VI SA/WA 1231/06

VI SA/Wa 1231/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Bosakirska /przewodniczący/
Pamela Kuraś-Dębecka
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skarg: 1) S. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz 2) L. O. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2005 r., nr Sp. 246/04 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek pt. "Forma szalunkowa" nr PL 176891 1. uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącej spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1. 615,- zł (tysiąc sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego; 4. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącej L. O. kwotę 1. 615,- zł (tysiąc sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;
Uzasadnienie
Z akt sprawy wynika, iż dnia [...] sierpnia 2004 r. spółka S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie S. sp. z o.o.) wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie patentu nr PL 176 891 na wynalazek pt.: "Forma szalunkowa" udzielonego na rzecz L. O., z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 1995 r. (zgłoszenie z dnia 30 września 1995 r.). Wnioskodawca swój interes prawny upatrywał w tym, że jest producentem i dystrybutorem form szalunkowych, a przedmiotowe prawo ogranicza swobodę jego działalności gospodarczej wskazując, że nadto L. O. pismem z dnia [...] marca 2004 r. wystąpiła do Zarządu spółki S. Sp. z o.o. z żądaniem zaprzestania korzystania z jej wynalazku, a tym samym naruszania patentu nr PL 176 891 i zażądała usunięcia skutków naruszenia patentu. Wnioskodawca powołał się ponadto na przepisy art. 287 ust.1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej także p.w.p.), a także na art. 6 ust 1 i art.17 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej oraz art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, jako na przepisy stanowiące źródło jego interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego patentu.
Za podstawę swojego żądania spółka S., podnosząc zarzut braku nowości i nieoczywistosci spornego wynalazku, podała przepisy art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (t.j. Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Nadto wnioskodawca zarzucił, iż sporne rozwiązanie nie zostało dostatecznie ujawnione w całym swoim zakresie ochrony, co jego zdaniem jest niezgodne z art.26 ustawy o wynalazczości.
Jako dowód braku nowości przedmiotowego rozwiązania w rozumieniu art. 11 powołanej ustawy o wynalazczości, w zakresie zastrzeżenia 1, wnioskodawca przedłożył opis patentowy nr [...] i porównał cechy obu rozwiązań stwierdzając, że wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniu 1 patentu nr [...] ujawniono w opisie patentowym nr [...]. Analogiczne zestawienie cech, zdaniem wnioskodawcy, wykazuje, że w zgłoszeniu patentowym francuskim nr [...] ujawniono rozwiązanie mające wszystkie cechy zastrzegane w zastrz. 13 i wobec powyższego przedmiotowe rozwiązanie wg zastrzeżenia 13 patentu nr [...] nie jest nowe.
W stosunku do rozwiązań objętych zastrzeżeniami niezależnymi sformułowano też zarzut braku nieoczywistosci rozwiązania wskazując zbliżone rozwiązania. Wnioskodawca powołał się na francuskie zgłoszenie wzoru użytkowego nr [...] przedstawiające wytwarzanie form szalunkowych przez zwijanie warstw kartonu i aluminium, europejskie zgłoszenie patentowe nr [...] o sposobie wytwarzania form, których ścianki wytwarza się przez sklejanie na gorąco poszczególnych warstw materiału warstwowego złożonego m.in. z polietylenu oraz brytyjski opis patentowy nr [...] opisujący formy rurowe do wylewania kolumn betonowych, których ścianki wykonane są z wielu sklejonych ze sobą warstw papieru impregnowanego żywicami. Natomiast do rozwiązania przedstawionego w zastrz.13 wskazano jako przeciwstawienia francuskie zgłoszenie wzoru użytkowego nr [...] jw., europejskie zgłoszenie patentowe nr [...] jw. oraz opis patentowy nr [...]jw.
Dodatkowo wnioskodawca przeciwstawił szereg materiałów dowodowych dla zastrzeżeń zależnych obejmujące.
