VI SA/Wa 1212/06

VI SA/Wa 1212/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący sprawozdawca/
Halina Emilia Święcicka
Jolanta Królikowska-Przewłoka
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Sygn. powiązane
II GSK 278/07 - Wyrok NSA z 2007-12-18
II GZ 150/06 - Postanowienie NSA z 2006-11-28
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skarg B. Ł. i Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów oddala skargi
Uzasadnienie
VI SA/Wa 1212/06
Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] dopuściła B. Ł. do egzaminu adwokackiego. Egzamin pisemny wyznaczono w dniach [...] grudnia 2005 r., [...] stycznia 2006 r., a egzamin ustny w dniach [...] i [...] lutego 2006 r. W uzasadnieniu podano, iż B. Ł. został wpisany na listę aplikantów w dniu [...] lutego 2003 r. i w okresie aplikacji odbył wszystkie obowiązkowe zajęcia oraz zaliczył obowiązujące kolokwia opanowując program szkolenia.
Komisja Egzaminacyjna dla aplikantów adwokackich przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...], powołana Uchwałą Rady nr [...] z dnia [...] września 2005 r., w dniu [...] lutego 2006 r. oceniła wynik egzaminu złożonego przez B. Ł. na ocenę dobrą. W związku z tym Okręgowa Rada Adwokacka w [...] Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. skreśliła B. Ł. z listy aplikantów adwokackich Izby [...] i wpisała aplikanta na listę adwokatów tej izby. W uzasadnieniu Uchwały podniesiono, iż nowelizacja ustawy Prawo o adwokaturze, która weszła w życie z dniem 10 września 2005 r., nie regulowała sytuacji prawnej aplikantów, którzy rozpoczęli aplikację adwokacką w latach 2002 – 2004. Kierując się zatem treścią art. 9 noweli Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uznała, iż skrócenie okresu aplikacji B. Ł. było zgodne z powyższym przepisem i intencją ustawodawcy.
Od powyższej Uchwały Minister Sprawiedliwości złożył sprzeciw wskazując, iż wpis na listę adwokatów nastąpił po odbyciu aplikacji w wymiarze 2 lata 9 miesięcy i 22 dni, tj. z naruszeniem art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) – dalej powoływanej jako ustawa - wymagającym trzy i pół letniego okresu aplikacji. Ponieważ ustawa nie określa momentu rozpoczęcia aplikacji organ administracji powołał się na § 1 ust. 3 tekstu jednolitego Uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej nr 20/03 z dnia 29 marca 2003 r. (Uchwała nr 27/03 NRA z dnia 7 czerwca 2003 r.)w sprawie Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego, zgodnie z którym aplikacja adwokacka rozpoczyna się z dniem złożenia ślubowania. Licząc okres aplikacji od tego momentu B. Ł. odbyłby aplikację w wymiarze 2 lata 4 miesiące i 19 dni, czyli o 1 rok 1 miesiąc i 11 dni krótszym niż wymagany. Natomiast licząc okres aplikacji od dnia wskazanego w indeksie – [...] września 2003 r. – to okres aplikacji wyniósł by 2 lata 3 miesiące i 14 dni. Przyjmując natomiast za art. 78 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed 10 września 2005 r., że egzamin zawodowy kończy okres aplikacji, to przy najkorzystniejszej interpretacji można by dodać okres 2 miesięcy i 6 dni, a więc okres aplikacji B. Ł. w żadnym z wariantów nie trwał nawet 3 lat.
Organ administracji dodatkowo stwierdził, iż egzamin adwokacki odbył się jedynie częściowo w roku 2005, ponieważ jego część pisemna i ustna przypadała na rok 2006. W związku z powyższym egzamin ten nie tylko w ogóle nie powinien się odbyć na uprzednio obowiązujących zasadach, lecz nie powinien zostać wyznaczony. Zgodnie bowiem z art. 78 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z art. 10 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) od dnia 1 stycznia 2006 r. egzamin ten mogła przeprowadzić jedynie komisja działająca przy Ministra Sprawiedliwości.
Na powyższą decyzję administracyjną skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli: B. Ł. i Okręgowa Rada Adwokacka w [...].
B. Ł. w swojej skardze postawił zarzuty:
- naruszenia art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z § 24 Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. poprzez stwierdzenie, że aplikacja adwokacka nie może ulegać skróceniu lub wydłużeniu oraz naruszeniu art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nierówne traktowanie przez Ministra Sprawiedliwości aplikantów egzaminowanych, gdyż w izbach adwokackich w [...] i [...] organ administracji dopuścił skrócenie aplikacji;
- naruszenie art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez oparcie sprzeciwu na art. 76 ust. 1 tej ustawy. W ocenie skarżącego organ administracji, opierając sprzeciw na art. 76 ust. 1 ustawy, naruszył kompetencje organów samorządu adwokackiego i tym samym art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż zakwestionował Uchwałę o wyznaczeniu terminu egzaminu;
- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nierozważnie (z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) pisma Rzecznika Praw Obywatelskich oraz interpelacji i wniosków poselskich wskazujących na naruszenie konstytucyjnych praw aplikantów adwokackich. W związku z tym, zdaniem skarżącego, przepis art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw pozwalał na skrócenie aplikacji, w przypadku opanowania przez aplikantów programu szkolenia;
- naruszenie art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw poprzez przyjęcie, że egzamin nie powinien odbyć się na zasadach uprzednio obowiązujących, podczas gdy w innych izbach adwokackich odbył się w terminach analogicznych, jak w Izbie [...] i w tamtych przypadkach Minister Sprawiedliwości nie zgłaszał sprzeciwu, a tym samym w rozpoznawanej sprawie naruszył zasadę wyrażoną w art. 32 ust. 1 i w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, naruszając również zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasadę zaufania obywatela do organów Państwa (art. 8 k.p.a.);
- podniesiono naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.) poprzez niewskazanie na jakich przesłankach organ oparł twierdzenie o konieczności odbycia aplikacji adwokackiej w wymiarze trzech lat, w przypadku gdy do wpisu na listę adwokatów bez konieczności zdawania egzaminu jest wystarczające odbycie dwu i pół letniej aplikacji notarialnej;
- naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez zgłoszenie sprzeciwu, w sytuacji gdy organ administracji nie kwestionował wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich chociaż ukończył studia prawnicze w okresie krótszym niż wymagany;
- nie zebrania i nie rozpatrzenia całego materiału dowodowego – dokumentów potwierdzających intensyfikację szkolenia aplikanckiego oraz uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranego materiału i uzupełnienia go (art. 7, 10 § 1, 77 i 80 k.p.a.);
- naruszenie art. 75a w związku z art. 75 i art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez przyjęcie, że skarżący rozpoczął aplikację w innym terminie niż podjęcie Uchwały o wpisie na listę aplikantów adwokackich;
- naruszenie art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez złożenie sprzeciwu przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, co w ocenie skarżącego skutkuje nieważnością decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.);
- skarżący powoływał się na wieloletnią prace wykonywaną na uniwersytetach oraz w kancelarii adwokackiej zarzucając organowi, iż nie wziął pod uwagę tych okoliczności, które w świetle art. 66 ust. 1a pkt 2-4 ustawy Prawo o adwokaturze (obowiązującego w dacie wydania sprzeciwu) uprawniały go do złożenia egzaminu adwokackiego bez konieczności odbycia aplikacji adwokackiej. W tym zakresie organ administracji, z naruszeniem art. 7, 10 § 1, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., nie rozważył powyższych okoliczności również z naruszeniem art. 39 i 43 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
- nadto skarżący powołał się na naruszenie art. 65 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP poprzez ograniczenie wolności wyboru i wykonywania zawodu.
