II GSK 1516/21

II GSK 1516/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1240/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-20
II GSK 862/24 - Wyrok NSA z 2024-10-17
V SA/Wa 2567/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-19
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4, art. 174, art. 176 § 1 pkt 2, art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 26 ust. 1, art. 63 ust. 2, art. 247 ust. 2, art. 255 ust. 1 pkt 9, art. 255(1) ust. 1 i ust. 3 pkt 3, 4, 5
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant: asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "B." w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1240/20 w sprawie ze skargi "B." w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 stycznia 2020 r. nr Sp. 229.2019 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 listopada 2020r., sygn. akt VI SA/Wa 1240/20 oddalił skargę "B." Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Uprawniony, Skarżący) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z [...] stycznia 2020 r. nr Sp. 229.2019 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 31 maja 2019 r. do Urzędu wpłynął sprzeciw A. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. (dalej: Wnoszący sprzeciw, Uczestnik) wobec prawomocnej decyzji UP z [...] maja 2018 r., opublikowanej w Wiadomościach UP nr [...], o udzieleniu patentu na wynalazek pt.: "Złącze śrubowe, [...]"
nr PL.[...] na rzecz Uprawnionego, z pierwszeństwem od 4 lipca 2016 r. Jako podstawę sprzeciwu wskazano art. 28, art. 27 w związku z art. 24, art. 26 oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1410 z późn. zm.; dalej: p.w.p.) i podniesiono, że chronione patentem rozwiązanie nie powinno być uznane za wynalazek, jego wykorzystanie nie przyniesie rezultatu spodziewanego przez zgłaszającego oraz nie nadaje się do stosowania, gdyż zamierzonego celu nie można osiągnąć bez dodatkowej inwencji twórczej, a ponadto w dniu jego zgłoszenia do ochrony przedmiotowe rozwiązanie nie posiadało cechy poziomu wynalazczego.
Jako dowód braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku Wnoszący sprzeciw przedłożył: materiały dydaktyczne dla studentów [...] z 2007r.; opis patentowy nr PL.[...]; amerykański opis zgłoszenia patentowego US [...] i chiński opis patentowy CN [...] wraz z tłumaczeniami.
Wobec uznania przez Uprawnionego sprzeciwu za bezzasadny, na mocy art. 247 ust. 2 p.w.p., sprawę przekazano do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.
Uprawniony w odpowiedzi na sprzeciw wywodził, że opis zgłoszenia patentowego US [...] oraz chiński opis patentowy CN [...] nie dotyczą przedmiotu spornego wynalazku określonego kompletem cech nieznamiennych zastrzeżenia 1. spornego patentu. Chiński opis patentowy CN[...] dotyczy bowiem sposobu wytwarzania gwoździ murarskich oraz gwoździ do gwoździarki, a opis zgłoszenia patentowego US [...] zaś -elementu mocującego, zwłaszcza śruby, oraz sposobu jego wytwarzania. Porównując opis patentowy PL.[...] oraz ogólne stosowanie (to, że stosowany gwóźdź jest stalowy) z cechami nieznamiennymi i znamiennymi zastrzeżenia 1. spornego patentu i dostrzegając że co prawda wszystkie cechy nieznamienne są znane z ww. opisu, Uprawniony twierdził, że cechy znamienne nie wynikają z przeciwstawionych materiałów, a cechy te określają "nową strukturę twardości trzpienia gwoździa" dającą nieoczekiwany efekt w postaci "możliwości utrącenia gwoździa blokującego od strony jego główki w określonym miejscu, przez co uzyskano prawidłowy i bezproblemowy montaż gwoździa blokującego bez jego zaginania i krzywienia oraz skracanie tego gwoździa blokującego na odpowiednią długość poprzez uderzenie młotkiem".
Na rozprawie przed Urzędem strony podtrzymały swoje stanowiska. Organ oddalił wnioski Uprawnionego o odtworzenie dwóch filmów (jeden miał dotyczyć przedstawienia efektu w postaci skrócenia długości gwoździa, a drugi pokazania możliwości efektu zabezpieczenia spornego złącza) oraz o przeprowadzenie oględzin wytworu w postaci gwoździa.
Zaskarżoną decyzją Urząd unieważnił sporny patent nr PL.[...], na podstawie art. 26 w związku z art. 24 oraz art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 p.w.p.; koszty postępowania zasądził na mocy art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Organ uznał za zasadny zarzut udzielenia spornego patentu z naruszeniem art. 26 p.w.p., tj. zarzut braku poziomu wynalazczego przez sporny wynalazek.