W toku dalszego postępowania wnioskodawca wywodził, że rozwiązanie ujęte w zastrzeżeniach zależnych 7 i 8 (19 i 20) wynika z opisu patentowego amerykańskiego [...], opis figury 5, strona 9 tłumaczenia (k.33) wiersz 21 i 22. Odnośnie zastrzeżeń zależnych 10 i 11 (22 i 23) pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśnia, że cechy zawarte w tych zastrzeżeniach nie stanowią o nieoczywistości tego rozwiązania, bowiem otwory technologiczne w formach są powszechnie stosowane.
Ponadto wnioskodawca uznał, iż wymóg pełnego ujawnienia rozwiązania w zastrzeżeniu niezależnym sprawia, że w zastrzeżeniach zależnych ujawnione są tylko konkretne przykłady wykonania. Zatem formy szalunkowe przeciwstawione rozwiązaniom objętym zastrzeżeniami niezależnymi w spornym patencie nie muszą posiadać wszystkich cech ujętych w zastrzeżeniach niezależnych i znacznej większości cech zawartych w zastrzeżeniach zależnych. Świadczy to - zdaniem wnioskodawcy - o braku zdolności patentowej wszystkich rozwiązań objętych spornym patentem.
Ustosunkowując się do wniosku o unieważnienie spornego patentu L. O. - uprawniona z patentu, reprezentowana przez rzecznika patentowego, stwierdziła, że powołane przez wnioskodawcę dowody nie świadczą o braku nowości. Zdaniem uprawnionego, przywołany przez wnioskodawcę opis patentowy nr [...] dotyczy odmiennego rozwiązania, albowiem nie przewiduje zmienności przekroju formy szalunkowej, jej struktury skorupowej jak również alternatywnego sposobu budowy przez równoległe nawinięcie warstw ściany formy. Uprawniony podniósł też różnice występujące w zastrzeżeniach zależnych np. wewnętrzna warstwa z tworzywa sztucznego występująca w opisie nr [...] nie ma postaci folii, ponadto element tnący wg opisu amerykańskiego jw. występuje oddzielnie i może być ewentualnie wkładany do formy przed zalaniem jej betonem co może utrudniać jego prawidłowe ułożenie, a przez to wykorzystanie, jak również powoduje jego odciśnięcie się na powierzchni. Odnośnie zgłoszenia wzoru użytkowego nr [...], które ma stanowić przeciwstawienie do rozwiązania wg zastrzeżenia nr 13 i zastrzeżeń od niego zależnych, uprawniony podnosi różnicę określeń: forma w postaci rury w polskim patencie i szalunek walcowy występujący w tłumaczeniu tego materiału z jęz. francuskiego. Zdaniem uprawnionego jest to okoliczność wystarczająca dla pominięcia przeciwstawnego opisu francuskiego w rozważaniach dotyczących zdolności patentowej rozwiązania wg patentu nr [...]. Z ostrożności uprawniony wskazuje dodatkowo różnice wynikające z porównania cech rozwiązań wg spornego opisu polskiego i opisu ochronnego [...]. W konkluzji uprawniony z patentu zauważył, że żadne przeciwstawione rozwiązanie nie jest tożsame ze spornym patentem zatem zarzut braku nowości jest bezzasadny.
W wyniku rozpatrzenia sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr Sp. 246/04, wydaną na podstawie art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej oraz art. 100 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., Urząd Patentowy RP, po rozpatrzeniu na rozprawie w dniu [...] grudnia 2005 r. wniosku spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w W. o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "Forma szalunkowa", udzielonego na rzecz L.O.– orzekł:
1. unieważnić patent nr [...] na wynalazek pt. "Forma szalunkowa" w części objętej:
a/ zastrzeżeniem niezależnym nr 1,
b/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 4 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1,
c/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 5 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1,
d/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 9 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1,
e/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 12 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1,
f/ zastrzeżeniem niezależnym nr 13,
g/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 15 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13,
h/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 16 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13,
i/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 17 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13,
j/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 21 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13,
k/ łącznie zastrzeżeniem zależnym nr 24 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13;
2. oddalić wniosek o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "Forma szalunkowa" w części objętej:
a/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 2 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 1 o treści:
"1. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana znamienna tym, że co najmniej z jednego końca rury (1) krawędź ściany (2) ma zakończenie schodkowe albo ma rowkowy wpust (5) lub odpowiadające wpustowi (5) własne pióro (6)."
b/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 3 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 2 o treści:
"2. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana znamienna tym, że warstwy (3) papierowe i/lub tekturowe sklejone są klejem dekstrynowym lub szkłem wodnym",
c/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 6 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 3 o treści:
"3. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że ściana jest od zewnątrz i/lub od wewnątrz impregnowana woskiem i/lub olejem.",
d/ łącznie pierwotnymi zastrzeżeniami zależnymi nr 7 i 8 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 4 i zastrzeżenia zależnego nr 5 o treści:
"4. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana znamienna tym, że ściana (2) ma wytłoczenia (7).