Stawiając powyższe zarzuty B. Ł. wnosił o uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności, zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze z art. 2, 31 ust. 3 i art. 65 Konstytucji, oraz zwrócenie się na podstawie art. 39 i 43 TWE z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, gdyby Sąd uznał te wystąpienia za niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wnosił o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto wystąpił o zobowiązanie Ministra Sprawiedliwości do przedłożenia dokumentów, na podstawie których w Izbie Adwokackiej w [...] i w [...] dokonano wpisu na listę adwokatów aplikantów adwokackich znajdujących się w sytuacji analogicznej jak skarżący, ewentualnie o zwrócenie się do dziekanów tych rad adwokackich o nadesłanie powyższych dokumentów i przeprowadzenie przez Sąd dowodu z tych dokumentów.
W uzasadnieniu skarżący, odnosząc się do poszczególnych zarzutów podnosił, że program szkolenia aplikanckiego był bardzo intensywny i pomimo jego skrócenia wyczerpał wszystkie wymagane zagadnienia szkoleniowe. Z tego powodu uważał, że nie jest istotny okres szkolenia lecz fakt ukończenia aplikacji, z którym wiąże się nabycie niezbędnej i wymaganej programem szkolenia wiedzy. W tym zakresie powołał się na § 21 ust. 3 Regulaminu aplikacji adwokackiej z 2003 r. stanowiący, iż "Nie złożenie kolokwium zgodnie z planem ustalonym przez kierownika szkolenia powoduje niedopuszczenie do egzaminu adwokackiego". Analogiczna sytuacja miała miejsce w czasie studiów skarżącego, kiedy to opanował w czasie krótszym niż wymagany niezbędną wiedzę i ukończył studia przed terminem. Z powyższego skarżący wyprowadził wniosek, że 3,5 letni okres aplikacji adwokackiej nie jest okresem sztywnym, gdyż ostateczny czas kształcenia aplikanta zależy od jego możliwości i osiągnięć. Skarżący w tym zakresie odwołał się do treści § 7 ust. 3 Regulaminu aplikacji adwokackiej z dnia [...] września 2005 r. – Uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2005 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej" oraz Uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r. Zgodnie z powołanym przepisem Okręgowa Rada Adwokacka wydaje zaświadczenie aplikantowi o odbyciu aplikacji, to jest po odbyciu szkolenia i zaliczeniu wszystkich kolokwiów przewidzianych programem. Z powyższego skarżący wyprowadził wniosek, że aplikacja nie kończy się z upływem 3,5 letniego okresu lecz w terminie wskazanym w powyższym przepisie. Może zatem ona trwać przez okres dłuższy w sytuacji gdy aplikant nie zaliczy w terminie 3,5 letnim wymaganych kolokwiów, na co wskazuje § 21 ust. 3 tego Regulaminu, lecz może również trwać krócej, gdy aplikant odbędzie wszystkie szkolenia i zaliczy wymagane kolokwia.
Z prawa skrócenia aplikacji adwokackiej skorzystały Izby [...] i [...] i w tamtych sytuacja Minister Sprawiedliwości nie składał sprzeciwów. W przypadkach tych organ administracji zażądał dodatkowych dokumentów czego nie dopełnił w rozpoznawanej sprawie ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia o skróceniu aplikacji czym naruszył powołane w zarzutach zasady konstytucyjne równego traktowania obywateli wobec prawa i swobody wyboru zawodu. Jak podkreślał bowiem skarżący, sytuacje aplikantów adwokackich w tamtych izbach były podobne do jego przypadku.
Przede wszystkim, zdaniem skarżącego, ustawa Prawo o adwokaturze nie daje uprawnienia Ministrowi Sprawiedliwości do nadzoru nad kształceniem aplikantów adwokackich. Zatem minister nie był uprawniony, na podstawie art. 76 tej ustawy, do zgłoszenia sprzeciwu.
Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podjęła Uchwałę o wyznaczeniu terminu egzaminu i Uchwała ta nie została uchylona przez Naczelną Radę Adwokacką – jedyny organ uprawniony do badania legalności takiej Uchwały. Zatem skarżący nie zgadzał się ze stwierdzeniem decyzji, iż w skutek zmiany przepisów w ogóle nie powinno dojść do wyznaczenia egzaminu, gdyż w kompetencji Ministra Sprawiedliwości nie leży podejmowanie decyzji w tym zakresie.