Urząd stwierdził, że wszystkie cechy spornego rozwiązania, zastrzegane w zastrzeżeniu niezależnym, opracowane, zgodnie z treścią spornego opisu patentowego, dla uniknięcia niedogodności polegających na tym, że kołek blokujący-gwóźdź stalowy, który ma zastosowanie w znanych rozwiązaniach, bardzo często ulega zaginaniu podczas wbijania, a ponadto trudności podczas montażu złącza śrubowego sprawia również obcięcie gwoździa stalowego na odpowiednią długość, są powszechnie znane, w szczególności z opisu patentowego nr PL.[...]. Cel rozwiązania, zgodnie z treścią części znamiennej zastrzeżenia 1, osiągnięto dzięki temu, że stalowy gwóźdź blokujący posiada co najmniej na części długości trzpienia w jego obwodowym obszarze przypowierzchniowym większą twardość w stosunku do twardości rdzenia tego trzpienia w części rdzenia położonej pod tym obszarem przypowierzchniowym, korzystnie co najmniej o 10%.
Co do ostatniej cechy UP zauważył, że amerykański opis zgłoszenia patentowego US [...], opublikowany [...] sierpnia 2004 r., opisuje element mocujący wykonany ze stali i utwardzony co najmniej na części długości, przy czym ten element mocujący może stanowić gwóźdź lub śrubę ustalającą, który posiada co najmniej na części długości w jego obwodowym obszarze przypowierzchniowym większą twardość w stosunku do twardości rdzenia tego trzpienia w części rdzenia położonej pod tym obszarem przypowierzchniowym, przy czym w części utwardzonej twardość powierzchniowa wynosi 750-950 HV, a więc przekracza ona o ponad 10% twardość rdzenia wynoszącą 350 do 650 HV.
Zatem rozwiązanie w spornym wynalazku wynika w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny jako proste zastąpienie środka technicznego (w postaci wykonanego standardowo jako surowy lub ulepszany cieplnie kołek blokujący-gwóźdź stalowy) z rozwiązania w opisie patentowym PL.[...] jego ekwiwalentem - takim samym elementem wykonanym jako element mocujący według ww. amerykańskiego opisu zgłoszenia US [...].
Co do twierdzenia Uprawnionego, że sporny wynalazek rozwiązuje problem łatwego obcięcia gwoździa stalowego na odpowiednią długość, np. przez uderzenie młotkiem, UP wyjaśnił, że sam sporny opis patentowy nie ujawnia obróbki cieplnej, która zapewnia również łatwe obcięcie gwoździa stalowego na odpowiednią długość, np. przez uderzenie młotkiem, a do tego taka obróbka cieplna zapewniająca wysoką wytrzymałość przy małej odporności na pękanie jest powszechnie znana, np. z materiałów dydaktycznych dla studentów [...] z 2007 roku, a więc powinna być znana znawcy posiadającemu przeciętną wiedzę z danej dziedziny.
W świetle powyższego organ nie zgodził się z twierdzeniem Uprawnionego, że opis zgłoszenia patentowego US [...] nie dotyczy przedmiotu spornego wynalazku, skoro istotą przeciwstawionego zgłoszenia jest ogólnie element mocujący utwardzony częściowo, dowolnego przeznaczenia, a więc także z możliwym przeznaczeniem do przedmiotowego złącza śrubowego.
Ponadto, organ nie podzielił stanowiska Uprawnionego, że cechy znamienne, zawarte w części znamiennej zastrzeżenia 1., określają "nową strukturę twardości trzpienia gwoździa" dającą nieoczekiwany efekt w postaci "możliwości utrącenia gwoździa blokującego od strony jego główki w określonym miejscu, przez co uzyskano prawidłowy i bezproblemowy montaż gwoździa blokującego bez jego zaginania i krzywienia oraz skracanie tego gwoździa blokującego na odpowiednią długość poprzez uderzenie młotkiem", gdyż niezależnie od tego że wynikają w sposób oczywisty ze stanu techniki, nie określają bezpośrednio żadnej "nowej struktury twardości trzpienia gwoździa". Przy tym sporny opis patentowy nie zawiera żadnego opisu ujawniającego cechy takiej struktury.
Zatem, skoro brak poziomu wynalazczego jest wystarczającą, samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego patentu, Urząd uznał za niecelowe rozpatrywanie innych przeciwstawień powołanych w ramach tego zarzutu, jak również pozostałych zarzutów wskazanych przez Wnoszącego sprzeciw, szczególnie, że uwzględnienie zarzutu z art. 26 p.w.p. pozwalało na załatwienie sprawy w całości.
