VI SA/Wa 1261/12

VI SA/Wa 1261/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 394/13 - Wyrok NSA z 2014-05-29
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
art. 13 pkt 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
art. art. 66 ust. 1, 82 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sek. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zaskarżoną decyzją z dnia
[...] kwietnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24
w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "Kpa.", po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego pisemnie przez A. K. (dalej strona, skarżąca) od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] stycznia 2012 r. stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego A. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresach:
• od dnia 1 lipca 2000 roku do dnia 31 lipca 2000 roku,
• od dnia 1 listopada 2000 roku do dnia 31 grudnia 2000 roku,
• od dnia 1 grudnia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2001 roku,
• od dnia 1 grudnia 2002 roku do dnia 31 grudnia 2002 roku,
• od dnia 1 stycznia 2003 roku do dnia 31 stycznia 2003 roku,
• od dnia 1 grudnia 2003 roku do dnia 31 grudnia 2003 roku,
• od dnia 1 maja 2004 roku do dnia 30 września 2004 roku,
• od dnia 1 listopada 2004 roku do dnia 31 grudnia 2004 roku,
• od dnia 1 lutego 2005 roku do dnia 28 lutego 2005 roku,
• od dnia 1 kwietnia 2004 roku do dnia 30 kwietnia 2004 roku,
,• od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 30 września 2005 rokum,
w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w części stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez stronę działalności pozarolniczej w okresach: od dnia 1 kwietnia 2004 roku do dnia 30 kwietnia 2004 roku oraz od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 30 września 2005 roku i stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2005 roku oraz od dnia 1 czerwca 2005 roku do dnia 30 września 2005 roku.
Nadto Prezes NFZ w pkt 2 swojej decyzji w pozostałej części stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego A. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, tj. w okresach:
• od dnia 1 lipca 2000 roku do dnia 31 lipca 2000 roku,
• od dnia 1 listopada 2000 roku do dnia 31 grudnia 2000 roku,
• od dnia 1 grudnia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2001 roku,
• od dnia 1 grudnia 2002 roku do dnia 31 grudnia 2002 roku,
• od dnia 1 stycznia 2003 roku do dnia 31 stycznia 2003 roku,
• od dnia 1 grudnia 2003 roku do dnia 31 grudnia 2003 roku,
• od dnia 1 maja 2004 roku do dnia 30 września 2004 roku,
• od dnia 1 listopada 2004 roku do dnia 31 grudnia 2004 roku,
• od dnia 1 lutego 2005 roku do dnia 28 lutego 2005 roku,
utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat K. wnioskiem z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] zwrócił się do [...] OW NFZ z prośbą o wydanie decyzji w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez stronę z tytułu prowadzenia przez ww. osobę działalności pozarolniczej.
[...] OW NFZ pismem z dnia [...] września 2011 r. poinformował stronę o wszczętym, na wniosek ZUS-u, postępowaniu w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz wskazał, że ubezpieczona ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i dowodów. Rozpatrując ww. wniosek Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją
nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia przez nią działalności pozarolniczej w okresie od dnia 8 maja 2000 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
Od powyższej decyzji wniosła odwołanie Pani A. K. w dniu 29 listopada 2011 r.
Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz w związku z art. 138 § 2 Kpa. wydał w dniu [...] grudnia 2011 r. decyzję nr [...] uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresach:
• od dnia 1 lipca 2000 roku do dnia 31 lipca 2000 roku,
• od dnia 1 listopada 2000 roku do dnia 31 grudnia 2000 roku,
• od dnia 1 grudnia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2001 roku,
• od dnia 1 grudnia 2002 roku do dnia 31 grudnia 2002 roku,
• od dnia 1 stycznia 2003 roku do dnia 31 stycznia 2003 roku,
• od dnia 1 grudnia 2003 roku do dnia 31 grudnia 2003 roku,
• od dnia 1 maja 2004 roku do dnia 30 września 2004 roku,
• od dnia 1 listopada 2004 roku do dnia 31 grudnia 2004 roku,
• od dnia 1 lutego 2005 roku do dnia 28 lutego 2005 roku,
• od dnia 1 kwietnia 2004 roku do dnia 30 kwietnia 2004 roku,
• od dnia 1 czerwca 2004 roku do dnia 30 września 2005 roku.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił w części decyzję Dyrektor [...]
OW NFZ i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Prezes NFZ wskazał między innymi, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy
z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", a także art. 8 pkt 1 lit. c) ustawy
z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą
o ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały
i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie" obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
W okresie tym obowiązywały również ustawy zawierające podobne unormowania, w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia
2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).
Z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...] wynika, że strona posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej od dnia 6 maja 1997 r. pod numerem ewidencyjnym [...] i został on wykreślony z ewidencji z dniem 1 czerwca 2010 r.
Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] wynika, że strona składała deklaracje z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej, tj. PIT 36 za lata 2000-2005.
Strona pismem z dnia 4 maja 2000 r. poinformowała Urząd Skarbowy K. o rozpoczęciu działalności gospodarczej od dnia 8 maja 2000 r. (data wpływu do urzędu 4 maja 2000 r.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat K. pismem z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] poinformował,
że strona nie dokonała zgłoszenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego (brak jakichkolwiek dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych). W okresie od 31 grudnia 1998 r. do nadal strona posiada inny tytułu do ubezpieczeń społecznych w postaci umów o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.
Jak wskazał Prezes NFZ, zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, nie wyłącza z obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy
o świadczeniach w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest
z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto w myśl art. 24 ust. 1 ustawy
o ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego
z tych tytułów odrębnie.
Jak wynika z akt sprawy, strona do odwołania dołączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], z którego wynika, że złożyła za rok 1999 zeznanie podatkowe PIT-35, w którym nie wykazała przychodów z działalności gospodarczej. Za lata 2000 – 2005 złożyła zeznania podatkowe PIT-36 z wykazanym przychodem
z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto z ww. zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego K. wynika, że strona wykazała obrót w deklaracjach VAT-7:
• w roku 2000 za miesiące: lipiec, listopad, grudzień;
• w roku 2001 za miesiąc: grudzień;
• w roku 2002 za miesiąc: grudzień;
• w roku 2003 za miesiące: styczeń grudzień;
• w roku 2004 za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad, grudzień;
• w roku 2005 za miesiąc: luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień.
Prezes NFZ, odnosząc się do zarzutów sformułowanych w ww. odwołaniu co do błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez Dyrektora [...]
OW NFZ, tj. że strona nie wykazała obrotu w deklaracjach VAT-7 w okresie od
1 kwietnia do 30 kwietnia 2004 r. oraz od 1 czerwca 2004 r. do 30 września 2005 r.
i nie powinna w tym czasie podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu, uznał te zarzuty za uzasadnione. W konsekwencji, Prezes NFZ skorygował decyzję organu pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego
w Warszawie wniosła A. K. - skarżąca. Zaskarżyła tę decyzję w pkt II, zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca winna opłacać składkę zdrowotną z każdego tytułu, a więc także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, podczas gdy działalności zgłoszonej przez nią faktycznie nie prowadziła do uzyskania przychodu stanowiącego podstawę do objęcia skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, m.in. deklaracji PIT 36 i VAT-7.
Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że skarżąca nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała między innymi, że objęcie jej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jest nieuzasadnione. Jak wynika bowiem z przedłożonych do akt sprawy dokumentów, prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie pozwoliła skarżącej na osiągnięcie stałego przychodu.
Z przedłożonego do akt sprawy zestawienia wynika, że tylko w jednym miesiącu
w okresie wskazanym w decyzji obrót VAT przekroczył kwotę 300 złotych. We wszystkich kolejnych miesiącach obrót utrzymywał się na poziomie kilkudziesięciu złotych. Powyższe, zdaniem skarżącej, uzasadnia twierdzenie, że nie uzyskała przychodu, który pozwoliłby jej na zapłacenie składki. Przywołany art. 82 ustawy
o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych stanowi, że przesłanką objęcia ubezpieczonego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest uzyskanie przychodu. Za uzyskanie przychodu uznać należy za stan ciągły,
tj uzyskanie środków finansowych w kolejnych miesiącach.
W ocenie skarżącej, organ dokonując ustaleń faktycznych w sprawie winien zbadać wszechstronnie sytuację firmy prowadzonej przez skarżącą. Wydanie decyzji jedynie w oparciu o informację z Urzędu Skarbowego wydaje się być w przedmiotowej sprawie niewystarczające. Takie ustalenia faktyczne muszą zostać uznane za niepełne i nie mogące stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Organ zobowiązany jest bowiem do wydania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nie jest w tym zakresie pozbawiony możliwości samodzielnego dokonania ustaleń. Skoro bowiem organ uznał, że skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu tylko
w miesiącach, w których wykazany został obrót, a w pozostałych miesiącach nie dokonał takiego ustalenia, to oczywistym jest, że te ustalenia winny zostać pogłębione o wysokość obrotu i ewentualnego uzyskanego dochodu. Dalej skarżąca przedstawiła zestawienie obrotu jej firmy.
Nadto skarżąca wyjaśniła, że wskazane przez nią kwoty pozwalają na stwierdzenie, że ich powstanie było wynikiem dokonanych przeliczeń księgowych nie zaś faktycznego uzyskania przychodu, który uzasadniałby powstanie podstawy do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że prowadzona działalność gospodarcza była nieopłacalna i nie osiągała z tego tytułu przychodów, organ stwierdził, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju
w wykonywaniu działalności, czy z niemożnością wygenerowania zysku z tejże działalności.
Jak podał Prezes NFZ, analogiczny pogląd został m.in. sformułowany
w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17.07.2003 r. (sygn. akt II UK 111/03), zgodnie z którym faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
W świetle powyższego, zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługują, zdaniem organu, na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd
w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a."; tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa NFZ, której podstawą materialnoprawną były przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był obowiązany do dokonania tego pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi Kodeksu postępowania administracyjnego.
Powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie:
1. do 31 marca 2003 r. z art. 8 pkt 1 lit c ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność lub osoby z nimi współpracujące;
2. do 30 września 2004 r. z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników (...), które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;
3. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 it c ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami
z nimi współpracującymi;
4. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym przez art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów
o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2008 r., nr 164, poz. 1027).
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno
w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach
o ubezpieczeniach społecznych. Podobnie kwestię tę regulowały także ww. ustawy wcześniejsze, odpowiednio w art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1.
Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie,
tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. 2009 r. Nr 205 poz. 1585).
Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Przepis art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (tekst jednolity Dz. U. 2007 r. Nr 155, poz. 1095), dalej jako "ustawa o swobodzie" art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca
do 24 miesięcy. Przepis ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów
z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.
Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Na kanwie niniejszej sprawy należy także wskazać czym jest działalność gospodarcza. W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.
Mając wszystkie powyższe regulacje ustawowe na uwadze Sąd zauważa, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne,
a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.
Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro tak, to faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem – na co już wskazano, od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.
Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły
i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno
w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Zatem o prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód. Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.
Jak wskazano powyżej zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak brak dochodu, czy też jego minimalny wymiar, nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona
i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od poziomu dochodu uzyskiwanego z tytułu jej prowadzenia bądź jego braku, wpływającego na zamiar czasowego wyłączenia, ciążącego na prowadzącym działalność, obowiązku ubezpieczenia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma znaczenie fakt zarejestrowania przez nią działalności gospodarczej i jak zauważył organ wejście w życie powszechnego sytemu ubezpieczenia społecznego
W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca od 20 maja 1997 r. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą (wpis do ewidencji od dnia 6 maja 1997 r.). Działalność ta była prowadzona do 31 maja 2010 r. (wykreślenie wpisu z dniem 1 czerwca 2010 r.). Skarżąca nie zgłaszała zawieszenia
tej działalności.
Sąd mając na uwadze powyższe zauważa, że zarówno przepisy obowiązujące w dacie ustalonej przez organ jako początek objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącej: ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a następnie ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, jak i obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wiążą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie osoby te objęte są także obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zatem bezsporne jest, że od dnia 6 maja 1997 r skarżąca zaczęła podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
Sporną kwestią w sprawie jest, czy w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji skarżąca podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem jak twierdzi wnosząca skargę zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego
K. za rok podatkowy 1999 nie wykazano przychodów z prowadzonej przez nią działalności, z kolei w poszczególnych miesiącach w latach 2000 – 2005
z tytułu prowadzonej działalności wykazano obrót w deklaracjach VAT-7, stąd też, jej zdaniem, w sposób ciągły nie prowadziła działalności zarobkowej. W ocenie skarżącej, prowadzenie działalności gospodarczej to stan faktyczny, a nie prawny
i z faktu figurowania w ewidencji działalności gospodarczej i zgłoszenia obowiązku podatkowego nie wynika domniemanie prawne prowadzenia działalności.
Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały w rozpoznawanym przypadku, że obowiązek wykazania istnienia usprawiedliwionych ewentualnych przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej – zawieszenia, jak również jej nieprowadzenia obciążał skarżącą. Z akt sprawy wynika, że działalność została wpisana do ewidencji 6 maja 1997 r., nie wynika, aby została ona kiedykolwiek skutecznie zawieszona. Sąd zauważa, że w początkowym okresie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym nie istniała instytucja zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej. Taka możliwość powstała dopiero po 20 września 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany dokonane ustawą z 10 lipca
2008 r., a dotyczące zarówno ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak
i ustaw: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z ustawą o swobodzie art.14a ażeby zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej należy wystąpić z wnioskiem o jej zwieszenie do właściwego organu ewidencyjnego – tego samego, który dokonał wpisu działalności gospodarczej do ewidencji. Oczywiście jest to możliwość – jak już wskazano, istniejąca od 20 września 2008 r. i nadal, przy czym wykreślenie działalności skarżącej z ewidencji nastąpiło z dniem 1 czerwca 2010 r.
W tym miejscu należy zauważyć, że w związku z prawidłowym poinformowaniem skarżącej o toczącym się w jej sprawie postępowaniu, przedłożyła ona deklaracje z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej, tj. PIT 36 za lata 2000 – 2005. Z kolei do odwołania dołączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia [...]1 października 2011 r., z którego jednoznacznie wynika, że wykazała obrót w deklaracjach VAT-7 w następujących okresach, a mianowicie w roku 2000 za miesiące: lipiec, listopad, grudzień, w roku 2001 za miesiąc grudzień, w roku 2002 za miesiąc grudzień, w roku 2003 za miesiące: styczeń i grudzień, w roku 2004 za miesiące: maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień, w roku 2005 za miesiące: luty, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień. Z ww. zaświadczenia wynika również, że skarżąca złożyła za rok 1999 zeznanie podatkowe PIT-35, w którym nie wykazała przychodów z prowadzonej działalności. Nadesłane dokumenty potwierdzają zatem okoliczność prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w okresach podanych w zaskarżonej do Sądu decyzji, z tytułu której winna była podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Stwierdzenie skarżącej, jakoby ta działalność była nieopłacalna i nie osiągała z tego tytułu przychodów, czy też przychody te kształtowały się na bardzo niskim poziomie, pozostaje, zdaniem Sądu, bez wpływu na fakt jej prowadzenia. Należy w tym miejscu wskazać, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Z tego względu przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy nawet z niemożnością wygenerowania zysku z tejże działalności. Analogiczny pogląd został sformułowany między innymi w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 r. (sygn. akt II UK 111/03), zgodnie z którym faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Reasumując Sąd uznał, że skarżąca w latach 1997 – 2010 nie wykazała skutecznie, aby nie prowadziła działalności gospodarczej, wykazała tylko brak przychodów lub ich minimalny wymiar. Wobec tego Prezes NFZ zasadnie przyjął – co do okresów wymienionych w swojej decyzji – domniemanie, że działalność gospodarcza była prowadzona przez skarżącą od chwili wpisu do ewidencji. Zatem organ odwoławczy właściwie uznał, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od chwili wpisania działalności do ewidencji, aż do momentu wykreślenia jej z tej ewidencji.
Wobec tego Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego. W toku postępowania – w ocenie Sądu – nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych
w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organy przeprowadziły właściwe postępowanie dowodowe i odniosły się do wszystkich dowodów przedłożonych przez skarżącą, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdza nadto, że posiadanie przez skarżącą innych tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego, nie wyłączyło po jej stronie obowiązku podlegania przez nią ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z obecnie obowiązującym - również obowiązującym przed 20 września 2008 r. w tym samym brzmieniu, art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Podobnie kwestię tą regulowały wcześniejsze przepisy, odpowiednio: art. 22 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 24 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną należało oddalić.