B. Ł. podkreślał, że Minister Sprawiedliwości nie podjął w zaskarżonej decyzji żadnych rozważań co do zasadności skrócenia aplikacji skarżącemu w aspekcie osiągnięcia celów jakim aplikacja służy. Nie uwzględnił w tym zakresie słusznego interesu strony nie wykazując jednocześnie w jaki sposób interes publiczny został naruszony przez skrócenie aplikacji, czym naruszył art. 7 k.p.a.
Odnosząc się do ustaleń Ministra Sprawiedliwości o terminie rozpoczęcia aplikacji adwokackiej skarżący stwierdził, że datą rozpoczęcia aplikacji jest data Uchwały ORA o wpisie na listę aplikantów czyli dzień [...] lutego 2003 r. W dacie tej obowiązywał Regulamin w sprawie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z dnia [...] lutego 1998 r., który nie przewidywał, iż aplikacja adwokacka rozpoczyna się z datą złożenia ślubowania. Zgodnie z art. 78 ustawy Prawo o adwokaturze, w dawnym brzmieniu, aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim, przez co skarżący rozumie, iż skończyła się z ostatnim dniem egzaminu, tj. z dniem [...] lutego 2006 r. Zatem aplikacja skarżącego trwała 3 lata bez 18 dni. Przepis ten, a także zasady przystąpienia do egzaminu, jak wywodził w skardze, powinny mieć zastosowanie w jego przypadku z uwagi na treść art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. 163, poz. 1361 ze zm.) bowiem egzamin rozpoczął się przed datą wejścia w życie ww. ustawy. Powyższe zatem, w ocenie skarżącego, nie uzasadniało stwierdzenia organu administracji o tym, że egzamin nie powinien się w ogóle odbyć z uwagi na treść art. 78 ust. 1 w brzmieniu nadanym przez art. 10 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw.
Zdaniem skarżącego uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do podpisywania decyzji o sprzeciwie ma charakter osobisty, które nie może być przeniesione na Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. Dlatego zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności.
Skarżący dodatkowo wskazywał, iż pracował jako asystent studencki i naukowy na Wydziale Prawa Uniwersytetu [...] od października 1997 r. do lutego 2005 r., a organ administracji całkowicie okoliczność tę pominął. Tymczasem, stosownie do art. 66 ust. 1a pkt 2-4 ustawy Prawo o adwokaturze (obowiązującego w dacie wydania sprzeciwu) oraz zgodnie z art. 39 i art. 43 TWE, przysługiwało skarżącemu prawo zdawania egzaminu adwokackiego nawet bez konieczności odbycia aplikacji. Skarżący podnosił, że Minister Sprawiedliwości w podobnych przypadkach nie zgłosił sprzeciwu, a z naruszeniem konstytucyjnej zasady równego traktowania wobec prawa, w jego przypadku sprzeciwił się wpisowi. Organ administracji, z naruszeniem przepisów postępowania, nie zbadał powyższej okoliczności oraz nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w tej sprawie.
Okręgowa Rada Adwokacka w swojej skardze postawiła zarzuty: wydania sprzeciwu z naruszeniem przepisów o właściwości, niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze zamiast art. 68 ust. 1 i 2 w związku z art. 65 pkt 4 tej ustawy, naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. w związku z art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, gdyż decyzja jedynie pozornie załatwia sprawę, bowiem w istocie kwestionowała fakt wyznaczenia egzaminu.
Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji lub o jej uchylenie.
Powołując analogiczne argumenty jak B. Ł. w swojej skardze ORA dowodziła, iż do wydania sprzeciwu upoważnionym był wyłącznie Minister Sprawiedliwości a nie Sekretarz Stanu.
Przedstawiając argumenty na naruszenie prawa materialnego ORA stwierdziła, że miała pełne podstawy do wpisania B. Ł. na listę adwokatów wobec spełnienia przez aplikanta przesłanek z art. 68 ust. 1 ww. ustawy. Bowiem to nie okres aplikacji lecz jej ukończenie jest podstawą do wpisu na listę adwokatów. Jednocześnie ORA zwróciła uwagę na niespójność uzasadnienia decyzji, w której organ administracji raz stwierdza, że B. Ł. ukończył aplikację by w innym miejscu temu stwierdzeniu zaprzeczyć.
Wskazując na stwierdzenie decyzji o tym, że egzamin nie powinien się w ogóle odbyć, gdyż jego pewna część przypadała po wejściu w życie znowelizowanej ustawy, ORA zwróciła uwagę na to, że w uchwale o wpisie na listę adwokatów nie ma mowy o częściowych egzaminach, gdyż egzamin był jeden. Również w ocenie skarżącej treść art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw nie upoważniała organu administracji do stwierdzenia, że egzamin został wyznaczony (przypadł) po wejściu w życie tej ustawy. Odbył się bowiem z wyznaczeniem go w roku 2005 i ta data decydowała o tym, że mógł przebiegać na uprzednio obowiązujących zasadach. W związku z tym nie zachodziła potrzeba zastosowania art. 78 ust. 1 w brzmieniu wprowadzonym przez ww. ustawę.
W odpowiedziach na obie skargi Minister Sprawiedliwości wnosił o ich oddalenie.
Odnosząc się do skargi B. Ł. minister stwierdził, że ustawa Prawo o adwokaturze nie przewiduje, podobnie jak obowiązujący skarżącego Regulamin aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego, skrócenia aplikacji, także w stosunku do aplikantów wyróżniających się. W przypadku niezdania egzaminu za pierwszym razem okres aplikacji ulega wydłużeniu do czasu złożenia egzaminu poprawkowego, na co wskazuje art. 78 ustawy w brzmieniu przed nowelizacją. Jednakże w okresie oczekiwania na egzamin poprawkowy aplikant nie uczestniczy w zajęciach, a więc przedłużenie okresu aplikacji nie byłoby tożsame z przedłużeniem okresu szkolenia, na co powoływał się skarżący. Odwołując się do zapisu art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu przed nowelizacją stanowiącym, iż nieprzystąpienia bez usprawiedliwionej przyczyny do egzaminu adwokackiego w ciągu trzech miesięcy od zakończenia aplikacji adwokackiej upoważniało ORA do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich, organ administracji podkreślał, że z przepisu tego wynika, iż egzamin odbywa się po zakończeniu aplikacji.