Organ na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. także oddalił wnioski dowodowe Uprawnionego, uznając, że skoro, jeden z filmów miał dotyczyć przedstawienia efektu w postaci skrócenia długości gwoździa, a drugi pokazania możliwości efektu zabezpieczenia spornego złącza, to nie dotyczyły one bezpośrednio cech zastrzeganych w zastrzeżeniu 1. spornego patentu, dodając, że ocenę zdolności patentowej spornego wynalazku prowadzono na podstawie przedstawienia w opisie patentowym, a nie w stosunku do wytwarzanego według niego produktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Uprawnionego na ww. decyzję uznał tę skargę za niezasadną i ją oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
Przedstawił, że na mocy art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu o udzieleniu patentu i jeżeli uprawniony w odpowiedzi podniesie zarzut, że sprzeciw ten jest bezzasadny to sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym, przy czym według art. 246 ust.2 p.w.p. podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu.
Kontrolując decyzję UP w kontekście podstaw sprzeciwu, WSA podzielił ocenę organu, że zaistniały podstawy do unieważnienia patentu na sporny wynalazek na mocy art. 26 p.w.p., a tym samym uzasadniony okazał się zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku.
Sąd I instancji zgodził się z Urzędem, że przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Za rozwiązania oczywiste uważa się szczególnie: rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w jej świetle celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.
Wbrew zarzutom skargi, zdaniem WSA, Urząd prawidłowo dokonał oceny nieoczywistości spornego wynalazku metodą problem-rozwiązanie. Celem oceny postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek (lub braku tego postępu) formułuje się problem techniczny przez określenie tych cech wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki, co w konsekwencji winno dać odpowiedź na pytanie, czy specjalista lub znawca z dziedziny, znający najbliższy stan techniki, przy rozwiązywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku, mógłby w sposób zawodowo-rutynowy, dojść do zastrzeżonego rozwiązania.
Przy ocenie poziomu wynalazczego spornego wynalazku UP przeprowadził wszystkie etapy takiej oceny. Najpierw organ określił najbliższy stan techniki, wskazując na amerykański opis zgłoszenia patentowego US [...], opublikowany [...] sierpnia 2004 r. Następnie określił problem do rozwiązania, które zawarto w zastrzeżeniu niezależnym, a które opracowano, zgodnie z treścią spornego opisu patentowego, dla uniknięcia niedogodności określonych w opisie spornego patentu PL.[...], że kołek blokujący-gwóźdź stalowy, który ma zastosowanie w znanych rozwiązaniach, bardzo często ulega zaginaniu podczas wbijania, a ponadto trudności podczas montażu złącza śrubowego sprawia również obcięcie gwoździa stalowego na odpowiednią długość i doszedł do wniosku, że specjalista znający najbliższy stan techniki miałby możliwość bez wkładu myśli twórczej dojść do zastrzeganego rozwiązania. W decyzji wyjaśniono, że rozwiązanie według wynalazku wynika w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny jako proste zastąpienie w rozwiązaniu znanym z opisu patentowego PL.[...] zastosowanego w nim środka technicznego jego ekwiwalentem - takim samym elementem mocującym wykonanym według ww. amerykańskiego opisu zgłoszenia patentowego.
Ponadto podniósł, że wbrew twierdzeniu Skarżącego cechy znamienne, zawarte w części znamiennej zastrzeżenia 1., nie określają "nowej struktury twardości trzpienia gwoździa. Cechy te nie określają żadnego nieoczekiwanego efektu, a sporny opis patentowy nie zawiera żadnego opisu ujawniającego cechy takiej struktury. Na stronie 4 tego opisu, na początku akapitu 2, stwierdzono jedynie, że dzięki zastosowaniu odpowiedniej obróbki cieplno-chemicznej uzyskano prawidłowy i bezproblemowy montaż gwoździa blokującego.