5. Forma szalunkowa według zastrz.4, znamienna tym, że wytłoczenia są dowolnie rozmieszczone i mają dowolny kształt, przy czym są wydłużone i usytuowane wzdłużnie."
e/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniami zależnymi nr 10 i 11 i zastrzeżeniem niezależnym nr 1, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 6 i zastrzeżenia zależnego nr 7 o treści:
"6. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i sklejonych ze sobą co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym wewnętrzną warstwę stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że w ścianie (2) jest częściowe nacięcie otworu technologicznego (10).
7. Forma szalunkowa według zastrz. 6, znamienna tym, że nacięcie otworu technologicznego (10) wykonane jest według obrysu trzech boków prostokąta."
f/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 14 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 8 o treści:
"8. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że co najmniej z jednego końca rury (11) krawędź ściany (12) ma zakończenie schodkowe albo ma rowkowy wpust (15) lub odpowiadające wpustowi (15) własne pióro (16)."
g/ łącznie pierwotnym zastrzeżeniem zależnym nr 18 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 9 o treści:
"9. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcjidługości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że ściana jest od zewnątrz i/lub od wewnątrz impregnowana woskiem i/lub olejem."
h/ łącznie pierwotnymi zastrzeżeniami zależnymi nr 19 i 20 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 10 i zastrzeżenia zależnego nr 11 o treści:
"10. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że ściana ma wytłoczenia.
11. Forma szalunkowa, według zastrz. 10, znamienna tym, że wytłoczenia są dowolnie rozmieszczone i mają dowolny kształt, przy czym są wydłużone i usytuowane wzdłużnie."
i/ łącznie pierwotnymi zastrzeżeniami zależnymi nr 22 i 23 i zastrzeżeniem niezależnym nr 13, które obecnie przyjmują postać zastrzeżenia niezależnego nr 12 i zastrzeżenia zależnego nr 13 o treści:
"12. Forma szalunkowa, która ma postać rury o stałym lub zmiennym w funkcji długości przekroju poprzecznym, której skorupowa ściana składa się z nałożonych ściśle na siebie i zespolonych z sobą termicznie co najmniej trzech warstw korzystnie papieru i/lub tektury, laminowanych tworzywem termoplastycznym, nawiniętych równolegle lub spiralnie, przy czym warstwę wewnętrzną stanowi naniesiony powierzchniowo na ścianę środek zapobiegający trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej z materiału wiążącego lub warstwa ściany nasycona środkiem zapobiegającym trwałemu przyleganiu zaprawy budowlanej, albo wykładzina z materiału, do którego nie przylega trwale zaprawa budowlana, znamienna tym, że w ścianie (12) jest częściowe nacięcie otworu technologicznego (20)
13. Forma szalunkowa, według zastrz. 12, znamienna tym, że nacięcie otworu technologicznego (20) wykonane jest według obrysu trzech boków prostokąta."
