoprawna decyzji oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 20 października 2004r. sygn. akt 6 II SA 3282/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Zdaniem Sądu brak jest podstaw, by kwestionować zasadność ustaleń poczynionych przez Urząd Patentowy co do tego, iż uprawniony z przedmiotowego znaku działał z naruszeniem dobrych obyczajów zgłaszając znak do rejestracji, gdyż wiedział, że znak Grodziska jest znakiem zarejestrowanym na rzecz wnioskodawcy. Adaptując w tym znaku w zawoalowanej formie znak towarowy Grodziska znany wśród nabywców wody mineralnej od 20 lat zamierzał on czerpać korzyści ze znajomości i pozycji tego znaku na rynku wód mineralnych. Takie działanie, zdaniem Sądu, jest, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o nieuczciwej konkurencji, czynem nieuczciwej konkurencji.
Zasadnie również, zdaniem Sądu, organ przyjął, że rejestracja znaku nastąpiła z naruszeniem art. 8 pkt 3 u.z.t., zakazującego rejestracji znaku mylącego, zawierającego dane niezgodne z prawdą. Tymczasem element słowny znaku miał wskazywać, że woda pochodzi ze [...], co nie jest prawdą, ponieważ woda jest produkowana z ujęcia w R. Wykazano też istnienie znacznej różnicy w stopniu mineralizacji wody, co jest istotne przy wodach mineralnych dla nabywców tych wód, którzy nabywają ją właśnie z uwagi na jej skład chemiczny i określony stopień mineralizacji.
W skardze kasacyjnej "R." Spółka z o.o. w R. zarzuciła temu wyrokowi naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie dyspozycji art. 8 pkt l i 3 oraz art. 9 ust. l pkt l u.z.t., w związku z art. 315 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej,
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.s.a, a w szczególności art. 141 § 4 p.s.a. poprzez to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku nie sprecyzował podniesionego w skardze pełnego stanowiska skarżącego i nie ustosunkował się w wyroku w tym zakresie.
Wskazując na powyższe, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że naruszenie przepisów prawa materialnego nastąpiło przez niewłaściwe zastosowanie dyspozycji art. 8 pkt l i 3 u.z.t. Wojewódzki Sąd Administracyjny , tak jak i Urząd Patentowy, pominął w wyroku podniesioną i udokumentowaną w skardze sprawę zgodności podania o rejestrację słowno-graficznego znaku towarowego "ZDROJE GRODZISKIE" z dotychczasową praktyką Urzędu Patentowego (np. rejestracja znaków towarowych zawierających nazwy K., Z., A.). Tym samym zarzut działania skarżącej z naruszeniem zasad współżycia społecznego jest oderwany od stanu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął też pod uwagę faktu, że Urząd Patentowy, działając w trybie administracyjnym, zarejestrował sporny znak towarowy, więc teza o czynie nieuczciwej konkurencji również pozbawiona jest podstawy prawnej. Ponadto, Sąd I instancji uznał, że znak towarowy "ZDROJE GRODZISKIE" jest znakiem mylącym, nie oceniając merytorycznie załączonych do sprawy dokumentów z opinii dr hab. J. G. z Uniwersytetu [...] - Zakładu Hydrogeologii oraz sprawozdania Wojewódzkiej Stacji Epidemiologicznej. Sąd stwierdził, że woda oznaczona spornym znakiem nie pochodzi z "okolic G." a z R., nie biorąc pod uwagę faktu, że R. leżą w powiecie [...] i można je zaliczyć do okolic G. Wody "GRODZISKA" i "ZDROJE GRODZISKIE" zaliczane są, zgodnie z obowiązującymi przepisami, do naturalnych wód źródlanych, mają wyraźnie podobny skład, a zarzut wprowadzenia nabywców w błąd co do składu i stopnia mineralizacji jest niesłuszny. Producent wody "GRODZISKA", na swojej stronie internetowej podkreśla, że jego produkt jest bardzo dobrze znany na terenie zachodniej Polski, a szczególnie w Wielkopolsce. To oświadczenie wnioskodawcy podważa też stwierdzenie o światowym charakterze marki "GRODZISKA", a nawet o jej ogólnopolskim zasięgu, wskazując wyraźnie na jej lokalny charakter. Skarżąca podkreśliła, że sporny znak towarowy różni się wyraźnie od znaku towarowego "GRODZISKA" i w tym zakresie nie jest mylący.