Sąd uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które Urząd uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie doszło więc do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Z wyrokiem WSA nie zgodził się Uprawniony i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, opierając ją na art. 173 § 1, art. 174 i art. 185 § 1 p.p.s.a. i zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a. art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, w szczególności w zakresie braku merytorycznego ustosunkowania się do argumentacji podnoszonej przez skarżącą,
b. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, w zakresie w jakim WSA:
i. nie uwzględnił dowodów przedstawionych na okoliczność występowania poziomu wynalazczego wynalazku według spornego patentu, a mianowicie występowania wskazanego w opisie patentowym szczególnego efektu technicznego, który mógł stanowić zaskoczenie dla znawcy w dziedzinie techniki;
ii. dokonał pobieżnej oceny poziomu wynalazczego wynalazku według spornego patentu, nie w pełni odnosząc się do cech technicznych stanowiących istotę spornego wynalazku w kontekście problemu technicznego, odpowiedzią na który było oceniane rozwiązanie, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi odnośnie do poziomu wynalazczego;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie naruszenie art. 26 p.w.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dla wykazania braku poziomu wynalazczego, wystarczające jest połączenie cech technicznych wyrażonych jedynie słownie, bez analizy ich funkcji technicznych, znanych w dacie, według której określa się pierwszeństwo wynalazku, gdy w istocie koniecznym jest jeszcze wykazanie, że znawca został, pouczony w przeciwstawionych dokumentach, o tym, że zestawienie danych cech technicznych mogłoby przynieść założony efekt techniczny, co w efekcie skutkowało niewłaściwą oceną tej przesłanki.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wnosił o: przeprowadzenie rozprawy; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; przyznanie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Uprawnionego nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd odwoławczy nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, a więc niejako od początku, lecz ocenia legalność zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest powinność wzięcia pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Przede wszystkim należy podkreślić, że WSA rozpoznawał skargę na decyzję Urzędu z 22 stycznia 2020 r. unieważniającą patent na wynalazek pt.: "Złącze śrubowe, [...]". Zaskarżoną decyzję organ oparł w zakresie ustaleń faktycznych ma materiale dowodowym przedstawionym przez strony na podstawie art. 2551 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, 4, 5 p.w.p., gdyż na mocy art. 247 ust. 2 w zw. z art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. postępowanie przed Urzędem było prowadzone w trybie spornym. Autor skargi kasacyjnej zaś uznał, że WSA w rzeczywistości bezkrytycznie przyjął stanowisko Urzędu co do oceny materiału dowodowego, w tym opisanego wyżej zgłoszenia amerykańskiego wynalazku oraz interpretacji (odczytania) cech technicznych, które zinterpretował dosłownie, z pominięciem ich funkcji technicznych.
W pierwszej kolejności jednak oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego został objęty samodzielnie postawiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., sformułowany w pkt 1. lit. a. petitum skargi kasacyjnej, gdyż jego zasadność wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej uchybień.
Sąd kasacyjny uznał wspomniany zarzut podnoszący "sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku w szczególności w zakresie braku merytorycznego ustosunkowania się do argumentacji podnoszonej przez skarżącą", za nieskuteczny i nietrafny.
Przede wszystkim zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zarzutem mieszczącym się w podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem na autorze skargi kasacyjnej spoczywa nie tylko obowiązek wykazania naruszenia wspomnianej regulacji, ale i (oraz) istotności wpływu tego naruszenia (mogącego mieć wpływ) na wynik sprawy. Natomiast Skarżący nie tylko, że w zarzucie nie wskazał nieprawidłowości, która miałaby podstawę w art. 141 § 4 p.p.s.a., że uzasadnienie z uwagi na swoją konstrukcję, nie spełnia wymogów ustawowych i nie pozwala na ocenę, czy wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy, czy też nie, ale w ogóle nie uzasadnił omawianego zarzutu. Wypada przy tym podnieść, że uzasadnienie skargi kasacyjnej, oprócz pkt 2 – Istota problemu – sposób ustalenia stanu techniki odnoszącego się do zarzutu z pkt 2. petitum skargi kasacyjnej, w pozostałej części jest powtórzeniem uzasadnienia skargi do WSA (co zresztą kasator zaznaczył w tytule pkt 3. uzasadnienia skargi kasacyjnej, nie wyjaśniając przyjętej konstrukcji skargi kasacyjnej) i skierowane jest przeciwko decyzji Urzędu, a nie zaskarżonemu wyrokowi.
W tej sytuacji określenie przez Kasatora w zarzucie, że nieprawidłowe uzasadnienie wyroku WSA prowadziło do "w szczególności w zakresie braku merytorycznego ustosunkowania się do argumentacji podnoszonej przez skarżącą" - w ogóle nie znajduje odzwierciedlenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło zdaniem skarżącego i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać konkretne argumenty przemawiające za trafnością przytoczonej podstawy kasacyjnej (wyroki NSA z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238595; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06 Lex nr 281385), a czego w kontrolowanej skardze kasacyjnej zabrakło.
W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako niewłaściwie skonstruowany, należało uznać za nieskuteczny.
To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska WSA, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyroki NSA z: 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 830/23; 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14; opubl. podobnie jak niżej cytowane orzeczenia: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, zdaniem NSA należało najpierw odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, postawionego w pkt 2. petitum skargi kasacyjnej, opartego na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a podnoszącego naruszenie art. 26 p.w.p. wskutek jego błędnej interpretacji i zawężenie przez WSA i Urząd zakresu badania posiadania przez sporne rozwiązanie poziomu wynalazczego, albowiem prawidłowa wykładnia ww. przepisu zakreślała granice ustaleń faktycznych w sprawie.