3. znieść wzajemnie między stronami koszty postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP – powołując się na stosowne przepisy Konstytucji RP i innych ustaw regulujących prawo do swobody prowadzenia działalności gospodarczej - stwierdził, iż wnioskodawca – S. spółka z o.o. wykazała swój interes prawny, o którym mowa w art. 89 ust.1 p.w.p., w żądaniu unieważnienia spornego patentu, Organ – powołując się na art. 315 ust. 3 p.w.p. wskazał, iż ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu należy badać według przepisów obowiązujących w dniu dokonania zgłoszenia spornego wynalazku, a więc – zdaniem Urzędu - miarodajnymi przepisami w tej kwestii będą przepisy ustawy o wynalazczości z 1972 r. Organ powołał się na przepis art. 10 ustawy o wynalazczości, zgodnie z którym wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki. Odwołał się także do definicji nowości zawartej w art. 11 ustawy o wynalazczości, według którego to przepisu rozwiązanie uważa się za nowe jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej. Urząd podniósł, iż przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (art. 11 powołanej ustawy o wynalazczości). Odnosząc się do zarzutu braku nowości Urząd Patentowy RP uznał, iż w myśl wyżej wymienionych przepisów mających zastosowanie w sprawie, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Zdaniem Urzędu Patentowego RP przy merytorycznej ocenie nieoczywistosci rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się – zdaniem organu - rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań (organ powołał się na "Komentarz do prawa wynalazczego", W. Kotarby i innych z 1994 r.). Według organu sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistosci przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistosci każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami. Zdaniem Urzędu z uwagi na to, iż kryterium oceny nieoczywistosci (poziomu wynalazczego) rozwiązania jako wynalazku podlegającego opatentowaniu nie jest precyzyjne to w tej kwestii należy odwołać się do utrwalonego już orzecznictwa, które wypracowało zasady, służące obiektywizacji tego kryterium. Urząd Patentowy RP analizując wartość dowodową poszczególnych materiałów korzystało z wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady możliwie szerokiej interpretacji treści zastrzeżeń w świetle całego opisu patentowego przy ocenie nowości i poziomu wynalazczego uznając, że nie ma powodu do wykorzystania opisu dla interpretacji zastrzeżeń w sposób zawężający, gdyż nie występuje w nich kwestia rozumienia pojęć, które wymagają interpretacji. W konsekwencji organ uznał, iż stan faktyczny w sprawie - ustalony w oparciu o przedłożone przez wnioskodawcę materiały - nie uzasadniał uznania w całości żądania spółki S. sp. z o.o., co dało podstawę do unieważnienia spornego patentu jedynie w części. Wskazując w sposób bardzo szczegółowy powody, dla których organ unieważnił w części sporny patent, Urząd wskazał w uzasadnieniu m.in., iż na podstawie przeciwstawionych we wniosku dokumentów wykazano, że cały zakres ochrony, jaki jest podany w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, składa się ze znanych cech rozwiązań form szalunkowych opisanych w tych dokumentach. Zatem rozwiązanie w tym zakresie (po rozpatrzeniu całości zastrzeżenia nr 1) wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki i jako takie nie posiada zdolności patentowej. Organ odnosząc się do zastrzeżenia niezależnego nr 13 spornego patentu obejmującego formę szalunkową, stwierdził, że rozwiązania określone przez treść zastrzeżeń niezależnych nr 1 i 13 zostały uznane za znane i oczywiste w świetle znanego stanu techniki, zastrzeżenia te, nie stanowiąc wyróżnienia rozwiązania ze stanu techniki, stanowią obecnie części nieznamienne pozostawionych, rozdzielonych zastrzeżeń. Organ stwierdził, że zakres ochrony podany w zastrzeżeniach patentowych określony jest w spornym patencie nie tylko za pomocą zastrzeżeń niezależnych nr 1 i 13 lecz także za pomocą odpowiednio od nich uzależnionych zastrzeżeń zależnych. Zgodnie z zasadą formułowania zastrzeżeń zależnych podaną w, obowiązującym w dniu zgłoszenia spornego wynalazku, zarządzeniu Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. nr 18 z 1993r., poz. 179), a szczególnie w § 6 i 7 tego zarządzenia: "zastrzeżenia patentowe powinny określać zastrzegany wynalazek przez podanie, w sposób wyczerpujący i odpowiedni dla przedmiotu żądanej ochrony, wszystkich koniecznych cech technicznych rozwiązania" (tamże § 6.1.). Przy czym "zespół cech technicznych zastrzeganego wynalazku, niezbędny do określenia przedmiotu żądanej ochrony i w całości traktowany jako stan techniki" podawany jest w części nieznamiennej zastrzeżenia, a jego część znamienna podaje te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wynalazku, które mają go wyróżnić spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej" (tamże § 7.1.). Dla szczegółowego określenia wariantów wynalazku poprzez rozwinięcie cech podanych w zastrzeżeniu niezależnym, mogących nawet stanowić odrębne rozwiązania stosowany jest zapis tych cech w zastrzeżeniach zależnych przy czym "zależność zastrzeżenia od jednego zastrzeżenia oznacza, że zastrzeżenie zależne obok własnych cech znamiennych obejmuje wszystkie cechy zastrzeganego przedmiotu podane w zastrzeżeniu, od którego jest ono zależne" (tamże § 7.5.). Zatem – w ocenie organu - przedmiotowy zakres ochrony zawierający zastrzeżenie niezależne nr 1 i uzależnione bezpośrednio od niego zastrzeżenia nr 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10 i 12 oraz analogicznie zastrzeżenie niezależne nr 13 i uzależnione bezpośrednio od niego zastrzeżenia nr 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22 i 24 należy traktować jako obejmujący nie tylko rozwiązania charakteryzujące się cechami podanymi w zastrzeżeniach niezależnych nr 1 i 13 lecz także bardziej szczegółowo określone rozwiązania posiadające cechy odpowiednio: zastrzeżenia nr 1 i nr 2, następnie nr 1 i nr 3, nr 1 i nr4, itd. oraz zastrzeżenia nr 13 i nr 14, następnie nr 13 i nr 15, nr 13 i nr 16 itd. W świetle powyższego Urząd Patentowy RP zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, że zastrzeżenia zależne wskazują rozwiązania stanowiące "konkretne przykłady rozwiązania określonego zastrzeżeniem niezależnym". Niemniej organ uznał, że w przypadku rozważenia szczegółowo wszystkich cech rozwiązań zdefiniowanych jak wyżej, podanych w zakresie ochrony zarówno w zastrzeżeniach niezależnych jak i w zastrzeżeniach zależnych, nie wystarczające jest dla udowodnienia braku zdolności patentowej rozwiązań określonych w zastrzeżeniach zależnych, udowodnienie jedynie braku zdolności patentowej danego zastrzeżenia niezależnego. Dla unieważnienia spornego patentu konieczne jest więc przedłożenie skutecznych materiałów przeciwstawnych dla każdego odrębnego, konkretnego rozwiązania szczegółowego określonego przez dany ciąg zastrzeżeń zależnych i zastrzeżenia niezależnego od którego one zależą. Odnosząc się do zastrzeżeń zależnych, organ stwierdził, iż ze stanu techniki znane są nie tylko rozwiązania mające cechy przedstawione w zastrzeżeniach niezależnych 1 i 13 spornego patentu nr PL 176891, lecz znane są również niektóre cechy przedstawione w zastrzeżeniach zależnych. Ostatecznie organ uznając trafność zarzutów postawionych przez wnioskodawcę unieważnił patent w części objętej zastrzeżeniami 4, 5, 9, 15, 16, 17 i 21 jako rozwiązań oczywistych. Natomiast Urząd Patentowy RP nie uznał za wystarczający argument stwierdzenia wnioskodawcy, że "pozostałe cechy ujęte w pozostałych zastrzeżeniach zależnych są oczywiste i leżą w zakresie zwykłej biegłości inżynierskiej". Ogólne wskazanie w dokumencie US 2,677,165 sklejonych warstw papieru "połączonych za pomocą odpowiedniego kleju" nie stanowi – zdaniem organu - przeciwstawienia dla konkretnego rodzaju kleju podanego w zastrzeżeniu nr 3, jakim jest "klej dekstrynowy lub szkło wodne". Zatem – jak stwierdził organ - rozwiązanie posiadające jako wyróżniające powyższe cechy podane w zastrzeżeniu nr 3 ma znamiona wynalazku. Zdaniem Urzędu Patentowego RP nie została przez wnioskodawcę skutecznie wykazana oczywistość ani brak nowości rozwiązania według zastrzeżenia, w którym w częścią nieznamienną są cechy podane w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 natomiast część znamienną stanowi informacja, że "warstwy papierowe // lub tekturowe sklejone są klejem dekstrynowym lub szkłem wodnym". Wskazanie konkretnego rodzaju substancji łączącej poszczególne warstwy formy szalunkowej nie stanowi też standardowej wiedzy znawcy w dziedzinie techniki do jakiej należą formy do betonu, zatem cechy te nie leżą w zakresie zwykłej biegłości inżynierskiej. Tak sformułowane zastrzeżenie niezależne stanowi obecnie część zakresu ochrony (podanej w punkcie 2 b/ orzeczenia Kolegium), gdyż w tym zakresie przedstawione w spornym