Odnosząc się do możliwości skrócenia aplikacji adwokackiej organ wskazał, iż skrócenie aplikacji mogłoby nastąpić w warunkach art. 76 ust. 2 ustawy, w brzmieniu przed nowelizacją, jednakże przypadek ten nie zachodzi w sprawie skarżącego.
Zdaniem organu administracji powoływanie się przez skarżącego na Regulamin z dnia [...] września 2005 r. (Uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej" oraz Uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r.), jakoby dający podstawę do skrócenia aplikacji, nie było trafne. Zgodnie bowiem z § 28 ust. 1 tego Regulaminu do aplikantów adwokackich, którzy odbyli aplikację i przystąpili do egzaminu adwokackiego do [...] grudnia 2005 r., miał zastosowanie Regulamin z dnia [...] marca 2003 r. Nadto organ podkreślał, że Regulamin z 2003 r. został uchwalony na podstawie przepisów ustawy Prawo o adwokaturze i nie mógł być sprzeczny z ustawą kompetencyjną, a ponieważ ustawa nie przewiduje skrócenia aplikacji adwokackiej, zatem i regulamin nie mógł takiej regulacji wprowadzić.
Organ administracji nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego o przekroczeniu przez ministra swoich kompetencji przez wyartykułowanie w sprzeciwie art. 76 Prawa o adwokaturze. Zgłaszając sprzeciw minister nie jest ograniczony zakresem badania przesłanek, na podstawie których dokonano wpisu na listę adwokatów.
Powołanie się przez skarżącego na skrócony okres studiów i wyciąganie z tego faktu analogii do aplikacji adwokackiej organ administracji uznał za nietrafne. Minister Sprawiedliwości nie posiada bowiem kompetencji do badania procesu edukacji studentów.
Skrócenie aplikacji nie mogło nastąpić w oparciu o art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, ponieważ przepis ten wyjątkowo pozwalał na skrócenie aplikacji rozpoczętej w roku 2005, by dostosować terminy egzaminów adwokackich, radcowskich i notarialnych w roku 2009 do terminów określonych w tej ustawie.
Organ wskazywał, iż Uchwała z [...] lutego 2006 r. w sprawie wpisu skarżącego na listę adwokatów w uzasadnieniu nie mówiła o zintensyfikowanym szkoleniu, na co powoływał się skarżący. Uchwała nr [...] Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. o dopuszczeniu skarżącego do egzaminu adwokackiego w uzasadnieniu podawała, że zaliczył on wszystkie wymagane kolokwia. Natomiast z indeksu skarżącego wynika, iż niektóre kolokwia zaliczał po podjęciu tej Uchwały. Zgodnie zatem z § 21 ust. 3 Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. nie powinien być dopuszczony do egzaminu.
Zdaniem organu okres aplikacji powinien być liczony od daty złożenia ślubowania. Prawo o adwokaturze nie określa tego terminu, jednakże Regulamin aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. w § 1 ust. 3 stanowił, że aplikacja rozpoczyna się od dnia złożenia ślubowania. Regulamin ten wszedł w życie w dniu [...] marca 2003 r., to jest po podjęciu Uchwały w sprawie wpisu na listę aplikantów, a jak wynika z zapisów w indeksie skarżącego, również po złożeniu ślubowania i po rozpoczęciu aplikacji. Niezależnie więc od liczenia daty początkowej rozpoczęcia aplikacji jej czas trwania nigdy nie wyniósł nawet trzech lat.
Organ administracji uznał, że nie można było zastosować art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, gdyż egzamin nie przypadł na rok 2005, ponieważ część jego etapów miała miejsce już w roku 2006. Kwestia ta jednakże została podniesiona w zaskarżonej decyzji dodatkowo i nie była podstawą złożenia sprzeciwu.
Jako bezpodstawne uznano twierdzenie nierównego traktowania skarżącego w relacji do osób składających egzaminy w Izbach [...] i [...]. W przypadku skarżącego nie było bowiem wątpliwości co do skrócenia okresu aplikacji, natomiast w Izbie [...] nie można było jednoznacznie ustalić długości okresów aplikacji.
Odnosząc się do argumentu naruszenia kompetencji Ministra Sprawiedliwości przez podpisanie sprzeciwu przez Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości organ wskazał na art. 268a k.p.a. uprawniający ministra do pisemnego upoważnienia pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.) minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu oraz gabinetu politycznego ministra. Ministra zastępuje sekretarz stanu w zakresie ustalonym przez ministra (art. 37 ust. 5 ww. ustawy). Zarządzeniem nr [...] Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego z dnia [...] lutego 2006 r. Sekretarz Stanu – A. K. – sprawował stałe zastępstwo Ministra Sprawiedliwości przy podejmowaniu czynności określonych w Prawie o adwokaturze z wyłączeniem zadań określonych w § 4 ust. 1 pkt 8 i 9. Z powyższego organ administracji wywodził prawo Sekretarza Stanu – A. K. – do podpisania zaskarżonego sprzeciwu.
W ocenie organu administracji minister nie naruszył prawa wspólnotowego przez nieuwzględnienie okresów pracy skarżącego na Wydziale Prawa Uniwersytetu [...]. Powołane przez skarżącego orzeczenia Trybunału Europejskiego mówią bowiem o uwzględnieniu okresów pracy w innym państwie członkowskim jako zastępujących okresy pracy w kraju, a nie o zastąpieniu aplikacji tymi okresami pracy. Organ administracji zauważył, iż były dwa tryby dopuszczenia do egzaminu adwokackiego: po ukończeniu aplikacji i na podstawie art. 66 ust. 1a pkt 2-4 Prawa o adwokaturze. Ten drugi tryb nie wymagał odbycia aplikacji, jednakże przepis ten wszedł w życie, zgodnie z art. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, dopiero od dnia 1 stycznia 2006 r. Skarżący natomiast przystąpił do egzaminu adwokackiego jako aplikant adwokacki na zasadach obowiązujących przed datą wejścia w życie ww. przepisu. Dlatego B. Ł. nie mógł być dopuszczony do egzaminu na podstawie art. 66 ust. 1a pkt 2-4 Prawo o adwokaturze zgodnie z nowelą z dnia 30 czerwca 2005 r. Nadto Minister Sprawiedliwości nie był uprawniony do badania stosowania prawa przez skarżącego na Wydziale Prawa Uniwersytetu [...].
Odnosząc się do skargi Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w sprzeciwie.
Zdaniem ministra Uchwała w sprawie wniesienia skargi od sprzeciwu powinna zapaść w głosowaniu tajnym, gdyż dotyczy sprawy osobowej. Natomiast z protokółu nr [...] z posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] odbytego w dniach [...] kwietnia i [...] kwietnia 2006 r. nie wynika, by Uchwała ta została podjęta w głosowaniu tajnym. Nadto Uchwała ta została podpisana jedynie przez Dziekana tej rady.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia kompetencji Ministra Sprawiedliwości przez podpisanie sprzeciwu przez Sekretarza Stanu – A. K. – podniesiono te same argumenty, jak w odpowiedzi na skargę B. Ł.
Co do niezastosowania art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji stwierdził, iż w postępowaniu odwoławczym zastosowanie tego przepisu było niemożliwe.
W ocenie organu prawidłowo powołano podstawę prawną w sprzeciwie uzasadniając to stanowisko analogicznie jak w odpowiedzi na skargę B. Ł.
Minister nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 104 §2 k.p.a. w związku z art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze, bowiem organ administracji wniósł sprzeciw wobec stwierdzenia naruszenia art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Nadto jedynie dodatkowo wskazano, że część egzaminu odbyła się w roku 2005, a część w roku 2006, co naruszyło art. 78 ust. 1 Prawa o adwokaturze obowiązujący od 1 stycznia 2006 r., jednakże okoliczność ta nie stanowiła podstawy wniesienia sprzeciwu, aczkolwiek organ administracji uznał, że egzamin nie przypadał, jak określa to art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., w roku 2005.
Po wniesieniu skargi i złożeniu przez Ministra Sprawiedliwości odpowiedzi na skargę B. Ł. złożył szereg pism procesowych.
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2006 r. skarżący ponownie podnosił kwestię aktywności zawodowej w innym państwie członkowskim i nie odniesienie się do tego faktu przez Ministra Sprawiedliwości.
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2006 r. skarżący ponownie podawał jako wątpliwe prawo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości do podpisania sprzeciwu.
W piśmie z dnia [...] lipca 2006 r. wskazał na brak sprzeciwu ministra w sprawie wpisu na listę adwokatów aplikantki w Izbie [...], która uczestniczyła w tym samym egzaminie w Izbie [...] co skarżący.
W następnym piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2006 r. skarżący dalej motywował brak upoważnienia Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości do podpisania sprzeciwu oraz przedstawił dodatkowe informacje na temat innych postępowań przeprowadzonych przez organ administracji w roku 2006 dotyczących skrócenia aplikacji adwokackiej.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2006 r. skarżący ponowił argumentację o przysługującym mu prawie zdawania egzaminu adwokackiego zgodnie z prawem wspólnotowym i obowiązującym w dacie egzaminu i wydania sprzeciwu przepisem art. 66 ust. 1a pkt 2-4 ustawy Prawo o adwokaturze. W jego ocenie, nawet w sytuacji nieprawidłowości podjęcia Uchwały o wpisie na listę adwokatów, nie może ponosić skutków jej wady, bowiem nie ma jakichkolwiek podstaw by domniemywać, iż rozstrzygnięcie Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] byłoby w stosunku do skarżącego odmienne w zależności od tego, czy Uchwałę podjęto w głosowaniu tajnym czy jawnie. Nadto zarzut podjęcia Uchwały w głosowaniu jawnym pojawił się w odpowiedzi na skargę, nie może zatem stanowić elementu decyzji. W związku z powyższym skarżący z ostrożności procesowej złożył wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym tej kwestii.
W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2006 r. B. Ł. wnosił o zobowiązanie Ministra Sprawiedliwości do przedłożenia akt administracyjnych badania w roku 2006 wniosków o wpis na listę adwokatów dwójki egzaminowanych aplikantów adwokackich w Izbie [...], którzy egzamin zdawali w [...], a ich okres aplikacji, rozpoczętej w [...], upływał w kwietniu 2006 r. oraz trójki innych aplikantów zdających egzaminy w [...]. Wobec tych osób Minister Sprawiedliwości nie złożył sprzeciwu. Na wypadek braku tych dokumentów w Ministerstwie Sprawiedliwości skarżący wnosił o zobowiązanie właściwych dziekanów rad adwokackich do ich przedłożenia. W tym samym piśmie skarżący podnosił, iż brak wpisów w indeksie o zdaniu dwóch kolokwiów nie dowodzi tego, że z przedmiotów tych nie zdawał, bowiem dowodem na to, iż zdał wszystkie wymagane kolokwia i złożył egzamin ze wszystkich przedmiotów jest Uchwała ORA w [...] z dnia [...] lutego 2006 r.
W kolejnym piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r. przedłożył dodatkowe uzasadnienie do skargi w przedmiocie naruszenia zasady równości wszystkich wobec prawa, nieuwzględnienia indywidualnego słusznego interesu i braku odniesienia się przez organ administracji do art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw oraz błędne oparcie sprzeciwu na art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Nadto skarżący ponownie wskazywał na nierówne traktowanie jego sytuacji z analogicznymi, które wystąpiły w Izbach [...],[...] i [...], wnosząc z ostrożności procesowej by Sąd zwrócił się do Trybunału konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zakresu czasowego stosowania art. 9 ww. ustawy.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r. skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji wobec nie przeprowadzenia przez organ administracji postępowania zgodnie z przepisami art. 7, art. 10 ust. 1 i art. 80 k.p.a. oraz z naruszeniem obowiązków wynikających z art. 10, 39 i 43 TWE.
W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2007 r. B. Ł., powołując się na wskazane w nim wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz fragment "Informacji o działalności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w 2006 r.", dotyczące innego rodzaju spraw wywodził, iż skrócenie szkolenia nie może wpływać negatywnie na dostęp konkretnej osoby do zawodu, natomiast Minister Sprawiedliwości nie posiada uprawnień do kontroli przebiegu kształcenia aplikanckiego.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2007 r. skarżący, powołując się na polemikę zawartą na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, wskazał na wykładnię Ministra Sprawiedliwości pojęcia "rozpoczęcia aplikacji", z której wyprowadził wniosek, iż rozpoczęcie aplikacji następuje z datą zdania egzaminu na aplikację, a w szczególności to, że skrócenie aplikacji może nastąpić bez względu na to w jakim roku została rozpoczęta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.
Na wstępie, odnosząc się do zarzutu Ministra Sprawiedliwości o konieczności podjęcia w głosowaniu tajnym Uchwały przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] w sprawie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy stwierdzić, iż nie była to Uchwała w sprawie osobowej, dla której miałby zastosowanie przepis art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1068 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa lub jako ustawa Prawo o adwokaturze. Uchwała ta bowiem umocowywała Dziekana Rady do podpisania skargi, natomiast prawo do reprezentowania Rady przez Dziekana przed Sądem wynika z art. 48 ust. 1 ustawy. Dokument, na który powołał się organ administracji, jest wyciągiem z protokółu nr [...] posiedzenia Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] kwietnia i z dnia [...] kwietnia 2006 r., a nie Uchwałą, której można by zarzucić podpisanie jej jedynie przez Dziekana Rady. Z tych powodów zarzut organu administracji w przedmiotowym zakresie nie był zasadny.
W sprawie wystąpiło dużo spornych kwestii, między innymi co do ustalenia daty wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich.
Uchwała w przedmiocie wpisu B. Ł. na listę aplikantów adwokackich została podjęta przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] w dniu [...] lutego 2003 r., a nie po dacie [...] marca 2003 r., jak przyjął to organ administracji publicznej. Nie zmienia to jednakże faktu, że do aplikacji adwokackiej B. Ł. miała zastosowanie Uchwała nr [...] Naczelnej Rady adwokackiej z dnia [...] marca 2003 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego". Zgodnie bowiem z § 28 ust. 1 Regulaminu z dnia [...] września 2005 r. (Uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej" oraz Uchwała nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2005 r.), do aplikantów adwokackich, którzy odbyli aplikację i przystąpili do egzaminu adwokackiego do [...] grudnia 2005 r., miał zastosowanie Regulamin z dnia [...] marca 2003 r.
Okręgowa Rada Adwokacka w [...] przyjęła ślubowanie od B. Ł. w dniu [...] lipca 2003 r. oraz pomimo podjęcia Uchwały o wpisie na listę aplikantów w dniu [...] lutego 2003 r. (adnotacja w indeksie) uznała, że aplikacja została rozpoczęta po złożeniu ślubowania – adnotacja w indeksie "data rozpoczęcia aplikacji [...].09. 2003 r.". Adnotacja ta nie odpowiada postanowieniom § 1 ust. 1 Regulaminu z dnia [...] marca 2003 r., bowiem zgodnie z tym przepisem aplikacja adwokacka skarżącego rozpoczęła się z dniem złożenia ślubowania, a zatem z dniem [...] lipca 2003 r. Regulamin z dnia [...] marca 2003 r. miał zastosowanie do aplikacji B. Ł. także z tego powodu, iż został on dopuszczony do egzaminu adwokackiego i rozpoczął egzamin przed datą [...] grudnia 2005 r. podaną w § 28 ust. 1 ww. Regulaminu z dnia [...] września 2005 r. (egzamin rozpoczął się w dniu [...] grudnia 2005 r.). Powyższe zestawienie dat, w świetle § 28 ust. 1 Regulaminu z dnia [...] września 2005 r., nie dawały podstawy skarżącemu do powoływania się na zapisy tego Regulaminu, jako obowiązującego dla jego aplikacji.
W rozpoznawanej sprawie przede wszystkim należy wskazać na zasadę wyrażoną w art. 76 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 10 września 2005 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy. Przepis ten, w zakresie określającym czas trwania aplikacji adwokackiej, nie uległ zmianie po wejściu w życie nowelizacji ustawy. Jest on przepisem prawa materialnego i stanowił regułę z wyjątkiem wskazanym w jego ustępie 2 (brzmienie ustawy przed nowelizacją) określającym, iż aplikantom adwokackim wpisanym na listę po odbyciu aplikacji sądowej, prokuratorskiej, notarialnej lub radcowskiej zakończonej pozytywnie zdanym egzaminem, okręgowa rada adwokacka może skrócić okres aplikacji adwokackiej do lat dwóch. Wyjątek ten jednakże nie miał zastosowania w przypadku skarżącego.
Odnosząc się do okresu aplikacji skarżącego należy stwierdzić, iż jest poza wszelkimi wątpliwościami, że każdy sposób liczenia jego okresu aplikacji, także według kryteriów wskazywanych przez skarżącego, nie daje podstaw do stwierdzenia, że odbył ją w wymiarze określonym w art. 76 ust. 1 ustawy. Zasadniczym jednakże argumentem skargi B. Ł. było stwierdzenie, iż to nie okres aplikacji lecz fakt opanowania całego materiału szkolenia, powinien decydować o dopuszczeniu do egzaminu adwokackiego i w następstwie jego zdania o wpisie na listę adwokatów.
Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, jako nie mającym umocowania, poza pewnymi wyjątkami, w przepisach ustawy Prawo o adwokaturze. Pierwszy z wyjątków, wskazany w art. 76 ust. 2 ustawy, został omówiony wyżej. Drugi z wyjątków, dotyczący możliwości skrócenia okresu aplikacji, wprowadzono w art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem aplikacje: adwokacka, radcowska i notarialne rozpoczęte w 2005 r. ulegają odpowiedniemu skróceniu, tak aby egzaminy: adwokacki, radcowski i notarialny w 2009 r. odbyły się w terminach określonych w ustawach, o których mowa odpowiednio w art. 1-3. Ponieważ B. Ł. rozpoczął aplikację w roku 2003, przepis ten nie mógł mieć zastosowania w jego sytuacji.
W tym miejscu należy zauważyć, iż okres aplikacji – 3 lata i 6 miesięcy określony w art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze – może ulec wydłużeniu. Przypadek ten będzie zachodził w sytuacji wskazanej w art. 78 ustawy, tj. gdy aplikant nie zda egzaminu adwokackiego w pierwszym terminie. Wówczas egzamin może być jeden raz powtórzony w terminie ustalonym przez okręgową radę adwokacką. W okresie oczekiwania na ponowny egzamin aplikant adwokacki nie szkoli się, bowiem program nauki został zakończony i jego wiadomości zostały zweryfikowane odebranymi kolokwiami. Będzie on zatem, do czasu zakończenia egzaminu ponownego, miał status aplikanta adwokackiego posiadającego "absolutorium", czyli zdane wszystkie przedmioty objęte programem szkolenia.
Skarżący oraz Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podnosili, iż należało uznać za nietrafne stwierdzenie Ministra Sprawiedliwości co do braku podstaw zastosowania art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (tekst pierwotny). Sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko skarżącego i organu samorządu adwokackiego o zasadności przyjęcia, że egzamin adwokacki mógł odbyć się na zasadach obowiązujących przed nowelizacją ustawy Prawo o adwokaturze. Nie było bowiem dwóch egzaminów lecz jeden, który rozpoczął się w roku 2005, przez co należało rozumieć, iż przypadał w tym roku. Nie zmienia to jednakże zasadności sprzeciwu, a nadto, jak wskazał organ administracji, argument co do kwestii zastosowania art. 5 ww. ustawy został podniesiony w sprzeciwie jedynie dodatkowo i nie był podstawą jego wniesienia.
Podnoszony przez B. Ł. zarzut niezastosowania art. 66 ust. 1a pkt 2-4 ustawy po nowelizacji nie mógł być uwzględniony. Zgodnie z tym przepisem do złożenia egzaminu adwokackiego przed komisją, o której mowa w art. 75a ust. 1, bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej, mogły przystąpić:
2) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych były zatrudnione na podstawie umowy o pracę na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego,
3) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych wykonywały osobiście w sposób ciągły, na podstawie umów, do których stosuje się przepisy o zleceniu, usługi polegające na stosowaniu lub tworzeniu prawa przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego,
4) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych prowadziły, przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego, działalność gospodarczą wpisaną do Ewidencji Działalności Gospodarczej, jeżeli przedmiot tej działalności obejmował świadczenie pomocy prawnej, o której mowa w art. 4 ust. 1a,
Zauważenia wymaga, iż przepis art. 66 ust. 1a ustawy po nowelizacji stanowi o dopuszczeniu do egzaminu adwokackiego przed komisją, o której mowa w art. 75a ust. 1 noweli. W myśl tego przepisu egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich. Na marginesie można zauważyć, iż komisja taka, dla zdających w [...], została powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] po przeprowadzeniu egzaminu, w wyniku którego podjęto zaskarżoną Uchwałę, gdyż w dniu [...] lutego 2006 r. Zatem przepis art. 75a ust. 1 ww. ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w związku z przeprowadzeniem egzaminu na podstawie art. 5 tej ustawy, nie dotyczył egzaminu przeprowadzonego na dotychczasowych zadach, tj. przez okręgową radę adwokacką. Nadto, zgodnie z art. 10 pkt 1 lit. a) ww. ustawy przepis art. 66 ust. 1a pkt 2-4 noweli miał zastosowanie od 1 stycznia 2006 r., czyli po dopuszczeniu B. Ł., jako aplikanta adwokackiego, do egzaminu i po rozpoczęciu egzaminu. W związku z tym B. Ł. poddał się egzaminowi adwokackiemu jako aplikant adwokacki, a nie jako osoba, o której mowa w art. 66 ust. 1a pkt 2-4 ww. ustawy, z obowiązkiem spełnienia wymagania z art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze.
B. Ł. został dopuszczony do egzaminu adwokackiego Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] nie mając zdanych przed tą datą kolokwiów rocznych – kolokwium z prawa karnego zaliczył w dniu [...] listopada 2005 r., z prawa rodzinnego w dniu [...] grudnia 2005 r., z prawa karnego wykonawczego w dniu [...] listopada 2005 r., z prawa pracy w dniu [...] listopada 2005 r., a z prawa gospodarczego w dniu [...] grudnia 2005 r. Zatem wszystkie te kolokwia zostały złożone przez skarżącego po dacie podjęcia Uchwały o dopuszczeniu do egzaminu, chociaż Rada w Uchwale stwierdziła ich zaliczenie przed jej podjęciem.
Stosownie do art. 78 ustawy aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim. Jednakże, jak wynika z zapisów, lub raczej ich braku w indeksie skarżącego, nie zaliczył on obowiązkowych przedmiotów podlegających kolokwiom końcowym. Na stronie 7 indeksu brak jest stosownych wpisów o obowiązkowym zaliczeniu dwóch przedmiotów: "prawa własności intelektualnej (wynalazcze i patentowe, autorskie, ochrony znaków towarowych, prawo nieuczciwej konkurencji)" oraz historii adwokatury. Z protokołu Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lutego 2006 r. nie wynika by B. Ł., pomimo niespełnienia obowiązku zaliczenia wymienionych przedmiotów, złożył z nich egzamin. Nadto, zgodnie z § 20 Regulaminu z dnia [...] marca 2003 r. (obowiązującego dla aplikacji skarżącego) program zajęć na aplikacji obejmował przedmioty egzaminu adwokackiego oraz historię adwokatury. Z akt sprawy (indeks B. Ł. i protokół Komisji Egzaminacyjnej) wynika, iż skarżący nie złożył obowiązkowego kolokwium ani nie zdawał egzaminu z historii adwokatury. Okoliczność ta stoi w sprzeczności z twierdzeniem skarżącego, że pomimo skrócenia aplikacji przeszedł on cały tok niezbędnego szkolenia i zaliczył wymagane przedmioty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, badając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, nie stwierdził by naruszyła ona art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem sprawy była zasadność wpisu B. Ł. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], a nie inne wpisy dokonane przez inne okręgowe rady adwokackie, które nie mogą stanowić przedmiotu rozpoznania w niniejszej sprawie.
Zdaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] to nie okres aplikacji lecz fakt jej zakończenia był podstawą do dokonania wpisu B. Ł. na listę adwokatów. Należałoby zatem wskazać na okoliczności podnoszone wyżej, z których wyprowadzić można wniosek, iż aplikacja, rozumiana jako przeprowadzenie zajęć zgodnie z wymaganym programem, nie została zakończona, bowiem nie znajduje to odzwierciedlenia w dokumentach skarżącego. Przyjmując natomiast, że aplikacja kończyła się nie z datą złożenia egzaminu adwokackiego lecz z datą wyrażoną w Uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. o skreśleniu B. Ł. z listy aplikantów adwokackich i wpisania go na listę adwokatów, to jej czas trwania nie dopowiadał wymaganiom art. 76 ust. 1 ustawy. W tym zakresie nie można podzielić stanowiska Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], iż musiała ona dokonać wpisu B. Ł. na listę adwokatów, ponieważ zostały spełnione przesłanki z art. 68 ust. 1 i ust. 2 ustawy, a nie zaistniały przesłanki negatywne z art. 68 ust. 4 ustawy, który stanowi, że okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 pkt 1-3 lub art. 67 ustawy.
Stosownie do art. 65 pkt 1-3 ustawy na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej.
Idąc za rozumowaniem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] należałoby przyjąć, że przepis art. 65 pkt 4 ustawy, warunkujący wpis na listę adwokatów od odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego, powinien być poza jej zainteresowaniem pomimo tego, że odbycie aplikacji stanowi, zgodnie z tym przepisem, warunek wpisu na listę adwokatów. Z takim poglądem nie sposób się zgodzić chociażby z tego powodu, że w przepisie art. 68 ust. 1 ustawy wyraźnie postawiono warunek uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego. Warunek ten dotyczy ubiegających się o wpis na listę adwokatów, którzy uprawnienie to wywodzą w związku z ukończeniem aplikacji adwokackiej i złożeniem z wynikiem pozytywnym egzaminu adwokackiego. Wówczas dopiero, zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy, przysługuje im prawo do złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów i w tym postępowaniu wpisowym okręgowa rada adwokacka bada spełnienie przesłanek, do których odwołuje się art. 68 ust. 4 ustawy.
Sąd nie podzielił stanowiska obu skarżących o naruszeniu przez Ministra Sprawiedliwości art. 69 ust. 2 ustawy. Organ administracji wyrażając sprzeciw w sprawie wpisu na listę adwokatów bada podstawy jakie zadecydowały o wpisie. Takie rozumienie tego przepisu można wyprowadzić już z samej jego treści, w której zadekretowano, iż ministrowi przysługuje prawo sprzeciwu w terminie 30 dni od dnia otrzymania Uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Akta osobowe zawierają nie tylko Uchwały podjęte przez właściwą radę lecz także dane o przebiegu aplikacji, w tym o czasie jej trwania. Zatem Minister Sprawiedliwości bada wszelkie przesłanki ustawowe, które stanowiły podstawę podjęcia Uchwały przez właściwą radę adwokacką o wpisie, w tym określone w art. 76 ust. 1 ustawy, nie zstępując jednocześnie organu samorządu adwokackiego co do jego kompetencji w sprawie wpisu na listę adwokatów, albowiem w tym przypadku działa jako organ nadzoru.
Odnosząc się do żądania stron stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z powodu zaistnienia przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdzić należy, iż zaprezentowane stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 268 a) k.p.a. umożliwia dekoncentrację uprawnień orzeczniczych na inne osoby niż osoby piastujące funkcje organów administracji publicznej. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji, wykonuje bowiem tylko kompetencje właściwego organu z jego upoważnienia. Powołany przepis wymaga jedynie, by upoważnienie do załatwiania spraw było sporządzone na piśmie, było skierowane do konkretnego pracownika danej jednostki oraz określało rodzaj spraw, które z upoważnienia organu będą mogli ci pracownicy załatwiać. W rozpatrywanym przypadku Minister Sprawiedliwości upoważnił Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, na podstawie § 2 ust. 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego z dnia 17 lutego 2006 r. Nr 85/06/DO "W sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministrostwa Sprawiedliwości", wydanego w oparciu o art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.), do podejmowania wszystkich czynności określonych w ustawie Prawo o adwokaturze zatem i do działań wskazanych w art. 69 ust. 2 tej ustawy. Należy przy tym podkreślić, że wskazówką potwierdzającą wydanie decyzji z upoważnienia organu jest podpis pod decyzją upoważnionego urzędnika z klauzulą "z upoważnienia ....". Taką też klauzulę ("z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości") zawiera kwestionowana decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 r.
Sąd rozpoznający sprawę uznał, że art. 69 ust. 2 ustawy nie budzi wątpliwości uzasadniających wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do konstytucyjności tego przepisu oraz nie dopatrzył się naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów postępowania wskazanych w skardze.
Również brak było podstaw do wystąpienia do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem prejudycjalnym na podstawie art. 39 i art. 43 Traktatu Wspólnot Europejskich. Powołane przepisy Traktatu stanowią o swobodzie przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty, mając zastosowanie również do zatrudnienia w administracji publicznej oraz odnoszą się do swobody przedsiębiorczości. W rozpoznawanej sprawie praw tych w stosunku do B. Ł. nie ograniczono skutkiem wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja ta nie ogranicza skarżącego w ubieganiu się o wpis na listę adwokatów, jednakże warunkiem skuteczności tego wpisu jest obowiązek spełnienia wymagań określonych w prawie krajowym "w pełni szanowanym" w tym zakresie przez TWE, jak określają to przepisy art. 149 ust. 1 i art. 150 ust. 1 Traktatu.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.