VI SA/Wa 1303/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-07-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
komitet audytunadzór finansowybiegli rewidencisprawozdawczość finansowakontrola wewnętrznaodpowiedzialność administracyjnakara pieniężnaKNFG. S.A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę członka komitetu audytu na decyzję KNF nakładającą karę pieniężną za naruszenie obowiązków związanych z monitorowaniem sprawozdawczości finansowej i systemów kontroli wewnętrznej.

Skarżący, będący członkiem komitetu audytu spółki G. S.A., zaskarżył decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) nakładającą na niego karę pieniężną w wysokości 210 000 zł. KNF zarzuciła mu naruszenie obowiązków w zakresie monitorowania sprawozdawczości finansowej, skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem oraz opracowania polityki świadczenia usług niebędących badaniem. Skarżący kwestionował ustalenia KNF, wskazując na swoje aktywne działania i protokoły posiedzeń. Sąd administracyjny uznał jednak skargę za niezasadną, potwierdzając prawidłowość decyzji KNF i interpretację przepisów dotyczących monitorowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę K. M. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), która nałożyła na niego karę pieniężną w wysokości 210 000 zł oraz orzekła o podaniu do publicznej wiadomości jego danych osobowych. KNF zarzuciła skarżącemu, jako członkowi komitetu audytu spółki G. S.A., naruszenie przepisów ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, w szczególności w zakresie monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej, monitorowania skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem, a także braku opracowania polityki świadczenia usług niebędących badaniem przez firmę audytorską. Skarżący kwestionował ustalenia KNF, argumentując, że podejmował aktywne działania w ramach swoich obowiązków, co potwierdzają protokoły z posiedzeń komitetu audytu i rady nadzorczej. Podkreślał, że opóźnienia w publikacji raportów wynikały z działań zarządu spółki, a nie z jego zaniedbań. Kwestionował również wysokość nałożonej kary jako nieproporcjonalną do zarzucanych uchybień. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję KNF za prawidłową. Sąd podkreślił, że pojęcie „monitorowania” oznacza stałą obserwację i kontrolę, która powinna przejawiać się w realnych czynnościach i wnioskach. Analiza protokołów posiedzeń wykazała, że działania komitetu audytu, w tym skarżącego, były niewystarczające i miały charakter formalny, a nie merytoryczny. Sąd zwrócił uwagę na brak protokołu z pierwszego posiedzenia komitetu audytu oraz na fakt, że członkowie komitetu nie zadawali pytań ani nie składali wniosków dotyczących prezentowanych danych finansowych. Sąd uznał również, że brak opracowania polityki świadczenia usług niebędących badaniem w wymaganym terminie miał realne konsekwencje, wpływając na możliwość reakcji na zawiadomienie sygnalisty. Sąd potwierdził, że wysokość kary była uzasadniona wagą naruszeń, ich czasem trwania oraz stopniem przyczynienia się skarżącego do ich powstania, a także celami prewencji generalnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, takie działania są niewystarczające i mają charakter formalny, nie spełniając wymogu stałej obserwacji i kontroli.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że samo zapoznawanie się z danymi i obecność na posiedzeniach nie jest równoznaczne z aktywnym monitorowaniem, które wymaga analizy, zadawania pytań i formułowania wniosków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

b.r. art. 194 § ust. 7

Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym

b.r. art. 193 § ust. 1 pkt 1 i ust. 3

Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym

b.r. art. 192 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym

b.r. art. 130 § ust. 1 pkt 1 lit. a i b, pkt 5, pkt 6 i pkt 7

Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189d § pkt 1 i pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.n.r.f. art. 11 § ust. 5

Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym

u.o.p. art. 56 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

u.o.p. art. 96 § ust. 1e

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające działania komitetu audytu w zakresie monitorowania sprawozdawczości finansowej. Brak należytego monitorowania skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem. Nieopracowanie polityki świadczenia usług niebędących badaniem w wymaganym terminie. Wysokość kary pieniężnej uzasadniona wagą naruszeń i celami prewencyjnymi.

Odrzucone argumenty

Skarżący podejmował aktywne działania, co potwierdzają protokoły. Opóźnienia w publikacji raportów wynikały z działań zarządu spółki. Kara pieniężna jest nieproporcjonalna do zarzucanych uchybień. Brak ustawowego terminu na opracowanie polityki świadczenia usług niebędących badaniem.

Godne uwagi sformułowania

„monitorowanie” oznacza stałą obserwację i kontrolę, która powinna objawiać się w realnych czynnościach i wnioskach działania komitetu audytu były niewystarczające i miały charakter formalny brak polityki świadczenia usług niebędących badaniem mógłby umożliwić wcześniejszą reakcję na zawiadomienie sygnalisty kara musi spełniać cele prewencji indywidualnej i generalnej

Skład orzekający

Aneta Lemiesz

przewodniczący sprawozdawca

Grażyna Śliwińska

sędzia

Robert Żukowski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'monitorowania' przez komitet audytu oraz ocena adekwatności działań członków komitetu w kontekście obowiązków nadzorczych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych obowiązków członka komitetu audytu w kontekście polskiego prawa nadzoru finansowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje niedostatecznego nadzoru ze strony komitetu audytu w spółce publicznej, co jest istotne dla prawników i osób zarządzających.

Niewystarczający nadzór komitetu audytu: KNF nakłada milionową karę na członka zarządu.