Naruszenie przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wynika natomiast z niezastosowania się do wymogów zawartych w art. 141 § 4 p.s.a. Sąd pominął w omawianym stanie faktycznym, a następnie w uzasadnieniu swojego stanowiska, zarzut skarżącej, że Urząd Patentowy błędnie uzasadniał naruszenie przez stronę "zasad współżycia społecznego", co bezkrytycznie przyjął uzasadnieniu wyroku Sąd, załączone do akt sprawy dokumenty (tj. opinii dr hab. J. G. i sprawozdania Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej), których prawidłowe zinterpretowanie wykluczałoby możliwość przyjęcia w wyroku poglądu o mylącym charakterze spornego znaku towarowego, a przy tym nie wziął pod uwagę przez Urząd Patentowy udokumentowanej dotychczasowej praktyki rejestracji znaków towarowych i nie uwzględnił, że Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji naruszył art. 127 § 3 k.p.a.
Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2005r. sygn. akt II GSK 73/05 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie a nadto zasądził od Urzędu Patentowego RP na rzecz "R." Sp. z o.o. w R. 950 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Nie można, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać za spełnienie obowiązku zwięzłego przedstawienia w uzasadnieniu wyroku zarzutów podniesionych w skardze, jeżeli jak w tym wypadku - poświęcono ich omówieniu jedno ogólnikowe zdanie zawierające w dodatku błędne informacje. W skardze na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2003 r. nie chodziło bowiem o naruszenie art. 9 ust. l pkt 2 u.z.t., lecz o jej art. 9 ust. l pkt l i art. 8 pkt 1 i 3. Ponadto całkowicie pominięto w tej części uzasadnienia wyroku argumentację skarżącej podważającą ustalenia Urzędu Patentowego dotyczące, renomy znaku towarowego "GRODZISKA". Powołując się na poglądy prezentowane w piśmiennictwie skarżąca podkreślała, że znaki renomowane sytuuje się zwykle na poziomie znaków sławnych, a więc ponad znakami powszechnie znanymi. Skoro Urząd Patentowy przyjął, że znak towarowy "GRODZISKA" nie jest nawet znakiem powszechnie znanym, to nie powinien przypisywać mu cech znaku renomowanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odnotował też ani nie ustosunkował się do zarzutu udzielania przez Urząd Patentowy praw ochronnych różnym podmiotom na znaki towarowe zawierające m.in. oznaczenia: K., Z., A. naruszając przepisy postępowania, co mogło wpłynąć na wynik sprawy.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 9 ust. l pkt l oraz art. 8 pkt l i 3 u.z.t. Naczelny Sąd Administracyjny nawiązał do definicji znaku towarowego zawartej w jej art. 4. Znakiem towarowym może być znak nadający się do odróżnienia towarów lub usług określonego przedsiębiorstwa od towarów lub Usług tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw, którym w szczególności może być wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma plastyczna, melodia lub inny sygnał dźwiękowy bądź zestawienie tych elementów. Znak towarowy w każdej spośród wymienionych form służy więc identyfikacji towarów pochodzących od danego przedsiębiorstwa i ma pierwotną zdolność odróżniania od tego samego rodzaju towaru innego przedsiębiorstwa w stopniu wystarczającym do ustalenia w obrocie rynkowym, od kogo one pochodzą.
Art. 9 ust. l pkt l u.z,t. stanowi, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzić w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podobnie jak w decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2003 r., nie powołano się wprost na ten przepis, jednak wyraźnie nawiązano do niedopuszczalności rejestracji znaku "ZDROJE GRODZISKIE", którego podobieństwo do wcześniej zarejestrowanego znaku "GRODZISKA" może wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia tych wód. Nawet przy założeniu, że w tak nieprecyzyjnej argumentacji chodziło o przesłankę niedopuszczalności rejestracji znaku z art. 9 ust. l pkt 2 u.z.t. kwestia podobieństwa obu porównywanych znaków była wyraźnie eksponowana.
Badanie podobieństwa znaków towarowych nie należy do sfery prawa materialnego, które określa jedynie skutki ustaleń dowodowych i ocennych w postaci niedopuszczalności rejestracji znaku w razie zaistnienia określonych przesłanek. W art. 9 ust. l pkt l u.z.t. nie ma zresztą definicji ani określenia istoty znaku podobnego. O podobieństwie znaków towarowych decydują wyłącznie ustalenia faktyczne.
Znak towarowy "GRODZISKA" jest znakiem słownym, w którym napis w kolorze czarnym z czerwoną obwódką zamieszczono na białym tle. Znak "ZDROJE GRODZISKIE" jest natomiast znakiem słowno-graficznym o kompozycji umieszczonej w prostokątnej ramce o bokach ograniczonych wąskimi ciemnymi liniami. Płaszczyzna wewnątrz ramki podzielona jest falistymi skośnymi liniami na trzy różnej wielkości części z odmienną kolorystyką. W środkowej części umieszczono słowo "ZDROJE", pod nim "GRODZISKIE" (pierwsze - jaśniejszymi literami o ciemnym konturze, drugie literami ciemnymi), pod elementem słownym jest rysunek zamku, przed którym wytryska zdrój, a po obu stronach zamku umieszczono drzewa. Przy tak licznych elementach różniących oba znaki towarowe, eksponowanie W zaskarżonym wyroku ich podobieństwa i odniesienie do nich, choć w sposób pośredni omawianych przepisów, było zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, naruszeniem prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł nadto, że w doktrynie zaznaczyły się wyraźnie i utrzymują nadal różne poglądy co do sposobu rozumienia art. 8 pkt 1 u.z.t. Zwolennicy dokonywania wykładni gramatycznej przepisu, którego treść nie budzi wątpliwości, eksponują w nim elementy przedmiotowe podkreślając, że sprzeczność z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego musi wynikać z samej treści znaku towarowego i zawsze jest odnoszona do ocenianego znaku.
Odmienny pogląd bazuje na dostrzeganiu w tym przepisie również elementów podmiotowych wynikających z nagannego zachowania się podmiotu zgłaszającego swój znak towarowy.
W orzecznictwie sądowym także zwracano uwagę na możliwość stosowania rozszerzającej wykładni zasad współżycia społecznego, jako przesłanki objętej tym przepisem, ale tylko w sytuacjach charakteryzujących się nasileniem złej woli podmiotu usiłującego w wyniku rejestracji znaku osiągnąć dla siebie korzyści z naruszeniem uprawnień innego podmiotu z wcześniejszej rejestracji znaku towarowego. Jako dodatkową argumentację wskazywano włączenie do obiegu prawnej instytucji czynu nieuczciwej konkurencji w art. 3 powołanej ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. i przewidzianą w art. 131 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) możliwość pozbawienia praw ochronnych na oznaczenia, które są sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami - jako przykłady praktyki ustawodawczej idącej w tym samym kierunku.
Takiego nasilenia złej woli skarżącej przy rejestracji znaku towarowego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak nie było. Co więcej, po jego zgłoszeniu do rejestracji w dniu [...] września 1998 r. i wniesieniu sprzeciwu w dniu [...] lutego 2000 r. przez spółkę "W.", strony postępowania administracyjnego aktywnie w nim uczestniczyły, przytaczając argumentację i dowody na poparcie swoich stanowisk, które były uwzględnione przy wydawaniu decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] lutego 2002 r. o udzieleniu prawa ochronnego na ten znak. Podnosząc powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że unieważnienie tego znaku decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2003r. zostało dokonane z naruszeniem art. 8 pkt 1 u.z.t. przez niewłaściwe jego zastosowanie.
Tak też Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zastosowanie w sprawie art. 8 pkt 3 u.z.t., który nie pozwala na rejestrację znaku zawierającego dane niezgodne z prawdą. Błędnie bowiem powiązano ten przepis nie z informacjami o producencie towaru, lecz z właściwościami samego towaru (składzie chemicznym wody mineralnej i źródła jej pozyskiwania) kwestionowanym zresztą przez skarżącą.
Podczas gdy w przepisie tym nie chodzi o oznaczenie geograficzne w postaci nazwy regionalnej, czy tez oznaczenie pochodzenia towaru służące do jego wyróżnienia ze względu na kształtujące jakość czynniki przyrodnicze i umiejętności regionalne jego wytwórców.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2005r. uczestnik postępowania "W." wniósł uwagi do w/w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] września 2005r. podniósł, iż zgłaszanie uwag kwestionujących prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niedopuszczalne proceduralnie, a przy tym niezasadne merytorycznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując ponownie sprawę zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym, w świetle § 2 powyższego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 8 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o znakach towarowych. Urząd Patentowy RP uznał bowiem, iż przedmiotowy znak towarowy Zdroje Grodziskie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i zawiera dane niezgodne z prawda czyniąc rejestrację tego znaku niedopuszczalną w świetle powołanych przepisów. W podstawie prawnej decyzji ani też w jej uzasadnieniu nie odwołano się wprost do art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., to jednak nawiązano do niedopuszczalności rejestracji ww. znaku, którego podobieństwo do wcześniej zarejestrowanego znaku Grodziska może wprowadzić w błąd odbiorców co do pochodzenia tych wód. Skarżący zarzucił w skardze naruszenie powołanych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę tych zarzutów nie podzielając. Jednakże wskutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylił.
Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania nie ma zatem przy wydawaniu nowego orzeczenia całkowitej swobody, rozumianej jako możliwość samodzielnej ponownej oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Stosownie bowiem do art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Takiej wykładni w ww. wyroku naczelny Sąd Administracyjny dokonał jednoznacznie stwierdzając, iż w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3 u.z.t. Naczelny Sąd Administracyjny również przesądził, iż eksponowanie podobieństwa obu znaków i odniesienie się do art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.t. (chociaż w sposób pośredni) było również naruszeniem prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie. Skoro zatem, jak uznał wiążąco Naczelny Sąd Administracyjny, zaskarżona decyzja narusza prawo, to jako taka w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a podlega uchyleniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji.