VI SA/Wa 132/05

VI SA/Wa 132/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska /sprawozdawca/
Grażyna Śliwińska
Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ
Rada Radców Prawnych
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie : Sędzia Grażyna Śliwińska WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant: Damian Sucholewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2005 r. sprawy ze skargi R. W. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącej R. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
R. W. wniosła skargę na uchwałę Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. utrzymującą w mocy uchwałę Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich.
Z akt administracyjnych wynika, iż uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich z uwagi na uzyskaną przez nią w toku postępowania konkursowego zbyt małą liczbę punktów.
Pismem z dnia [...] marca 2004 r. skarżąca wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z podaniem o wznowienie postępowania w trybie art. 145a kpa w sprawie zakończonej uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. i wpisanie jej na listę aplikantów radcowskich.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że podstawą wydania uchwały z dnia [...] kwietnia 2001 r. odmawiającej wpisania jej na listę aplikantów radcowskich był wynik konkursu przeprowadzonego na podstawie Regulaminu wydanego w oparciu o art. 60 pkt 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02 za niekonstytucyjny, istnieją więc podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., podjętą jak wynika z jej części wstępnej w sprawie odmowy wznowienia postępowania, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. w sprawie odmowy przyjęcia skarżącej na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2001/2002.
W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że skarga o wznowienie postępowania z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. nie może być uwzględniona z uwagi na fakt, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o odmowie przyjęcia na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2001/2002 została podjęta prawidłowo, zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami w tym zakresie oraz, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Skarżąca wniosła odwołanie od tej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych wskazując na to, że charakter prawotwórczy ma tylko sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., natomiast w uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyraził tylko swoje stanowisko, które nie może jednak uchylać przepisów ustawowych takich jak art. 145a kpa. Istnieją więc przesłanki do wznowienia postępowania, gdyż podstawą wydania decyzji odmawiającej wpisania jej na listę aplikantów radcowskich był art. 60 pkt. 8b ustawy o radcach prawnych, który został uznany za niekonstytucyjny.
Skarżąca spełnia natomiast wszystkie wymogi z ustaw z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych do uzyskania wpisu na listę aplikantów radcowskich.
Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004r., podjętą w sprawie odwołania od odmowy wznowienia postępowania, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzając w uzasadnieniu tej uchwały, że uchwała Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001r. odmawiająca wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich podjęta była w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych.
Podstawą wydania tej decyzji nie był natomiast art. 60 pkt 8b tej ustawy, który został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny.
W niniejszej sprawie nie zachodzi więc formalna przesłanka do wznowienia postępowania.
Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Krajowa Rada Radców Prawnych stwierdziła, że przeprowadzone konkursy na aplikację nie mogą podlegać weryfikacji, a zakwestionowane przepisy, do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny korzystały z domniemania konstytucyjności.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, że brała udział w konkursie na aplikację, a więc przesłanki z art. 33 ustawy o radcach prawnych zostały spełnione. Tryb przeprowadzania konkursów został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, a więc Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] bezprawnie odmówiła wpisania jej na listę aplikantów.
Uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na które powołują się organy obu instancji w swoich uchwałach, nie ma natomiast mocy powszechnie wiążącej i nie może ograniczać prawa skarżącej do żądania wznowienia postępowania zgodnie z art. 145a kpa.
Podstawą wydania uchwały z dnia [...] kwietnia 2001 r. odmawiającej wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich był art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny.
Skarżąca spełnia wszystkie wymogi do ubiegania się o wpis na listę aplikantów, gdyż spełnia warunki z art. 24 ust. 1 pkt 3-5 ustawy o radcach prawnych oraz przystąpiła do konkursu na aplikację (art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych).
Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje stanowisko, że podstawą wydania uchwały z dnia [...] kwietnia 2001 r. odmawiającej wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich był art. 33 ustawy o radcach prawnych, a nie art. 60 pkt 8b tej ustawy objęty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a więc w sprawie tej nie występuje formalna przesłanka do wznowienia postępowania.
Powołując się na uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ponownie podkreśliła, że przeprowadzone konkursy na aplikację radcowską zachowują swoją skuteczność i nie podlegają procedurze wznowienia, czy też wzruszenia ich rezultatów, a przepisy dotychczasowe, do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał, korzystają z domniemania konstytucyjności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.
Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich mają walor decyzji administracyjnych, a więc należy stosować przy ich wydawaniu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego
W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. naruszają prawo.
Skarżąca R. W. wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie jej wpisu na listę aplikantów radcowskich w trybie art. 145a kpa.
Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
W niniejszej sprawie, rozpoznając wniosek R. W. o wznowienie postępowania, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] zaniechała wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie. Wydała natomiast w dniu [...] kwietnia 2004 r. uchwałę Nr [...], w której jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazała odmowę wznowienia postępowania, ale faktycznie dokonała w tej uchwale rozstrzygnięcia merytorycznego odmawiając uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. w sprawie odmowy przyjęcia skarżącej na I rok aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2001/2002.
Rozstrzygnięcie takie w świetle art. 149 kpa było niedopuszczalne.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
16 czerwca 1983 r. SA/Ka 245/83 – jak długo organ administracji państwowej nie podejmie postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa, może rozważać zasadność wniosku o wznowienie jedynie w kategoriach art. 145 § 1 kpa. Wszelkie rozważania i czynności merytoryczne są na tym etapie postępowania niedopuszczalne.
W wyrokach z dnia 13 listopada 1987 r. I SA 1326/86 oraz z dnia
8 czerwca 2001 r. SA 420/01 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast – postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa) jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 kpa), mogą być wyłącznie efektem postępowania, przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 kpa i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa.
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] rozpatrując wniosek skarżącej o wznowienie postępowania miała więc prawo badać tylko dopuszczalności wznowienia z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych oraz kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu z art. 145a § 2 kpa.
Nie mogła natomiast na tym etapie postępowania oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez skarżącą faktycznie wystąpiły. Tę kwestię Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] mogła rozważać dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Odmowa wznowienia postępowania mogła nastąpić tylko z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania nie mógł być natomiast negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia.
Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] października 2004 r. utrzymała w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uchwale Krajowej Rady Radców Prawnych jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazano odwołanie od odmowy wznowienia postępowania. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że faktycznie taki był jej przedmiot rozstrzygnięcia. Krajowa Rada Radców Prawnych nie odniosła się więc do rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w uchwale Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r.
Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] są więc wewnętrznie sprzeczne.
Doszło w nich do pomylenia instytucji wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy oraz odmowy wznowienia postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] powinna w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek skarżącej o wznowienie postępowania, a więc je wznowić w formie postanowienia, albo odmówić jego wznowienia już w formie decyzji.
Skutkiem wznowienia postępowania może być dopiero przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy w przedmiocie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich.
Odmawiając wznowienia postępowania organ powinien natomiast wskazać formalne przyczyny odmowy wznowienia postępowania.
W świetle powyższych ustaleń rozważanie zarzutów podniesionych w skardze stało się zbędne.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.