Dane finansowe

WPS: 210 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1303/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-07-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Bankowe prawo
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 104 , art. 105 § 1, art. 16, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8 § 1, art. 189d pkt 1 i pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1415
art. 194 ust. 7, art. 193 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 192 ust. 1 pkt 5, art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. art. 192 ust. 1 pkt 5, art. 130 ust. 1 pkt 6, art. 194 ust. 7, art. 130 ust. 1 pkt 1 lit a i b, pkt 5, pkt 6, pkt 7, art. 130 ust. 1 pkt 5 i pkt 7, art. 194
Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym - t.j.
Dz.U. 2019 poz 298
art. 11 ust. 5
Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 623
art. 96 ust. 1e, art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Robert Żukowski Protokolant ref. staż. Krzysztof Włoczkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na członka komitetu audytu oraz ujawnienia danych osobowych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Komisja Nadzoru Finansowego (dalej "Komisja", "KNF") nałożyła na K.M. (dalej "strona", "skarżący") karę pieniężną w wysokości 210.000 złotych (pkt I), a także umorzyła wobec Skarżącego postępowanie administracyjne w części (pkt II) oraz orzekła o podaniu do publicznej wiadomości imienia i nazwiska skarżącego po uprawomocnieniu się decyzji (pkt III).
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano m.in. art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), dalej "k.p.a.", a także art. 194 ust. 7 oraz art. 193 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz.U. z 2020 r., poz. 1415 ze zm.), dalej także jako "b.r.".
Podstawą faktyczną wymierzenia kary pieniężnej było naruszenie przez skarżącego:
1. art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. poprzez brak monitorowania w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 15 kwietnia 2018 r. przez komitet audytu G. procesu sprawozdawczości finansowej G. za I półrocze 2017 r., III kwartał 2017 r. oraz za 2017 rok;
2. art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. poprzez brak należytego monitorowania w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 15 kwietnia 2018 r. przez komitet audytu G. skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej;
3. art. 130 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. poprzez brak opracowania w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 21 lutego 2018 r. przez komitet audytu G. polityki świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, przez podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz przez członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem.
Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że została ona wydana w następującym stanie faktyczno-prawnym;
W lipcu 2019 r. - w oparciu m.in. o art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 298 ze zm.) w zw. z 194 ust. 7 b.r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1089 ze zm.), KNF z urzędu wszczęła wobec skarżącego postępowanie administracyjne. Powodem było podejrzenie, że skarżący, jako członek komitetu audytu G.SA, w okresie od maja 2017 r do maja 2018 r. dopuścił się naruszenia art. 130 ust. 1 pkt 1 lit a/ i b/, pkt 5, pkt 6 i pkt 7 b.r.
KNF na wstępie zaskarżonej decyzji wyjaśniła status spółki G. SA na polskim rynku finansowym oraz wskazała że skarżący w G., w okresie od 17 stycznia 2017 r. (raport bieżący nr 2/2017 z 17 stycznia 2017 r.) do 15 kwietnia 2018 r. (raport bieżący nr 40/2018 z 17 kwietnia 2018 r.) pełnił funkcje zarówno członka jej rady nadzorczej, jak i przewodniczącego tej rady. Dnia 16 kwietnia 2018 r. rada nadzorcza G. oddelegowała natomiast skarżącego do czasowego wykonywania przez niego czynności prezesa i członka zarządu G. (raport bieżący nr 40/2018 z 17 kwietnia 2018 r.), z pełnienia których skarżący złożył rezygnację 7 maja 2018 r. (raport bieżący nr 61/2018 z 7 maja 2018 r.). W kontekście powyższych faktów - w odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy, KNF uznała że skarżący ponosi odpowiedzialność w związku z zasiadaniem w radzie nadzorczej G., bowiem w tym czasie był on jednocześnie członkiem komitetu audytu G. (uchwała rady nadzorczej nr 29/2017 z 25 maja 2017 r.), będąc jednocześnie także przewodniczącym komitetu do 23 listopada 2017 r. Uznała tym samym, że skarżącemu nie można przypisać w tym postępowaniu odpowiedzialności za okres od 16 kwietnia 2018 r., a to w związku z oddelegowaniem go do wykonywania czynności prezesa i członka zarządu G. Jednocześnie KNF ustaliła, że skarżący nie otrzymał wynagrodzenia ani z tytułu pełnienia funkcji członka komitetu audytu, jak również funkcji członka rady nadzorczej.
W odniesieniu do komitetu audytu rady nadzorczej G. KNF na wstępie wskazała, że na podstawie uchwały rady nadzorczej nr 28/2017 z dnia 10 maja 2017 r., w związku z przewidywanym przez spółkę uzyskaniem statusu jednostki zainteresowania publicznego, do pełnienia roli komitetu audytu powołany został cały ówczesny skład rady nadzorczej, w skład której wchodzili K. M., W. Ł., J. Ś., R. J. oraz R. M.
Regulamin komitetu (dalej także jako "Regulamin KA") przyjęto zaś 1 marca 2018 r., który w swej treści, w przeważającej części, stanowi powtórzenie ustawowych regulacji zawartych w ustawie o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Zgodnie z § 2 ust. 5 tego dokumentu członkowie komitetu audytu posiadają wiedzę i umiejętności z zakresu branży, w której działa G., przy czym warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli przynajmniej jeden członek posiada wiedzę i umiejętności w tej branży lub poszczególni członkowie w określonych zakresach posiadają wiedzę i umiejętności z zakresu tej branży (odpowiednik art. 129 ust. 5 b.r.). W ocenie KNF członkiem komitetu spełniającym ów warunek był skarżący (por. życiorys skarżącego). Stosownie zaś do § 3 Regulaminu KA do zadań komitetu audytu, które pokrywają się z treścią art. 130 ust. 1 b.r., należą - zgodnie z § 5 Regulaminu KA, m.in. wnioskowanie o przedłożenie przez spółkę określonych informacji z zakresu księgowości, finansów, audytu wewnętrznego i zarządzania ryzykiem, niezbędnych do wykonywania czynności komitetu, a także zapraszanie na spotkania komitetu pracowników spółki oraz osób trzecich posiadających odpowiednie doświadczenie potrzebne do badania określonych zagadnień leżących w kompetencjach komitetu. Ponadto w § 3 ust. 8 Regulaminu KA wskazano, że w zakresie swoich kompetencji komitet wspiera radę nadzorczą w wykonywaniu jej ustawowych i statutowych obowiązków kontrolnych i nadzorczych. KNF wskazała, że to postanowienie Regulaminu KA jest konsekwencją założenia, że komitet audytu jest podmiotem działającym w ramach rady nadzorczej jednostek zainteresowania publicznego.
KNF ustaliła, że od dnia powołania komitetu audytu ze skarżącym w składzie do dnia powołania nowego składu komitetu audytu (30 maja 2018 r.) organ ten zebrał się na posiedzenia łącznie 10 razy, tj. 18 września 2017 r., 23 listopada 2017 r., 8 i 20 grudnia 2017 r., 16 i 24 stycznia 2018 r., 22 lutego 2018 r., 13 i 27 marca 2018 r. oraz 5 kwietnia 2018 r. Nadto 23 kwietnia 2018 r. miało miejsce spotkanie dwóch członków komitetu, tj. A. K.i W. Ł. z przedstawicielami audytora G., na którym omówiono status prac audytowych i wątpliwości audytora spółki w zakresie badania sprawozdania finansowego za 2017 r. KNF, w oparciu m.in. o zeznania skarżącego, ustaliła także, że powodem niezebrania się komitetu audytu między 21 czerwca 2017 r. a 18 września 2017 r. był czynny udział członków komitetu audytu (i jednocześnie rady nadzorczej) w procesie przygotowania pierwszej oferty publicznej i wejścia G. na rynek regulowany, i że komitet audytu posiedzenie odbędzie dopiero po pierwszym notowaniu G. oraz po otrzymaniu wyników audytu Deloitte za I półrocze 2017 r. Nadto KNF ustaliła, że 27 sierpnia 2017 r. (3 miesiące po powołaniu komitetu audytu oraz 2 miesiące po wejściu w życie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym) dyrektor finansowy G. i jednocześnie członek zarządu – B. S., wystosowała do członków komitetu audytu wiadomość mailową zawierającą podstawowe informacje w zakresie obowiązków komitetu audytu pod rządami nowej ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Zatem - w ocenie KNF, to z inicjatywy członka zarządu (B. S.), a nie z inicjatywy samego komitetu, jego członkowie zaczęli podejmować działania w ramach obowiązujących ich regulacji ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym m.in. poprzez zebranie się na pierwszym posiedzeniu 18 września 2017 r.
KNF wskazała także, że komitet audytu jest organem działającym w ramach struktury rady nadzorczej jednostki zainteresowania publicznego, jednakże (wraz z wejściem w życie w dniu 21 czerwca 2017 r. ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym) ustawodawca rozszerzył kompetencje i zadania (a za tym i odpowiedzialność) członków komitetów audytu względem poprzednio obowiązujących regulacji. Ustawodawca wyraźnie rozróżnił radę nadzorczą i komitet audytu, cedując część kompetencji rady nadzorczej na komitet audytu. Wyraźnie należy zatem oddzielić zadania i kompetencje skarżącego, jako członka komitetu audytu od jego zadań i kompetencji jako członka rady nadzorczej.