Jednakże, intepretując ściśle wymogi co do konstrukcji skargi kasacyjnej, wynikające z art. 183 § 1 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 p.p.s.a., że powinna jednoznacznie określać przepisy, których naruszenie podnosi, to wobec występowania w art. 26 p.w.p. ust. 1 i 2 i niesprecyzowania przez Kasatora ani w zarzucie, ani w uzasadnieniu ww. środka odwoławczego, kwestionowanej jednostki redakcyjnej, należałoby zarzut ten uznać za nieskuteczny. Jednakże kierując się uchwałą pełnego składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (opubl. OSNiWSA z 2010 r. z.1, poz. 1), zalecającej sądowi odwoławczemu dążenie do załatwienia sprawy oraz argumentami zawartymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że omawiany zarzut dotyczy definicji poziomu wynalazczego, nie wymagało zabiegów interpretacyjnych, że zarzut był skierowany co do art. 26 ust. 1 p.w.p. - jakie elementy należy uwzględniać przy ustalaniu poziomu wynalazczego rozwiązania.
Należy podkreślić, że zarówno WSA, jak i Urząd wyjaśnili, że dla ustalenia poziomu wynalazczego (nieoczywistości) rozwiązania uwzględnili cały stan techniki, a ocenie zasadnie poddali całe sporne rozwiązanie.
Według przyjętych w orzecznictwie i doktrynie zasad, rozważenie nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania polega na udzieleniu odpowiedzi, czy przed datą pierwszeństwa, biorąc pod uwagę ówczesny stan techniki (a zatem najpóźniej z daty zgłoszenia) przeciętny znawca techniki, do której należy rozwiązanie, doszedłby do tego rozwiązania. Jeżeli odpowiedź jest twierdząca, to znaczy, że rozwiązanie jest oczywiste. Zatem przy ocenie nieoczywistości rozwiązania w rozumieniu art. 26 ust. 1 p.w.p. istotne jest uwzględnienie w zasadzie całego znanego stanu techniki (dostępnej wiedzy technicznej). Rozwiązanie uważa się więc za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub nawet w kilku rozwiązaniach, traktowanych łącznie wynika z nich ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Oczywiste będzie zatem proste dostosowanie znanego już rozwiązania do danych warunków lub urządzenia, czy też proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tejże zasady celu, co ma istotne znaczenie w tej sprawie. Jest nim także proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań (swoiste połączenie ich w jedno); por. wyroki NSA z: 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 581/21; 23 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 982/20; 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3482/15.
Dla wykazania oczywistości rozwiązania należy dokonać porównania zastosowanych środków technicznych, lub ich zespołów pod względem budowy, funkcji, jakie pełnią, wzajemnego ich powiązania oraz rezultatów, do jakich prowadzi ich zastosowanie lub dziedzin stosowania albo przeznaczenia (por. P. Kostański, G. Jyż w: J. Sieńczyło- Chlabicz (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz., Wyd. C.H.BECK, W-wa 2020 s. 157).
W celu ustalenia czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości, niezbędne jest ustalenie najbliższego stanu techniki jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do rozwiązania wskazanego w opisie wynalazku. W dalszej kolejności formułowany jest problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które mają nie występować w najbliższym stanie techniki. Pozwala to następnie na zweryfikowanie, czy ma się do czynienia z postępem technicznym odkrytym przez wnioskującego o udzielenie ochrony patentowej, czy jest to tylko inne zaprezentowanie znanego ze stanu techniki rozwiązania (por. wyrok NSA z 30 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 183/20).
W efekcie finalnym sformułowana musi zostać odpowiedź na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania, czyli innymi słowy czy pouczenie techniczne zawarte w przeciwstawionych publikacjach jest dla znawcy wystarczające do odtworzenia wynalazku tylko na ich podstawie bez własnego wkładu wynalazczego. Ale te okoliczności stanowią element ustaleń faktycznych.
Dodać trzeba, że znawca w przypadku postawienia przed nim konkretnego problemu technicznego do rozwiązania, jako wykwalifikowany praktyk, szuka wszelkich wskazówek i pouczeń w zbliżonych, jak również w ogólnych dziedzinach techniki. Znawca może również szukać rozwiązania postawionego przed nim problemu technicznego w odległych dziedzinach techniki, jeśli zostanie do tego zachęcony, np. poprzez sugestie w stanie techniki lub samą istotę problemu. Tym samym ocena poziomu wynalazczego danego rozwiązania będzie oparta na wiedzy i umiejętnościach znawcy, który jednocześnie powinien być w stanie ocenić na podstawie tejże wiedzy i umiejętności prawidłowość i dostateczność ujawnienia tego rozwiązania.