patencie rozwiązanie spełnia kryterium wynalazku, na które może być udzielona ochrona patentowa. Ostatecznie organ uznał za spełniające wymóg braku nieoczywistości i nowości rozwiązania posiadające cechy zastrzeżeń zależnych nr 2 i 14, 10 i 11 oraz 22 i 23 połączone z odpowiednimi cechami zastrzeżeń, od których były uzależnione i również w stosunku do nich oddalił wniosek o unieważnienie patentu. Odnosząc się z kolei do podniesionego przez wnioskodawcę zarzutu niedostatecznego ujawnienia spornego wynalazku w świetle art. 26 ustawy o wynalazczości, Urząd Patentowy stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny. Zdaniem organu postawiony zarzut dotyczy nieprecyzyjnego sformułowania zakresu ochrony, a nie braku ujawnienia cech technicznych niezbędnych do wykonania rozwiązania według patentu. Zdaniem Urzędu należało zatem uznać, że istota wynalazku została ujawniona, albowiem pozwala na zrozumienie istoty tego rozwiązania, jego interpretację i ocenę przez przeciętnego znawcę. Organ stwierdził, iż zachował formę zastrzeżeń zależnych w jakiej został udzielony patent, nie dokonując żadnych zmian ich redakcji ich treści, poza opuszczeniem słowa: "korzystnie", gdyż stanowiło ono uprzednio jedynie wskazanie, że dane zastrzeżenie zależne określało jeden z wielu przykładów wykonania. Tak więc słowo to stało się zbędne w wypadku gdy treść tego zastrzeżenia zależnego stała się częścią znamienną zastrzeżenia niezależnego przeredagowanego zgodnie z sentencją. Odnosząc się do kosztów organ orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p.
Od powyższej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2005 r. nr Sp. 246/04, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła zarówno spółka S. sp. z o.o. (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 1231/06), jak i uprawniona ze spornego patentu – L. O. (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 1232/06).
Spółka S. sp. z o.o., reprezentowana przez rzecznika patentowego oraz radcę prawnego, zaskarżyła w/w decyzję organu w części oddalającej wniosek o unieważnienie patentu nr [...]. Skarżąca spółka – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części oddalającej wniosek - zarzuciła organowi:
- rażące naruszenie przepisu art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości – poprzez utrzymanie w mocy ochrony na rozwiązanie oczywiste,
- rażące naruszenie przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości – poprzez utrzymanie w mocy ochrony na rozwiązanie nieprawidłowo ujawnione, a także
- rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym naruszenie m.in.:
- zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony określonej w art. 7 k.p.a. – poprzez utrzymanie w mocy uprawnień przyznanych w sposób niezgodny z prawem,
- zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. – poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością,
- zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa określonej w art. 8 k.p.a. – poprzez utrzymanie w mocy uprawnień przyznanych niezgodnie z prawem, a jednocześnie ograniczających swobodę działania innych uczestników obrotu gospodarczego,
- zasady przekonywania określonej w art. 11 k.p.a. – poprzez brak przekonywującego wyjaśnienia oddalenia części zarzutów podnoszonych we wniosku o unieważnienie spornego patentu.
- innych przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1 i § 4 k.p.a., art. 94 § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżąca spółka szczegółowo uzasadniła zarzuty stawiane organowi, podnosząc w konsekwencji, iż Urząd Patentowy RP zaniechał starannego wyjaśnienia sprawy i przekonywującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, którego należy oczekiwać szczególnie od decyzji uznaniowych. Zdaniem strony skarżącej organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty wnioskodawcy i niektóre złożone przez niego dowody, które powinny były mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Z kolei L. O., reprezentowana przez rzecznika patentowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części stwierdzającej nieważność spornego patentu, zarzuciła w swej skardze naruszenie przez organ jej interesów poprzez:
- niezgodność ustaleń Urzędu Patentowego RP z materiałem dowodowym zawartym w aktach i przedstawionym w sprawie,
- dowolność oceny materiału dowodowego,
- dowolność interpretacji przepisów ustawy o wynalazczości,
- dowolność interpretacji praktyki Urzędu Patentowego RP.
W uzasadnieniu skargi L. O. stwierdziła m.in., iż nie zgadza się z oceną dokonaną przez organ w uchylonym zakresie, albowiem zbyt dowolnie przyjęto identyczność czy zbieżność cech faktycznie różnych. Zdaniem strony skarżącej, gdyby organ zawsze prezentował taką metodę oceny wynalazków, to nie mógłby udzielić żadnego patentu.
Urząd Patentowy RP w odpowiedziach udzielonych na obydwie skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r.
Na rozprawie w dniu 4 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił połączyć sprawy prowadzone pod sygnaturami akt: VI SA/Wa 1231/06 (skarga S. sp. z o.o.) oraz VI SA/Wa 1232/06 (skarga L. O.) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą VI SA/Wa 1231/06.
Obie strony skarżące podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty – wyraziły stanowiska w dodatkowych pismach procesowych za dnia [...] października 2006 r. oraz z dnia [...] listopada 2006 r. (pisma pełnomocnika L. O.) oraz z dnia [...] października 2006 r. (pismo pełnomocników spółki S. sp. z o.o.).
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] listopada 2006 r. pełnomocnik skarżącej spółki S. sp. z o.o. – popierając zarzuty skargi oraz wnosząc o oddalenie skargi L. O. – podniósł, iż w postępowaniu spornym Urząd Patentowy RP powinien z urzędu badać prawdę obiektywną, zaś w przypadku, kiedy ma wątpliwości co do oczywistości zastosowania konkretnego rodzaju kleju winien zwrócić się do strony o przedłożenie stosownych dowodów. Zdaniem pełnomocnika spółki S. stosowanie klejów dekstrynowych do tektury i papieru jest oczywistością. Podniósł on, iż stosowanie kleju dekstrynowego winni oceniać inżynierowie z dziedziny papiernictwa, dla których zastosowanie takiego kleju jest oczywistością.
Obecny na rozprawie pełnomocnik L. O. wnosząc o oddalenie skargi spółki S. i o uchylenie decyzji w części unieważniającej patent, stwierdził, że to strona wnioskująca o unieważnienie patentu powinna dowodzić w postępowaniu spornym. Podniósł on ponadto, iż – wbrew twierdzeniom pełnomocników skarżącej spółki S. – zastosowanie kleju dekstrynowego do papieru nie jest oczywistością.
Również uczestnik postępowania – A. Ż., współuprawniony ze spornego patentu, wniósł o uwzględnienie skargi L. O. i o oddalenie skargi spółki S. sp. z o.o.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem – jak zasadnie przyjął organ - przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości.
Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.
W świetle powołanego wyżej przepisu wynalazek podlegający opatentowaniu powinien:
- posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym,
- posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania),
- nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki.
Definicję nowości zawiera art. 11 ustawy o wynalazczości, według którego rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej.
Przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki.
Jak zasadnie wskazał organ w myśl w/w przepisów mających zastosowanie w sprawie, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zakwestionowany przez skarżącą spółkę S. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wynalazek pt. "Forma szalunkowa" nr [...] spełnia kryterium nowości i nieoczywistości rozwiązania w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. Według Urzędu Patentowego RP sporny wynalazek częściowo nie spełnia wspomnianych kryteriów, co stanowiło podstawę do jego unieważnienia w części.
Ponadto przedmiotem kontrowersji w niniejszej sprawie było ustalenie, czy sporny wynalazek został dostatecznie ujawniony.
W świetle art. 26 ustawy o wynalazczości, zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez wniesienie do Urzędu Patentowego podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami. Organ stwierdził, że zarzut ten jest niezasadny, z czym skarżąca spółka S. sp. z o.o. nie zgodziła się.
Zdaniem Sądu należy na wstępie podnieść, iż z uwagi na ograniczenie powszechnej swobody korzystania z ujawnionego rozwiązania technicznego, co jest istotą przyznanego patentem prawa wyłącznego podmiotowego, patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednakże, iż przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę. Wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.
O ile kwestię nowości rozwiązania technicznego, czy też jego stosowalności można – zdaniem Sądu – co do zasady – względnie łatwo sprawdzić na podstawie dowodów bezpośrednich, o tyle w odniesieniu do poziomu wynalazczego wynalazku (nieoczywistości rozwiązania) brak jest w tej mierze obiektywnych, a w szczególności ustawowych kryteriów. Stwarza to konieczność dokonywania ustaleń na okoliczność poziomu wynalazczego wynalazku w oparciu o kryteria w dużej mierze subiektywne.
Rutynową metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, zmierza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w razie zaistniałego sporu w przedmiocie kwestii nieoczywistości wynalazku pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, lub też pomiędzy wnioskującym o unieważnienie patentu a tym organem i uprawnionym z patentu, Urząd Patentowy odmawiając udzielenia patentu (bądź odmawiając unieważnienia patentu, lub też unieważniając patent w części lub w całości) zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Potrzebne jest wtedy powołanie się tego organu na odpowiednie dowody, a w miarę możliwości na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do spełnienia przez wynalazek wspomnianego kryterium, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2004 r., sygn. akt 6 II SA 1209/02; z dnia 1 marca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2631/02; z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2467/02, z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2059/04, czy też z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2276/05, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt GSK 899/04).
Zgodnie z przepisem art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
Użyte w art. 84 § 1 k.p.a. słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W sprawach zatem o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ orzekający jest obowiązany wykorzystać ten środek dowodowy (tak również: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 418-419, podobnie: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 224).
W niniejszej sprawie istniała niewątpliwie potrzeba powołania specjalisty (biegłego) dla zbadania kwestii nieoczywistości wynalazku, na co zwracała pośrednio uwagę również jedna ze stron postępowania (vide: oświadczenie pełnomocnika spółki S. złożone na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 listopada 2006 r.).
Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, iż w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP nie ma zastosowania wspomniana przez jedną ze stron skarżących zasada prawdy obiektywnej. Należy zauważyć, iż postępowanie sporne, pomimo tego, iż charakteryzuje się niewątpliwie pewną specyfiką, w tym m.in. znacznie podwyższonym poziomem kontradyktoryjności – pozostaje jednak postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez organ administracji publicznej, do którego mają zastosowanie normy i zasady wyrażone w kodeksie postępowania administracyjnego (vide: art. 256 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej).
Wobec braku przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego, w zakresie o którym wyżej mowa, co nie pozwala na ocenę poziomu wynalazczego spornego wynalazku, mankament ten nie może być usunięty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeszkodą jest tutaj zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ograniczony jedynie do dowodu z dokumentu (vide: art. 106 § 3 p.p.s.a.). W szczególności w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wchodzi w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.
Należy zwrócić uwagę, że w literaturze i orzecznictwie podnosi się, że jeżeli załatwienie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, to zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego powoduje, że rozstrzygnięcie zapadnie bez prawidłowego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a więc z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. (vide: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 742 i cyt. tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1476/97).
Wobec powyższego należy – zdaniem Sądu - uznać, iż Urząd Patentowy RP, niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 tego aktu normatywnego, dopuścił się w toku postępowania administracyjnego istotnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów.
W ocenie Sądu Urząd Patentowy RP zobowiązany będzie w toku ponownego postępowania wykorzystać środek dowodowy w postaci opinii biegłego, celem ustalenia, czy sporny wynalazek spełnia przesłanki ochrony patentowej, w szczególności, czy jest on nieoczywisty w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. Następnie organ dokona całościowej oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego, ustosunkowując się jednocześnie do zarzutów podniesionych przez obie strony skarżące w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.
Z powołanych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylona decyzja Urzędu Patentowego RP nie podlega wykonaniu.
Zasądzając od organu na rzecz skarżącej spółki S. sp. z o.o. oraz skarżącej L. O. zwrot uiszczonych wpisów sądowych oraz poniesionych przez te podmioty kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).