Jednocześnie KNF podniosła, że jeszcze pod rządami dawnej ustawy o biegłych rewidentach, rada nadzorcza G. 10 maja 2017 r. podjęła uchwałę nr 28/2017 o wykonywaniu zadań komitetu audytu przez cały skład rady nadzorczej.
Nieprzestrzeganie przepisów dotyczących funkcjonowania komitetu audytu - monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej.
KNF wskazała, że w zakresie sprawozdawczości finansowej wyróżniła trzy okresy: od 21 czerwca 2017 r. (wejście w życie ustawa o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym) do 22 listopada 2017 r.; od 23 listopada 2017 r. do 28 lutego 2018 r. (ostatni dzień kiedy komitet audytu działał jedynie na podstawie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym bez obowiązywania Regulaminu KA) oraz od 1 marca 2018 r. (wejście w życie Regulamin KA) do końca okresu objętego postępowaniem w tej sprawie, tj. do 15 kwietnia 2018 r. - dnia oddelegowania skarżącego do czasowego wykonywania czynności prezesa i członka zarządu G.
KNF na wstępie przywołała, że 17 grudnia 2019 r., na podstawie art. 96 ust. 1e w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 623 ze zm.), dalej "ustawa o ofercie", nałożyła na G. SA karę pieniężną w kwocie 500.000 złotych za naruszenie łącznie dwadzieścia trzy razy art. 56 ustawy o ofercie, a to w skutek nienależytego wykonania obowiązków informacyjnych w związku ze sporządzeniem: skonsolidowanego raportu kwartalnego za I kwartał roku obrotowego 2017; skonsolidowanego raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017; raportu półrocznego za I półrocze roku obrotowego 2017; skonsolidowanego raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017; raportu kwartalnego za III kwartał roku obrotowego 2017. Decyzja ta, doręczona Spółce 23 grudnia 2019 r., wobec nie złożenia od niej ani wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani skargi do sądu administracyjnego, stała się ostateczna i prawomocna (art. 16 k.p.a.). Działania G. polegały na świadomym i celowym zniekształcaniu danych prezentowanych w swoich sprawozdaniach finansowych oraz grupy kapitałowej poprzez fałszowanie wartości posiadanych aktywów i osiąganych wyników finansowych w kolejnych okresach sprawozdawczych. KNF wyjaśniła jednocześnie, że o ile skarżący - jako członek komitetu audytu - nie ponosi odpowiedzialności za naruszenia G. stwierdzone decyzją z 17 grudnia 2019 r., o tyle same skutki działań G. już mają znaczenie dla wymiaru kary wobec skarżącego.
Z uwagi na brzmienie art. 56 ustawy o ofercie oraz naruszenia, jakich dopuściła się G., a to w kontekście działań komitetu audytu - a raczej ich braku, KNF wskazała, że komitet miał obowiązek monitorować: skonsolidowany raport półroczny za I półrocze roku obrotowego 2017 oraz raport półroczny za I półrocze roku obrotowego 2017, opublikowane 20 września 2017 r.; konsolidowany raport kwartalny za III kwartał roku obrotowego 2017 oraz raport kwartalny za III kwartał roku obrotowego 2017, opublikowane 23 października 2017 r., a także skonsolidowany raport roczny za rok obrotowy 2017 oraz raport roczny za rok obrotowy 2017, opublikowane 3 lipca 2018 r.
W kontekście raportów opublikowanych 20 września 2017 r. KNF wskazała, że skoro pierwsze posiedzenie komitetu audytu odbyło się 18 września 2017 r., a raporty opublikowano 20 września 2017 r., to trudno mówić o realnej możliwości członków komitetu dogłębnego zapoznania się z ich treścią i merytorycznego ustosunkowania się do zawartych danych. Dodatkowo wskazała, że z tego posiedzenia komitetu nie sporządzono protokołu, zaś z zeznań samego skarżącego wynika, że komitet na posiedzeniu ograniczył się jedynie do zapoznania ze sprawozdaniami. Poza tym brak jest również informacji czy i w jakikolwiek sposób członkowie komitetu zadbali o przekazywanie im przedmiotowych sprawozdań z odpowiednim wyprzedzeniem. Ponadto - w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 18 września 2017 r., nie podjęli oni żadnych czynności, które jakkolwiek mogłyby być uznane za monitorowanie ww. procesu. Zatem - jak uznała KNF, skarżący naruszył art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. poprzez brak monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej za I półrocze 2017 r.
W kontekście raportów opublikowanych 23 października 2017 r. KNF wskazała, że z zeznań samego skarżącego wynika, że 2 października 2017 r. on i pozostali członkowie komitetu audytu otrzymali informację o opublikowaniu sprawozdania finansowego za III kwartał 2017 r. do zapoznania się z tym raportem. Z akt nie wynika przy tym, aby którykolwiek z członków komitetu miał jakiekolwiek zastrzeżenia lub pytania do zaprezentowanych danych finansowych, wręcz przeciwnie takich nie było (por. zeznania W. Ł.). W ocenie KNF ww. raport nie był raportem zawierającym sprawozdanie finansowe za III kwartał 2017 r. Dnia 2 października 2017 r. opublikowano bowiem jedynie raport bieżący nr 102/2017, zawierający informacje dotyczące portfeli wierzytelności i spłat, na wstępie którego wskazano, że jego publikacja ma związek z "postępem prac dotyczących sporządzenia skonsolidowanego raportu [...] za trzeci kwartał 2017 r." Zatem członkowie komitetu audytu mieli wcześniejszy dostęp jedynie do opublikowanych szczątkowych danych, które następnie zostały zawarte w opublikowanych 23 października 2017 r. sprawozdaniach finansowych za III kwartał 2017 r. (skonsolidowane i jednostkowe). Tym samym treść ww. raportu bieżącego nr 102/2017 powinna była wzbudzić wątpliwości członków komitetu audytu, tym bardziej, że dane w odniesieniu do pozycji od "c" do "g" za III kwartał 2017 r. oraz narastająco za trzy kwartały 2017 r. były takie same.
KNF podniosła, że protokół posiedzenia komitetu z 23 listopada 2017 r., na którym miał nastąpić przegląd wyników finansowych za III kwartał 2017 r., nie wskazuje, aby wyniki te zostały omówione i aby dokonano ich przeglądu. Z protokołu posiedzenia rady nadzorczej z tego samego dnia wynika zaś, że istotnie B. S. - członek zarządu G., przedstawiła (ex post) skonsolidowane wyniki za III kwartał 2017 r. oraz skonsolidowany bilans za ten sam okres, przy czym żaden z członków rady nadzorczej, będący jednocześnie członkiem komitetu audytu, nie zabrał głosu w odniesieniu do zaprezentowanych danych.
W ocenie KNF jedynymi czynnościami dokonanymi przez komitet audytu w zakresie monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej za III kwartał 2017 r. była w pierwszym rzędzie analiza raportu bieżącego nr 102/2017, zawierającego cząstkowe dane finansowe uwzględnione w sprawozdaniach finansowych za III kwartał 2017 r., a następnie wysłuchanie - podczas posiedzenia rady nadzorczej dnia 23 listopada 2017 r., członka zarządu w zakresie wyników za III kwartał 2017 r. W konsekwencji KNF uznała, że podjęte przez członków komitetu audytu działania nie mogą świadczyć o poprawnym i zgodnym z art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. monitorowaniu procesu sprawozdawczości finansowej za ww. okres.
W kontekście raportów opublikowanych 3 lipca 2018 r. KNF wskazała, że komitet audytu nie dopełnił swoich obowiązków; podjęte działania były iluzoryczne, powierzchowne i niekonsekwentne. Zalecenie komitetu wystosowane na posiedzeniu 13 marca 2018 r., aby na kolejnym posiedzeniu odbyć bardziej szczegółową dyskusję z biegłym rewidentem m.in. w sprawie wycen portfeli wierzytelności, nie zostało zrealizowane, bowiem podczas kolejnego posiedzenia 27 marca 2018 r. nie odniesiono się do tej kwestii. Dopiero na posiedzeniu 5 kwietnia 2018 r. został podjęty temat wycen portfeli wierzytelności, przy czym za omówieniem tego problemu nie poszły dalsze, bardziej konkretne działania, gdyż było to ostatnie posiedzenie komitetu audytu. KNF podniosła także, że komitet audytu nie monitorował terminowości sprawozdawczości finansowej, do czego wprost zobowiązywał go własny Regulaminu KA. Uznała, że trzy aktywności komitetu audytu wskazane powyżej stanowiły jedynie kwestie organizacyjne, a nie realne monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej, bowiem raporty roczne za 2017 r. zostały ostatecznie opublikowane dopiero 3 lipca 2018 r., przy założeniu, że powinno było to nastąpić do 30 kwietnia 2018 r. Jednocześnie stwierdziła, że w sprawie nie ma dowodów, aby członkowie komitetu audytu zwracali się do zarządu, bądź audytora o przekazywanie materiałów, informacji istotnych z punktu widzenia zadań komitetu audytu, bądź przyspieszenie prac w ramach badania ustawowego.
Powyższe w ocenie KNF dowodzi, że skarżący, jako członek komitetu audytu, dopuścił się naruszenia art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. poprzez brak monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej za 2017 r. Jako członek komitetu audytu nie dokonywał on czynności mieszczących się w zakresie wykonywania powierzonych mu zadań w zakresie monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej. Skarżący zaniechał wszelkich czynności poza obecnością na posiedzeniach komitetu audytu oraz zapoznawaniem się z zaprezentowanymi przez zarząd G. danymi, co do których i tak nie miał zastrzeżeń, ani pytań. Brak tych zastrzeżeń - zdaniem KNF, wynikał niewątpliwie ze zbyt późnego otrzymania tych danych (w przypadku danych za I półrocze 2017 r. na dwa dni przed publikacją raportów za ten okres oraz miesiąc po publikacji w przypadku raportów za III kwartał 2017 r.). W konsekwencji nie skwitowano ich wnioskami istotnymi dla procesu sprawozdawczości finansowej co do ww. sprawozdań finansowych lub na przyszłość (w związku z pracą nad kolejnymi sprawozdaniami finansowymi). W konsekwencji również nie wykorzystano tychże wniosków przy kierowaniu na posiedzeniach komitetu audytu próśb do audytora G.
W odniesieniu do nieprzestrzegania przepisów dotyczących funkcjonowania komitetu audytu - monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej KNF stwierdziła, że;
Komitet audytu w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 23 listopada 2017 r. nie podejmował żadnych czynności w tym zakresie, zaś działania podjęte po 23 listopada 2017 r. - drugie posiedzenie komitetu, gdy przewodniczącym był już skarżący, były iluzoryczne i niewystarczające w kontekście narastających problemów w G.W szczególności komitet audytu nie dochował należytej staranności w zakresie szybkiego reagowania i wykrycia nieprawidłowości w związku z zawiadomieniem "sygnalisty" (por. mail z 4 stycznia 2018 r. skierowany do skarżącego), które powinno spowodować wzmożone działania doradcze i wyjaśniające. Komitet audytu ograniczył się jedynie do omówienia tej kwestii na swoich posiedzeniach 16 stycznia 2018 r. oraz 13 marca 2018 r. Tym samym skarżący, jako ówczesny członek komitetu audytu, naruszył art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. poprzez brak należytego monitorowania w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 30 maja 2018 r. skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej.
Komitet audytu w powyższym zakresie naruszył także art. 130 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r., gdyż przed podpisaniem z Deloitte dnia 21 lipca 2017 r. umowy, a to celem przeprowadzenia badania sprawozdań finansowych za lata 12017-2018, nie opracował (w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 21 lutego 2018 r.) polityki świadczenia przez Deloitte, podmioty z nią powiązane oraz przez członka sieci Deloitte usług dozwolonych niebędących badaniem przez audytora. Nadto komitet przed zawarciem ww. umowy nie zebrał się na żadne posiedzenie. KNF wskazała, że samo wydanie przez komitet audytu rekomendacji co do zawarcia ww. umowy z Deloitte nie stanowiło wypełnienia obowiązku posiadania ww. polityki (art. 86 ust. 8 dawnej ustawy o biegłych rewidentach). W tym kontekście KNF przywołała, że komitet audytu dopiero na 22 lutego 2018 r. (siódme z rzędu posiedzenie) przyjął (zatwierdzone następnie 1 marca 2018 r. przez radę nadzorczą): politykę świadczenia usług dozwolonych niebędących badaniem przez audytora; politykę wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania ustawowego sprawozdań finansowych oraz procedurę wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania ustawowego sprawozdań finansowych. Zatem mimo zawarcia z Deloitte dnia 21 lipca 2017 r. ww. umowy w G. nie obowiązywała żadna polityka świadczenia usług dozwolonych niebędących badaniem przez audytora, która była wymagana ustawą o biegłych rewidentach. Potrzeba zlecenia takich usług wystąpiła zaś podczas przeglądu polityk i procedur z zakresu compliance dokonanego przez członków komitetu audytu na przełomie grudnia 2017 r. i stycznia 2018 r. Komitet - na posiedzeniu 16 stycznia 2018 r., zlecił audytorowi zbadanie tej kwestii. Audytor natomiast dopiero 13 marca 2018 r. poinformował komitet, że zgodnie z ustawą o biegłych rewidentach nie jest w stanie dokonać owego przeglądu z uwagi na ograniczenia wynikające z tej ustawy w związku ze świadczeniem przez audytora usług dozwolonych niebędących badaniem.
KNF stwierdziła, że gdyby komitet audytu posiadał na dzień zawiadomienia "sygnalisty" (4 stycznia 2018 r.) politykę świadczenia usług dozwolonych niebędących badaniem przez audytora to samodzielnie mógłby ocenić czy Deloitte jest w stanie wykonać te usługę. To mogłoby przyczynić się do wcześniejszej reakcji na zawiadomienie "sygnalisty" i zminimalizowania skutków stwierdzonych w decyzji KNF z 17 grudnia 2019 r. (w przedmiocie kary nałożonej na G.) naruszeń dotyczących obowiązków sprawozdawczych dotyczących zamieszczenia w sprawozdaniach finansowych informacji dot. wycen portfeli wierzytelności i ryzyka płynności.
Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze, tj. podejmowane działania (ich brak) przez komitet audytu G., w tym przez skarżącego jako jego członka i przewodniczącego jednocześnie, KNF wymierzyła skarżącemu karę pieniężną za naruszenie przez niego art. 130 ust. 1 pkt 1 lit a i lit. b, pkt 6 w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r., stanowiącą 84% ustawowego zagrożenia.
Uzasadniając jej wysokość wskazała, że wzięła przy tym od rozwagę zarówno wagę, skutki i czas trwania stwierdzonych naruszeń, jak i stopień przyczynienia się do ich powstania przez skarżącego, a także fakt, że było to pierwsze naruszenie przez skarżącego przepisów ustawy o biegłych rewidentach, oraz że sytuacja finansowa Skarżącego jest "dobra". W jej ocenie, uwzględniając funkcje i cel naruszonych regulacji - przez pryzmat preambuły do Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/56/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniającej dyrektywę 2006/43AVE w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych (Dz.Urz.UE L 158 z 27.5.2014), a także fakt, że skarżący był przewodniczącym komitetu audytu oraz osobą z doświadczeniem zawodowym w branży, w jakiej działał G.; wagę, skutki, czas trwania naruszeń oraz stopień przyczynienia się oznaczyła na poziomie "znaczne"/"bardzo poważne"/"nieakceptowalne". W konsekwencji uznała, że wysokość ustalonej kary odpowiada jej represyjno-prewencyjnemu celowi. Podniosła, że nie znalazła przy tym okoliczności umożliwiających odstąpienie od wymierzenia ww. kary (art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.).
KNF wyjaśniła, że termin "funkcjonowanie", o którym mowa w art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r., dotyczy zgodności z ustawą działań podejmowanych zarówno przez sam komitet audytu in gremio, jak i przez poszczególnych jego członków. Możliwość nałożenia kary administracyjnej na członka komitetu audytu nie jest przy tym uzależniona od skutków, jakie wywołały delikty administracyjne, których dopuścił się członek, ale dla jej zastosowania wystarczy samo niedopełnienie regulacji ustawowych. Brak negatywnych następstw deliktu administracyjnego może co najwyżej mieć wpływ na określenie stopnia dolegliwości sankcji.
KNF stwierdziła, że w sprawie nie ma zastosowania art. 297 ust. 2 b.r., norma ta odnosi się bowiem wyłącznie do jednostki zainteresowania publicznego, zobowiązując ją do posiadania komitetu audytu, a nie do działań samego komitetu i jego członków. Nadto ww. przepis, jako statuujący wyjątek obwarowany terminem (przepis intertemporalny), nie może być interpretowany rozszerzająco. Nie ma podstaw prawnych, by rozszerzać stosowanie tego przepisu i objąć czteromiesięcznym terminem "dostosowanie składu [komitetu audytu]" również funkcjonowanie komitetu audytu.
Przywołując art. 194 ust. 2 w zw. z art. 193 ust. 1 b.r. KNF uznała, że skoro stwierdzone naruszenia są naruszeniami znacznej wagi, to podanie imienia i nazwiska skarżącego do publicznej wiadomości jest proporcjonalnym wobec nich środkiem (pkt III skarżonej decyzji). Wskazała jednocześnie, że zastosowanie tego środka, po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji, nie będzie stanowiło zagrożenie zarówno dla stabilności rynków finansowych, jak i nie wyrządzi niewspółmiernej szkody dla samego skarżącego.
Uzasadniając umorzenie postępowania (pkt II skarżonej decyzji) KNF wskazała, że w sprawie, w zakresie przypisania skarżącemu odpowiedzialności, wystąpił przypadek bezprzedmiotowości (art. 105 § k.p.a.) związany z brakiem zaistnienia stanu faktycznego w odniesieniu do:
1. naruszenia art. 130 ust. 1 pkt 5 i pkt 7 w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 b.r.;
2. naruszenia prawa w okresie od początku maja 2017 r. do 20 czerwca 2017 r. i od 16 kwietnia 2018 r. do końca maja 2018 r.;
3. niestwierdzenia w sprawie czynów określonych w art. 192 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 b.r.
Z zachowaniem trybu i terminu skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję KNF, zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:
a. uznanie, że nie monitorował procesu sprawozdawczości finansowej oraz nienależycie monitorował skuteczność systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, pomimo że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że komitet audytu wykonywał szereg działań monitorujących, a zatem nie można przypisywać mu bezczynności;
b. rażący błąd w ustaleniach faktycznych i przypisanie mu odpowiedzialności za "brak opracowania" polityki wymaganej przez art. 130 ust. 1 pkt 6 b.r., podczas gdy taka polityka została przygotowana i uchwalona przez komitet audytu w okresie objętym zarzutem;
c. brak wskazania wyczerpujących dowodów, które pozwoliłyby na uznanie, że działania jego, jako członka komitetu audytu, uzasadniały wymierzenie mu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 84% kary maksymalnej za pełnienie funkcji członka komitetu audytu, podczas gdy, jako członek komitetu audytu, podejmował działania z najwyższą starannością, co powinno stanowić przesłankę do nienakładania kary, a tym samym zasadność nałożenia kar w takiej wysokości organ winien właściwie wykazać i udowodnić;
2. art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, także w związku z art. 189d pkt 1 i pkt 4 k.p.a. poprzez działanie w sposób podważający zaufanie do organów państwa, które to naruszenie nastąpiło wobec naruszenia zasady proporcjonalności na skutek wydania decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną w wysokości niewspółmiernej do zarzuconych uchybień przepisom ustawy o biegłych rewidentach.
W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania KNF, a to na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.
Skarżący, przywołując chronologię zdarzeń wskazał, że członkiem komitetu audytu pozostawał od 25 maja 2017 r. do 16 kwietnia 2018 r., przy czym jego przewodniczącym stał się od 23 listopada 2017 r. W okresie od 18 września 2017 r. do 23 kwietnia 2018 r. komitet audytu odbył 10 posiedzeń (obecny był na wszystkich), zaś rada nadzorcza zebrała się na 11 posiedzeń. Na posiedzeniach tych omawiano kwestie monitorowania sprawozdawczości finansowej oraz podejmowano czynności rewizji finansowej, a także monitorowania skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, co potwierdzają protokoły (nie stenogramy) z posiedzeń. I tak komitet audytu:
• 19 czerwca 2017 r. podjął decyzję w przedmiocie rekomendacji audytora;
• 18 września 2017 r. zapoznał się ze skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym Grupy G. na 30 czerwca 2017 r.;
• 23 listopada 2017 r. omówił z Deloitte kwestie przeprowadzenia audytu, w szczególności przekazania danych niezbędnych do weryfikacji wyceny aktywów funduszy, kwestie związane z wynikami finansowymi za trzeci kwartał 2017 r. oraz kwestie związane ze standardami rachunkowości, nadto rozpatrzył - przedstawione przez Deloitte, informacje dot. procedurach zapobiegania i wykrywania oszustw;
• 8 grudnia 2017 r. został przedstawiony przez przedstawicieli G. i rozpatrzony obszerny raport na temat systemu kontroli wewnętrznej wskazujący m.in., że nie zostały sporządzone mapy ryzyka i plany kontroli w niektórych istotnych obszarach jej działalności. Komitet audytu zalecił wobec tego przygotowanie mapy ryzyk;
• 20 grudnia 2017 r. omówił kwestie związane z ochroną danych osobowych oraz nieprawidłowościami w kancelarii komorniczej współpracującej z G. W związku z zaleceniami komitetu audytu zarząd G. zobowiązał się do przeprowadzenia audytu wewnętrznego i do uzyskania opinii zewnętrznego audytora w kwestiach dotyczących bezpieczeństwa informacji i danych osobowych;
• od 20 grudnia 2017 r. do 16 stycznia 2018 r. dokonał przeglądu polityk i procedur z zakresu compliance i postanowił o powołaniu zewnętrznego eksperta celem ich zbadania;
• w wyniku ustaleń zapadłych na posiedzeniu 16 stycznia 2018 r., poprzedzonych złożeniem wyjaśnień przez Zarząd G., odniósł się do pisma KNF z 21 grudnia 2017 r. dotyczącego działań podejmowanych przez siebie (komitet audytu) w celu zapewnienia prawidłowej wyceny aktywów w sprawozdaniach finansowych;
• 24 stycznia 2018 r. omówił postęp prac audytora przy badaniu sprawozdania finansowego za rok 2017, jak również - po raz kolejny, kwestie wyceny portfeli wierzytelności;
• 13 marca 2018 r. zapoznał się z przedstawionym - podczas posiedzenia, przez audytora (Deloitte) sprawozdaniem ze stanu prac nad badaniem skonsolidowanego sprawozdania finansowego, w szczególności nad weryfikacją wyceny portfeli wierzytelności i postanowił o poszerzeniu zakresu prac Deloitte. Nadto Komitet zapoznał się z prezentacją na temat kontroli wewnętrznej oraz mapę ryzyk;
• 27 marca 2018 r. rozpatrzył przedstawioną przez nowozatrudnionego dyrektora zarządzającego obszarem compliance G. prezentację dotyczącą zasad compliance w G.;
• 5 kwietnia 2018 r. ponownie omówił przedstawiony przez Deloitte postęp prac przy badaniu sprawozdania finansowego oraz szczegółowe zagadnienia wyceny opisane w protokole posiedzenia.
Tym samym - w ocenie skarżącego, nie można zarzucić komitetowi audytu, a tym samym i jemu - jako członkowi/przewodniczącemu tego komitetu, brak działań (bierność) w powyższych zakresach monitorowania. Dodatkowo stwierdził, że oceniając te kwestie nie można tracić z pola widzenia, że zarząd G. nie wywiązał się z obowiązku publikowania raportów okresowych w terminie ze względu na zatajanie i podawanie nierzetelnych informacji tak komitetowi audytu, radzie nadzorczej, jak i audytorowi, co doprowadziło do opóźniania czynności komitetu audytu i audytora, który to ostatecznie odmówił wydania opinii, a w konsekwencji do opóźnienia w publikacji raportów. Skarżący podniósł, że skutki tych działań zarządu spółki nie mogą go - jako członka komitetu audytu, obciążać.
Skarżący przywołał, że od 22 lutego 2018 r. G. posiadała, przyjętą przez komitet audytu, a zatwierdzoną 1 marca 2018 r. przez radę nadzorczą, politykę w zakresie świadczenia usług dodatkowych przez firmę audytorską, podmiot z nią powiązany lub członka jego sieci. Zatem zarzut braku tej polityki uznał za bezpodstawny, tym bardziej że ustawa o biegłych rewidentach, która weszła w życie 21 czerwca 2017 r., nie określała terminu na przyjęcie takowej polityki. Stwierdził jednocześnie, że może jedynie ponosić ewentualną odpowiedzialność za niewypełnienie określonych obowiązków, ale nie za hipotetyczne następstwa określonych działań lub ich brak. Wskazał, że nie ma możliwości zweryfikowania czy gdyby komitet uchwalił ww. politykę wcześniej, to zminimalizowałoby to skutki naruszeń G., czy też nie.
W podsumowaniu, skarżący stwierdził, że skoro na komitecie audytu spoczywał określony zakres zadań, a w ocenie KNF nie wykonał on z trzech z dwunastu określonych w art. 130 b.r. obowiązków (zatem 25% zadań do wykonania), to określenie kary na poziomie 84% jej maksymalnej wysokości nie znajduje uzasadnienia.
Uznał, że KNF wymierzając karę tylko w nieznaczny sposób uwzględniła starania i aktywność członków komitetu, w tym skarżącego. Nieuzasadnienie i bezpodstawnie przyjęła działania komitetu audytu jako iluzoryczne, powierzchowne i niekonsekwentne, a to w oderwaniu od realiów, w jakich działał wtedy komitet audytu - braku pełnej wiedzy na temat G., oraz wobec istnienia dowodów w postaci chociażby protokołów z posiedzeń komitetu audytu i rady nadzorczej, czy zeznań samego skarżącego. Protokoły odzwierciedlają zakres spraw, jakie były omawiane na posiedzeniach i zalecenia dalszych działań, a nie treść poszczególnych wypowiedzi, choć w niektórych protokołach są one obszerniej zacytowane.
W ocenie skarżącego to dopiero z dzisiejszej perspektywy wiadomo, że zarząd G. opóźniał pewne działania oraz nie przekazywał ani radzie nadzorczej, ani komitetowi audytu, a także rynkowi finansowemu rzetelnych informacji co do sytuacji. W okresie będącym przedmiotem tego postępowania nie było zatem możliwe stwierdzenie tych nieprawidłowości w normalnym toku funkcjonowania komitetu audytu i rady nadzorczej, zwłaszcza w tak krótkim czasie po wejściu G. na giełdę. Prospekt emisyjny zatwierdzony przez KNF, opinie biegłego rewidenta, oceny ratingowe nie dawały w tamtym czasie podstaw do podejrzewania nieprawidłowości w działaniu zarządu G. Skarżący podkreślił przy tym, że intensywność posiedzeń zarówno komitetu, jak i rady rosła w miarę ujawniania się niepokojących okoliczności. Nadto wyjaśnił, że jego udział w posiedzeniach rady nadzorczej nie może być pomijany, bowiem jest oczywiste, że jeśli określone kwestie były omawiane podczas posiedzenia rady nadzorczej, to nie były ponownie omawiane podczas posiedzenia komitetu audytu, którego członkami byli wyłącznie członkowie rady nadzorczej.
KNF w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skarg jako niezasadnej, przywołując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podała, że:
• skarżącemu zarzucono nie tyle brak jakichkolwiek działań, ale to że były one niedostateczne, aby uznać je za należyte wywiązanie się z funkcji członka komitetu audytu;
• w decyzji nie zarzucono braku opracowania polityki jako takiej, ale nieopracowanie jej w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 21 lutego 2018 r., a to w kontekście ratio legis art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylające decyzję Komisji 2005/909/WE (Dz.U.UE. L. z 2014 r. Nr 158, str. 77 ze zm.). Skoro opracowanie polityki jest e istotnym zadaniem powierzonym komitetowi audytu, to stanowisko, że przyjęcie jej nie jest w żaden sposób ograniczone czasowo, po pierwsze byłoby sprzeczne z celem/istotą samej polityki, a po wtóre czyniłoby "martwym" art. 130 ust. 1 pkt 6 b.r.;
• skarżącemu nie przypisano ani odpowiedzialności za uchybienia stwierdzone w decyzji z 17 grudnia 2019 r. wydanej wobec G., ani za hipotetyczne zdarzenia. Dla przyjęcia odpowiedzialności skarżącego wystarczający był sam fakt obiektywnego naruszenia obowiązków administracyjnoprawnych, o których mowa w art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b lub pkt 6 br. Przypisanie członkowi komitetu audytu ww. odpowiedzialności nie wymaga przy tym ustalenia, że w jednostce zainteresowania publicznego, w której dana osoba pełni omawianą funkcję, wystąpiły negatywne konsekwencje wspomnianych naruszeń. KNF wyjaśniła, że stwierdzone decyzją z 17 grudnia 2019 r. naruszenia odnoszące się do G. zostały przywołane w tej sprawie jedynie w kontekście prezentacji skutków zaniechań skarżącego, a nie podstawy jego odpowiedzialności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nakładająca karę na skarżącego jest prawidłowa. W szczególności organ dokonał prawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego wyznaczającego fakty wymagające udowodnienia w procesie stosowania prawa.
Organ - pociągając stronę do odpowiedzialności za naruszenie ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym - w szerokiej perspektywie przedstawił tło stwierdzonych naruszeń odwołując się do ustaleń wynikających z decyzji z 17 grudnia 2019 r., tj. decyzji nakładającej karę pieniężną na spółkę w związku z nienależytym wykonywaniem obowiązków informacyjnych emitentów papierów wartościowych (por. str. 8-11 zaskarżonej decyzji).
Komisja wyraźnie podkreśliła przy tym, że nie przypisuje stronie odpowiedzialności za naruszenia spółki stwierdzone w ww. decyzji. Odpowiedzialność strony, jako członka komitetu audytu, nie jest uzależniona od skutków jej działań, jednak skutki te mają znaczenie dla wymiaru kary.
Skarżoną decyzją KNF nałożyła karę pieniężną w związku ze stwierdzeniem naruszenia art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz 130 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 192 ust 1 pkt 5 b.r. i rozstrzygnięcie to nie stanowiło tzw. sankcji sprzężonej z sankcjami za naruszenia stwierdzone wobec spółki w decyzji z 17 grudnia 2019 r.
Zastosowanie wobec strony przepisów ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym wymagało zaś dokonania ich wykładni, a ściślej - ustalenia znaczenia nadanego wykorzystanym przez ustawodawcę terminom języka prawnego w toku prowadzonych przez organ stosujący prawo zabiegów interpretacyjnych.
Przy przypisaniu stronie odpowiedzialności za pierwsze dwa naruszenia, kluczowe znaczenie ma pojęcie "monitorowania"/"należytego monitorowania". Organ w tym zakresie sięgnął do słownikowej definicji tego pojęcia i uznał, że chodzi tu o stałą obserwację i kontrolę jakichś procesów lub zjawisk. Takie rozumienie obowiązku monitorowania pokrywa się z pojmowaniem go na gruncie Dobrych Praktyk GPW. Jak wskazano w tym dokumencie przez "monitorowanie" i to bez względu na przedmiot działalności spółki, profil własnościowy czy potencjał gospodarczy, należy rozumieć baczne obserwowanie, które powinno objawiać się w realnych czynnościach i wnioskach odnotowywanych w protokołach z posiedzeń komitetu audytu lub w inny sposób.
Przyjęte w sprawie przez organ rozumienie omawianego pojęcia odpowiada jego potocznemu znaczeniu, dla którego w internetowym wykazie synonimów/wyrazów bliskoznacznych podaje się takie wyrażenia, jak: mieć baczne oko na kogoś, śledzić, zabezpieczać, kontrolować, mieć kogoś na oku, chronić, ochraniać, obserwować, dozorować, doglądać, dopatrywać, sprawdzać, nadzorować, dbać o kogoś.
Zdaniem Sądu trafne jest zatem podejście organu zakładające, że w ww. zakresie chodzi o zorganizowany, ciągły i długoterminowy sposób obserwacji określonych procesów/zjawisk.
Uwzględniając powyższe organ bez naruszenia prawa przyjął, że strona naruszyła art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) w związku z art. 192 ust 1 pkt 5 b.r.
Oczywistym przy tym jest, że podstawowym źródłem informacji o sposobie realizacji zadań przez komitet audytu są protokoły z jego posiedzeń. Ten materiał dowodowy został przez organ rzetelnie przeanalizowany. Wnioski wyciągnięte na tej podstawie są logiczne i mają uzasadnienie w faktach tam ujawnionych.
Argumenty o sprawozdawczym charakterze protokołów przekładającym się na skrótowość ich zapisów nie mogą zostać uwzględnione. Protokoły same w sobie mają stanowić relację/dowód przebiegu posiedzenia. To w interesie członków komitetu audytu było nadanie ww. dokumentom takiej formy/treści aby prawidłowo odzwierciedlały zdarzenia, których dotyczyły. O tym, że kwestie te nie miały dla członków ww. gremium priorytetowego znaczenia świadczy fakt, że z obrad pierwszego posiedzenia komitetu audytu w dniu 18 września 2017 r. w ogóle nie sporządzono protokołu. Tymczasem porządek obrad obejmował tak ważne kwestie jak prezentacja skonsolidowanego sprawozdania finansowe grupy kapitałowej G. oraz jednostkowego sprawozdania finansowego spółki (oba za I półrocze 2017 r.).
W zakresie odpowiedzialności za naruszenie w postaci braku monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej G., istotne było ustalenie, że członkowie komitetu audytu zapoznali się z wynikami finansowymi spółki za I półrocze 2017 r. na posiedzeniu w dniu 18 września 2017 r. Jak wskazał organ, biorąc pod uwagę to, że publikacja tych sprawozdań finansowych nastąpiła w dniu 20 września 2017 r., członkowie komitetu audytu nie mieli realnej możliwości merytorycznej analizy projektów ww. sprawozdań. Organ ustalił także, że członkowie komitetu audytu nie dokonywali żadnych innych czynności przed dniem 18 września 2017 r. w zakresie monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej za I półrocze 2017 jak, np. analiza wniosków przedstawionych przez audytora spółki przeprowadzającego przegląd sprawozdań finansowych, analiza haromonogramów prac nad sprawozdaniami, zwracanie się do zarządu czy audytora o informacje z przebiegu przeglądu lub badań sprawozdań finansowych. Członkowie komitetu audytu, w tym K. M., nie zadawali pytań co do zaprezentowanych danych zarówno członkom zarządu spółki, jak i audytorowi spółki, nie składali żadnych wniosków.
W zakresie zaś monitorowania przez komitet audytu procesu sprawozdawczości finansowej w spółce za III kwartał 2017 r. organ zauważył, że jedynymi czynnościami dokonanymi przez komitet audytu spółki w zakresie monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej za ww. okres była analiza opublikowanych przez spółkę w raporcie bieżącym nr 102/2017 informacji dotyczących portfeli wierzytelności i spłat, stanowiących cząstkowe dane finansowe uwzględnione następnie w sprawozdaniach finansowych za III kwartał 2017 r. oraz wysłuchanie członka zarządu podczas posiedzenia rady nadzorczej w dniu 23 listopada 2017 r. w zakresie wyników spółki za III kwartał 2017 r. (miesiąc po publikacji raportów okresowych za ten okres sprawozdawczy).
Podsumowując, członkowie komitetu audytu, w tym strona, przez cały okres sprawozdawczy za III kwartał 2017 r. dokonali tylko jednej czynności w ramach monitorowania procesu sprawozdawczości (ex ante) finansowej za III kwartał 2017 r. jako komitet audytu - zapoznali się z treścią raportu bieżącego spółki nr 102/2017 z dnia 2 października 2017 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, by członkowie komitetu audytu spółki przedkładali jakiekolwiek zalecenia skierowane czy to do zarządu, czy pracowników spółki, mające na celu zapewnienie rzetelności procesu sprawozdawczości finansowej, choćby w przyszłości. Żaden z członków rady nadzorczej nie zadawał pytań członkowi zarządu spółki, który prezentował wyniki spółki za III kwartał 2017 r., co wynika z protokołu posiedzenia rady nadzorczej z 23 listopada 2017 r.
W zakresie zaś działań członków komitetu audytu, w tym strony, odnoszących się do monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej za cały 2017 r. Komisja wyodrębniła dwa okresy oddzielone cezurą 1 marca 2018 r., kiedy to wszedł w życie regulamin komitetu audytu, co implikowało związanie się przez komitet audytu jego postanowieniami.
Po pierwsze, jak wynika z zeznań przedstawiciela audytora spółki – P. N., kluczowe prace audytora spółki związane z badaniem sprawozdania finansowego za 2017 r. rozpoczęły się pod koniec stycznia 2018 r., co potwierdza treść protokołu posiedzenia komitetu audytu z dnia 24 stycznia 2018 r. Z protokołu wynika, że został wtedy omówiony postęp prac nad badaniem sprawozdania finansowego spółki za 2017 r. oraz została przeprowadzona dyskusja z audytorem na temat wyceny portfeli wierzytelności. Wcześniej, tj. 23 listopada 2017 r., komitet audytu na posiedzeniu omówił z audytorem spółki plan audytu za 2017 r. Wyłącznie tych czynności dokonał komitet audytu do 1 marca 2018 r.
Po drugie, komitet audytu od 1 marca 2018 r., obok ustawy o biegłych rewidentach, był związany postanowieniami regulaminu, który m.in. przewidywał w zakresie monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej zadania takie jak: (a) omawianie z biegłymi rewidentami spółki zakresu i wyników badań rocznych oraz przeglądów sprawozdań finansowych spółki, (b) przedstawianie radzie nadzorczej spółki rekomendacji w sprawie oceny zbadanego przez firmę audytorską rocznego sprawozdania finansowego spółki, (c) monitorowanie poprawności, kompletności i rzetelności informacji zawartych w sprawozdaniach finansowych spółki oraz terminowości procesu sprawozdawczości oraz (d) dokonywanie przeglądu efektywności procesu badania i przeglądu sprawozdania finansowego oraz odpowiedzi zarządu na udzielone w toku tego procesu rekomendacje.
Po wejściu w życie ww. regulaminu komitet audytu zebrał się dwa razy, tj. 13 marca 2018 r. i 5 kwietnia 2018 r. w celu omówienia działań w zakresie sprawozdawczości finansowej za 2017 r.
Podczas pierwszego z tych posiedzeń omówiono z audytorem m.in. kwestie weryfikacji wyceny portfeli wierzytelności oraz innych procedur związanych z badaniem sprawozdań, konieczność aktualizacji harmonogramu audytu z uwagi na oczekiwanie na dodatkowe informacje dotyczące portfeli wierzytelności nabytych wskutek przejęcia E. S.A.
Na drugim z posiedzeń, odbytym w dniu 5 kwietnia 2018 r. – K. M. ponosi odpowiedzialność w ww. zakresie do dnia 15 kwietnia 2018 r. - kontynuowano kwestie związane z przesunięciem harmonogramu audytu (konieczność weryfikacji danych z uwagi na błędną wycenę portfeli wierzytelności, zawyżoną wartość E.S.A. oraz sprzedaż portfeli wierzytelności do funduszy zarządzanych przez Spółkę). W tym przypadku komitet audytu ograniczył się do sugestii zmiany zewnętrznego biegłego rewidenta w zakresie wycen, by uniknąć w przyszłości błędów powodujących przesunięcie harmonogramu sporządzenia badania rocznego.
W kontekście sygnalizowanych przez audytora spółki problemów w zakresie poprawności i terminowości prac nad badaniem rocznym, komitet audytu nie podjął żadnych działań, które w jakikolwiek sposób przyczyniły się do tego, by monitorowanie sprawozdawczości finansowej było wykonywane w aspekcie poprawności, kompletności i rzetelności informacji zawartych w sprawozdaniach finansowych spółki za 2017 r.
Organ podkreślił przy tym, że brak jest jakichkolwiek innych dowodów wskazujących, że członkowie komitetu audytu, w tym strona, w ww. okresach sprawozdawczych podejmowali inne aktywności odnoszące się do monitorowania sprawozdawczości finansowej za poszczególne okresy sprawozdawcze, ponad te wskazane powyżej.
Organ uznał, że opisane działania nie stanowiły o wypełnieniu obowiązku monitorowania procesu sprawozdawczości finansowej, co potwierdza fakt, że raporty roczne za 2017 r. - zamiast do dnia 30 kwietnia 2018 r. - zostały opublikowane dopiero 3 lipca 2018 r. W aktach brak materiału dowodowego wskazującego, że członkowie komitetu audytu w okresie sprawozdawczym za rok 2017, od chwili wejścia w życie ustawy o biegłych rewidentach, podejmowali inne aktywności przypisane komitetowi audytu odnoszące się do monitorowania sprawozdawczości finansowej. Brak jest również materiału dowodowego potwierdzającego, by członkowie komitetu audytu zwracali się do zarządu bądź audytora o przekazywanie materiałów, informacji istotnych z punktu widzenia zadań komitetu audytu bądź przyspieszenie prac w ramach badania ustawowego.
Z kolei w odniesieniu do naruszenia związanego z brakiem należytego monitorowania w okresie od dnia 21 czerwca 2017 r. do dnia 15 kwietnia 2018 r. przez komitet audytu G. skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej, organ zauważył, że w odniesieniu do okresu obejmującego czas od wejścia w życie ustawy o biegłych rewidentach do dnia pierwszego posiedzenia, na którym zostały przez komitet audytu spółki podjęte działania wypełniające dyspozycję art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, był okresem pięciomiesięcznej bezczynności komitetu.
Jedyną czynnością, podjętą przez członków komitetu audytu, było wysłuchanie członka zarządu spółki podczas posiedzenia rady nadzorczej z dnia 19 lipca 2017 r. w zakresie zarządzania ryzykiem reputacyjnym. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, by strona lub pozostali członkowie komitetu audytu podejmowali jakiekolwiek czynności w powyższym zakresie.
Należy przyznać rację Komisji, że w powyższym pięciomiesięcznym okresie działalność komitetu audytu nie spełniała wymagań zakreślonych przez ustawę o biegłych rewidentach co do monitorowania przez komitet audytu tego obszaru działalności Spółki.
Zaś od posiedzenia w dniu 23 listopada 2017 r. gremium to zaczęło podejmować pewne działania mieszczące się w granicach ustawowych zadań zakreślonych przez art. 130 ust, 1 pkt 1 lit. b ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, w tym zapoznawał się z informacjami lub materiałami uzyskiwanymi od przedstawicieli spółki (zgłoszenia potrzeby otrzymywania kwartalnych sprawozdań od dyrektorów kontroli wewnętrznej, omówienie procedur bezpieczeństwa, systemów kontroli wewnętrznej i compliance w spółce, zbadanie nieprawidłowości w zakresie procedur ochrony danych osobowych). Organ szczegółowo opisał podejmowane działania w ww. zakresie na str. 22-25 zaskarżonej decyzji.
Odpowiadając na zarzuty skargi, że jednak czynności w ww. zakresie były przez komitet podejmowane, organ wskazał na rolę i zadania komitetu audytu w procesie minimalizacji ryzyk finansowych, operacyjnych i regulacyjnych w jednostkach zainteresowania publicznego. Odrzucił koncepcję uznawania za wystarczające w analizowanym zakresie podejmowanie jakichkolwiek czynności przez komitet audytu bez analizy ich przydatności do osiągnięcia realnego skutku.
O podejściu członków komitetu audytu do obowiązków w zakresie minimalizacji ryzyk finansowych, operacyjnych i regulacyjnych w spółce świadczy ich reakcja na zagrożenia opisane w piśmie sygnalisty z dnia 30 listopada 2017 r. Ogólnie rzecz ujmując, z pisma tego wynikają okoliczności wskazujące, że działalność spółki nosi znamiona piramidy finansowej (kopia zawiadomienia została załączona do wyjaśnień P. N. z dnia 1 czerwca 2020 r. i znajduje się na kartach nr 2114-2116 akt administracyjnych). Zawiadomienie "sygnalisty", doszło do wiadomości członków komitetu audytu na początku stycznia 2018 r., a reakcja na nie ograniczyła się do skonsultowania treści ww. zawiadomienia z audytorem spółki. Organ zwrócił uwagę, że komitet audytu nie dopytywał w tym zakresie zarządu spółki, ani jej pracowników, nie wnioskował o przedłożenie dokumentów, informacji; ograniczył się do omówienia tej sprawy z audytorem spółki, by ostatecznie po dwóch miesiącach przyjąć od niego informację, że nie może sporządzić raportu z przeglądu polityki kontroli i zgodności. W zaskarżonej decyzji przedstawiono także indywidualne okoliczności w ww. zakresie odnoszące się do K. M. Z akt wynika, że w dniu 4 stycznia 2018 r. P.N. poinformował drogą mailową skarżącego o zawiadomieniu sygnalisty. K. M. - w odpowiedzi - podziękował za przekazaną informację. Do spotkania z audytorem jednak nie doszło, a K. M. nie ustosunkował się do przekazanej mu informacji. W związku z powyższym, bez naruszenia prawa postawiono także skarżącemu zarzut naruszenia art. 130 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 192 ust. 1 pkt 5 b.r. poprzez brak należytego monitorowania w okresie od 21 czerwca 2017 r. do dnia 15 kwietnia 2018 r. skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarzadzania ryzykiem w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej. Waga obowiązków komitetu audytu w omawianym zakresie jest znacząca. Oczywistym jest bowiem, że niedostateczne systemy kontroli wewnętrznej prowadzą do nadużyć finansowych. W literaturze podkreśla się, że sprawny system kontroli wewnętrznej jest kluczem do radzenia sobie z zagrożeniami w obszarach biznesowym i finansowym. Komitet audytu powinien zatem stymulować i wymuszać rozwój silnego systemu kontroli wewnętrznej.
Trzecie naruszenie (nieopracowywanie polityki świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, przez podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz przez członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem) zostało osadzone przez organ w konkretnym czasie (tj. w okresie od 21 czerwca 2017 r. do 21 lutego 2018 r.). W decyzji opisano także faktyczne konsekwencje ww. naruszenia. Znaczenie wypełnienia tego obowiązku ujawniło się w związku z zawiadomieniem sygnalisty. Mimo że spółka zawarła 21 lipca 2017 r. umowę z Deloitte na przeprowadzenie badania ustawowego obejmującą lata 2017 i 2018, to nadal w spółce nie obowiązywała żadna polityka świadczenia usług dozwolonych niebędących badaniem przez audytora, która była wymagana ustawą o biegłych rewidentach. Gdyby komitet audytu spółki posiadał zawczasu politykę świadczenia usług dozwolonych niebędących badaniem przez audytora, mógłby samodzielnie ocenić czy Deloitte jest w stanie wykonać tę usługę, co mogłoby przyczynić się do wcześniejszej reakcji spółki na zawiadomienie sygnalisty.
Zarzut o braku ustawowego terminu wykonania ww. obowiązku nie może odnieść skutku. Istotne jest bowiem, że w dacie jego istnienia/obowiązywania w spółce polityka w ww. zakresie nie była opracowana, co miało swoje konsekwencje. Komitet audytu winien opracować i przyjąć politykę świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, przez podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz przez członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem na jednym z pierwszych posiedzeń po wejściu w życie ustawy o biegłych rewidentach, które to posiedzenie powinno być zwołane przed podpisaniem umowy z audytorem spółki w dniu 21 lipca 2017 r. W ten sposób komitet audytu mógł uniknąć sytuacji jaka zaistniała w stanie faktycznym, że dopiero 13 marca 2018 r. audytor spółki, po przeprowadzeniu wewnętrznej analizy przepisów ustawy o biegłych rewidentach, oznajmił komitetowi audytu, że nie jest w stanie świadczyć usługi na rzecz spółki w zakresie zbadania wewnętrznych polityk i procedur z zakresu compliance oraz wątpliwości w zakresie zawiadomienia sygnalisty (a więc około 2 miesiące po tym, kiedy potrzeba takiego badania wyniknęła).