Podkreślenia wymaga, że zasadniczą rolę przy ocenie zakresu patentu pełnią użyte przez uprawnionego zastrzeżenia patentowe i to zarówno te nieznamienne, służące co do zasady umiejscowieniu patentu w ramach znanego stanu techniki oraz znamienne, określające innowacyjność i wkład wynalazku w zastany stan techniki (będące nośnikiem owej twórczości i nowości rozwiązania). Jakkolwiek więc kluczową rolę, również w kwestii określenia zakresu wynalazku, odgrywają te jego cechy, które zostały wprost zastrzeżone jako znamienne, to jednak dla ich oceny i wykładni znaczenie ma również umieszczone w opisie patentowym lub rysunkach "wyjaśnienie" patentu, bowiem norma z art. 63 ust. 2 p.w.p. wprost wymaga, aby uwzględniać je przy wykładni zastrzeżeń patentowych. Opis i rysunki można więc, a w razie sporu trzeba wykorzystać w procesie oceny całego wynalazku, np. w postępowaniach spornych, pamiętając jednak o swoistej proporcji, jaka powinna zostać zachowana w relacji pomiędzy zastrzeżeniami patentowymi, a opisem i rysunkami. Na pierwszym planie muszą się zawsze znajdować zastrzeżenia (jako elementy wiodące), zaś wtórne (uzupełniające, służące do ich wykładni) względem nich są opis i rysunki. Dotyczy to także oceny granic patentu, odczytanych z zastrzeżeń patentowych niezależnych (por. wyroki NSA z: 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1034/20; 26 września 2023 r., sygn. akt II GSK 677/20).
Zatem wszystkie cechy wynalazku, stanowiące o jego istocie i które zgodnie z zamierzeniem zgłaszającego powinny zostać objęte ochroną patentową, powinny zostać wskazane w zastrzeżeniu patentowym. Cechy techniczne wynalazku niepodane w zastrzeżeniu patentowym, nawet jeśli zostały ujawnione w opisie wynalazku, nie są objęte ochroną patentową, aczkolwiek mogą służyć do wykładni zastrzeżeń, o ile te są na tyle samodzielne, że mogą zostać uznane za wystarczające do uznania, że ma się do czynienia z kompletnym i należycie ujawnionym wynalazkiem. (por. wyrok NSA z 15 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1203/19).
Kierując się określonymi powyżej regułami przy ustalaniu poziomu wynalazczego, Urząd i kontrolujący jego decyzję Sąd I instancji, wyjaśnili dokładnie i jednoznacznie, dlaczego przyjęli, że sporne rozwiązanie nie jest nieoczywiste.
Przy ocenie poziomu wynalazczego spornego wynalazku, prawidłowo zastosowana została metoda "problem-rozwiązanie", zresztą jako taka niekwestionowana przez Uprawnionego. Ocena ta obejmowała trzy etapy: 1) znalezienie najbliższego stanu techniki, 2) określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany, 3) rozważenie czy znawca znający najbliższy stan techniki przy rozpatrywaniu problemu technicznego rozwiązywanego przez wynalazek miałby możliwość bez dokonań twórczych w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania tego problemu.
Należy zauważyć, że stanowisko organu zostało podzielone przez Sąd I instancji, a zarzuty skargi kasacyjnej odnosiły się przede wszystkim do argumentacji Urzędu, dlatego jego argumenty były głównym punktem odniesienia.
Urząd wskazał najpierw najbliższy stan techniki, obejmujący zgłoszone przed datą pierwszeństwa spornego patentu (4 lipca 2016 r.): materiały dydaktyczne dla studentów [...] z 2007r., opis patentowy nr PL.[...], amerykański opis zgłoszenia patentowego US [...] wraz z tłumaczeniem.
Co do określenia przez Urząd problemu technicznego mającego być rozwiązanym według wynalazku, ujętym w zastrzeżeniu niezależnym, a opracowanym, zgodnie z treścią spornego opisu patentowego, dla uniknięcia niedogodności polegających na tym, że kołek blokujący-gwóźdź stalowy, który ma zastosowanie w znanych rozwiązaniach, bardzo często ulega zaginaniu podczas wbijania, a ponadto trudności podczas montażu złącza śrubowego sprawia również obcięcie gwoździa stalowego na odpowiednią długość, Skarżący nie zgłaszał zastrzeżeń (s. 6, 9 skargi kasacyjnej).
Uprawniony zgadzał się z Urzędem (s. 6 skargi kasacyjnej, s. 2-3 odpowiedzi na sprzeciw ), że dokumentem przedstawiającym najbliższy stan techniki jest opis patentowy PL.[...], przy czym uważał, że rozwiązanie objęte tym dokumentem zostało ocenione pobieżnie pod względem poziomu wynalazczego.
Organ zaś doszedł do wniosku, że wszystkie cechy nieznamienne spornego rozwiązania zastrzegane w zastrzeżeniu niezależnym (tylko jednym): "1. Złącze śrubowe, zwłaszcza do słupów napowietrznych linii energetycznych, zabezpieczone przed rozłączeniem, zawierające śrubę, nakrętkę i gwóźdź blokujący, przy czym śruba ma rowek co najmniej na części długości swej powierzchni gwintowej, znamienne tym, że wprowadzony do rowka (4) śruby (2) swym trzpieniem (8) i blokujący ruch obrotowy nakrętki (3) stalowy gwóźdź blokujący (7) posiada co najmniej na części długości tego trzpienia (8) w jego obwodowym obszarze przypowierzchniowym (11) większą twardość w stosunku do twardości rdzenia (12) tego trzpienia (8) w części rdzenia (12) położonej pod tym obszarem przypowierzchniowym (11), korzystnie co najmniej o 10%." są znane przede wszystkim z opisu patentowego PL.[...]: "Połączenie śrubowe zabezpieczone przed rozłączeniem, składające się ze śruby i nakrętki lub śruby, podkładki i nakrętki, w którym śruba ma na powierzchni gwintowej rowek, biegnący równolegle do osi śruby, do którego wprowadza się kołek blokujący ruch obrotowy nakrętki, znamienny tym, że rowek (4) biegnie na całej długości powierzchni gwintowanej (3) śruby (1), a kołek blokujący wprowadza się do rowka (4) od strony nakrętki (2) oraz że część zewnętrznej powierzchni (5) nakrętki (2) ma kształt walcowy, a łeb (6) śruby (1) ma kształt ściętego stożka."
Zatem kierując się częścią znamienną zastrzeżenia niezależnego spornego wynalazku Urząd uznał, że cel spornego rozwiązania osiągnięto wskutek tego, że stalowy gwóźdź blokujący posiada co najmniej na części długości tego trzpienia w jego obwodowym obszarze przypowierzchniowym większą twardość w stosunku do twardości rdzenia tego trzpienia w części rdzenia położonej pod tym obszarem przypowierzchniowym, korzystnie co najmniej o 10%.
Funkcje gwoździa jako elementu blokującego zostały określone już w opisie patentowym PL.[...]. W spornym rozwiązaniu, jak wynika z zastrzeżenia 1. stalowy gwóźdź blokujący (7) miał posiadać co najmniej na części długości tego trzpienia w jego obwodowym obszarze przypowierzchniowym większą twardość w stosunku do twardości rdzenia tego trzpienia w części rdzenia położonej pod tym obszarem przypowierzchniowym, korzystnie co najmniej o 10%. I te cechy z kolei spełniało rozwiązanie z amerykańskiego zgłoszenia patentowego US [...], tj. element mocujący, który może stanowić śruba ustalająca, gwóźdź, kołek czy nit, wykonany ze stali i który posiada co najmniej na części długości w jego obwodowym obszarze przypowierzchniowym większą twardość w stosunku do twardości rdzenia tego trzpienia w części rdzenia położonej pod tym obszarem przypowierzchniowym, przy czym w części utwardzonej twardość powierzchniowa wynosi 750-950 HV, a więc przekracza ona o ponad 10% twardość rdzenia wynoszącą 350 do 650 HV.
Organ doszedł do słusznego wniosku, że w oparciu o rozwiązania z powyższych opisów patentowych, znawca posiadający przeciętną wiedzę z danej dziedziny uznałby jako proste zastąpienie w rozwiązaniu znanym z opisu patentowego PL.[...] zastosowanego w nim środka technicznego (wykonanego standardowo jako surowy lub ulepszany cieplnie kołek blokujący-gwóźdź stalowy), jego odpowiednikiem - takim samym elementem wykonanym jako element mocujący z ww. amerykańskiego opisu zgłoszenia patentowego US [...], co doprowadziłoby go do spornego rozwiązania.
Jak słusznie podkreślił Urząd uprawnione było odwołanie się do ww. amerykańskiego opisu zgłoszenia patentowego US [...], którego istotą jest ogólnie element mocujący częściowo utwardzony na powierzchni, o dowolnym przeznaczeniu, a więc także i mający zastosowanie do złącza śrubowego, jak w spornym wynalazku, w którym według zastrzeżenia 1. w celu zabezpieczenia przed rozłączeniem zastosowano element unieruchamiający wobec obrotu, czyli element mocujący w nieruchomym położeniu także o co najmniej częściowym powierzchniowym utwardzeniu.
Skarżący kasacyjnie zaś niezasadnie kładł akcent, że w amerykańskim rozwiązaniu ujawniona struktura twardości ma wyłącznie służyć do przeciwdziałania pękaniu końcówki funkcyjnej przy wbijaniu, skoro obejmowała m.in. także śrubę zawierającą strefę formowania gwintu i ewentualnie strefę kształtowania otworu, śrubę ustalającą, nit stemplujący. Ponadto w opisie spornego wynalazku sam Uprawniony stwierdził, że w znanych rozwiązaniach gwóźdź stalowy bardzo często ulega zaginaniu podczas wbijania, co jest powodem wielokrotnego montażu lub nieprawidłowego zamontowania, a w efekcie niewłaściwego działania złącza śrubowego. Tym samym także dążył do uzyskania elementu blokującego/mocującego, który będzie odporny na uszkodzenia podczas wbijania.
Natomiast w skardze kasacyjnej (s. 5) próbował podkreślić, że zasadniczą różnicą między spornym rozwiązaniem i ww. rozwiązaniem amerykańskim miało być to, że tylko w przypadku spornego rozwiązania nieoczywistym efektem miało być możliwe złamanie trzpienia gwoździa za pomocą lekkiego uderzenia młotkiem. Należy zauważyć, że w zastrzeżeniach w żaden sposób Uprawniony tej cechy nie określił. Owszem, w opisie wynalazku Uprawniony zaznaczył, że "gwóźdź blokujący posiada co najmniej na części długości tego trzpienia w jego obwodowym obszarze przypowierzchniowym większą twardość w stosunku do twardości rdzenia tego trzpienia w części rdzenia położonej pod tym obszarem przypowierzchniowym, korzystnie co najmniej o 10%, przez co uzyskuje się możliwość łatwego odłamania końcówki trzpienia gwoździa z jego główką po zablokowaniu nakrętki" (s. 2 opisu wynalazku). Efekt ten można było osiągnąć dzięki zastosowaniu stalowego gwoździa blokującego poddanego specjalnej obróbce cieplno-chemicznej w postaci węgloazotowania (s. 3 opisu). Organ nieprawidłowo stwierdził, że w opisie nie ujawniono obróbki cieplnej, która zapewniłaby łatwe obcięcie gwoździe stalowego na odpowiednią długość, np. przez uderzenie młotkiem (s. 6 decyzji). Ale jednocześnie zauważył, że obróbka cieplna zapewniająca wysoką wytrzymałość na wbijanie przy małej odporności na pękanie jest powszechnie znana i odwołał się materiałów dydaktycznych dla studentów [...] z 2007 r., w których opisano także tę metodę (s. 66). Należy także zauważyć, że w opisie zgłoszenia patentowego US [...] wskazano jako metodę zwiększania twardości stali m.in. nitronawęglanie. Zatem znawca, mając wiedzę o zastosowanej metodzie, znał właściwości poddanego wspomnianym procesowm gwoździa stalowego.
Skarżący nie wykazał wpływu wspomnianej omyłki Urzędu na wynik sprawy. Podsumowując, należy stwierdzić, iż postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego – art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., są niezasadne. Słusznie Sąd I instancji uznał, iż organ dokonał niewadliwej i całościowej analizy i oceny przedstawionego materiału dowodowego, zarówno w zakresie materiałów dowodowych obejmujących dokumenty przedstawione wyłącznie przez Wnoszącego sprzeciw, jak i oświadczeń, na których opierała się argumentacja Uprawnionego. Zresztą, jak zaznaczono, gdy chodzi o zarzuty naruszenia przepisów postępowania, Skarżący kasacyjnie powielił argumentację (przepisując) uzasadnienie skargi do WSA, ale którą też wcześniej przedstawiał przed Urzędem i do której organ się odniósł w zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji spełniło wszystkie wymogi z art. 107 § 3 k.p.a., a Sąd I instancji następnie prawidłowo ją ocenił, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku.
Przy ustaleniach Urzędu związanych z ustaleniem poziomu wynalazczego głównym zarzutem Skarżącego było wykorzystanie do dokonania porównania opisu zgłoszenia patentowego US [...], mimo że dotyczył elementu mocującego także przeznaczonego do wbijania (w spornym patencie – element mocujący co najmniej częściowo utwardzony powierzchniowo).
Nieuwzględnienie z kolei przez UP wniosków dowodowych zgłaszanych przez Uprawnionego przez odmowę odtworzenia filmów na okoliczność przedstawienia efektu w postaci skrócenia długości gwoździa i pokazania możliwości efektu zabezpieczenia spornego złącza oraz oględzin wytworu w postaci gwoździa należało ocenić jako prawidłowe, co też uczynił Sąd I instancji, gdyż kwestie te należało oceniać w oparciu o opis patentowy spornego rozwiązania, gdyż zdolność patentową wynalazku bada się do rozwiązania przedstawionego w opisie patentowym.
Podobnie nieuzasadnione było odwoływanie się przez Skarżącego do decyzji Urzędu w sprawie Sp.[...], chociaż dotyczyła tego samego patentu, co sporny, ale inna była osoba wnosząca sprzeciw i częściowo przeciwstawiła inne dowody.
Mając powyższe na uwadze skargę kasacyjną Uprawnionego jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić.