VI SA/Wa 1302/24

VI SA/Wa 1302/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maciej Borychowski
Magdalena Maliszewska
Urszula Wilk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 324
art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 169, art. 255 ust. 1 pkt 3, art. 169 ust. 6, art. 120 ust. 1, art. 154
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156, aart. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1, art. 134 par. 1, art. 106 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1550
art. 100
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Asesor WSA Maciej Borychowski Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie wniosku S. z siedzibą w F., S. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]" o numerze [...] udzielonego na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W., na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 2, art. 169 ust. 6 oraz art. 171 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 324; dalej p.w.p.) oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. - stwierdził z dniem [...] października 2021 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze [...] w części dotyczącej wszystkich towarów z klasy 5 tj.: preparatów, materiałów i artykułów dentystycznych i ortodontycznych; z klasy 10 tj.: przyrządów, aparatów, instrumentów, urządzeń i przyborów dentystycznych i ortodontycznych, protez dentystycznych; z klasy 21 tj.: artykułów do czyszczenia zębów; oraz usług z klasy 41 tj.; usług szkoleniowych i edukacyjnych w zakresie stomatologii i ortodoncji oraz medycyny; oddalił wniosek w części dotyczącej usług z klasy 44 tj.: usług dentystycznych i ortodontycznych oraz usług medycznych; a także przyznał wnioskodawcy od S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę w wysokości 2697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
Decyzja ta wydana został w następującym stanie faktycznym i prawnym:
[...] grudnia 2021 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek S. z siedzibą w F., S. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...] o numerze [...] z dniem [...] października 2021 r. Prawo to udzielone zostało na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W., a przeznaczone do oznaczania następujących towarów: preparaty, materiały i artykuły dentystyczne i ortodontyczne (w klasie 5); przyrządy, aparaty, instrumenty, urządzenia i przybory dentystyczne i ortodontyczne; protezy dentystyczne (w klasie 10); artykuły do czyszczenia zębów (w klasie 21); usługi szkoleniowe i edukacyjne w zakresie stomatologii i ortodoncji oraz medycyny (w klasie 41); usługi dentystyczne i ortodontyczne; usługi medyczne (w klasie 44).
Wnioskodawca wskazał jako podstawę prawną wniosku art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.
Uprawniony w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie. Podniósł, iż działa na rynku usług stomatologicznych w ramach własnej kliniki stomatologicznej o zasięgu lokalnym (5 foteli dentystycznych, 10 lekarzy dentystów). W ramach tejże działalności uprawniony wykonuje oraz sprzedaje szereg towarów wykonywanych na indywidualne zamówienia dla poszczególnych pacjentów przy współpracy z wysoko wyspecjalizowanymi laboratoriami. Te produkty przez krótki okres czasu są dostępne dla klienta w opakowaniu z naniesionym znakiem towarowym, jednak są ściśle powiązane z usługą stomatologiczną (założenie aparatu czy korony). Do towarów z klasy 5 i 10 uprawniony zaliczył także różnego rodzaju materiały oraz artykuły dentystyczne tj. wypełnienia zębów, wkłady z włókna szklanego, implanty, aparaty ortodontyczne. Zdaniem uprawnionego, z punktu widzenia pacjenta, istnieje ścisły związek pomiędzy znakiem [...] a ww. produktami. Klinika uprawnionego oferuje także możliwość zakupu specjalistycznych przyborów czy produktów pozwalających na prawidłową higienę jamy ustnej (polecane przez stomatologów swoim pacjentom), są to np. pasty, żele, płyny do płukania ust, wyciorki/szczoteczki do aparatów ortodontycznych, czyściki, nici dentystyczne, szczoteczki ortodontyczne. Odnośnie usług z wykazu spornego znaku towarowego, uprawniony podkreślił, że prowadzi szkolenia swojej kadry we własnym zakresie, a także przez ekspertów z firm dostarczających materiały i artykuły niezbędne do pracy lekarzy dentystów, które były przeprowadzone na zlecenie uprawnionego. Uprawniony przedłożył szereg faktur za wykonane usługi stomatologiczne. Uzasadniając używanie spornego znaku towarowego uprawniony wskazał także na nakłady finansowe poniesione na reklamę w postaci wynajęcia gruntów pod nośniki reklamujące klinikę, a także swoją stronę internetową dostępną w języku polskim i angielskim zarejestrowaną 30 listopada 2015 r.
Urząd Patentowy RP wywodził, że celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie ochrony na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku towarowego do oznaczania towarów i usług, dla których znak ten uzyskał prawo ochronne. Odwołując się do art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 p.w.p. wskazał, że ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego na znak towarowy, który powinien wykazać, że znaku używał lub, jeśli znaku nie używał, miał ku temu ważne powody usprawiedliwiające jego nieużywanie. Przy tym musi to być używanie faktyczne, zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego. Uprawniony dowodził używania spornego znaku towarowego i nie powoływał się na ważne powody usprawiedliwiające jego nieużywanie. Organ opisał przedłożone przez uprawnionego dowody na okoliczność używania spornego znaku.
Urząd Patentowy RP, odwołując się do podstawowej funkcji znaku towarowego, którą jest oznaczanie towarów lub usług, które umożliwia odróżnianie towarów (usług) jednego przedsiębiorstwa od towarów (usług) innych przedsiębiorstw stwierdził, że dowody na okoliczność używania znaku towarowego powinny dotyczyć nie używania znaku towarowego jako takiego, lecz używania go dla określonych towarów lub określonych usług, a więc używania zgodnie z funkcją, jaką przypisuje się znakowi towarowemu jako instrumentowi wykorzystywanemu w obrocie gospodarczym.
Urząd Patentowy RP stwierdził, że żaden z przedłożonych przez uprawnionego dowodów nie dotyczy towarów z klas: 5,10 i 21 klasyfikacji nicejskiej. Dowody te nie przedstawiają preparatów, materiałów i artykułów dentystycznych i ortodontycznych; przyrządów, aparatów, instrumentów, urządzeń i przyborów dentystycznych i ortodontycznych; protez dentystycznych; artykułów do czyszczenia zębów, za wyjątkiem prezentacji poglądowych produktów niezbędnych do wykonania usługi stomatologicznej. Nie wskazują też, aby uprawniony świadczył usługi szkoleniowe i edukacyjne w zakresie stomatologii i ortodoncji oraz medycyny. Organ zwrócił uwagę, że usługą będzie każde działanie lub świadczenie o charakterze niematerialnym, które ma na celu zaspokojenie potrzeb osób trzecich. Istotą usług jest ich świadczenie na rzecz osób trzecich. Wymienione w pkt 8 oświadczenia o przeprowadzonych szkoleniach w klinice S., jako dowód na wykonywanie ww. usług z klasy 41, świadczą tylko o wewnętrznym szkoleniu pracowników tej kliniki przez firmy zewnętrzne w zakresie wymienionych w nich tematów. Były to szkolenia zlecane przez uprawnionego na zgłoszone przez niego zapotrzebowanie, a nie przez niego realizowane. Uprawniony nie oferował usług szkoleniowych i edukacyjnych na krajowym rynku szkoleń w zakresie stomatologii i ortodoncji. Zorganizowane szkolenia kadry spółki S. miały wyłącznie charakter wewnętrzny, czyli nie były świadczone przez uprawnionego na rzecz osób trzecich. Aby móc stwierdzić, że uprawniony świadczył usługi szkoleniowe i edukacyjne, należałoby przedstawić dowody, które potwierdzają, że spółka uprawnionego oferuje na rynku tego typu usługi skierowane do odbiorców z całej Polski, a takich dowodów uprawniony nie przedłożył. Z oświadczeń wynika jedynie, że pracownicy uprawnionego byli słuchaczami szkoleń prowadzonych przez firmy zewnętrzne, a nie, że sami świadczyli te usługi.
Organ wywodził też, że analiza załączonych dowodów wskazuje jednocześnie, że sporny znak towarowy nie służył do oznaczania konkretnego towaru (lub towarów), lecz pełnił funkcję nazwy handlowej firmy uprawnionego – S. W tym sensie obecność znaku towarowego sprowadzała się do publikacji mających charakter informacyjno-reklamowy (reklama na bilbordach, strona internetowa), czy rachunkowy (faktury). Tymczasem nie każde oznaczenie, które występuje w obrocie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (a co za tym idzie oferowaniem towarów) wypełnia definicję rzeczywistego używania znaku towarowego. Niezbędne jest bowiem w powyższym zakresie uwzględnienie miejsca występowania takiego oznaczenia, jak i celu jego użycia, który czy to w intencji samego uczestnika obrotu gospodarczego czy też w odbiorze przeciętnego odbiorcy nie pokrywa się z funkcją znaku towarowego.
Organ wywodził, że potwierdzeniem powyższej tezy jest przypadek tożsamości znaku towarowego oraz firmy, lub też daleko posuniętej ich zbieżności, gdy konieczna jest ocena i przyporządkowanie danego dowodu jako tego, który odnosi się do danej kategorii prawnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że znak towarowy oraz firma pełnią różną rolę w obrocie gospodarczym, co oznacza, że posługiwanie się firmą nie jest jednocześnie posługiwaniem się znakiem towarowym.
Urząd Patentowy RP stwierdził, że analiza załączonych do akt sprawy dowodów wskazuje, że sporny znak towarowy "[...]" (identyczny w brzmieniu jak nazwa firmy uprawnionego) nie odnosi się do towarów, lecz do samego podmiotu i jego działalności usługowej na rynku (lokalnym w znacznej mierze: teren L., W. i okolic). Oznaczenie to umieszczone jest w materiałach reklamowych (bilbordach i stronie internetowej uprawnionego), mających na celu przedstawienie i wykreowanie pozytywnych skojarzeń z uprawnionym i nie odnosi się do towarów jako takich. Powyższe stanowisko potwierdzają załączone wydruki bilbordów i stron internetowych (k. 70-74, 55-66), gdzie umieszczona jest nazwa firmy uprawnionego identycznie wyglądająca jak sporny słowno-graficzny znak towarowy, jednak nie służy do wskazania konkretnych towarów. To samo dotyczy dowodów w postaci: faktur wystawionych przez uprawnionego (k. 76-253, 637-662). Tymczasem rzeczywiste używanie ma polegać na bezpośrednim udostępnianiu towarów ich odbiorcom. Obowiązek używania wymaga pełnego korzystania ze znaku, przez udostępnianie towarów lub usług ze znakiem ich odbiorcom. Przyjmuje się bowiem, że rzeczywiste używanie znaku powinno zmierzać do utrwalenia go na rynku oraz w świadomości konsumentów i konkurentów. Co do przedstawionych przez uprawnionego faktur i stron internetowych organ stwierdził, że w analizowanym okresie sporny znak towarowy nie był używany w Polsce w sposób niedwuznaczny, rzeczywisty i poważny w odniesieniu do wykazu towarów z klasy 5, 10, 21 i 41 w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Przedstawione przez uprawnionego dokumenty nie stanowią dowodu potwierdzającego wprowadzenie towarów i świadczenie usług z klasy 41 sygnowanych spornym znakiem towarowym na rynek, czyli brak jest potwierdzenia używania znaku [...] dla towarów tj.: preparaty, materiały i artykuły dentystyczne i ortodontyczne; przyrządy, aparaty, instrumenty, urządzenia i przybory dentystyczne i ortodontyczne; protezy dentystyczne; artykuły do czyszczenia zębów oraz usług z kl. 41 tj.: usługi szkoleniowe i edukacyjne w zakresie stomatologii i ortodoncji oraz medycyny. Żadna z przedstawionych faktur nie zawiera jakiegokolwiek materialnego produktu oznaczonego znakiem [...] oraz brak jest jakichkolwiek potwierdzeń zorganizowanych i przeprowadzonych przez uprawnionego szkoleń na rzecz osób trzecich. Faktury uprawnionego w przeważającej ilości wystawione są za usługi stomatologiczne (zgodnie z głównym profilem działalności uprawnionego z KRS - k. 47) oraz takie, w których oprócz powyższego dodatkowo wyszczególniono wykonane czynności czy użyte materiały w ramach tychże usług (zgodnie z tłumaczeniem uprawnionego "ze względu na rozliczenie pacjenta z firmą ubezpieczeniową" k. 478). Nazwa S. pojawia się jedynie przy określeniu sprzedawcy, czyli wystawcy faktur. Natomiast pozostałe faktury dotyczą produktów innych firm, sygnowanych innymi niż sporny znak oznaczeniami tj.: A. sp. z o.o., P. sp. z o.o., M., J. K., P.H. R. plus [...] B. K. Dokumenty te dotyczą produktów sprzedawanych pod markami innych producentów, stąd wniosek, że uprawniony świadczy tylko usługi sprzedaży tych towarów, a usług sprzedaży nie ma w wykazie spornego znaku towarowego. Wystawianie towarów innych producentów w witrynie, w której umieszczono tabliczkę z nazwą firmy uprawnionego (k. 721) (identyczna jak znak), nie stanowi o nałożeniu znaku na te towary oraz używaniu znaku w obrocie w jego podstawowej funkcji, czyli odróżnianiu towarów oraz powiązaniu towarów z ich producentem. Świadczy to jedynie o tym, że przedmiotem sprzedaży w klinice uprawnionego są produkty innych producentów z ich oznaczeniami takimi jak: SeptOral, Oral-B, OTC Eludril, Jordan, GUM, TePe itp. Żaden z tych produktów (ogólnie wskazanych w wykazie jako artykuły do czyszczenia zębów z kl. 21) nie jest dodatkowo oznaczany znakiem spornym, choć zgodnie z zestawieniem sprzedaży firmy uprawnionego (k. 262) stanowi pewien ułamek tej sprzedaży ("sprzedaż artykułów do czyszczenia zębów i środków do higieny jamy ustnej"').
Organ zwrócił uwagę na fakt, że w powyższym zestawieniu sam uprawniony w odniesieniu do ilości wizyt stomatologicznych w latach 2016 - 2021 dzieli swoją działalność na cyt.: "wartość sprzedaży usług stomatologiczno-protetycznych i ortodontycznych" oraz "wartość sprzedaży artykułów do czyszczenia zębów i środków do higieny jamy ustnej". Zważając, iż w wykazie spornego znaku towarowego nie ma usług sprzedaży, zestawienie to nie stanowi żadnego dowodu na używanie znaku [...] [...] w odniesieniu do towarów z wykazu tego znaku, a jedynie o świadczeniu usług stomatologiczno-protetycznych i ortodontycznych. Dodatkowo organ podkreślił, że klasy 1-34 Międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług obejmują produkcję wskazanych w tych klasach towarów, natomiast usługi sprzedaży tych towarów klasyfikowane są odrębnie w klasie 35. Sporny znak towarowy został przeznaczony do oznaczania produkcji towarów wymienionych w jego wykazie, a nie usług ich sprzedaży. Natomiast z przedłożonych faktur (k. 76-253, 532-544, 637-662) wynika, że przedmiotem obrotu były usługi uprawnionego, który aby je wykonać korzystał z usług podwykonawców (E. Sp. z o.o., O., A. Sp. z o.o. sp.k., K. Sp. z o.o. Sp.k., M., O. s.c. D. J., J. A., D. Sp. z o.o., K. J., S. sp. z o.o., S. O. D., L. A. P., C. P. R., V. K. H., P. s.c., M. K. D. [...]) na wykonanie określonych materiałów niezbędnych do wykonania tychże usług.
Urząd Patentowy RP zgodził się z twierdzeniem uprawnionego, że korzystanie z usług podwykonawców jest normalną praktyką rynkową, wskazał jednak, że otrzymane w ten sposób produkty powinny być dostępne na rynku pod logo zleceniodawcy i z nim kojarzone, w celu odróżnienia od towarów innych producentów. W niniejszym przypadku takiego odróżnienia nie ma, gdyż produkty nie są dostępne w obrocie gospodarczym i nie oznaczane znakiem towarowym uprawnionego. Egzemplarze pokazowe materiałów protetycznych (stosowanych w celu uzupełnienia ubytków czy poprawienia funkcji gryzienia czy żucia bądź estetyki) czy aparatów ortodontycznych dedykowanych konkretnej wadzie w uzębieniu, w każdej klinice stomatologicznej wyglądają tak samo (wizualnie, poglądowo) i tak jak finalne produkty dedykowane konkretnemu pacjentowi z racji jej wykorzystania, nie pełnią podstawowej funkcji znaku towarowego tj. odróżniania towarów różnych producentów na rynku.
Odnosząc się do stanowiska uprawnionego, że powiązanie tych towarów ze spornym znakiem towarowym następuje w sposób pośredni/pojęciowy organ wskazał, że w odniesieniu do przedstawionych faktur powiązanie to następuje w odniesieniu do świadczonych usług, a nie konkretnych towarów. Potwierdzeniem wykonywanych przez podwykonawców usług dla uprawnionego, jest zdjęcie przykładowego opakowania tych materiałów (k. 343), na którym rzeczywiście w lewym górnym rogu widnieje nazwa firmy uprawnionego, jednak w jego centralnej części umieszczona jest dużo okazalsza nazwa firmy podwykonawcy tj. L. A. P. wraz z elementem graficznym, co nie wskazuje jednoznacznie na uprawnionego jako producenta danego produktu, a ponadto jest przykładem opakowania tylko jednego z kilkunastu wskazanych podwykonawców.
Organ wskazał, że uprawniony w odpowiedzi na wniosek w odniesieniu do tego opakowania towarów z kl. 5 i 10 wywodził, iż "w większości przypadków towar ten tylko przez krótki czas jest dostępny dla pacjenta w opakowaniu z naniesionym znakiem towarowym" - co świadczy o tym, że nie jest to dowód na rzeczywiste używanie znaku w obrocie. W takiej formie (czyli towar w opakowaniu ze znakiem towarowym) w obrocie nie występuje i nawet, jeżeli podwykonawca dostarcza swój produkt do uprawnionego w oznaczonych opakowaniach, to pacjent kliniki dentystycznej nie ma z nim styczności, gdyż produkt ten (bez opakowania) podczas świadczenia usługi protetycznej czy ortodontycznej trafia bezpośrednio do jamy ustnej na dedykowane dla niego miejsce.
Organ stwierdził, iż argument uprawnionego, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nietypowym rodzajem towarów jest trafny, jednak ta "nietypowość" nie może być usprawiedliwieniem dla ogólnie przyjętego wzorca rzeczywistego używania znaku towarowego w obrocie. Zdjęcia materiałów pokazowych (k. 732, 664-666, 470-471), które służą lekarzom stomatologom w klinice uprawnionego do prezentacji możliwości leczenia u danego pacjenta, mają charakter poglądowy pozwalający klientowi wyobrazić sobie efekt końcowy proponowanego mu leczenia. Z takich samych rozwiązań korzysta większość klinik stomatologicznych wykonujących usługi protetyczne i ortodontyczne. Na żadnym z fotografowanych okazów nie widnieje znak towarowy uprawnionego pomimo, że jest to tylko produkt poglądowy, który nie będzie umieszczany w jamie ustnej żadnego pacjenta (na k. 732 znajduje się jedynie oznaczenie firmy uprawnionego umieszczone na plakietce, która znajduje się w tej samej witrynie co prezentowane okazy).
W odniesieniu do towarów z klasy 5 i 10 organ uznał, iż pomimo, że są one komplementarne do usług stomatologicznych (są nieodłącznym elementem tych usług), o ich używaniu nie mogą świadczyć te usługi, gdyż wskazana okoliczność nie dowodzi wprowadzania tych towarów do obrotu czyli wykreowania lub zachowania rynku zbytu, a co za tym idzie używania znaku towarowego w sposób istotny gospodarczo. Bez tych usług stomatologicznych, ortodontycznych i protetycznych wymienione towary z klasy 5 i 10 nie są przez uprawnionego samodzielnie wprowadzane do obrotu, w celu odróżniania jego towarów od towarów konkurencji.
Urząd Patentowy RP wywodził też, że złożone do akt sprawy oświadczenie p. J. D. - Prezesa Zarządu Uprawnionego, potwierdza prowadzenie działalności gospodarczej przez spółkę w zakresie świadczenia usług stomatologicznych i ortodontycznych. W obrębie tej działalności wskazuje zakres świadczonych usług oraz czynności wykonywanych przez lekarzy kliniki uprawnionego z wykorzystaniem materiałów niezbędnych do ich realizacji. Na potwierdzenie powyższego uprawniony załączył wydruki z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej S. sp. z o.o. oraz zdjęciami wybranych gablot prezentujących materiały poglądowe i artykuły do higieny jamy ustnej dostępne w klinice z przeznaczeniem do sprzedaży.
W ocenie organu, złożenie przez stronę oświadczenia nie jest dowodem na używanie konkretnych towarów z wykazu spornego znaku towarowego. Jednakże dowód ten, jest dodatkowym potwierdzeniem wniosków, że uprawniony prowadząc klinikę stomatologiczną świadczy usługi dentystyczne (w wykonaniu, których niezbędne są konkretne preparaty, aparaty itp.) i usługi sprzedaży artykułów stomatologicznych.
Na marginesie organ wskazał, że oświadczenie strony, jako żywo zainteresowanej rozstrzygnięciem postępowania spornego, nie ma charakteru obiektywnego i pozbawionego cech stronniczości. Jednak, jak każdy złożony do akt niniejszego postępowania dowód, został poddany ocenie i weryfikacji z wnioskami jak powyżej.
Odnosząc się do przytoczonej przez uprawnionego w piśmie z [...] czerwca 2022 r. definicji producenta wyrobów medycznych (k. 672): "Zgodnie z tą definicją "producent" oznacza osobę fizyczną lub prawną, która wytwarza lub całkowicie odtwarza wyrób lub która zleca zaprojektowanie, wytworzenie lub całkowite odtworzenie wyrobu i oferuje ten wyrób pod własnym imieniem i nazwiskiem lub nazwą lub znakiem towarowym" organ podkreślił, iż o ile samodzielna produkcja czy zlecanie wykonania pewnych prac jest oczywista, to druga część tej definicji o postaci jej oferowania, wymaga doprecyzowania w odniesieniu do producenta posługującego się swoim znakiem towarowym. Znak towarowy, żeby uznać go za używany w sposób rzeczywisty musi być umieszczany na towarach, które trafiają do obrotu tworząc w ten sposób asocjacje pomiędzy znakiem a producentem towaru. W przypadku towarów wykonywanych na zlecenie uprawnionego, nie ma realizacji tego warunku, gdyż zleceniobiorca po wykonaniu zlecenia dostarcza towar dla konkretnego pacjenta uprawnionemu, a ten w swoich gabinetach używa go do świadczonych przez siebie usług. Te towary nie są przedmiotem obrotu krajowego z naniesionym oznaczeniem [...]. Analogia uprawnionego do usług warsztatów samochodowych nie wydaje się być trafna, gdyż warsztaty nie oferują sprzedaży części zamiennych, które wykorzystują do naprawy aut. Bardziej trafna wydaje się analogia wnioskodawcy, który usługi stomatologiczne porównał z usługą wykonania zabudowy meblowej (k. 704), gdzie precyzyjnie wymierzone pod wymiar elementy składowe tych mebli nie podlegają odrębnej sprzedaży (z naniesionym oznaczeniem wykonawcy i bez wprowadzenia do obrotu) tylko stanowią charakter pomocniczy względem podstawowej usługi.
W odniesieniu do polemiki stron dotyczącej umieszczania na fakturach uprawnionego kodów PKWiU 851312, Urząd Patentowy RP postanowił nie zgłębiać powyższego sporu z uwagi na fakt, że jak wskazał uprawniony, od 2013 r. przedsiębiorcy nie mają obowiązku umieszczania tych kodów na fakturze, pozostaje to dobrowolną decyzją podatnika.
Reasumując organ stwierdził, że uprawniony do prawa ochronnego nie przedstawił dowodów wskazujących na używanie znaku towarowego [...] o numerze [...] dla preparatów, materiałów i artykułów dentystycznych i ortodontycznych; przyrządów, aparatów, instrumentów, urządzeń i przyborów dentystycznych i ortodontycznych; protez dentystycznych; artykułów do czyszczenia zębów oraz usług szkoleniowych i edukacyjnych w zakresie stomatologii i ortodoncji oraz medycyny. Zatem Urząd Patentowy RP uznał, że żądanie wnioskodawcy stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w tym zakresie jest zasadne.
Organ wskazał, że w przypadku braku dowodów na rzeczywiste i poważne używanie znaku towarowego w odniesieniu do części towarów i usług, stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w tej części może nastąpić najwcześniej w dacie, w której upłynęło pięć lat liczonych od dnia następującego po dniu wydania decyzji. Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy [...] o numerze [...] wydana została [...] października 2016 r., a więc prawo ochronne na ten znak towarowy może wygasnąć najwcześniej z dniem [...] października 2021 r. Taką też datę wskazał wnioskodawca w niniejszej sprawie.
W odniesieniu do usług z klasy 44 tj. usług dentystycznych i ortodontycznych, usług medycznych Urząd Patentowy RP uznał, że przedstawione przez uprawnionego dowody wykazują rzeczywiste używanie spornego znaku towarowego w powyższym zakresie.
Kwestię zwrotu kosztów rozstrzygnięto w oparciu o art. 256 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 100 k.p.c.
Skargę na tę decyzję wniosła S. D. sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżając ją w części o stwierdzeniu wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "[...]", o numerze [...] dotyczącej wszystkich towarów i usług z klas 5, 10, 21 i 41 klasyfikacji nicejskiej.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
Naruszenie przez Urząd Patentowy RP przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 252 p.w.p., poprzez brak wszechstronnego, całościowego oraz rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, jak też wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie poczynione ustalenia faktyczne poprzez:
nieznajdujące oparcia w stanie faktycznym sprawy, jak też w zgromadzonym materiale dowodowym, dowolne uznanie, że:
usługi szkoleniowe i edukacyjne zawarte w klasie 41 klasyfikacji nicejskiej przedmiotowego znaku "[...]" były świadczone jedynie wewnętrznie w celu szkolenia pracowników,
przedstawione przez Skarżącego dowody odnoszą się do nazwy firmy, a nie przedstawią użycia znaku towarowego dla konkretnych towarów i usług objętych wykazem, prowadzące do uznania, że znak towarowy nie był używany dla kwestionowanych przez Urząd towarów i usług;
błędne i niespójne twierdzenie, iż większe oznaczenie widniejące na opakowaniu towaru determinuje fakt, że uprawniony nie jest producentem towaru, gdyż jego znak towarowy jest mniejszych rozmiarów, co wskazuje na fakt, że Skarżący nie produkuje towarów wskazanych w wykazie, a zatem dokonuje usług sprzedaży niezawartych w wykazie oraz niespójność w zakresie oceny nietypowości towarów i usług,
błędne, niepoparte faktami oraz dowodami, jak też niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego ustalenie, że w większości przypadków towar tylko przez krótki czas jest dostępny dla pacjenta w opakowaniu z naniesionym znakiem towarowym co nie stanowi dowodu na używania znaku towarowego,
wadliwe, sprzeczne ze zgromadzonymi w materiale dowodowym sprawy ustalenie, że w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów poświadczających, że Skarżący używał w obrocie spornego znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy pwp dla towarów objętych ochroną, podczas gdy zgromadzone materiały dowodowe poświadczają fakt używania spornego znaku towarowego,
nieuwzględnienie definicji "producenta" wskazanej przez Skarżącego, przez co Urząd uznał, że uprawniony nie "produkuje" towarów zawartych w wykazie tylko je "sprzedaje" (a nawet dokonuje wtórnej sprzedaży), co powinno być umieszczone w klasie 35 klasyfikacji nicejskiej, której nie ma w wykazie przedmiotowego znaku,
częściowo i wadliwie ustalono specyfikę/ charakter towarów i usług będących przedmiotem postępowania oraz sposób ich produkcji i wprowadzenia do obrotu, w konsekwencji dokonano błędnej oceny co stanowi wytwór (półprodukt) i co stanowi towar podlegający sprzedaży na rynku i dokonano oceny niemające zastosowania do towarów i usług w przedmiotowej sprawie z uwagi na ich nietypowy charakter,
niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 100 k.p.c. i w konsekwencji obciążenie Uprawnionego całością zwrotu kosztów postępowania na rzecz Wnioskodawcy, w przypadku uznania wniosku o stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego w części.
Naruszenie przez Urząd Patentowy RP przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 107 § 3 kpa w zw. z art. 252 p.w.p., poprzez przedstawienie w uzasadnieniu decyzji szeregu niespójnych i częściowych wywodów, nie pozwalających stwierdzić w pełni do jakich ustaleń faktycznych doszedł Urząd, jak również w jaki ostatecznie sposób dokonywał oceny poszczególnych kwestii istotnych dla podjęcia decyzji o wygaszeniu prawa wyłącznego.
Naruszenie przez Urząd Patentowy RP przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:
niewłaściwym zastosowaniu art. 169 ust. 1 pkt. 1 p.w.p. w zw. z art. 152 15 p.w.p., w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki warunkujące stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, bowiem w aktach sprawy zostały zgromadzone materiały dowodowe potwierdzające rzeczywiste używanie znaku towarowego [...] nr [...] na terytorium Polski, w spornym okresie, przez uprawnionego (Skarżącego),
niezastosowaniu przesłanek normy art. art. 169 ust. 1 pkt. 1 p.w.p. w zw. z art. 152 15 pwp, poprzez dowolne i niewyjaśnione posłużenie się przez Urząd określeniami "poważne" i "niedwuznaczne" używanie znaku towarowego, co nie znajduje swojego odniesienia w przepisach prawa,
niezastosowaniu art. 154 p.w.p., poprzez wadliwe uznanie, że posługiwanie się w trakcie oferowania i sprzedaży towarów i usług oznaczeniem "S." odnosi się wyłącznie do określania nazwy handlowej usługodawcy, podczas gdy stanowi to równocześnie rzeczywiste używanie znaku towarowego.
W oparciu o te zarzuty skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wszystkich towarów i usług z klas 5,10, 21 i 41 klasyfikacji nicejskiej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Skarżąca wniosła także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z: - wydruku ze strony internetowej [...] na okoliczność prowadzenia działalności edukacyjnej.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono szeroką argumentację na poparcie przytoczonych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] lipca 2024 r. skarżąca przedstawiła dalszą polemikę ze stanowiskiem organu.
Uczestnik postepowania S. wniosła o oddalenie skargi popierając stanowisko organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.).
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Urzędu Patentowego RP, którą na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., stwierdzono wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze [...] w części dotyczącej wszystkich towarów z klasy 5 tj.: preparatów, materiałów i artykułów dentystycznych i ortodontycznych; z klasy 10 tj.: przyrządów, aparatów, instrumentów, urządzeń i przyborów dentystycznych i ortodontycznych, protez dentystycznych; z klasy 21 tj.: artykułów do czyszczenia zębów; oraz usług z klasy 41 tj.; usług szkoleniowych i edukacyjnych w zakresie stomatologii i ortodoncji oraz medycyny, z dniem [...] października 2021 r. Tą samą decyzją Urząd Patentowy RP oddalił wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia tegoż prawa ochronnego w części dotyczącej usług z klasy 44 tj.: usług dentystycznych i ortodontycznych oraz usług medycznych – decyzja w tej części nie została zaskarżona.
Zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania.
Zgodnie z art. 169 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy na wniosek każdej osoby wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy.
W tym miejscu należy przypomnieć, że sprawy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, w przypadkach określonych w art. 169 rozstrzygane są przez Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego (art. 255 ust. 1 pkt 3 p.w.p.). Zgodnie z art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym wynikająca z przepisów art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. zasada działania organu administracji z urzędu, w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP w kwestiach ustalania stanu faktycznego sprawy i jej wszechstronnego wyjaśnienia podlega odpowiedniej modyfikacji, stosownie do istoty i specyfiki tego postępowania. Dodatkowo w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, zasada ta została doprecyzowana treścią art. 169 ust. 6 p.w.p., stosownie do którego w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. Zatem w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy – to uprawniony z tegoż znaku ma obowiązek wykazania za pomocą nie budzących wątpliwości dowodów, że używał swojego znaku w funkcji znaku towarowego dla towarów lub usług objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Przepis art. 169 ust. 6 p.w.p. jednoznacznie wskazuje bowiem na uprawnionego do znaku towarowego jako stronę, na której w razie sporu o wypełnienie obowiązku używania znaku towarowego spoczywa ciężar dowodu w tej kwestii. Dowód ten ma dotyczyć "rzeczywistego" używania albo ważnych powodów braku takiego używania. Rozwiązanie to stanowi odwrócenie ogólnej zasady dowodowej, według której dowód obciąża stronę dochodzącą określonych roszczeń. Jest ono uzasadnione przede wszystkim funkcją obowiązku używania znaku.
Wskazać także należy, że zgodnie z art. 120 ust. 1 p.w.p., znakiem towarowym może być każde oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa oraz możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych w sposób pozwalający na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony. Odróżnienie towarów pod względem ich pochodzenia jest podstawową funkcją znaku towarowego. Znak towarowy ma bezpośrednio odnosić się do określonego towaru (usługi) i ma wskazywać na jego pochodzenie od konkretnego przedsiębiorcy; ma budować skojarzenia pomiędzy towarem a przedsiębiorcą, tak aby konsument kierując się tymi skojarzeniami mógł dokonać wyboru towaru pochodzącego od tego, a nie innego przedsiębiorcy. Inaczej mówiąc - podstawową funkcją znaku towarowego jest odróżnianie towarów pod względem ich pochodzenia od określonego przedsiębiorcy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2016 r. sygn. II GSK 872/15 – treść tego, jak i dalej powołanych wyroków sądów administracyjnych jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zgodnie z art. 154 p.w.p. używanie znaku towarowego polega w szczególności na: 1) umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem;
2) umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług;
3) posługiwaniu się nim w celu reklamy.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że "używanie znaku w rozumieniu art. 154 p.w.p., który nie zawiera zamkniętego katalogu sposobów realizacji tego prawa ochronnego, powinno być używaniem, które manifestuje się czynnościami i działaniami widocznymi na rynku i dotyczącymi klientów przedsiębiorcy, a terminowi "rzeczywiste używanie" można przeciwstawić czynności okazjonalne, podejmowane z reguły dla pozoru, w celu uniknięcia zarzutu nieużywania znaku, a nie w celu prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej" (wyrok NSA z 12 marca 2009 r., sygn. II GSK 762/08).
Dla dokonania oceny rzeczywistego używania znaku ważne jest ponadto, by dana działalność była prowadzona w odniesieniu do nieograniczonego kręgu odbiorców (ogółu odbiorców), tj. miała charakter zewnętrzny, a nie wewnętrzny, związany z realizacją własnych potrzeb danej organizacji lub też zrzeszonych w niej członków (por. wyrok ETS z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie Verein Radetzky-Orden przeciwko Bundesvereingigung Kameradschaft "Feldmarschall Radetzky", C-442/07, EU:C:2008:696, pkt 22-23; wyrok SN z dnia 22 października 2003 r., II CK 161/02, OSNC 2004, nr 11, poz. 186).
Stwierdzenie wygaśnięcia znaku towarowego umożliwia więc usunięcie z rejestru nieużywanych w sposób rzeczywisty znaków.
Wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia znaku towarowego z powodu jego nieużywania stwarza zatem sytuację procesową, w której przyjmuje się domniemanie nieużywania znaku. Dowody realizacji obowiązku używania znaku powinny być niewątpliwe, wolne od domysłów, a wszelkie wątpliwości w tej kwestii muszą przemawiać na niekorzyść uprawnionego. Należy również zawęzić zakres środków dowodowych. Nie może być w ogóle takim dowodem domniemanie faktyczne. Nie zasługuje też na zaliczenie do tych dowodów, przynajmniej jako dowód samodzielny, ustne lub pisemne oświadczenie określonych osób, zwłaszcza władz i pracowników uprawnionego lub jego kooperantów. Niezależnie nawet od wątpliwości co do wiarygodności takich oświadczeń, nie są one obiektywne (por. wyrok NSA z 18 maja 2021 r. II GSK 894/18 i przytoczoną w nim literaturę przedmiotu).
W opisanych wyżej uwarunkowaniach prawnych rola Urzędu Patentowego RP w postępowaniu dotyczącym wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy – art. 255 ust. 1 pkt 3 p.w.p. jest zasadniczo odmienna, aniżeli w klasycznym postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów k.p.a. Organ nie dokonuje bowiem samodzielnie rekonstrukcji całości stanu sprawy, a jedynie zajmuje stanowisko dotyczące argumentacji prezentowanej przez spierające się strony (por. wyroki NSA z: 8 maja 2013 r. II GSK 2326/11, 21 listopada 2012 r. II GSK 1551/11).
Stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. następuje zatem w razie niewykazania przez uprawnionego z tego prawa rzeczywistego używania znaku w stosownym okresie albo wykazania ważnych powodów nieużywania znaku. W tej sprawie skarżąca jako uprawniony z prawa ochronnego przedstawiła dowody i argumentację, mające na celu wykazanie, że sporny znak towarowy był rzeczywiście używany, natomiast nie powoływała okoliczności, które miałyby świadczyć o ważnych powodach nieużywania znaku towarowego. Wobec tego zastosowanie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w tej sprawie wymagało oceny, czy przedstawione przez skarżącą dowody świadczą o rzeczywistym używaniu spornego znaku towarowego w zakresie towarów i usług wskazanych w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji.
Przez rzeczywiste używanie znaku towarowego należy rozumieć nakładanie oznaczenia na towar i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu lub oznaczanie świadczonych na rynku usług. Nie chodzi przy tym o jednorazowe, sporadyczne czy też okazjonalne używanie znaku towarowego, jak również pozorne używanie znaku towarowego, podejmowane w celu uniknięcia zarzutu nieużywania znaku, lecz o używanie w celu prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej, zgodne z podstawową funkcją znaku towarowego, którą jest zapewnienie konsumentowi i końcowemu użytkownikowi możliwości identyfikacji pochodzenia towarów lub usług, przez umożliwienie mu, bez żadnych możliwości pomyłki, odróżnienie towarów lub usług od innych mających odmienne źródło pochodzenia (zob.: wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 11 marca 2003 r. o sygn. C-40/01 w sprawie Ansul BV przeciwko Ajax Brandbeveiliging BV, EU:C:2003:145, pkt 36, 37; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2009 r. o sygn. akt II GSK 762/08).
W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że rzeczywiste używanie powinno cechować się pewnością i stałością, a w celu osiągnięcia tych cech obecność znaku na rynku powinna wskazywać na poważne rozmiary (por. wyrok NSA z 24 maja 2006 r. II GSK 70/06 oraz z 12 marca 2009 r. II GSK 762/08). Z tego względu w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy podstawowe znaczenie dowodowe mają takie dokumenty jak właśnie: faktury sprzedaży VAT, rachunki, zamówienia, potwierdzenia dostawy lub sprzedaży, ponieważ tylko tego rodzaju dokumenty świadczą o rzeczywistym występowaniu towarów lub usług w obrocie. Faktury czy rachunki, świadczące o konkretnych transakcjach kupna-sprzedaży z udziałem konsumentów, są więc samodzielnymi i zarazem najważniejszymi dowodami na rzeczywiste używanie znaku. Uzupełniające znaczenie mają druki zamówień, papier firmowy i dokumenty handlowe, w tym umowy, a także opakowania, etykiety, katalogi i materiały reklamowe. Dowody te liczą się jednak tylko o tyle, o ile mają bezpośredni związek z wymienionymi transakcjami. Decydujące znaczenie mają zaś faktury i rachunki, świadczące o konkretnych transakcjach kupna-sprzedaży z udziałem konsumentów/kontrahentów, ponieważ potwierdzają one jednoznacznie, że wskazane w nich towary zostały sprzedane. Bez faktur same materiały reklamowe mogą odgrywać jedynie rolę pomocniczą (por. M. Trzebiatowski w: Obowiązek używania znaku towarowego, Studium z prawa polskiego na tle prawno-porównawczym, C.H. Beck Warszawa 2007, s. 470 i nast., wyrok NSA z 18 maja 2021 r. II GSK 894/18).
Przenosząc powyższe wywody natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy w zakresie objętym skargą stwierdzić należy, że Urząd Patentowy RP prawidłowo, to jest zgodnie z zaprezentowaną wyżej wykładnią, przyjął, że celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminowanie praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym oraz, że rzeczywiste używanie znaku towarowego polega na nakładaniu znaku na towar lub usługę i wprowadzaniu tak oznaczonych towarów lub usług do obrotu w określonym przedziale czasowym.
Skoro obowiązkiem uprawnionego jest używanie znaku towarowego w obrocie, to towary i usługi oznaczane danym znakiem muszą być dostępne na rynku, używanie musi być dokonywane w sposób rzeczywisty. Nie jest przy tym błędem użycie przez organ pojęcia "używania niedwuznacznego". Pojęcie to pojawia się w literaturze przedmiotu, gdzie odnosząc się do "rzeczywistego używania" wskazuje się, że "pojęcie to implikuje taką eksploatację znaku towarowego przez uprawnionego, która ma charakter autentyczny, istotny, niedwuznaczny (tj. niebudzący wątpliwości co do użycia oznaczenia w charakterze znaku towarowego) i prowadzi do uzyskania przez znak - w danych warunkach - liczącej się pozycji rynkowej bądź jej wzmocnienia (por. Wojcieszko-Głuszko w: System prawa handlowego, tom 3 Prawo własności przemysłowej, C.H. BECK Warszawa 2015). Niewątpliwie również sposób i forma rzeczywistego używania znaku towarowego są determinowane charakterem towarów lub usług, których to używanie dotyczy.
Organ prawidłowo wywiódł także, że ciężar wykazania używania spornego znaku dla wszystkich towarów i usług objętych zgłoszeniem spoczywał na skarżącej jako uprawnionej z prawa ochronnego, a następnie ocenił przedstawiony przez skarżącą materiał dowodowy pod kątem wykazania rzeczywistego używania objętego sporem znaku. Dokonując tych ustaleń organ zasadnie stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza używania spornego znaku w odniesieniu do towarów i usług wymienionych w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji w relewantnym okresie pięciu lat po udzieleniu prawa ochronnego.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ w sposób wyczerpujący i pełny ocenił materiał dowodowy przedstawiony w sprawie, uwzględniając przy tym zarówno specyfikę działalności prowadzonej przez skarżącą (klinika stomatologiczna), jak i specyfikę towarów i usług do oznaczania, których znak został przeznaczony.
W tym miejscu zauważyć jednak należy, że to sam uprawniony dokonując zgłoszenia znaku, dokonuje również wyboru towarów i usług do oznaczania, których chce przeznaczyć dany znak. Winien mieć także świadomość konieczności rzeczywistego używania znaku w przedstawionym wyżej znaczeniu.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zawiera dokładną analizę przedłożonych materiałów dowodowych pod kątem używania spornego znaku towarowego w zakresie wykazu jego towarów i usług (str. 9-17 decyzji). Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena tego materiału dowodowego nie narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Skarżąca nie kwestionowała ustaleń organu wskazujących, że nie produkuje i nie wprowadza do obrotu towarów wskazanych w wykazie spornego znaku, a nabywa je w celu wykonania przez siebie świadczonej usługi. Skarżąca nie wykazała aby oferowała do sprzedaży jako opatrzony znakiem towarowym towary wymienione w wykazie spornego znaku. Sąd podziela stanowisko organu, że wystawianie towarów innych producentów w witrynie, w której umieszczono tabliczkę z nazwą firmy uprawnionego (identycznie brzmiącą jak znak), nie stanowi o nałożeniu znaku na te towary oraz używaniu znaku w obrocie w jego podstawowej funkcji, czyli odróżnianiu towarów oraz powiązaniu towarów z ich producentem. Świadczy to jedynie o tym, że przedmiotem sprzedaży w klinice uprawnionego są produkty innych producentów z ich oznaczeniami. Przedstawione przez skarżącą jako materiał dowodowy faktury dotyczą zasadniczo usług stomatologicznych, do wykonania których konieczne jest nabycie przez skarżącą użytych materiałów, co potwierdzają zgromadzone faktury za produkty nabyte od podwykonawców.
W tym miejscu przypomnieć należy, że wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku w odniesieniu do usług z klasy 44 tj.: usług dentystycznych i ortodontycznych oraz usług medycznych został oddalony. Decyzja w tej części nie została zaskarżona.
Sąd podziela dokonaną przez organ ocenę, z której wynika, że materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, oceniony w całokształcie i przy uwzględnieniu specyfiki towarów i działalności, którą prowadzi skarżąca, nie potwierdza rzeczywistego używania spornego znaku – brak odrębnej obecności w obrocie - dla towarów i usług wymienionych w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji. Zaznaczyć przy tym trzeba, że kwestia komplementarności towarów czy usług może mieć znaczenie przy ocenie konfuzyjnego podobieństwa oznaczeń, nie zaś przy ocenie używania znaku. Oceny organu nie może zmienić również pojedynczy dowód w postaci opakowania z nadrukiem logo skarżącego i jednego z jej podwykonawców. Organ trafnie wskazywał, że opakowanie to zawiera oznaczenie dwóch przedsiębiorców, a nadto nie wskazuje jednoznacznie opakowanego towaru. Organ słusznie wywodził, że rzeczywistym używaniem nie są czynności okazjonalne, jak pojedynczy przykład użycia znaku na opakowani. Wbrew zarzutom skarżącej organ odniósł się także do jej wywodów dotyczących definicji producenta (str. 15 decyzji). Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie. Organ trafnie wskazywał również, że szkolenia przeprowadzane dla pracowników firmy (wewnętrzne) nie mogą potwierdzić używania znaku dla usług szkoleniowych i edukacyjnych w zakresie stomatologii i ortodoncji oraz medycyny. Żaden z przedstawionych przez skarżącą dowodów nie potwierdzał bowiem oferowania i świadczenia usług szkoleniowych na rynku.
Odnosząc się w tym miejscu do zawartego w skardze wniosku dowodowego, który został oddalony na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wskazać należy, że wniosek ten był spóźniony bowiem to w postepowaniu przed organem uprawniony winien wykazać rzeczywiste używanie znaku towarowego.
Wbrew zarzutom skarżącej, Urząd Patentowy RP uwzględnił również fakt, że objęty sporem znak towarowy jest tożsamy z firmą skarżącej. W ocenie Sądu, organ zasadnie jednak wskazywał na konieczność rzeczywistego używania znaku w jego funkcji tj. do oznaczania konkretnych towarów i usług.
Organ uwzględnił także przedstawione jako materiał dowodowy bilbordy reklamujące firmę skarżącej. W oceni Sądu organ trafnie wskazał, że nie ma na nich żadnego towaru z wykazu spornego znaku towarowego ani usług szkoleniowych i edukacyjnych. Organ zasadnie stwierdził zatem, że posługiwanie się znakiem towarowym wyłącznie w reklamie nie świadczy o obecności towaru oznaczanego tym znakiem jeżeli towary nie są możliwe do nabycia przez klientów, bowiem używanie znaku jest ściśle związane dystrybucją i sprzedażą towarów, na których ten znak jest umieszczany. Używanie rzeczywiste ma bowiem polegać na bezpośrednim udostępnianiu towarów lub usług ich odbiorcom.
Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażany w orzecznictwie, zgodnie z którym nie stanowi rzeczywistego używania znaku towarowego używanie go w formie reklamy, jeśli towary/usługi, którym znak jest przypisany nie będą na rynku dostępne (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 70/06 i z dnia 8 maja 2014 r. , sygn. akt II GSK 375/13). Również i ten dowód został więc prawidłowo oceniony przez Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przy ocenie przedstawionego przez skarżącą materiału dowodowego, bowiem organ wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonał właściwej analizy zebranych w sprawie dowodów, w zakresie wykazania używania znaku towarowego w sposób rzeczywisty, jako podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ uwzględnił i ocenił (nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów), cały przedstawiony materiał dowodowy, a przesłanki rozstrzygnięcia zostały należycie wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która zawiera zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., wskazanie faktów uznanych za udowodnione, jak również przytoczenie przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem, stanowiących podstawę jej wydania. W ocenie Sądu, skarżąca w istocie polemizuje z dokonaną przez organ oceną materiału dowodowego.
W konsekwencji, wobec prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, co do braku wykazania rzeczywistego używania spornego znaku towarowego dla wskazanych w punkcie pierwszym decyzji towarów i usług w relewantnym okresie, stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło także do naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania art. 100 k.p.c. przez przyznanie na rzecz uczestnika pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 100 k.p.c. w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd (tu odpowiednio organ) może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. W tej sprawie organ uwzględnił w części wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, jednak oddalenie wniosku nastąpiło tylko co do nieznacznej części usług z wykazu objętego wnioskiem znaku (w zakresie jednej klasy, natomiast wniosek uznany został za zasadny w części dotyczącej czterech klas). Nie ma przy tym znaczenia zakres działalności skarżącego lecz zakres ochrony spornego oznaczenia. Organ w sposób uprawniony przyjął zatem, że zachodziły przesłanki do obciążenia skarżącej kosztami postępowania w całości.
Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności w ocenie Sądu, organ dostatecznie wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenił je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.