W zaskarżonej decyzji prawidłowo wykazano naruszenie przez skarżącego obowiązków z trzech podstawowych zakresów odpowiedzialności komitetu audytu, tj. w dziedzinie monitorowania procesów sprawozdawczości finansowej, nadzorowania systemu kontroli wewnętrznej oraz nadzorowania pracy audytorów.
Ta część decyzji jest wyczerpująco uzasadniona a argumenty organu pozostają w ścisłej relacji z faktami wynikającymi z akt sprawy. Nie mogą odnieść skutku podnoszone w ww. zakresie ogólne zarzuty skargi, bez wskazania, czy i w jaki sposób wskazywane uchybienia mogą zniweczyć całości ustaleń organu opartych na dowodach i wnioskach przedstawionych w zaskarżonej decyzji. Prezentowane w skardze podejście strony do sposobu wykonania obowiązków przez członków komitetu audytu powodowałoby, że rola komitetu audytu zostałaby wypełniona już po podjęciu działań tylko formalnych (czyli po odbyciu posiedzeń tego gremium). Tymczasem pamiętać należy, że jest to organ doradczy i opiniotwórczy rady nadzorczej. Funkcjonowanie komitetu audytu składającego się z niezależnych i kompetentnych członków ma wywierać istotny wpływ na jakość audytu, zarówno wewnętrznego, jak i zewnętrznego, ponadto zwiększać bezpieczeństwo obrotu giełdowego oraz poprawiać rzetelność i prawidłowość sprawozdań finansowych, co wpływa na przyszłą ocenę spółki przez inwestorów (por. B. Kulisa, M. Sierpińska, Nowa rola komitetów audytu w spółkach zainteresowania publicznego, Studia i Prace WNEiZ US nr 50/3 2017, dostępne w Internecie).
Bez rzetelnego wykonywania obowiązków przez członków komitetu audytu ta rola komitetu audytu nie może być wypełniona. W ww. pracy dostrzega się w tym zakresie, a Sąd orzekający to stanowisko w pełni podziela, że skuteczność komitetu audytu zależy przede wszystkim od kwalifikacji jego członków, zwłaszcza umiejętności korzystania z rachunkowości, dorobku audytu wewnętrznego oraz znajomości obszarów ryzyka rynkowego i doświadczenia z dziedziny finansów, księgowości i audytu. Członek komitetu audytu powinien przede wszystkim być sceptyczny w stosunku do przedkładanych komitetowi materiałów i weryfikować je w zestawieniu z innymi faktami lub obserwacjami. Cenna jest też znajomość kluczowych standardów rewizji, które pokazują wiele stosowanych przez biegłych rewidentów metod i technik. Wiedza o nich ułatwia wykonywanie powierzonych komitetowi zadań. Dalej wskazuje się tam, że przewodniczący komitetu powinien posiadać szeroką wiedzę z rachunkowości lub rewizji finansowej. Kluczowe znaczenie ma też osobowość członków komitetu, którzy powinni cechować się z jednej strony wysokim poziomem etycznym, z drugiej zaś odwagą w wyrażaniu własnych opinii. Powinni ponadto być w swoich opiniach i zaleceniach niezależni, szczególnie ważna jest tu niezależność od zarządu. Członkowie komitetu audytu powinni cechować się również dociekliwością i sumiennością, ułatwiającymi wnikliwą ocenę przedstawianych informacji finansowych. Powinni znać sytuację branży, w której spółka działa, trendy, nowe technologie, być świadomi zagrożeń i występującego ryzyka oraz możliwości zabezpieczenia się przed nim.
Nie może zatem być skuteczny w sprawie argument strony skarżącej odnoszący się do niemożności wykonywania ustawowych zadań przez stronę wobec przedstawiania komitetowi audytu zafałszowanego obrazu stanu spółki przez jej zarząd. Sąd wskazuje, że sceptycyzm w podejściu do danych prezentowanych przez zarząd wpisany jest w rolę członka podmiotu nadzorującego/monitorującego. A należy pamiętać, że skarżący to wysokiej klasy specjalista o międzynarodowym doświadczeniu w branży obrotu wierzytelnościami. Jako członek komitetu audytu dysponował uprawnieniami w zakresie dostępu do wszelkich informacji spółki, jak również do rekomendowania radzie nadzorczej powołania niezależnych specjalistów lub biegłych w celu pozyskania odpowiednich opinii eksperckich czy uprawnieniami do bezpośredniego kontaktu z zarządem spółki, jej pracownikami, a także z podmiotami świadczącymi usługi na rzecz spółki oraz żądania niezbędnych wyjaśnień.
Nie są zasadne także zastrzeżenia strony skarżącej odnoszące się do sposobu wymiaru i wysokości nałożonej kary. W tym zakresie organ uwzględnił przesłanki wymiaru kary określone w art. 193 ust. 4 b.r. oraz - dodatkowo - przesłanki wynikające z art. 189d k.p.a. Kierował się również postulatami płynącymi z zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i - jak wskazał - dokonał stosownego miarkowania kary wymierzonej zaskarżoną decyzją.
Przede wszystkim należy podkreślić, że w zaskarżonej decyzji uznano wagę naruszeń strony za znaczną, szeroko uzasadniając to stanowisko z odwołaniem do okoliczności sprawy. Oceniono także - w odniesieniu do każdego naruszenia oddzielnie - czas trwania stanu nieakceptowalnego z punktu widzenia przepisów prawa. W każdym przypadku uznając go za znaczny. Zbadano także stopień przyczynienia się skarżącego do powstania naruszeń uwzględniając w tym zakresie fakt, że od 25 maja 2017 r. do 23 listopada 2017 r. pełnił on funkcję przewodniczącego komitetu audytu spółki, a także posiadane przez niego kompetencje. W tym zakresie organ uwzględnił, że skarżący w ramach swojej działalności zawodowej, w latach 2015-2017 kierował w Wielkiej Brytanii C. zajmującym się windykacją i zakupem wierzytelności. Ponadto, był m.in. dyrektorem zarządzającym w B. Ltd, gdzie zajmował się rozwojem działalności windykacyjnej tej spółki.
Na korzyść strony poczytano fakt, że nie zidentyfikowano jej wcześniejszych naruszeń przepisów ustawy o biegłych rewidentach. Organ zbadał przy tym sytuację finansową i majątkową skarżącego uznając ją za dobrą.
Następnie organ nałożył karę w wysokości 210 000 zł, co stanowi 84% ustawowego zagrożenia.
Zdaniem Sądu nie ma podstaw do zgłaszania zastrzeżeń w stosunku do działania organu w analizowanym zakresie. Sąd wskazuje, że wymierzona sankcja oddziaływać musi w tym przypadku nie tylko indywidualnie, ale spełniać cele prewencji generalnej, a więc oddziałując społecznie, na innych uczestników rynku w taki sposób, by skutecznie zniechęcić do powielania podobnych zachowań. Niewątpliwie wskazana istotność naruszeń i ich okoliczności uzasadniały ustalenie kary na wyższym poziomie ustawowego zagrożenia.
Nie ma też podstaw do podważania wysokości nałożonej kary poprzez jej odniesienie do ilości stwierdzonych naruszeń. Wysokość nałożonej kary na stronę mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, a żaden przepis prawa nie ustanawia prostej zależności pomiędzy wysokością kary nakładanej na członka komitetu audytu i ilością zarzucanych mu naruszeń.
Prawidłowo nałożono także sankcję niepieniężną, polegającą na podaniu do publicznej wiadomości imienia i nazwiska osoby, na którą jest nakładana kara pieniężna w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, po uprawomocnieniu się decyzji.
Komisja wydając zaskarżoną decyzję nie dopuściła się zatem naruszenia przepisów powołanych w skardze.
Należy podkreślić, że organ w zaskarżonej decyzji przybliżył rolę komitetu audytu działającego w ramach struktury rady nadzorczej, w tym szczegółowo wyjaśnił stan obowiązujących w tym zakresie przepisów. Wskazał, że przed dniem 21 czerwca 2017 r. w kwestii komitetu audytu zastosowanie miały przepisy dawnej ustawy o biegłych rewidentach. W dniu 21 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym regulująca kwestie powoływania i funkcjonowania komitetu audytu w jednostkach zainteresowania publicznego. Komisja wzięła również pod uwagę, że 1 marca 2018 r. został przez radę nadzorczą spółki przyjęty Regulamin KA Rady Nadzorczej G. S.A. Komisja uwzględniła, że komitet audytu w składzie ze skarżącym ukonstytuował się w dniu 25 maja 2017 r. Dostrzegła także, że odpowiedzialność skarżącego z tego tytułu trwała do 15 kwietnia 2018 r. - tj. do ostatniego dnia przed dniem, kiedy K. M. został oddelegowany do czasowego pełnienia funkcji prezesa zarządu i członka zarządu Spółki.
Wydając rozstrzygnięcie organ działał zatem na podstawie przepisów prawa i podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ orzekający wziął pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności (w tym szczegółowo odniósł się w zaskarżonej decyzji do wniosku strony z 12 lutego 2021 r. o umorzenie postępowania), bez naruszenia prawa ocenił zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sformułował wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów. Fakt zaś, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został oceniony przez organ odmiennie od woli skarżącego, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania zawartych w k.p.a, w tym zasady budowania zaufania do władzy publicznej.
Reasumując, żaden zarzut skargi nie jest uzasadniony. Skoro zaś sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia prawa, zgodnie z dyspozycją art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI